໕. ທາຣຸສາກຏິກປຸຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ

ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ທາຣຸສາກຏິກສ຺ສ ປຸຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ຣາຊຄຫສ຺ມິຎ຺ຫິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກປຸຕ຺ໂຕ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກປຸຕ຺ໂຕຕິ ທ຺ເວ ທາຣກາ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຄຸຬກີຬໍ ກີຬນ຺ຕິ. ເຕສຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກປຸຕ຺ໂຕ ຄຸຬໍ ຂິປມາໂນ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິໍ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ນໂມ ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວຕ຺ວາ ຄຸຬໍ ຂິປຕິ. ອິຕໂຣ ຕິຕ຺ຖິຍຄຸເຓ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ນໂມ ອຣຫນ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ວຕ຺ວາ ຂິປຕິ. ເຕສຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຊິນາຕິ, ອິຕໂຣ ປນ ປຣາຊຍຕິ. ໂສ ຕສ຺ສ ກິຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ເອວໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ເອວໍ ວຕ຺ວາ ຄຸຬໍ ຂິປນ຺ໂຕ ມມໍ ຊິນາຕິ, ອຫມ຺ປິ ເອວຣູປໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິຍໍ ປຣິຈຍມກາສິ. ອເຖກທິວສໍ ຕສ຺ສ ປິຕາ ສກຏໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທາຣູນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕມ຺ປິ ທາຣກໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຏວິຍໍ ທາຣູນໍ ສກຏໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ພຫິນຄເຣ ສຸສານສາມນ຺ເຕ ອຸທກຜາສຸກຏ຺ຐາເນ ໂຄເຓ ໂມເຈຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕວິສ຺ສຄ຺ຄມກາສິ. ອຖສ຺ສ ເຕ ໂຄຓາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ເຕນ ໂຄຄເຓນ ສທ຺ຘິໍ ນຄຣເມວ ປວິສິໍສຸ. ສາກຏິໂກປິ ໂຄເຓ ອນຸພນ຺ຘນ຺ໂຕ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສາຍໍ ໂຄເຓ ທິສ຺ວາ ອາທາຍ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ທ຺ວາຣໍ ນ ສມ຺ປາປຸຓິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ອສມ຺ປຕ຺ເຕເຍວ ທ຺ວາຣໍ ປິຫິຕໍ.

ອຖສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ເອກໂກວ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ສກຏສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມິ. ຣາຊຄຫໍ ປນ ປກຕິຍາປິ ອມນຸສ຺ສພຫຸລໍ. ອຍຎ຺ຈ ສຸສານສນ຺ຕິເກ ນິປນ຺ໂນ. ຕຕ຺ຖ ນໍ ທ຺ເວ ອມນຸສ຺ສາ ປສ຺ສິໍສຸ. ເອໂກ ສາສນສ຺ສ ປຏິກຓ຺ຑໂກ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ, ເອໂກ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ. ເຕສຸ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ອາຫ – ‘‘ອຍໍ ໂນ ຠກ຺ໂຂ, ອິມໍ ຂາທິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອິຕໂຣ ‘‘ອລໍ ມາ ເຕ ຣຸຈ຺ຈີ’’ຕິ ນິວາເຣຕິ. ໂສ ເຕນ ນິວາຣິຍມາໂນປິ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ທາຣກໍ ປາເທສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒິ. ໂສ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິຍາ ປຣິຈິຕຕ຺ຕາ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ‘‘ນໂມ ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ ອາຫ. ອມນຸສ຺ໂສ ມຫາຠຍຠີໂຕ ປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ອິຕໂຣ ‘‘ອມ຺ເຫຫິ ອກິຈ຺ຈໍ ກຕໍ, ທຓ຺ຑກມ຺ມໍ ຕສ຺ສ ກໂຣມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ຣກ຺ຂມາໂນ ອຏ຺ຐາສິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ໂຠຊນປາຕິໍ ປູເຣຕ຺ວາ ໂຠຊນໍ ອາຫຣິ. ອຖ ນໍ ອຸໂຠປິ ຕສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ‘‘ອິມານິ ອກ຺ຂຣານິ ຣາຊາວ ປສ຺ສຕຸ, ມາ ອຎ຺ໂຎ’’ຕິ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ປກາເສນ຺ຕາ ຍກ຺ຂານຸຠາເວນ ໂຠຊນປາຕິຍໍ ອກ຺ຂຣານິ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປາຕິໍ ທາຣຸສກເຏ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ອາຣກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ.

