໑. ກປິລມຈ຺ຉວຕ຺ຖຸ

ມນຸຊສ຺ສາຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ກປິລມຈ຺ຉໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ອຕີເຕ ກິຣ ກສ຺ສປຠຄວໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸຕກາເລ ທ຺ເວ ກຸລຠາຕໂຣ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສາວການໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ເຕສຸ ເຊຏ຺ໂຐ ສາຄໂຕ ນາມ ອໂຫສິ, ກນິຏ຺ໂຐ ກປິໂລ ນາມ. ມາຕາ ປນ ເນສໍ ສາຘິນີ ນາມ, ກນິຏ຺ຐຠຄິນີ ຕາປນາ ນາມ. ຕາປິ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ເອວໍ ເຕສຸ ປພ຺ພຊິເຕສຸ ອຸໂຠ ຠາຕໂຣ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕາ ເອກທິວສໍ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ກຕິ ຘຸຣານີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ຄນ຺ຖຘຸຣໍ ວິປສ຺ສນາຘຸຣຎ຺ຈາຕິ ທ຺ເວ ຘຸຣານີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ເຊຏ຺ໂຐ ‘‘ວິປສ຺ສນາຘຸຣໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຎ຺ຈ ວສ຺ສານິ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ສນ຺ຕິເກ ວສິຕ຺ວາ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ວາຍມນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ກນິຏ຺ໂຐ ‘‘ອຫໍ ຕາວ ຕຣຸໂຓ, ວຸຑ຺ຒກາເລ ວິປສ຺ສນາຘຸຣໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຖຘຸຣໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຕີຓິ ປິຏການິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິ. ຕສ຺ສ ປຣິຍຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ມຫາປຣິວາໂຣ, ປຣິວາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ລາໂຠ ອຸທປາທິ. ໂສ ພາຫຸສຈ຺ຈມເທນ ມຕ຺ໂຕ ລາຠຕຓ຺ຫາຍ ອຠິຠູໂຕ ອຕິປຓ຺ຑິຕມານິຕາຍ ປເຣຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ກປ຺ປິຍມ຺ປິ ‘‘ອກປ຺ປິຍ’’ນ຺ຕິ ວເທຕິ, ອກປ຺ປິຍມ຺ປິ ‘‘ກປ຺ປິຍ’’ນ຺ຕິ ວເທຕິ, ສາວຊ຺ຊມ຺ປິ ‘‘ອນວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ, ອນວຊ຺ຊມ຺ປິ ‘‘ສາວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ເປສເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ‘‘ມາ, ອາວຸໂສ ກປິລ, ເອວໍ ອວຈາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິນຍຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ໂອວທິຍມາໂນປິ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ກິໍ ຊານາຖ, ຣິຕ຺ຕມຸຏ຺ຐິສທິສາ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ຂຸໍເສນ຺ໂຕ ວມ຺ເຠນ຺ໂຕ ຈຣຕິ. ອຖສ຺ສ ຠາຕຸ ສາຄຕຕ຺ເຖຣສ຺ສາປິ ຠິກ຺ຂູ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ໂສປິ ນໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ອາວຸໂສ ກປິລ, ຕຸມ຺ຫາທິສານຎ຺ຫິ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິ ສາສນສ຺ສ ອາຍຸ ນາມ, ຕສ຺ມາ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຫາຍ ກປ຺ປິຍາທີນິ ປຏິພາຫນ຺ໂຕ ມາ ເອວໍ ອວຈາ’’ຕິ ໂອວທິ. ໂສ ຕສ຺ສປິ ວຈນໍ ນາທິຍິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ເຖໂຣ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂອວທິຕ຺ວາ ໂອວາທໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ ‘‘ນາຍໍ ມມ ວຈນໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສສິ ສເກນ ກມ຺ເມນາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນໍ ອຎ຺ເຎ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ຉຑ຺ຑຍິໍສຸ.

