໑. ປຎ຺ຈຠິກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ

ຈກ຺ຂຸນາ ສໍວໂຣຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເຕສຸ ກິຣ ເອເກໂກ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ເອເກກເມວ ຣກ຺ຂິ. ອເຖກທິວສໍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ທຸຣກ຺ຂໍ ຣກ຺ຂາມິ, ອຫໍ ທຸຣກ຺ຂໍ ຣກ຺ຂາມີ’’ຕິ ວິວທິຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖາຣໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອິມມຕ຺ຖໍ ຊານິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍໍ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີນິ ຣກ຺ຂນ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຣກ຺ຂນທ຺ວາຣເມວ ທຸຣກ຺ຂນ຺ຕິ ມຎ຺ຎາມ, ໂກ ນຸ ໂຂ ອມ຺ເຫສຸ ທຸຣກ຺ຂໍ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸມ຺ປິ ອໂນສາເທຕ຺ວາ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພານິ ເປຕານິ ທຸຣກ຺ຂາເນວ, ອປິ ຈ ໂຂ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ນ ອິທາເນວ ປຎ຺ຈສຸ ຐາເນສຸ ອສໍວຸຕາ, ປຸພ຺ເພປິ ອສໍວຸຕາ, ອສໍວຸຕຕ຺ຕາເຍວ ຈ ປຓ຺ຑິຕານໍ ໂອວາເທ ອວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາປຸຓິຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກທາ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕຫິ ຍາຈິໂຕ ອຕີເຕ ຕກ຺ກສິລຊາຕກສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ຣກ຺ຂສີນໍ ວເສນ ຣາຊກຸເລ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ເຕ ປຕ຺ຕາຠິເສເກນ ມຫາສຕ຺ເຕນ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ຣາຊາສເນ ນິສິນ຺ເນນ ອຕ຺ຕໂນ ສິຣິສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ວີຣິຍໍ ນາເມຕໍ ສຕ຺ເຕຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພເມວາ’’ຕິ ອຸທານວເສນ ອຸທານິຕໍ –

‘‘ກຸສລູປເທເສ ຘິຕິຍາ ທຬ຺ຫາຍ ຈ,

ອນິວຕ຺ຕິຕຕ຺ຕາຠຍຠີຣຸຕາຍ ຈ;

ນ ຣກ຺ຂສີນໍ ວສມາຄມິມ຺ຫເສ,

ສ ໂສຕ຺ຖິຠາໂວ ມຫຕາ ຠເຍນ ເມ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໑໓໒) –

ອິມໍ ຄາຖໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ຕທາປິ ຕຸມ຺ເຫວ ປຎ຺ຈ ຊນາ ຕກ຺ກສິລາຍໍ ຣຊ຺ຊຄຫຓຕ຺ຖາຍ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ມຫາສຕ຺ຕໍ ອາວຸຘຫຕ຺ຖາ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຣກ຺ຂສີຫິ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທິວເສນ ອຸປນີເຕສຸ ຣູປາຣມ຺ມຓາທີສຸ ອສໍວຸຕາ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ໂອວາເທ ອວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອລີຍນ຺ຕາ ຣກ຺ຂສີຫິ ຂາທິຕາ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາປຸຓິຕ຺ຖ. ເຕສຸ ປນ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ສຸສໍວຸໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕິໍ ເທວວຓ຺ຓິໍ ຍກ຺ຂິນິໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ຕກ຺ກສິລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຊ຺ຊໍ ປຕ຺ໂຕ ຣາຊາ ອຫເມວາ’’ຕິ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ນາມ ສພ຺ພານິ ທ຺ວາຣານິ ສໍວຣິຕພ຺ພານິ. ເອຕານິ ຫິ ສໍວຣນ຺ໂຕ ເອວ ສພ຺ພທຸກ຺ຂາ ປມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໓໖໐. ‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ສໍວໂຣ ສາຘຸ, ສາຘຸ ໂສເຕນ ສໍວໂຣ;

ຆາເນນ ສໍວໂຣ ສາຘຸ, ສາຘຸ ຊິວ຺ຫາຍ ສໍວໂຣ.

