໒. ຫໍສຆາຕກຠິກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ

ຫຕ຺ຖສໍຍໂຕຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ຫໍສຆາຕກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາວຕ຺ຖິວາສິໂນ ກິຣ ທ຺ເວ ສຫາຍກາ ຠິກ຺ຂູສຸ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ລທ຺ຘູປສມ຺ປທາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ເອກໂຕ ວິຈຣນ຺ຕິ. ເຕ ເອກທິວສໍ ອຈິຣວຕິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ຺ຫຕ຺ວາ ອາຕເປ ຕປ຺ປມານາ ສາຣຓີຍກຖໍ ກເຖນ຺ຕາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ທ຺ເວ ຫໍສາ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອເຖໂກ ທຫຣຠິກ຺ຂຸ ສກ຺ຂຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ເອກສ຺ສ ຫໍສໂປຕກສ຺ສ ອກ຺ຂິໍ ປຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ, ອິຕໂຣ ‘‘ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຕິຏ຺ຐຕຸ ອິມສ຺ມິໍ ປສ຺ເສ ອກ຺ຂິ, ປຣປສ຺ເສ ອກ຺ຂິໍ ປຫຣິສ຺ສາມີຕິ. ອິທມ຺ປິ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສສິເຍວາຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ອຸປຘາເຣຫີ’’ຕິ ທຸຕິຍໍ ສກ຺ຂຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຫໍສສ຺ສ ປຈ຺ຉາຠາເຄ ຂິປິ, ຫໍໂສ ສກ຺ຂຣສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອໂລເກສິ. ອຖ ນໍ ອິຕຣໍ ວຏ຺ຏສກ຺ຂຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣປສ຺ເສ ອກ຺ຂິມ຺ຫິ ປຫຣິຕ຺ວາ ໂອຣິມກ຺ຂິນາ ນິກ຺ຂາເມສິ. ຫໍໂສ ວິຣວນ຺ໂຕ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເຕສໍ ປາທມູເລເຍວ ປຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຐິຕາ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອາວຸໂສ, ພຸທ຺ຘສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ ໂວ ກຕໍ ປາຓາຕິປາຕໍ ກໂຣນ຺ເຕຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທສ຺ເສສຸໍ.

ສຕ຺ຖາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຍາ ຠິກ຺ຂຸ ປາຓາຕິປາໂຕ ກໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ກສ຺ມາ ເອວຣູເປ ນິຍ຺ຍານິກສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ເອວມກາສິ, ໂປຣາຓກປຓ຺ຑິຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ອຄາຣມຊ຺ເຌ ວສມານາ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກສຸປິ ຐາເນສຸ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ກຣິໍສຸ, ຕ຺ວໍ ປນ ເອວຣູເປ ພຸທ຺ຘສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອກາສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ກຸຣຸຣຏ຺ເຐ ອິນ຺ທປຕ຺ຕນຄເຣ ຘນຎ຺ຈເຍ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ຕກ຺ກສິລາຍໍ ສິປ຺ປານິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປິຕຣາ ອຸປຣຊ຺ເຊ ປຕິຏ຺ຐາປິໂຕ ອປຣຠາເຄ ປິຕຸ ອຈ຺ຈເຍນ ຣຊ຺ຊໍ ປຕ຺ວາ ທສ ຣາຊຘມ຺ເມ ອໂກເປນ຺ໂຕ ກຸຣຸຘມ຺ເມ ວຕ຺ຕິຕ຺ຖ. ກຸຣຸຘມ຺ໂມ ນາມ ປຎ຺ຈສີລານິ, ຕານິ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປຣິສຸທ຺ຘານິ ກຕ຺ວາ ຣກ຺ຂິ. ຍຖາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ, ເອວມສ຺ສ ມາຕາ ອຄ຺ຄມເຫສີ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ອຸປຣາຊາ ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຣຊ຺ຊຸຄາຫໂກ ອມຈ຺ໂຈ ສາຣຖິ ເສຏ຺ຐິ ໂທຓມາປໂກ ມຫາມຕ຺ໂຕ ໂທວາຣິໂກ ນຄຣໂສຠິນີ ວຓ຺ຓທາສີຕິ ເອວເມເຕສຸ ເອກາທສສຸ ຊເນສຸ ກຸຣຸຘມ຺ມໍ ຣກ຺ຂນ຺ເຕສຸ ກລິງ຺ຄຣຏ຺ເຐ ທນ຺ຕປຸຣນຄເຣ ກລິງ຺ເຄ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ຕສ຺ມິໍ ຣຏ຺ເຐ ເທໂວ ນ ວສ຺ສິ. ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ອຎ຺ຊນສນ຺ນິໂຠ ນາມ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖີ ມຫາປຸຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ. ຣຏ຺ຐວາສິໂນ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ອານີເຕ ເທໂວ ວສ຺ສິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ຣາຊາ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ອານຍນຕ຺ຖາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປຫິຓິ. ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິໍ ຍາຈິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ ຍາຈນກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຫ –

‘‘ຕວ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈ, ວິທິຕ຺ວານ ຊນາຘິປ;