ໂສ ທຸຣາຈາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ທຸຣາຈາຣປຣິວຸໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ອຸໂປສຖຄ຺ເຄ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ພີຊນິໍ ອາທາຍ ຘມ຺ມາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ວຕ຺ຕຕິ, ອາວຸໂສ, ເອຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ໂກ ອຕ຺ໂຖ ອິມສ຺ສ ປຏິວຈເນນ ທິນ຺ເນນາ’’ຕິ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອາວຸໂສ, ຘມ຺ໂມ ວາ ວິນໂຍ ວາ ນຕ຺ຖິ, ປາຕິໂມກ຺ເຂນ ສຸເຕນ ວາ ອສຸເຕນ ວາ ໂກ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐຫິ. ເອວໍ ໂສ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ປຣິຍຕ຺ຕິສາສນໍ ໂອສກ຺ກາເປສິ. ສາຄຕຕ຺ເຖໂຣປິ ຕທເຫວ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ກປິໂລ ອາຍຸປຣິໂຍສາເນ ອວີຈິມ຺ຫິ ມຫານິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສາປິສ຺ສ ມາຕາ ຈ ຠຄິນີ ຈ ຕສ຺ເສວ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເປສເລ ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ປຣິຠາສິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ.

ຕສ຺ມິໍ ປນ ກາເລ ປຎ຺ຈສຕາ ປຸຣິສາ ຄາມຆາຕກາທີນິ ກຕ຺ວາ ໂຈຣິກາຍ ຊີວນ຺ຕາ ຊນປທມນຸສ຺ເສຫິ ອນຸພທ຺ຘາ ປລາຍມານາ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ປຏິສຣຓໍ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອາຣຎ຺ຎິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ປຏິສຣຓໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ໂຫຖາ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ເຖໂຣ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ສີລສທິສໍ ປຏິສຣຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ເພປິ ປຎ຺ຈສີລານິ ສມາທິຍຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສີລານິ ສມາທິຍິໍສຸ. ອຖ ເນ ເຖໂຣ ໂອວທິ – ‘‘ອິທານິ ຕຸມ຺ເຫ ສີລວນ຺ຕາ, ຊີວິຕເຫຕຸປິ ໂວ ເນວ ສີລໍ ອຕິກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ນ ມໂນປໂທໂສ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິໍສຸ. ອຖ ເນ ຊນປທມນຸສ຺ສາ ຕໍ ຐານໍ ປຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປຣິເຍສມານາ ເຕ ໂຈເຣ ທິສ຺ວາ ສພ຺ເພ ເຕ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສຸໍ. ເຕ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ, ໂຈຣເຊຏ຺ຐໂກ ເຊຏ຺ຐກເທວປຸຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ.

ເຕ ອນຸໂລມປຏິໂລມວເສນ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທວໂລເກ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິນຄຣທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຈສຕກຸລິເກ ເກວຏ຺ຏຄາເມ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ເຊຏ຺ຐກເທວປຸຕ຺ໂຕ ເກວຏ຺ຏເຊຏ຺ຐກສ຺ສ ເຄເຫ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ, ອິຕເຣ ອິຕເຣສຸ. ເອວໍ ເຕສໍ ເອກທິວເສເຍວ ປຏິສນ຺ຘິຄຫຓຎ຺ຈ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມນຎ຺ຈ ອໂຫສິ. ເກວຏ຺ຏເຊຏ຺ຐໂກ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ມິໍ ຄາເມ ອຎ຺ເຎປິ ທາຣກາ ອຊ຺ຊ ຊາຕາ’’ຕິ ປຣິເຍສາເປຕ຺ວາ ເຕສໍ ຊາຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ເອເຕ ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຫາຍກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ສພ຺ເພສໍ ໂປສາວນິກໍ ທາເປສິ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ສຫປໍສຸກີຬກາ ສຫາຍກາ ຫຸຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ. ເຕສໍ ເກວຏ຺ຏເຊຏ຺ຐກປຸຕ຺ໂຕວ ຍສໂຕ ຈ ເຕຊໂຕ ຈ ອຄ຺ຄປຸຣິໂສ ອໂຫສິ.

