໗. ສມ຺ພຫຸລຠິກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ

ສເຈ ລເຠຖາຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ປາລິເລຍ຺ຍກໍ ນິສ຺ສາຍ ຣກ຺ຂິຕວນສຓ຺ເຑ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ວຕ຺ຖຸ ຍມກວຄ຺ເຄ ‘‘ປເຣ ຈ ນ ວິຊານນ຺ຕີ’’ຕິ ຄາຖາວຓ຺ຓນາຍ ອາຄຕເມວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ (ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໑.໕ ໂກສມ຺ພກວຕ຺ຖຸ) –

ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖິນາເຄນ ອຸປຏ຺ຐິຍມານສ຺ສ ວສນຠາໂວ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ສາວຕ຺ຖິນຄຣໂຕ ‘‘ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ວິສາຂາ ມຫາອຸປາສິກາ’’ຕິ ເອວມາທີນິ ມຫາກຸລານິ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສາສນໍ ປຫິຓິໍສຸ ‘‘ສຕ຺ຖາຣໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ທສ຺ເສຖາ’’ຕິ. ທິສາວາສິໂນປິ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ວຸຏ຺ຐວສ຺ສາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຈິຣສ຺ສຸຕາ ໂນ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ຘມ຺ມີ ກຖາ, ສາຘຸ ມຍໍ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ລເຠຍ຺ຍາມ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ສວນາຍາ’’ຕິ ຍາຈິໍສຸ. ເຖໂຣ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາທາຍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ເຕມາສໍ ເອກວິຫາຣິໂນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ເອຕ຺ຕເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸປສງ຺ກມນໍ ອຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ພຫິ ຐເປຕ຺ວາ ເອກໂກວ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິ. ປາລິເລຍ຺ຍໂກ ຕໍ ທິສ຺ວາ ທຓ຺ຑມາທາຍ ປກ຺ຂນ຺ທິ. ຕໍ ສຕ຺ຖາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອເປຫິ, ອເປຫິ, ປາລິເລຍ຺ຍກ, ມາ ວາຣຍິ, ພຸທ຺ຘຸປຏ຺ຐາໂກ ເອໂສ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕຕ຺ເຖວ ທຓ຺ຑໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ອາປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣ ນາທາສິ. ນາໂຄ ‘‘ສເຈ ອຸຄ຺ຄຫິຕວຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຕ຺ຖຸ ນິສີທນປາສາຓຜລເກ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ນ ຐເປສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ເຖໂຣ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຠູມິຍໍ ຐເປສິ. ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ນາ ຫິ ຄຣູນໍ ອາສເນ ວາ ສຍເນ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ນ ຐເປນ຺ຕິ.

ເຖໂຣ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ເອກໂກວ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ອາຄຕຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ປນ ເຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊານນ຺ໂຕ ພຫິ ຐເປຕ຺ວາ ອາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ປກ຺ໂກສາຫິ ເນ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ຕຖາ ອກາສິ. ສຕ຺ຖາ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ພຸທ຺ຘສຸຂຸມາໂລ ເຈວ ຂຕ຺ຕິຍສຸຂຸມາໂລ ຈ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ເຕມາສໍ ເອກເກຫິ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕຫິ ນິສີທນ຺ເຕຫິ ຈ ທຸກ຺ກຣໍ ກຕໍ, ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕກາຣໂກປິ ມຸໂຂທກາທິທາຍໂກປິ ນາໂຫສິ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ປາລິເລຍ຺ຍກຫຕ຺ຖິນາ ມມ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ກຕານິ. ເອວຣູປຎ຺ຫິ ສຫາຍໍ ລຠນ຺ເຕນ ເອກໂກວ ວສິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ເອກຈາຣິກຠາໂວວ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ນາຄວຄ຺ເຄ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໓໒໘. ‘‘ສເຈ ລເຠຖ ນິປກໍ ສຫາຍໍ,

ສທ຺ຘິໍຈຣໍ ສາຘຸວິຫາຣິ ຘີຣໍ;

ອຠິຠຸຍ຺ຍ ສພ຺ພານິ ປຣິສ຺ສຍານິ,

ຈເຣຍ຺ຍ ເຕນຕ຺ຕມໂນ ສຕີມາ.

໓໒໙. ‘‘ໂນ ເຈ ລເຠຖ ນິປກໍ ສຫາຍໍ,

ສທ຺ຘິໍຈຣໍ ສາຘຸວິຫາຣິ ຘີຣໍ;

ຣາຊາວ ຣຏ຺ຐໍ ວິຊິຕໍ ປຫາຍ,

ເອໂກ ຈເຣ ມາຕງ຺ຄຣຎ຺ເຎວ ນາໂຄ.

