໒. ສູກຣໂປຕິກາວຕ຺ຖຸ

ຍຖາປິ ມູເລຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຄູຖສູກຣໂປຕິກໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເອກສ຺ມິໍ ກິຣ ສມເຍ ສຕ຺ຖາ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສນ຺ໂຕ ເອກໍ ສູກຣໂປຕິກໍ ທິສ຺ວາ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ. ຕສ຺ສ ສິຕໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ມຸຂວິວຣນິຄ຺ຄຕໍ ທນ຺ໂຕຠາສມຓ຺ຑລໍ ທິສ຺ວາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ສິຕສ຺ສ ປາຕຸກມ຺ມາຍາ’’ຕິ ສິຕກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ອາຫ – ‘‘ປສ຺ສເສຕໍ, ອານນ຺ທ, ສູກຣໂປຕິກ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ເອສາ ກກຸສນ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ເອກາຍ ອາສນສາລາຍ ສາມນ຺ຕາ ກຸກ຺ກຸຏີ ອໂຫສິ. ສາ ເອກສ຺ສ ໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໂຆສໍ ສຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ຣາຊກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸພ຺ພຣີ ນາມ ຣາຊຘີຕາ ອໂຫສິ. ສາ ອປຣຠາເຄ ສຣີຣວລຎ຺ຊຏ຺ຐານໍ ປວິຏ຺ຐາ ປຸຬວກຣາສິໍ ທິສ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຸຬວກສຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຐມໍ ຌານໍ ປຏິລຠິ. ສາ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ປຸນ ຄຕິວເສນ ອາລຸລມານາ ອິທານິ ສູກຣໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ອິທໍ ກາຣຓໍ ທິສ຺ວາ ມຍາ ສິຕໍ ປາຕຸກຕນ຺ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣປ຺ປມຸຂາ ຠິກ຺ຂູ ມຫນ຺ຕໍ ສໍເວຄໍ ປຏິລຠິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ ສໍເວຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຠວຕຓ຺ຫາຍ ອາທີນວໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍ ຐິຕໂກວ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໓໓໘. ‘‘ຍຖາປິ ມູເລ ອນຸປທ຺ທເວ ທຬ຺ເຫ,

ຉິນ຺ໂນປິ ຣຸກ຺ໂຂ ປຸນເຣວ ຣູຫຕິ;

ເອວມ຺ປິ ຕຓ຺ຫານຸສເຍ ອນູຫເຕ,

ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີ ທຸກ຺ຂມິທໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ.

໓໓໙. ‘‘ຍສ຺ສ ຉຕ຺ຕິໍສຕິ ໂສຕາ, ມນາປສວນາ ຠຸສາ;

ມຫາວຫນ຺ຕິ ທຸທ຺ທິຏ຺ຐິໍ, ສງ຺ກປ຺ປາ ຣາຄນິສ຺ສິຕາ.

໓໔໐. ‘‘ສວນ຺ຕິ ສພ຺ພຘິ ໂສຕາ, ລຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊ ຕິຏ຺ຐຕິ;

ຕຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ລຕໍ ຊາຕໍ, ມູລໍ ປຎ຺ຎາຍ ຉິນ຺ທຖ.

໓໔໑. ‘‘ສຣິຕານິ ສິເນຫິຕານິ ຈ,

ໂສມນສ຺ສານິ ໂຫນ຺ຕິ ຊນ຺ຕຸໂນ;

ເຕ ສາຕສິຕາ ສຸເຂສິໂນ,

ເຕ ເວ ຊາຕິຊຣູປຄາ ນຣາ.

໓໔໒. ‘‘ຕສິຓາຍ ປຸຣກ຺ຂຕາ ປຊາ,

ປຣິສປ຺ປນ຺ຕິ ສໂສວ ພນ຺ຘິໂຕ;

ສໍໂຍຊນສງ຺ຄສຕ຺ຕກາ,

ທຸກ຺ຂມຸເປນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຈິຣາຍ.

໓໔໓. ‘‘ຕສິຓາຍ ປຸຣກ຺ຂຕາ ປຊາ,

ປຣິສປ຺ປນ຺ຕິ ສໂສວ ພນ຺ຘິໂຕ;