ກປິໂລປິ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິປາກາວເສເສນ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ອຈິຣວຕິຍາ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘມຸໂຂ ມຈ຺ໂຉ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອເຖກທິວສໍ ເຕ ສຫາຍກາ ‘‘ມຈ຺ເຉ ພນ຺ຘິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຊາລາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ນທິຍາ ຂິປິໍສຸ. ອຖ ເນສໍ ອນ຺ໂຕຊາລໍ ໂສ ມຈ຺ໂຉ ປາວິສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ສພ຺ເພ ເກວຏ຺ຏຄາມວາສິໂນ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມກໍສຸ – ‘‘ປຸຕ຺ຕາ ໂນ ປຐມໍ ມຈ຺ເຉ ພນ຺ຘນ຺ຕາ ສຸວຓ຺ຓມຈ຺ຉໍ ພນ຺ຘິໍສຸ, ອິທານິ ໂນ ຣາຊາ ພຫຸຘນໍ ທສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເຕປິ ໂຂ ສຫາຍກາ ມຈ຺ຉໍ ນາວາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນາວໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມໍສຸ. ຣຎ຺ຎາປິ ຕໍ ທິສ຺ວາວ ‘‘ກິໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ມຈ຺ໂຉ, ເທວາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຣາຊາ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ມຈ຺ຉໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ເອຕສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓກາຣຓໍ ຊານິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມຈ຺ຉໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ມຈ຺ເຉນ ມຸເຂ ວິວຏມຕ຺ເຕເຍວ ສກລເຊຕວນໍ ອຕິວິຍ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກສ຺ມາ, ຠນ຺ເຕ, ມຈ຺ໂຉ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ ຊາໂຕ, ກສ຺ມາ ຈສ຺ສ ມຸຂໂຕ ທຸຄ຺ຄນ຺ໂຘ ວາຍຕີ’’ຕິ?

ອຍໍ, ມຫາຣາຊ, ກສ຺ສປຠຄວໂຕ ປາວຈເນ ກປິໂລ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອໂຫສິ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ມຫາປຣິວາໂຣ ລາຠຕຓ຺ຫາຍ ອຠິຠູໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ ອກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ, ຕສ຺ສ ຈ ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ໂອສກ຺ກາເປສິ, ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ອວີຈິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິປາກາວເສເສນ ອິທານິ ມຈ຺ໂຉ ຫຸຕ຺ວາ ຊາໂຕ. ຍໍ ປນ ໂສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ວາເຈສິ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຈ ຄຸຓໍ ກເຖສິ, ຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ອິມໍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ປຏິລຠິ. ຍໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ອໂຫສິ, ເຕນສ຺ສ ມຸຂໂຕ ທຸຄ຺ຄນ຺ໂຘ ວາຍຕິ. ‘‘ກຖາເປມິ ນໍ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ? ‘‘ກຖາເປຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຕ຺ວໍສິ ກປິໂລ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ອຫໍ ກປິໂລ’’ຕິ. ‘‘ກຸໂຕ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ? ‘‘ອວີຈິມຫານິຣຍໂຕ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເຊຏ຺ຐຠາຕິໂກ ເຕ ສາຄໂຕ ກຸຫິໍ ຄໂຕ’’ຕິ? ‘‘ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ມາຕາ ປນ ເຕ ສາຘິນີ ກຫ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ມຫານິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກນິຏ຺ຐຠຄິນີ ຈ ເຕ ຕາປນາ ກຫ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ມຫານິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອິທານິ ຕ຺ວໍ ກຫໍ ຄມິສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ອວີຈິມຫານິຣຍເມວ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວິປ຺ປຏິສາຣາຠິຠູໂຕ ນາວໍ ສີເສນ ປຫຣິຕ຺ວາ ຕາວເທວ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ມຫາຊໂນ ສໍວິຄ຺ໂຄ ອໂຫສິ ໂລມຫຏ຺ຐຊາໂຕ.

