໖. ອຸຄ຺ຄເສນວຕ຺ຖຸ

ມຸຎ຺ຈ ປຸເຣຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຸຄ຺ຄເສນໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ປຎ຺ຈສຕາ ກິຣ ນຏາ ສໍວຈ຺ຉເຣ ວາ ຉມາເສ ວາ ປຕ຺ເຕ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສຕ຺ຕາຫໍ ສມຊ຺ຊໍ ກຕ຺ວາ ພຫຸໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ລຠນ຺ຕິ, ອນ຺ຕຣນ຺ຕເຣ ອຸກ຺ເຂປທາຍານໍ ປຣິຍນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ. ມຫາຊໂນ ມຎ຺ຈາຕິມຎ຺ຈາທີສຸ ຐຕ຺ວາ ສມຊ຺ຊໍ ໂອໂລເກສິ. ອເຖກາ ລງ຺ຆິກຘີຕາ ວໍສໍ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຣິຍນ຺ເຕ ອາກາເສ ຈງ຺ກມມານາ ນຈ຺ຈຕິ ເຈວ ຄາຍຕິ ຈ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຸຄ຺ຄເສໂນ ນາມ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ສຫາຍເກນ ສທ຺ຘິໍ ມຎ຺ຈາຕິມຎ຺ເຈ ຐິໂຕ ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ຫຕ຺ຖປາທວິກ຺ເຂປາທີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນສິເນໂຫ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຕໍ ລຠນ຺ໂຕ ຊີວິສ຺ສາມິ, ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ເມ ອິເຘວ ມຣຓ’’ນ຺ຕິ ອາຫາຣູປຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ມຎ຺ຈເກ ນິປຊ຺ຊິ. ມາຕາປິຕູຫິ, ‘‘ຕາຕ, ກິໍ ເຕ ຣຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໂຕປິ ‘‘ຕໍ ເມ ນຏຘີຕຣໍ ລຠນ຺ຕສ຺ສ ຊີວິຕໍ ອຕ຺ຖິ, ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ເມ ອິເຘວ ມຣຓ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ຕາຕ, ມາ ເອວໍ ກຣິ, ອຎ຺ຎໍ ເຕ ອມ຺ຫາກໍ ກຸລສ຺ສ ຈ ໂຠຄານຎ຺ຈ ອນຸຣູປໍ ກຸມາຣິກໍ ອາເນສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ຕເຖວ ວຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ອຖສ຺ສ ປິຕາ ພຫຸໍ ຍາຈິຕ຺ວາປິ ຕໍ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ສຫາຍໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ກຫາປຓສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ກຫາປເຓ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຘີຕຣໍ ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເທຕູ’’ຕິ ປຫິຓິ. ໂສ ‘‘ນາຫໍ ກຫາປເຓ ຄເຫຕ຺ວາ ເທມິ, ສເຈ ປນ ໂສ ອິມໍ ອລຠິຕ຺ວາ ຊີວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເຕນ ຫິ ອມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍເຍວ ວິຈຣຕຸ, ທສ຺ສາມິສ຺ສ ຘີຕຣ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ມາຕາປິຕໂຣ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ໂສ ‘‘ອຫໍ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຈຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຍາຈນ຺ຕານມ຺ປິ ເຕສໍ ກຖໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ນາຏກສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ໂສ ຕສ຺ສ ຘີຕຣໍ ທຕ຺ວາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຄາມນິຄມຣາຊຘານີສຸ ສິປ຺ປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ວິຈຣິ.

ສາປິ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາສມນ຺ວາຍ ນຈິຣສ຺ເສວ ປຸຕ຺ຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ກີຬາປຍມານາ ‘‘ສກຏໂຄປກສ຺ສ ປຸຕ຺ຕ, ຠຓ຺ຑຫາຣກສ຺ສ ປຸຕ຺ຕ, ກິຎ຺ຈິ ອຊານກສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ວທຕິ. ໂສປິ ເນສໍ ສກຏປຣິວຕ຺ຕກໍ ກຕ຺ວາ ຐິຕຏ຺ຐາເນ ໂຄຓານໍ ຕິຓໍ ອາຫຣຕິ, ສິປ຺ປທສ຺ສນຏ຺ຐາເນ ລທ຺ຘຠຓ຺ຑກໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຫຣຕິ. ຕເທວ ກິຣ ສນ຺ຘາຍ ສາ ອິຕ຺ຖີ ປຸຕ຺ຕໍ ກີຬາປຍມານາ ຕຖາ ວທຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕານໍ ອາຣພ຺ຠ ຕສ຺ສາ ຄາຍນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ມໍ ສນ຺ຘາຍ ກເຖສີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອຫໍ ປລາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ສາ ‘‘ກິໍ ປນ ມຍ຺ຫໍ ຕຍາ ປລາຍິເຕນ ວາ ອາຄເຕນ ວາ’’ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕເທວ ຄີຕໍ ຄາຍຕິ. ສາ ກິຣ ອຕ຺ຕໂນ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ເຈວ ຘນລາຠຎ຺ຈ ນິສ຺ສາຍ ຕໍ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ນ ມຎ຺ຎຕິ. ໂສ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ນິສ຺ສາຍ ອິມິສ຺ສາ ອຍໍ ມາໂນ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ‘‘ສິປ຺ປໍ ນິສ຺ສາຍາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ໂຫຕຸ, ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສສຸຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຊານນກສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຄາມນິຄມາທີສຸ ສິປ຺ປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຣາຊຄຫໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອິໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ອຸຄ຺ຄເສໂນ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ນຄຣວາສີນໍ ສິປ຺ປໍ ທສ຺ເສສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາໂຣຈາເປສິ.

ນຄຣວາສິໂນ ມຎ຺ຈາຕິມຎ຺ຈາທໂຍ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ. ໂສປິ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ຖໍ ວໍສໍ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ຕສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ອຏ຺ຐາສິ. ຕໍ ທິວສໍ ສຕ຺ຖາ ປຈ຺ຈູສກາເລ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓຊາລສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປວິຏ຺ຐໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ‘‘ສ຺ເວ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ສິປ຺ປໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມີຕິ ວໍສມຕ຺ຖເກ ຐສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ມຫາຊໂນ ສນ຺ນິປຕິສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຣ ອຫໍ ຈຕຸປ຺ປທິກໍ ຄາຖໍ ເທເສສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຸຄ຺ຄເສໂນປິ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຎ຺ຎາສິ. ສຕ຺ຖາ ປຸນທິວເສ ກາລໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຸຄ຺ຄເສໂນປິ ສຕ຺ຖຣິ ອນ຺ໂຕນຄຣໍ ອປວິຏ຺ເຐເຍວ ອຸນ຺ນາທນຕ຺ຖາຍ ມຫາຊນສ຺ສ ອງ຺ຄຸລິສຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ ວໍສມຕ຺ຖເກ ປຕິຏ຺ຐາຍ ອາກາເສເຍວ ສຕ຺ຕ ວາເຣ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອຣຸຍ຺ຫ ວໍສມຕ຺ຖເກ ອຏ຺ຐາສິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ສຕ຺ຖາ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ຍຖາ ຕໍ ປຣິສາ ນ ໂອໂລເກຕິ, ເອວໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານເມວ ໂອໂລກາເປສິ. ອຸຄ຺ຄເສໂນ ປຣິສໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ນ ມໍ ປຣິສາ ໂອໂລເກຕີ’’ຕິ ໂທມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ໂຕ ‘‘ອິທໍ ມຍາ ສໍວຈ຺ຉເຣ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິປ຺ປໍ, ສຕ຺ຖຣິ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ເຕ ປຣິສາ ມໍ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣເມວ ໂອໂລເກຕິ, ໂມຆໍ ວຕ ເມ ສິປ຺ປທສ຺ສນໍ ຊາຕ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ.

ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕໍ ວເທຫິ ‘ສິປ຺ປໍ ກິຣ ທສ຺ເສຕູ’’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວໍສສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ຐິໂຕ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ອິງ຺ຆ ປສ຺ສ ນຏປຸຕ຺ຕ, ອຸຄ຺ຄເສນ ມຫພ຺ພລ;

ກໂຣຫິ ຣງ຺ຄໍ ປຣິສາຍ, ຫາສຍສ຺ສຸ ມຫາຊນ’’ນ຺ຕິ.

ໂສ ເຖຣສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ມຎ຺ເຎ ມມ ສິປ຺ປໍ ປສ຺ສິຕຸກາໂມ’’ຕິ ວໍສມຕ຺ຖເກ ຐິຕໂກວ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ອິງ຺ຆ ປສ຺ສ ມຫາປຎ຺ຎ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ ມຫິທ຺ຘິກ;

ກໂຣມິ ຣງ຺ຄໍ ປຣິສາຍ, ຫາສຍາມິ ມຫາຊນ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ວໍສມຕ຺ຖກໂຕ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາກາເສວ ຈຸທ຺ທສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອຣຸຍ຺ຫ ວໍສມຕ຺ຖເກວ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ, ‘‘ອຸຄ຺ຄເສນ, ປຓ຺ຑິເຕນ ນາມ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ອາລຍໍ ປຫາຍ ຊາຕິອາທີຫິ ມຸຈ຺ຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໔໘. ‘‘ມຸຎ຺ຈ ປຸເຣ ມຸຎ຺ຈ ປຈ຺ຉໂຕ,

ມຊ຺ເຌ ມຸຎ຺ຈ ຠວສ຺ສ ປາຣຄູ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິມຸຕ຺ຕມານໂສ,