ຕສ຺ມາ ຕສິຓໍ ວິໂນທເຍ,

ອາກງ຺ຂນ຺ຕ ວິຣາຄມຕ຺ຕໂນ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມູເລຕິ ຍສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຈຕຸຘາ ເຫຏ຺ຐາ ຈ ອຸຊຸກເມວ ຄເຕ ປຎ຺ຈວິຘມູເລ ເຉທນຜາລນປາຈນວິຊ຺ຌນາທີນໍ ເກນຈິ ອຸປທ຺ທເວນ ອນຸປທ຺ທເວ ຖິຣປຕ຺ຕຕາຍ ທຬ຺ເຫ ໂສ ຣຸກ຺ໂຂ ອຸປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນປິ ສາຂານໍ ວເສນ ປຸນເທວ ຣູຫຕິ, ເອວເມວ ຉທ຺ວາຣິກາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ອນຸສເຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາເຓນ ອນຸຫເຕ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ເນ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ຊາຕິອາທິເຠທໍ ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍສ຺ສາຕິ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ‘‘ອິຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກສ຺ສູປາທາຍ ອຏ຺ຐາຣສ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານິ ພາຫິຣສ຺ສູປາທາຍ ອຏ຺ຐາຣສ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານີ’’ຕິ ອິເມສໍ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານໍ ວເສນ ຉຕ຺ຕິໍສຕິຍາ ໂສເຕຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ມນາເປສຸ ຣູປາທີສຸ ອາສວຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ມນາປສວນາ ຕຓ຺ຫາ ຠຸສາ ພລວຕີ ໂຫຕິ, ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວິປນ຺ນຎາຓຕາຍ ທຸທ຺ທິຏ຺ຐິໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ມຫນ຺ຕຠາເວນ ມຫາ ຫຸຕ຺ວາ ຌານໍ ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວາ ອນິສ຺ສາຍ ຣາຄນິສ຺ສິຕາ ສງ຺ກປ຺ປາ ວຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສວນ຺ຕິ ສພ຺ພຘິ ໂສຕາຕິ ອິເມ ຕຓ຺ຫາໂສຕາ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີນໍ ວເສນ ສພ຺ເພສຸ ຣູປາທີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ສວນໂຕ, ສພ຺ພາປິ ຣູປຕຓ຺ຫາ…ເປ… ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາຕິ ສພ຺ພຠເວສຸ ວາ ສວນໂຕ ສພ຺ພຘິ ສວນ຺ຕິ ນາມ. ລຕາຕິ ປລິເວຐນຏ຺ເຐນ ສໍສິພ຺ພນຏ຺ເຐນ ຈ ລຕາ ວິຍາຕິ ລຕາ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ຉຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຣູປາທີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕຎ຺ຈ ທິສ຺ວາຕິ ຕໍ ປນ ຕຓ຺ຫາລຕໍ ‘‘ເອຕ຺ເຖສາ ຕຓ຺ຫາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ຊາຕຏ຺ຐານວເສນ ທິສ຺ວາ. ປຎ຺ຎາຍາຕິ ສຕ຺ເຖນ ວເນ ຊາຕໍ ລຕໍ ວິຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ມູເລ ຉິນ຺ທຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສຣິຕານີຕິ ອນຸສຏານິ ປຍາຕານິ. ສິເນຫິຕານີຕິ ຈີວຣາທີສຸ ປວຕ຺ຕສິເນຫວເສນ ສິເນຫິຕານິ ຈ, ຕຓ຺ຫາສິເນຫມກ຺ຂິຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສມນສ຺ສານີຕິ ຕຓ຺ຫາວສິກສ຺ສ ຊນ຺ຕຸໂນ ເອວຣູປານິ ໂສມນສ຺ສານິ ຠວນ຺ຕິ. ເຕ ສາຕສິຕາຕິ ເຕ ຕຓ຺ຫາວສິກາ ປຸຄ຺ຄລາ ສາຕນິສ຺ສິຕາ ສຸຂນິສ຺ສິຕາ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ສຸເຂສິໂນ ສຸຂປຣິເຍສິໂນ ຠວນ຺ຕິ. ເຕ ເວຕິ ເຍ ເອວຣູປາ ນຣາ, ເຕ ຊາຕິຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓານິ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິເຍວາຕິ ຊາຕິຊຣູປຄາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ປຊາຕິ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຕາສກຣເຓນ ຕສິຓາຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ປຸຣກ຺ຂຕາ ປຣິວາຣິຕາ ຫຸຕ຺ວາ.

ພນ຺ຘິໂຕຕິ ລຸທ຺ເທນ ອຣຎ຺ເຎ ພທ຺ໂຘ ສໂສ ວິຍ ປຣິສປ຺ປນ຺ຕິ ຠາຍນ຺ຕິ. ສໍໂຍຊນສງ຺ຄສຕ຺ຕກາຕິ ທສວິເຘນ ສໍໂຍຊນສງ຺ເຄນ ເຈວ ສຕ຺ຕວິເຘນ ຣາຄສງ຺ຄາທິນາ ຈ ສຕ຺ຕາ ພທ຺ຘາ ຕສ຺ມິໍ ວາ ລຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວາ. ຈິຣາຍາຕິ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຊາຕິອາທິກໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຕສິຓາຍ ປຸຣກ຺ຂຕາ ປລິເວຐິຕາ ສຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ວິຣາຄໍ ຣາຄາທິວິຄມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ເຖນ຺ໂຕ ອາກງ຺ກມາໂນ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄເນຕໍ ຕສິຓໍ ວິໂນທເຍ ປນຸທິຕ຺ວາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສຸ.