ອຖ ຠຄວາ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ສນ຺ນິປຕິຕາຍ ປຣິສາຍ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຕງ຺ຂຓານຸຣູປໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ‘‘ຘມ຺ມຈຣິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ເອຕທາຫຸ ວສຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕນິປາເຕ (ສຸ. ນິ. ໒໗໖) ກປິລສຸຕ຺ຕໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໓໓໔. ‘‘ມນຸຊສ຺ສ ປມຕ຺ຕຈາຣິໂນ, ຕຓ຺ຫາ ວຑ຺ຒຕິ ມາລຸວາ ວິຍ;

ໂສ ປ຺ລວຕີ ຫຸຣາ ຫຸຣໍ, ຜລມິຈ຺ຉໍວ ວນສ຺ມິ ວານໂຣ.

໓໓໕. ‘‘ຍໍ ເອສາ ສຫເຕ ຊມ຺ມີ, ຕຓ຺ຫາ ໂລເກ ວິສຕ຺ຕິກາ;

ໂສກາ ຕສ຺ສ ປວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ອຠິວຏ຺ຐໍວ ພີຣຓໍ.

໓໓໖. ‘‘ໂຍ ເຈຕໍ ສຫເຕ ຊມ຺ມິໍ, ຕຓ຺ຫໍ ໂລເກ ທຸຣຈ຺ຈຍໍ;

ໂສກາ ຕມ຺ຫາ ປປຕນ຺ຕິ, ອຸທພິນ຺ທຸວ ໂປກ຺ຂຣາ.

໓໓໗. ‘‘ຕໍ ໂວ ວທາມິ ຠທ຺ທໍ ໂວ, ຍາວນ຺ເຕຕ຺ຖ ສມາຄຕາ;

ຕຓ຺ຫາຍ ມູລໍ ຂຓຖ, ອຸສີຣຕ຺ໂຖວ ພີຣຓໍ;

ມາ ໂວ ນຬໍວ ໂສໂຕວ, ມາໂຣ ຠຎ຺ຊິ ປຸນປ຺ປຸນ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປມຕ຺ຕຈາຣິໂນຕິ ສຕິໂວສ຺ສຄ຺ຄລກ຺ຂເຓນ ປມາເທນ ປມຕ຺ຕຈາຣິສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເນວ ຌານໍ ນ ວິປສ຺ສນາ ນ ມຄ຺ຄຜລານິ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ຍຖາ ປນ ຣຸກ຺ຂໍ ສໍສິພ຺ພນ຺ຕີ ປຣິໂຍນນ຺ຘນ຺ຕີ ຕສ຺ສ ວິນາສາຍ ມາລຸວາລຕາ ວຑ຺ຒຕິ, ເອວມສ຺ສ ຉ ທ຺ວາຣານິ ນິສ຺ສາຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ຕຓ຺ຫາ ວຑ຺ຒຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ປ຺ລວຕີ ຫຸຣາ ຫຸຣນ຺ຕິ ໂສ ຕຓ຺ຫາວສິໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ຠເວ ຠເວ ອຸປ຺ລວຕິ ຘາວຕິ. ຍຖາ ກິໍ ວິຍາຕິ? ຜລມິຈ຺ຉໍວ ວນສ຺ມິ ວານໂຣ, ຍຖາ ຣຸກ຺ຂຜລໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວານໂຣ ວນສ຺ມິໍ ຘາວຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສາຂໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕມ຺ປິ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ‘‘ສາຂໍ ອລຠິຕ຺ວາ ສນ຺ນິສິນ຺ໂນ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ນາປຊ຺ຊຕິ, ເອວເມວ ຕຓ຺ຫາວສິໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ຫຸຣາ ຫຸຣໍ ຘາວນ຺ໂຕ ‘‘ອາຣມ຺ມຓໍ ອລຠິຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫາຍ ອປວຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ນາປຊ຺ຊຕິ.