ນ ປຸນໍ ຊາຕິຊຣໍ ອຸເປຫິສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມຸຎ຺ຈ ປຸເຣຕິ ອຕີເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ອາລຍໍ ນິກນ຺ຕິໍ ອຊ຺ໂຌສານໍ ປຕ຺ຖນໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ຄາຫໍ ປຣາມາສໍ ຕຓ຺ຫໍ ມຸຎ຺ຈ. ປຈ຺ຉໂຕຕິ ອນາຄເຕສຸປິ ຂນ຺ເຘສຸ ອາລຍາທີນິ ມຸຎ຺ຈ. ມຊ຺ເຌຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸປິ ຕານິ ມຸຎ຺ຈ. ຠວສ຺ສ ປາຣຄູຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕິວິຘສ຺ສາປິ ຠວສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາປຣິຎ຺ຎາປຫານຠາວນາສຈ຺ຉິກິຣິຍວເສນ ປາຣຄູ ປາຣງ຺ຄໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນາທິເຠເທ ສພ຺ພສງ຺ຂເຕ ວິມຸຕ຺ຕມານໂສ ວິຫຣນ຺ໂຕ ປຸນ ຊາຕິຊຣາມຣຓານິ ນ ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕປິ ວໍສມຕ຺ຖເກ ຐິຕໂກວ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ວໍສໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ‘‘ເອຫິ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕາວເທວ ອຏ຺ຐປຣິກ຺ຂາຣຘໂຣ ສຏ຺ຐິວສ຺ສິກຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ຠິກ຺ຂູ, ‘‘ອາວຸໂສ ອຸຄ຺ຄເສນ, ສຏ຺ຐິຫຕ຺ຖສ຺ສ ເຕ ວໍສສ຺ສ ມຕ຺ຖກໂຕ ໂອຕຣນ຺ຕສ຺ສ ຠຍໍ ນາມ ນາໂຫສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ນຕ຺ຖິ ເມ, ອາວຸໂສ, ຠຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈສຸໍ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຸຄ຺ຄເສໂນ ‘ນ ຠາຍາມີ’ຕິ ວທຕິ, ອຠູຕໍ ວຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ປຸຕ຺ເຕນ ອຸຄ຺ຄເສເນນ ສທິສາ ຉິນ຺ນສໍໂຍຊນາ ຠິກ຺ຂູ ຠາຍນ຺ຕິ, ນ ຕສນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຄ຺ເຄ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ສພ຺ພສໍໂຍຊນໍ ເຉຕ຺ວາ, ໂຍ ເວ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ;

ສງ຺ຄາຕິຄໍ ວິສໍຍຸຕ຺ຕໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໓໙໗; ສຸ. ນິ. ໖໒໖);

ເທສນາວສາເນ ພຫູນໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ປຸເນກທິວສໍ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເອວໍ ອຣຫຕ຺ຕູປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນຏຘີຕຣໍ ນິສ຺ສາຍ ນເຏຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຈຣຓກາຣຓໍ, ກິໍ ອຣຫຕ຺ຕູປນິສ຺ສຍກາຣຓ’’ນ຺ຕິ? ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ອິມິນາ ເອວ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ປກາເສຕຸໍ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ກິຣ ກສ຺ສປທສພລສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓເຈຕິເຍ ກຣິຍມາເນ ພາຣາຓສິວາສິໂນ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ພຫຸໍ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍໍ ຍານເກສຸ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ‘‘ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເຈຕິຍຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ເອກໍ ເຖຣໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສນ຺ຕໍ ປສ຺ສິໍສຸ. ອເຖກາ ກຸລຘີຕາ ເຖຣໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ສາມິກໍ ອາຫ – ‘‘ສາມິ, ອຍ຺ໂຍ, ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ, ຍານເກ ຈ ໂນ ພຫຸໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ, ປຕ຺ຕມສ຺ສ ອາຫຣ, ຠິກ຺ຂໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ໂສ ຕໍ ປຕ຺ຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຸໂຠປິ ປຕ຺ຖນໍ ກຣິໍສຸ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສ຺ເສວ ຠາຄິໂນ ຠເວຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ໂສປິ ເຖໂຣ ຂີຓາສໂວວ, ຕສ຺ມາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ເຕສໍ ປຕ຺ຖນາຍ ສມິຊ຺ຌນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສິຕໍ ອກາສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ສາ ອິຕ຺ຖີ ສາມິກໍ ອາຫ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ອຍ຺ໂຍ, ສິຕໍ ກໂຣຕິ, ເອໂກ ນຏກາຣໂກ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ສາມິໂກປິສ຺ສາ ‘‘ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຠທ຺ເທ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອິທໍ ເຕສໍ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ສາ ອິຕ຺ຖີ ນຏເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ປຸຣິໂສ ເສຏ຺ຐິເຄເຫ. ໂສ ‘‘ເອວໍ, ຠທ຺ເທ, ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕສ຺ສາ ປຏິວຈນສ຺ສ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ນເຏຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຈຣິ. ຂີຓາສວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ທິນ຺ນປິຓ຺ຑປາຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ສາປິ ນຏຘີຕາ ‘‘ຍາ ເມ ສາມິກສ຺ສ ຄຕິ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ສາ ເອວ ຄຕີ’’ຕິ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐຫີຕິ.

ອຸຄ຺ຄເສນວຕ຺ຖຸ ຉຏ຺ຐໍ.