໓໖໑. ‘‘ກາເຍນ ສໍວໂຣ ສາຘຸ, ສາຘຸ ວາຈາຍ ສໍວໂຣ;

ມນສາ ສໍວໂຣ ສາຘຸ, ສາຘຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສໍວໂຣ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ສໍວຸໂຕ ຠິກ຺ຂຸ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂາ ປມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸນາຕິ ຍທາ ຫິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ, ຕທາ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ອຣຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອນິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ອທຸສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ອສມເປກ຺ຂເນນ ໂມຫໍ ອນຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ສໍວໂຣ ຖກນໍ ປິທຫນໍ ຄຸຕ຺ຕິ ກຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ໂສ ເອວຣູໂປ ຈກ຺ຂຸນາ ສໍວໂຣ ສາຘຸ. ເອສ ນໂຍ ໂສຕທ຺ວາຣາທີສຸປິ. ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີສຸເຍວ ປນ ສໍວໂຣ ວາ ອສໍວໂຣ ວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຣໂຕ ປນ ຊວນວີຖິຍໍ ເອສ ລພ຺ຠຕິ. ຕທາ ຫິ ອສໍວໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອສ຺ສທ຺ຘາ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ໂກສຊ຺ຊໍ ມຸຏ຺ຐສຈ຺ຈໍ ອຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອກຸສລວີຖິຍໍ ອຍໍ ປຎ຺ຈວິໂຘ ລພ຺ຠຕິ. ສໍວໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ສທ຺ຘາ ຂນ຺ຕິ ວີຣິຍໍ ສຕິ ຎາຓນ຺ຕິ ກຸສລວີຖິຍໍ ອຍໍ ປຎ຺ຈວິໂຘ ລພ຺ຠຕິ.

ກາເຍນ ສໍວໂຣຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ປສາທກາໂຍປິ ໂຈປນກາໂຍປິ ລພ຺ຠຕິ. ອຸຠຍມ຺ປິ ປເນຕໍ ກາຍທ຺ວາຣເມວ. ຕຕ຺ຖ ປສາທທ຺ວາເຣ ສໍວຣາສໍວໂຣ ກຖິໂຕວ. ໂຈປນທ຺ວາເຣປິ ຕໍວຕ຺ຖຸກາ ປາຓາຕິປາຕອທິນ຺ນາທານກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ. ເຕຫິ ປນ ສທ຺ຘິໍ ອກຸສລວີຖິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕຫິ ຕໍ ທ຺ວາຣໍ ອສໍວຸຕໍ ໂຫຕິ, ກຸສລວີຖິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕຫິ ປາຓາຕິປາຕາເວຣມຓິອາທີຫິ ສໍວຸຕໍ. ສາຘຸ ວາຈາຍາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ໂຈປນວາຈາປິ ວາຈາ. ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕຫິ ມຸສາວາທາທີຫິ ຕໍ ທ຺ວາຣໍ ອສໍວຸຕໍ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທາເວຣມຓິອາທີຫິ ສໍວຸຕໍ. ມນສາ ສໍວໂຣຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ຊວນມນໂຕ ອຎ຺ເຎນ ມເນນ ສທ຺ຘິໍ ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ນຕ຺ຖິ. ມໂນທ຺ວາເຣ ປນ ຊວນກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນຫິ ອຠິຊ຺ຌາທີຫິ ຕໍ ທ຺ວາຣໍ ອສໍວຸຕໍ ໂຫຕິ, ອນຠິຊ຺ຌາທີຫິ ສໍວຸຕໍ ໂຫຕິ. ສາຘຸ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີສຸ ສພ຺ເພສຸປິ ສໍວໂຣ ສາຘຸ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຫິ ອຏ຺ຐ ສໍວຣທ຺ວາຣານິ ອຏ຺ຐ ຈ ອສໍວຣທ຺ວາຣານິ ກຖິຕານິ. ເຕສຸ ອຏ຺ຐສຸ ອສໍວຣທ຺ວາເຣສຸ ຐິໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສກລວຏ຺ຏມູລກທຸກ຺ຂໂຕ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ສໍວຣທ຺ວາເຣສຸ ປນ ຐິໂຕ ສພ຺ພສ຺ມາປິ ວຏ຺ຏມູລກທຸກ຺ຂາ ມຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖ ສໍວຸໂຕ ຠິກ຺ຂຸ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂາ ປມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ເທສນາວສາເນ ເຕ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ, ສມ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ປຎ຺ຈຠິກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ ປຐມໍ.