໓໓໐. ‘‘ເອກສ຺ສ ຈຣິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ,

ນຕ຺ຖິ ພາເລ ສຫາຍຕາ;

ເອໂກ ຈເຣ ນ ຈ ປາປານິ ກຍິຣາ,

ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ ມາຕງ຺ຄຣຎ຺ເຎວ ນາໂຄ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ນິປກນ຺ຕິ ເນປກ຺ກປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄຕໍ. ສາຘຸວິຫາຣິ ຘີຣນ຺ຕິ ຠທ຺ທກວິຫາຣິໍ ປຓ຺ຑິຕໍ. ປຣິສ຺ສຍານີຕິ ຕາທິສໍ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣິໍ ສຫາຍໍ ລຠນ຺ໂຕ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທໂຍ ປາກຏປຣິສ຺ສເຍ ຈ ຣາຄຠຍໂທສຠຍໂມຫຠຍາທໂຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິສ຺ສເຍ ຈາຕິ ສພ຺ເພວ ປຣິສ຺ສເຍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຕມໂນ ອຸປຏ຺ຐິຕສຕີ ຫຸຕ຺ວາ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິຫເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຣາຊາວ ຣຏ຺ຐນ຺ຕິ ຣຏ຺ຐໍ ຫິຕ຺ວາ ຄໂຕ ມຫາຊນກຣາຊາ ວິຍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ວິຊິຕຠູມິປເທໂສ ຣາຊາ ‘‘ອິທໍ ຣຊ຺ຊໍ ນາມ ມຫນ຺ຕໍ ປມາທຏ຺ຐານໍ, ກິໍ ເມ ຣຊ຺ເຊນ ກາຣິເຕນາ’’ຕິ ວິຊິຕໍ ຣຏ຺ຐໍ ປຫາຍ ເອກໂກວ ມຫາຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ ເອກໂກວ ຈຣຕິ, ເອວໍ ເອກໂກວ ຈເຣຍ຺ຍາຕິ. ມາຕງ຺ຄຣຎ຺ເຎວ ນາໂຄຕິ ຍຖາ ຈ ‘‘ອຫໍ ໂຂ ອາກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣາມິ ຫຕ຺ຖີຫິ ຫຕ຺ຖິນີຫິ ຫຕ຺ຖິກຬເຠຫິ ຫຕ຺ຖິຈ຺ຉາເປຫິ, ຉິນ຺ນຄ຺ຄານິ ເຈວ ຕິຓານິ ຂາທາມິ, ໂອຠຄ຺ໂຄຠຄ຺ຄຎ຺ຈ ເມ ສາຂາຠງ຺ຄໍ ຂາທນ຺ຕິ, ອາວິລານິ ຈ ປານີຍານິ ປິວາມິ, ໂອຄາຫາ ຈ ເມ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ຫຕ຺ຖິນິໂຍ ກາຍໍ ອຸປນິຆໍສນ຺ຕິໂຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຍໍນູນາຫໍ ເອກໂກວ ຄຓມ຺ຫາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໔໖໗; ອຸທາ. ໓໕) ເອວໍ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ຄມນໂຕ ມາຕງ຺ໂຄຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ອິມສ຺ມິໍ ອຣຎ຺ເຎ ອຍໍ ຫຕ຺ຖິນາໂຄ ຍູຖໍ ປຫາຍ ສພ຺ພິຣິຍາປເຖສຸ ເອກໂກວ ສຸຂໍ ຈຣຕິ, ເອວມ຺ປິ ເອໂກວ ຈເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອກສ຺ສາຕິ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ຫິ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອກີຠາວາຠິຣຕສ຺ສ ເອກກສ຺ເສວ ຈຣິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ. ນຕ຺ຖິ ພາເລ ສຫາຍຕາຕິ ຈູຬສີລໍ ມຊ຺ຌິມສີລໍ ມຫາສີລໍ ທສ ກຖາວຕ຺ຖູນິ ເຕຣສ ຘຸຕງ຺ຄຄຸຓານິ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລານິ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ອມຕມຫານິພ຺ພານນ຺ຕິ ອຍຎ຺ຫິ ສຫາຍຕາ ນາມ. ສາ ພາເລ ນິສ຺ສາຍ ອຘິຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ນຕ຺ຖິ ພາເລ ສຫາຍຕາ. ເອໂກຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ສພ຺ພິຣິຍາປເຖສຸ ເອກໂກວ ຈເຣຍ຺ຍ, ອປ຺ປມຕ຺ຕການິປິ ນ ຈ ປາປານິ ກຍິຣາ. ຍຖາ ໂສ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ ນິຣາລໂຍ ອິມສ຺ມິໍ ອຣຎ຺ເຎ ມາຕງ຺ຄນາໂຄ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐາເນ ສຸຂໍ ຈຣຕິ, ເອວໍ ເອກໂກວ ຫຸຕ຺ວາ ຈເຣຍ຺ຍ, ອປ຺ປມຕ຺ຕການິປິ ນ ຈ ປາປານິ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫຫິ ປຕິຣູປໍ ສຫາຍໍ ອລຠນ຺ເຕຫິ ເອກຈາຣີເຫວ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ເທເສສິ.

ເທສນາວສາເນ ປຎ຺ຈສຕາປິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສູຕິ.

ສມ຺ພຫຸລຠິກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ ສຕ຺ຕມໍ.