ປຸນທິວເສ ‘‘ຣາຊກຸລໂຕ ໂຈເຣຫິ ໂຠຊນຠຓ຺ຑໍ ອວຫຏ’’ນ຺ຕິ ໂກລາຫລໍ ກໂຣນ຺ຕາ ທ຺ວາຣານິ ປິທຫິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ນຄຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ທາຣຸສກເຏ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ໂຈໂຣ’’ຕິ ຕໍ ທາຣກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສສຸໍ. ຣາຊາ ອກ຺ຂຣານິ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ເອຕໍ, ຕາຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ນາຫໍ, ເທວ, ຊານາມິ, ມາຕາປິຕໂຣ ເມ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ໂຠເຊຕ຺ວາ ຣກ຺ຂມານາ ອຏ຺ຐໍສຸ, ອຫມ຺ປິ ມາຕາປິຕໂຣ ມໍ ຣກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ນິພ຺ຠໂຍວ ນິທ຺ທໍ ອຸປຄໂຕ. ເອຕ຺ຕກໍ ອຫໍ ຊານາມີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣປິ ຕໍ ຐານໍ ອາຄມໍສຸ. ຣາຊາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ເຕ ຕໂຍປິ ຊເນ ອາທາຍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິ ເອວ ຣກ຺ຂາ ໂຫຕິ, ອຸທາຫຸ ຘມ຺ມານຸສ຺ສຕິອາທໂຍປີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖາ, ‘‘ມຫາຣາຊ, ນ ເກວລໍ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິເຍວ ຣກ຺ຂາ, ເຍສໍ ປນ ຉພ຺ພິເຘນ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸຠາວິຕໍ, ເຕສໍ ອຎ຺ເຎນ ຣກ຺ຂາວຣເຓນ ວາ ມນ຺ໂຕສເຘຫິ ວາ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຉ ຐານານິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

໒໙໖. ‘‘ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘໍ ປພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ສທາ ໂຄຕມສາວກາ;

ເຍສໍ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ, ນິຈ຺ຈໍ ພຸທ຺ຘຄຕາ ສຕິ.

໒໙໗. ‘‘ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘໍ ປພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ສທາ ໂຄຕມສາວກາ;

ເຍສໍ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ, ນິຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມຄຕາ ສຕິ.

໒໙໘. ‘‘ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘໍ ປພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ສທາ ໂຄຕມສາວກາ;

ເຍສໍ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ, ນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຆຄຕາ ສຕິ.

໒໙໙. ‘‘ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘໍ ປພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ສທາ ໂຄຕມສາວກາ;

ເຍສໍ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ, ນິຈ຺ຈໍ ກາຍຄຕາ ສຕິ.

໓໐໐. ‘‘ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘໍ ປພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ສທາ ໂຄຕມສາວກາ;

ເຍສໍ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ, ອຫິໍສາຍ ຣໂຕ ມໂນ.

໓໐໑. ‘‘ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘໍ ປພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ສທາ ໂຄຕມສາວກາ;

ເຍສໍ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ, ຠາວນາຍ ຣໂຕ ມໂນ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘໍ ປພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ພຸທ຺ຘຄຕໍ ສຕິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸປນ຺ຕາ, ຄເຫຕ຺ວາເຍວ ຈ ປພຸຊ຺ຌນ຺ຕາ ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘໍ ປພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ນາມ. ສທາ ໂຄຕມສາວກາຕິ ໂຄຕມໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສວນນ຺ເຕ ຊາຕຕ຺ຕາ ຕສ຺ເສວ ອນຸສາສນິຍາ ສວນຕາຍ ໂຄຕມສາວກາ. ພຸທ຺ຘຄຕາ ສຕີຕິ ເຍສໍ ‘‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ’’ຕິອາທິປ຺ປເຠເທ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ສຕິ ນິຈ຺ຈກາລໍ ອຕ຺ຖິ, ເຕ ສທາປິ ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘໍ ປພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ປນ ເອກທິວສໍ ຕີສຸ ກາເລສຸ ທ຺ວີສຸ ກາເລສຸ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ກາເລ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິໍ ມນສິ ກໂຣນ຺ຕາ ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘໍ ປພຸຊ຺ຌນ຺ຕິເຍວ ນາມ. ຘມ຺ມຄຕາ ສຕີຕິ ‘‘ສ຺ວາຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິປ຺ປເຠເທ ຘມ຺ມຄຸເຓ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ສຕິ. ສງ຺ຆຄຕາ ສຕີຕິ ‘‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’’ຕິອາທິປ຺ປເຠເທ ສງ຺ຆຄຸເຓ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ສຕິ. ກາຍຄຕາ ສຕີຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣວເສນ ວາ ນວສິວຖິກາວເສນ ວາ ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານວເສນ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕນີລກສິຓາທິຣູປຊ຺ຌານວເສນ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ສຕິ. ອຫິໍສາຍ ຣໂຕຕິ ‘‘ໂສ ກຣຸຓາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໖໔໒) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາຍ ກຣຸຓາຠາວນາຍ ຣໂຕ. ຠາວນາຍາຕິ ເມຕ຺ຕາຠາວນາຍ. ກິຎ຺ຈາປິ ເຫຏ຺ຐາ ກຣຸຓາຠາວນາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິຘ ສພ຺ພາປິ ອວເສສາ ຠາວນາ ນາມ, ອິຘ ປນ ເມຕ຺ຕາຠາວນາວ ອຘິປ຺ເປຕາ. ເສສໍ ປຐມຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເທສນາວສາເນ ທາຣໂກ ສທ຺ຘິໍ ມາຕາປິຕູຫິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ປຈ຺ຉາ ປນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສພ຺ເພປິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ, ສມ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ທາຣຸສາກຏິກປຸຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ ປຎ຺ຈມໍ.