ວຓ຺ຓໍ ອຎ຺ຊນວຓ຺ເຓນ, ກລິງ຺ຄສ຺ມິໍ ນິມິມ຺ຫເສ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໓.໗໖) –

ອິມໍ ຕິກນິປາເຕ ຊາຕກໍ ກເຖສິ. ຫຕ຺ຖິມ຺ຫິ ປນ ອານີເຕປິ ເທເວ ອວສ຺ສນ຺ເຕ ‘‘ໂສ ຣາຊາ ກຸຣຸຘມ຺ມໍ ຣກ຺ຂຕິ, ເຕນສ຺ສ ຣຏ຺ເຐ ເທໂວ ວສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ‘‘ຍໍ ໂສ ກຸຣຸຘມ຺ມໍ ຣກ຺ຂຕິ, ຕໍ ສຸວຓ຺ຓປຏ຺ເຏ ລິຂິຕ຺ວາ ອາເນຖາ’’ຕິ ປຸນ ກາລິງ຺ໂຄ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຈ ອມຈ຺ເຈ ຈ ເປເສສິ. ເຕສຸ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍາຈນ຺ເຕສຸ ຣາຊານໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ເພປິ ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສີເລສຸ ກິຎ຺ຈິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈມຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອປຣິສຸທ຺ຘໍ ໂນ ສີລ’’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາປິ ‘‘ນ ເອຕ຺ຕາວຕາ ສີລເຠໂທ ໂຫຕີ’’ຕິ ເຕຫິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຍາຈິຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສີລານິ ກຖຍິໍສຸ. ກາລິງ຺ໂຄ ສຸວຓ຺ຓປຏ຺ເຏ ລິຂາເປຕ຺ວາ ອາຠຕໍ ກຸຣຸຘມ຺ມໍ ທິສ຺ວາວ ສມາທາຍ ສາຘຸກໍ ປູເຣສິ. ຕສ຺ສ ຣຏ຺ເຐ ເທໂວ ປາວສ຺ສິ, ຣຏ຺ຐໍ ເຂມໍ ສຸຠິກ຺ຂໍ ອໂຫສິ. ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ອຕີຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ –

‘‘ຄຓິກາ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ, ປຸຓ຺ໂຓ ໂທວາຣິໂກ ຕທາ;

ຣຊ຺ຊຸຄາໂຫ ຈ ກຈ຺ຈາໂນ, ໂທຓມາປໂກ ຈ ໂກລິໂຕ.

‘‘ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຕທາ ເສຏ຺ຐີ, ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ຈ ສາຣຖີ;

ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກສ຺ສໂປ ເຖໂຣ, ອຸປຣາຊານນ຺ທປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ມເຫສີ ຣາຫຸລມາຕາ, ມາຍາເທວີ ຊເນຕ຺ຕິກາ;

ກຸຣຸຣາຊາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ, ເອວໍ ຘາເຣຖ ຊາຕກ’’ນ຺ຕິ. –

ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຸພ຺ເພປິ ປຓ຺ຑິຕາ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກປິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ອຕ຺ຕໂນ ສີລເຠເທ ອາສງ຺ກໍ ກຣິໍສຸ, ຕ຺ວໍ ປນ ມາທິສສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຕິຠາຣິຍໍ ກມ຺ມມກາສິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ນາມ ຫຕ຺ເຖຫິ ປາເທຫິ ວາຈາຍ ຈ ສໍຍເຕນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໖໒. ‘‘ຫຕ຺ຖສໍຍໂຕ ປາທສໍຍໂຕ,

ວາຈາສໍຍໂຕ ສໍຍຕຸຕ຺ຕໂມ;

ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕ ສມາຫິໂຕ,

ເອໂກ ສນ຺ຕຸສິໂຕ ຕມາຫຸ ຠິກ຺ຂຸ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖສໍຍໂຕຕິ ຫຕ຺ຖກີຬາປນາທີນໍ ວາ ຫຕ຺ເຖນ ປເຣສໍ ປຫຣຓາທີນໍ ວາ ອຠາເວນ ຫຕ຺ຖສໍຍໂຕ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວາຈາຍ ປນ ມຸສາວາທາທີນໍ ອກຣຓໂຕ ວາຈາຍ ສໍຍໂຕ. ສໍຍຕຸຕ຺ຕໂມຕິ ສໍຍຕຕ຺ຕຠາໂວ, ກາຍຈລນສີສຸກ຺ຂິປນຠມຸກວິກາຣາທີນໍ ອກາຣໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕຕິ ໂຄຈຣຊ຺ຌຕ຺ຕສງ຺ຂາຕາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານຠາວນາຍ ຣໂຕ. ສມາຫິໂຕຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຐປິໂຕ. ເອໂກ ສນ຺ຕຸສິໂຕຕິ ເອກວິຫາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ສຸຏ຺ຐຸ ຕຸສິໂຕ ວິປສ຺ສນາຈາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິຄເມນ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ. ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓກຎ຺ຫິ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ເພປິ ເສຂາ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິຄເມນ ສນ຺ຕຸສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສນ຺ຕຸສິຕາ, ອຣຫາ ປນ ເອກນ຺ຕສນ຺ຕຸສິໂຕວ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ຫໍສຆາຕກຠິກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ ທຸຕິຍໍ.