໒. ອຸປນນ຺ທສກ຺ຍປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ

ອຕ຺ຕານເມວ ປຐມນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຸປນນ຺ທໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ເຖໂຣ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຕຸໍ ເຉໂກ. ຕສ຺ສ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ພຫູ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ຕິຈີວເຣຫິ ປູເຊຕ຺ວາ ຘຸຕງ຺ຄານິ ສມາທິຍິໍສຸ. ເຕຫິ ວິສ຺ສຏ຺ຐປຣິກ຺ຂາເຣ ໂສເຍວ ຄຓ຺ຫິ. ໂສ ເອກສ຺ມິໍ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ອຸປກຏ຺ເຐ ຊນປທໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ເອກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ທຫຣສາມເຓຣາ ຘມ຺ມກຖິກເປເມນ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິຘ ວສ຺ສໍ ອຸເປຖາ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ‘‘ອິຘ ກິຕ຺ຕກໍ ວສ຺ສາວາສິກໍ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຕຫິ ‘‘ເອເກໂກ ສາຏໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕຕ຺ຖ ອຸປາຫນາ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ວິຫາຣໍ ອຄມາສິ. ທຸຕິຍໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອິຘ ກິໍ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ທ຺ເວ ສາຏກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິໍ ຐເປສິ. ຕຕິຍໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອິຘ ກິໍ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ຕໂຍ ສາຏກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕຕ຺ຖ ອຸທກຕຸມ຺ພໍ ຐເປສິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອິຘ ກິໍ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສາຏກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ສາຘຸ ອິຘ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຫຏ຺ຐານຎ຺ເຈວ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖສິ. ເຕ ນໍ ພຫູຫິ ວຕ຺ເຖຫິ ເຈວ ຈີວເຣຫິ ຈ ປູເຊສຸໍ. ໂສ ວຸຏ຺ຐວສ຺ໂສ ອິຕເຣສຸປິ ວິຫາເຣສຸ ສາສນໍ ເປເສຕ຺ວາ ‘‘ມຍາ ປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ຐປິຕຕ຺ຕາ ວສ຺ສາວາສິກໍ ລທ຺ຘພ຺ພໍ, ຕໍ ເມ ປຫິຓນ຺ຕູ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຍານກໍ ປູເຣຕ຺ວາ ປາຍາສິ.

ອເຖກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ທ຺ເວ ທຫຣຠິກ຺ຂູ ທ຺ເວ ສາຏເກ ເອກຎ຺ຈ ກມ຺ພລໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ສາຏກາ ໂຫນ຺ຕຸ, ມຍ຺ຫໍ ກມ຺ພໂລ’’ຕິ ຠາເຊຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ມຄ຺ຄສມີເປ ນິສີທິຕ຺ວາ ວິວທນ຺ຕິ. ເຕ ຕໍ ເຖຣໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫ ໂນ ຠາເຊຕ຺ວາ ເທຖາ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ຕຸມ຺ເຫເຍວ ຠາເຊຖາຕິ. ນ ສກ຺ໂກມ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫເຍວ ໂນ ຠາເຊຕ຺ວາ ເທຖາຕິ. ເຕນ ຫິ ມມ ວຈເນ ຐສ຺ສຖາຕິ. ອາມ, ຐສ຺ສາມາຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ສາຘູ’’ຕິ ເຕສໍ ທ຺ເວ ສາຏເກ ທຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖນ຺ຕານໍ ອມ຺ຫາກໍ ປາຣຸປນາຣໂຫ’’ຕິ ມຫຄ຺ຆໍ ກມ຺ພລໍ ອາທາຍ ປກ຺ກາມິ. ທຫຣຠິກ຺ຂູ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຸມ຺ເຫ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ກໂຣຕິ, ປຸພ຺ເພປິ ອກາສິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ –

ອຕີຕສ຺ມິໍ ອນຸຕີຣຈາຣີ ຈ ຄມ຺ຠີຣຈາຣີ ຈາຕິ ທ຺ເວ ອຸທ຺ທາ ມຫນ຺ຕໍ ໂຣຫິຕມຈ຺ຉໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສີສໍ ໂຫຕຸ, ຕວ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ວິວາທາປນ຺ນາ ຠາເຊຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ເອກໍ ສິງ຺ຄາລໍ ທິສ຺ວາ ອາຫໍສຸ – ‘‘ມາຕຸລ, ອິມໍ ໂນ ຠາເຊຕ຺ວາ ເທຫີ’’ຕິ. ອຫໍ ຣຎ຺ຎາ ວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐາເນ ຐປິໂຕ, ຕຕ຺ຖ ຈິຣໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ຊງ຺ຆວິຫາຣຕ຺ຖາຍ ອາຄໂຕມ຺ຫິ, ອິທານິ ເມ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖີຕິ. ມາຕຸລ, ມາ ເອວໍ ກໂຣຖ, ຠາເຊຕ຺ວາ ເອວ ໂນ ເທຖາຕິ. ມມ ວຈເນ ຐສ຺ສຖາຕິ. ຐສ຺ສາມ, ມາຕຸລາຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ສາຘູ’’ຕິ ໂສ ສີສໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ເຕ ອກາສິ, ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໍ ເອກມນ຺ເຕ. ກຕ຺ວາ ຈ ປນ, ‘‘ຕາຕາ, ເຍນ ໂວ ອນຸຕີເຣ ຈຣິຕໍ, ໂສ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໍ ຄຓ຺ຫາຕຸ. ເຍນ ຄມ຺ຠີເຣ ຈຣິຕໍ, ຕສ຺ສ ສີສໍ ໂຫຕຸ. ອຍໍ ປນ ມຊ຺ຌິໂມ ຂຓ຺ໂຑ ມມ ວິນິຈ຺ຉຍຘມ຺ເມ ຐິຕສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເຕ ສຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕ –

‘‘ອນຸຕີຣຈາຣິ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໍ, ສີສໍ ຄມ຺ຠີຣຈາຣິໂນ;

ອຈ຺ຈາຍໍ ມຊ຺ຌິໂມ ຂຓ຺ໂຑ, ຘມ຺ມຏ຺ຐສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໗.໓໓) –

ອິມໍ ຄາຖໍ ວຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມຂຓ຺ຑໍ ອາທາຍ ປກ຺ກາມິ. ເຕປິ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ອຕີຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ເອວເມສ ອຕີເຕປິ ຕຸມ຺ເຫ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ອກາສິເຍວາ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອຸປນນ຺ທໍ ຄຣຫນ຺ໂຕ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ປຣໍ ໂອວທນ຺ເຕນ ນາມ ປຐມເມວ ອຕ຺ຕາ ປຕິຣູເປ ປຕິຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໕໘. ‘‘ອຕ຺ຕານເມວ ປຐມໍ, ປຕິຣູເປ ນິເວສເຍ;

ອຖຎ຺ຎມນຸສາເສຍ຺ຍ, ນ ກິລິສ຺ເສຍ຺ຍ ປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຕິຣູເປ ນິເວສເຍຕິ ອນຸຈ຺ຉວິເກ ຄຸເຓ ປຕິຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ໂຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທິຄຸເຓຫິ ວາ ອຣິຍວໍສປຏິປທາທີຫິ ວາ ປຣໍ ອນຸສາສິຕຸກາໂມ, ໂສ ອຕ຺ຕານເມວ ປຐມໍ ຕສ຺ມິໍ ຄຸເຓ ປຕິຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ. ເອວໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອຖຎ຺ຎໍ ເຕຫິ ຄຸເຓຫິ ອນຸສາເສຍ຺ຍ. ອຕ຺ຕານຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ອນິເວເສຕ຺ວາ ເກວລໍ ປຣເມວ ອນຸສາສມາໂນ ປຣໂຕ ນິນ຺ທໍ ລຠິຕ຺ວາ ກິລິສ຺ສຕິ ນາມ, ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕານໍ ນິເວເສຕ຺ວາ ອນຸສາສມາໂນ ປຣໂຕ ປສໍສໍ ລຠຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ກິລິສ຺ສຕິ ນາມ. ເອວໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປຓ຺ຑິໂຕ ນ ກິລິສ຺ເສຍ຺ຍາຕິ.

ເທສນາວສາເນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ, ມຫາຊນສ຺ສາປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ອຸປນນ຺ທສກ຺ຍປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ ທຸຕິຍໍ.