ຍນ຺ຕິ ຍໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອສາ ລາມກຠາເວນ ຊມ຺ມີ ວິສາຫາຣຕາຍ ວິສປຸປ຺ຜຕາຍ ວິສຜລຕາຍ ວິສປຣິໂຠຄຕາຍ ຣູປາທີສຸ ວິສຕ຺ຕຕາຍ ອາສຕ຺ຕຕາຍ ວິສຕ຺ຕິກາຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຕາ ຉທ຺ວາຣິກຕຓ຺ຫາ ອຠິຠວຕິ. ຍຖາ ນາມ ວສ຺ສາເນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວສ຺ສນ຺ເຕນ ເທເວນ ອຠິວຏ຺ຐໍ ພີຣຓຕິຓໍ ວຑ຺ຒຕິ, ເອວໍ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ວຏ຺ຏມູລກາ ໂສກາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ທຸຣຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ໂຍ ປນ ປຸຄ຺ຄໂລ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ອຕິກ຺ກມິຕຸໍ ປຊຫິຕຸໍ ທຸກ຺ກຣຕາຍ ທຸຣຈ຺ຈຍໍ ຕຓ຺ຫໍ ສຫຕິ ອຠິຠວຕິ, ຕມ຺ຫາ ປຸຄ຺ຄລາ ວຏ຺ຏມູລກາ ໂສກາ ປປຕນ຺ຕິ. ຍຖາ ນາມ ໂປກ຺ຂເຣ ປທຸມປຕ຺ເຕ ປຕິຕໍ ອຸທກພິນ຺ທຸ ນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ເອວໍ ນ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕໍ ໂວ ວທາມີຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ ອຫໍ ຕຸມ຺ເຫ ວທາມິ. ຠທ຺ທໍ ໂວຕິ ຠທ຺ທໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂຫຕຸ, ມາ ອຫໍ ກປິໂລ ວິຍ ວິນາສໍ ປາປຸຓຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມູລນ຺ຕິ ອິມິສ຺ສາ ຉທ຺ວາຣິກຕຓ຺ຫາຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາເຓນ ມູລໍ ຂຓຖ. ກິໍ ວິຍາຕິ? ອຸສີຣຕ຺ໂຖວ ພີຣຓໍ, ຍຖາ ອຸສີເຣນ ອຕ຺ຖິໂກ ປຸຣິໂສ ມຫນ຺ເຕນ ກຸທາເລນ ພີຣຓໍ ຂຓຕິ, ເອວມສ຺ສາ ມູລໍ ຂຓຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມາ ໂວ ນຬໍວ ໂສໂຕວ, ມາໂຣ ຠຎ຺ຊິ ປຸນປ຺ປຸນນ຺ຕິ ມາ ຕຸມ຺ເຫ ນທີໂສເຕ ຊາຕໍ ນຬໍ ມຫາເວເຄນ ອາຄໂຕ ນທີໂສໂຕ ວິຍ ກິເລສມາໂຣ ມຣຓມາໂຣ ເທວປຸຕ຺ຕມາໂຣ ຈ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠຎ຺ຊຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ປຎ຺ຈສຕາປິ ເກວຏ຺ຏປຸຕ຺ຕາ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກິຣິຍໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍ ອາເນຎ຺ຊວິຫາຣສມາປຕ຺ຕິຘມ຺ມປຣິໂຠເຄນ ເອກປຣິໂຠຄາ ອເຫສຸນ຺ຕິ.

ກປິລມຈ຺ຉວຕ຺ຖຸ ປຐມໍ.