ສາປິ ໂຂ ສູກຣໂປຕິກາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຠູມິຍໍ ຣາຊກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ພາຣາຓສິຍໍ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ສຸປ຺ປາຣກປຏ຺ຏເນ ອສ຺ສວາຓິຊເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ກາວີຣປຏ຺ຏເນ ນາວິກສ຺ສ ເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ອນຸຣາຘປຸເຣ ອິສ຺ສຣກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ຕສ຺ເສວ ທກ຺ຂິຓທິສາຍ ໂຠກ຺ກນ຺ຕຄາເມ ສຸມນສ຺ສ ນາມ ກຸຏຸມ຺ພິກສ຺ສ ຘີຕາ ນາເມນ ສຸມນາ ເອວ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອຖສ຺ສາ ປິຕາ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ຉຑ຺ຑິເຕ ທີຆວາປິຣຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາມຸນິຄາເມ ນາມ ວສິ. ຕຕ຺ຖ ນໍ ທຸຏ຺ຐຄາມຓິຣຎ຺ໂຎ ອມຈ຺ໂຈ ລກຸຓ຺ຑກອຕິມ຺ພໂຣ ນາມ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ຄໂຕ ທິສ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ມງ຺ຄລໍ ກຕ຺ວາ ອາທາຍ ມຫາປຸຓ຺ຓຄາມໍ ຄໂຕ. ອຖ ນໍ ໂກຏິປພ຺ພຕມຫາວິຫາຣວາສີ ມຫາອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ຕຕ຺ຖ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ເຄຫທ຺ວາເຣ ຐິໂຕ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ກເຖສິ, ‘‘ອາວຸໂສ, ສູກຣໂປຕິກາ ນາມ ລກຸຓ຺ຑກອຕິມ຺ພຣມຫາມຕ຺ຕສ຺ສ ຠຣິຍຠາວໍ ປຕ຺ຕາ, ອໂຫ ອຈ຺ຉຣິຍ’’ນ຺ຕິ. ສາ ຕໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ອຕີຕຠເວ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ຊາຕິສ຺ສຣຎາຓໍ ປຏິລຠິ. ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ອຸປ຺ປນ຺ນສໍເວຄາ ສາມິກໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ອິສ຺ສຣິເຍນ ປຎ຺ຈພລກຕ຺ເຖຣີນໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕິສ຺ສມຫາວິຫາເຣ ມຫາສຕິປຏ຺ຐານສຸຕ຺ຕກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ປຈ຺ຉາ ທມິຬມທ຺ທເນ ກເຕ ຎາຕີນໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ໂຠກ຺ກນ຺ຕຄາມເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ຕີ ກລ຺ລມຫາວິຫາເຣ ອາສີວິໂສປມສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ.

ສາ ປຣິນິພ຺ພານທິວເສ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີຫິ ປຸຈ຺ຉິຕາ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສ ສພ຺ພໍ ອິມໍ ປວຕ຺ຕິໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ກເຖຕ຺ວາ ສນ຺ນິປຕິຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ມຓ຺ຑລາຣາມວາສິນາ ຘມ຺ມປທຠາຓກມຫາຕິສ຺ສຕ຺ເຖເຣນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ກຸກ຺ກຸຏີ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ເສນສ຺ສ ສນ຺ຕິກາ ສີສຈ຺ເຉທໍ ປຕ຺ວາ ຣາຊຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ປຣິພ຺ພາຊິກາສຸ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປຐມຊ຺ຌານຠູມິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ນຈິຣສ຺ເສວ ຈວິຕ຺ວາ ສູກຣໂຍນິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ສຸວຓ຺ຓຠູມິໍ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ພາຣາຓສິໍ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ສຸປ຺ປາຣກປຏ຺ຏນໍ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ກາວີຣປຏ຺ຏນໍ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ອນຸຣາຘປຸຣໍ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ໂຠກ຺ກນ຺ຕຄາມ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ສມວິສເມ ເຕຣສ ອຕ຺ຕຠາເວ ປຕ຺ວາ ‘‘ອິທານິ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ, ສພ຺ເພປິ ອປ຺ປມາເທນ ສມ຺ປາເທຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຈຕສ຺ໂສ ປຣິສາ ສໍເວເຊຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ.

ສູກຣໂປຕິກາວຕ຺ຖຸ ທຸຕິຍໍ.