໕. ຊນປທກລ຺ຍາຓີ ຣູປນນ຺ທາເຖຣີວຕ຺ຖຸ

ອຏ຺ຐີນໍ ນຄຣໍ ກຕນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຊນປທກລ຺ຍາຓິໍ ຣູປນນ຺ທາເຖຣິໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາ ກິຣ ເອກທິວສໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ເຊຏ຺ຐຠາຕິໂກ ຣຊ຺ຊສິຣິໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ ພຸທ຺ໂຘ ຊາໂຕ, ປຸຕ຺ໂຕປິສ຺ສ ຣາຫຸລກຸມາໂຣ ປພ຺ພຊິໂຕ, ຠຕ຺ຕາປິ ເມ ປພ຺ພຊິໂຕ, ມາຕາປິ ເມ ປພ຺ພຊິຕາ, ອຫມ຺ປິ ເອຕ຺ຕເກ ຎາຕິຊເນ ປພ຺ພຊິເຕ ເຄເຫ ກິໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ປພ຺ພຊິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ສາ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິ ຎາຕິສິເນເຫເນວ, ໂນ ສທ຺ຘາຍ, ອຠິຣູປຕາຍ ປນ ຣູປນນ຺ທາຕິ ປຎ຺ຎາຍິ. ‘‘ສຕ຺ຖາ ກິຣ ‘ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາ, ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາ’ຕິ ວເທຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ສາ ເອວໍ ທສ຺ສນີເຍ ປາສາທິເກ ມມປິ ຣູເປ ໂທສໍ ກເຖຍ຺ຍາຕິ ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ສາວຕ຺ຖິວາສິໂນ ປາໂຕວ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສມາທິນ຺ນຸໂປສຖາ ສຸທ຺ຘຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄາ ຄນ຺ຘມາລາທິຫຕ຺ຖາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ເຊຕວເນ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆປິ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຈ຺ຉນ຺ໂທ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ. ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ຄຸຓກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕວ ປວິສຕິ.

ຈຕຸປ຺ປມາຓິເກ ຫິ ໂລກສນ຺ນິວາເສ ອປ຺ປກາວ ເຕ ສຕ຺ຕາ, ເຍສໍ ຕຖາຄຕໍ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ປສາໂທ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຣູປປ຺ປມາຓິກາປິ ຫິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓານຸພ຺ຍຎ຺ຊນປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ສຣີຣໍ ທິສ຺ວາ ປສີທນ຺ຕິ, ໂຆສປ຺ປມາຓິກາປິ ອເນການິ ຊາຕິສຕານິ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕໍ ສຕ຺ຖຸ ຄຸຓໂຆສຎ຺ເຈວ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ຘມ຺ມເທສນາໂຆສຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວາ ປສີທນ຺ຕິ, ລູຂປ຺ປມາຓິກາປິສ຺ສ ຈີວຣາທິລູຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ປສີທນ຺ຕິ, ຘມ຺ມປ຺ປມາຓິກາປິ ‘‘ເອວຣູປໍ ທສພລສ຺ສ ສີລໍ, ເອວຣູໂປ ສມາຘິ, ເອວຣູປາ ປຎ຺ຎາ, ຠຄວາ ສີລາທີຫິ ຄຸເຓຫິ ອສໂມ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ ປສີທນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຄຸຓໍ ກເຖນ຺ຕານໍ ມຸຂໍ ນປ຺ປໂຫຕິ. ຣູປນນ຺ທາ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ເຈວ ອຸປາສິການຎ຺ຈ ສນ຺ຕິກາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຄຸຓກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຕິວິຍ ເມ ຠາຕິກສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ຕິເຍວ. ເອກທິວສມ຺ປິ ເມ ຣູເປ ໂທສໍ ກເຖນ຺ໂຕ ກິຕ຺ຕກໍ ກເຖສ຺ສຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາວ ຕຖາຄຕໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຘມ຺ມມສ຺ສ ສຸຓິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ສາ ‘‘ອຫມ຺ປິ ອຊ຺ຊ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອາໂຣເຈສິ.

ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ‘‘ຈິຣສ຺ສໍ ວຕ ຣູປນນ຺ທາຍ ສຕ຺ຖຸ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕຸກາມຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ອຊ຺ຊ ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ນິສ຺ສາຍ ວິຈິຕ຺ຣຘມ຺ມເທສນໍ ນານານຍໍ ເທເສສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕຸຏ຺ຐມານສາ ຕໍ ອາທາຍ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ສາ ນິກ຺ຂນ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ອຫໍ ອຕ຺ຕານໍ ເນວ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອຊ຺ຊ ຣູປນນ຺ທາ ມຍ຺ຫໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ກີທິສີ ນຸ ໂຂ ຕສ຺ສາ ຘມ຺ມເທສນາ ສປ຺ປາຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຣູປຄຣຸກາ ເອສາ ອຕ຺ຕຠາເວ ພລວສິເນຫາ, ກຓ຺ຏເກນ ກຓ຺ຏກຸທ຺ຘຣຓໍ ວິຍ ຣູເປເນວສ຺ສາ ຣູປມທນິມ຺ມທນໍ ສປ຺ປາຍ’’ນ຺ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ວິຫາຣໍ ປວິສນສມເຍ ເອກໍ ປນ ອຠິຣູປໍ ອິຕ຺ຖິໍ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກໍ ຣຕ຺ຕວຕ຺ຖນິວຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາຠຣຓປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ພີຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິເກ ຐຕ຺ວາ ພີຊຍມານໍ ອິທ຺ຘິພເລນ ອຠິນິມ຺ມິນິ. ຕໍ ໂຂ ປນ ອິຕ຺ຖິໍ ສຕ຺ຖາ ເຈວ ປສ຺ສຕິ ຣູປນນ຺ທາ ຈ. ສາ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປິຏ຺ຐິປສ຺ເສ ຐຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອນ຺ຕເຣ ນິສິນ຺ນາ ປາທນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ລກ຺ຂຓວິຈິຕ຺ຕໍ ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນສມຸຊ຺ຊລໍ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສຕ຺ຖຸ ສຣີຣໍ ທິສ຺ວາ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທສສ຺ສິຣິກໍ ມຸຂໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ສມີເປ ຐິຕໍ ອິຕ຺ຖິຣູປໍ ອທ຺ທສ. ສາ ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕຠາວໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ສຸວຓ຺ຓຣາຊຫໍສິຍາ ປຸຣໂຕ ກາກີສທິສໍ ອຕ຺ຕານໍ ອວມຎ຺ຎິ. ອິທ຺ຘິມຍຣູປໍ ທິຏ຺ຐກາລໂຕ ປຏ຺ຐາເຍວ ຫິ ຕສ຺ສາ ອກ຺ຂີນິ ຠມິໍສຸ. ສາ ‘‘ອໂຫ ອິມິສ຺ສາ ເກສາ ໂສຠນາ, ອໂຫ ນລາຏໍ ໂສຠນ’’ນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ສາຣີຣປ຺ປເທສານໍ ຣູປສິຣິຍາ ສມາກຑ຺ຒິຕຈິຕ຺ຕາ ຕສ຺ມິໍ ຣູເປ ພລວສິເນຫາ ອໂຫສິ.

ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສາ ຕຕ຺ຖ ອຠິຣຕິໍ ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕວ ຕໍ ຣູປໍ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກຠາວໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວີສຕິວສ຺ສຸທ຺ເທສິກໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ຣູປນນ຺ທາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ນ ວຕິທໍ ຣູປໍ ປຸຣິມສທິສ’’ນ຺ຕິ ໂຖກໍ ວິຣຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ອໂຫສິ. ສຕ຺ຖາ ອນຸກ຺ກເມເນວ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ສກິໍ ວິຊາຕວຓ຺ຓໍ ມຊ຺ຌິມິຕ຺ຖິວຓ຺ຓໍ ຊຣາຊິຓ຺ຓມຫລ຺ລິກິຕ຺ຖິວຓ຺ຓຎ຺ຈ ທສ຺ເສສິ. ສາປິ ອນຸປຸພ຺ເພເນວ ‘‘ອິທມ຺ປິ ອນ຺ຕຣຫິຕໍ, ອິທມ຺ປິ ອນ຺ຕຣຫິຕ’’ນ຺ຕິ ຊຣາຊິຓ຺ຓກາເລ ຕໍ ວິຣຊ຺ຊມານາ ຂຓ຺ຑທນ຺ຕິໍ ປລິຕສິຣໍ ໂອຠຄ຺ຄໍ ໂຄປານສິວງ຺ກໍ ທຓ຺ຑປຣາຍຓໍ ປເວຘມານໍ ທິສ຺ວາ ອຕິວິຍ ວິຣຊ຺ຊິ. ອຖ ສຕ຺ຖາ ຕໍ ພ຺ຍາຘິນາ ອຠິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ສາ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ທຓ຺ຑຎ຺ຈ ຕາລວຓ຺ຏຎ຺ຈ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ມຫາວິຣວໍ ວິຣວມານາ ຠູມິຍໍ ປຕິຕ຺ວາ ສເກ ມຸຕ຺ຕກຣີເສ ນິມຸຄ຺ຄາ ອປຣາປຣໍ ປຣິວຕ຺ຕິ. ຣູປນນ຺ທາ ຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ອຕິວິຍ ວິຣຊ຺ຊິ. ສຕ຺ຖາປິ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ມຣຓໍ ທສ຺ເສສິ. ສາ ຕງ຺ຂຓໍເຍວ ອຸທ຺ຘຸມາຕກຠາວໍ ອາປຊ຺ຊິ, ນວຫິ ວຓມຸເຂຫິ ປຸພ຺ພວຏ຺ຏິໂຍ ເຈວ ປຸຬວາ ຈ ປຄ຺ຆຣິໍສຸ, ກາກາທໂຍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ວິລຸມ຺ປິໍສຸ. ຣູປນນ຺ທາປິ ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອິຕ຺ຖີ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ຊຣໍ ປຕ຺ຕາ, ພ຺ຍາຘິໍ ປຕ຺ຕາ, ມຣຓໍ ປຕ຺ຕາ, ອິມສ຺ສາປິ ເມ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ເອວເມວ ຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓານິ ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ປສ຺ສິ. ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ເອວ ປນ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ທິຏ຺ໂຐເຍວ ໂຫຕິ. ອຖສ຺ສາ ຕໂຍ ຠວາ ອາທິຕ຺ຕາ ເຄຫາ ວິຍ ຄີວາຍ ພທ຺ຘກຸຓປໍ ວິຍ ຈ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ, ກມ຺ມຏ຺ຐານາຠິມຸຂໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທິ. ສຕ຺ຖາ ຕາຍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິຏ຺ຐຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ສຍເມວ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ປຈ຺ຈຍໍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ສປ຺ປາຍວເສນ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອາຫ –

‘‘ອາຕຸຣໍ ອສຸຈິໍ ປູຕິໍ, ປສ຺ສ ນນ຺ເທ ສມຸສ຺ສຍໍ;

ອຸຄ຺ຆຣນ຺ຕໍ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕໍ, ພາລານໍ ອຠິປຕ຺ຖິຕໍ.

‘‘ຍຖາ ອິທໍ ຕຖາ ເອຕໍ, ຍຖາ ເອຕໍ ຕຖາ ອິທໍ;

ຘາຕຸໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ປສ຺ສ, ມາ ໂລກໍ ປຸນຣາຄມິ;

ຠເວ ຉນ຺ທໍ ວິຣາເຊຕ຺ວາ, ອຸປສນ຺ໂຕ ຈຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ. –

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ຠຄວາ ນນ຺ທໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອາຣພ຺ຠ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ. ນນ຺ທາ ເທສນານຸສາເຣນ ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປາປຸຓິ. ອຖສ຺ສາ ອຸປຣິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄຜລານໍ ວິປສ຺ສນາປຣິວາສຕ຺ຖາຍ ສຸຎ຺ຎຕາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖຕຸໍ, ‘‘ນນ຺ເທ, ມາ ‘ອິມສ຺ມິໍ ສຣີເຣ ສາໂຣ ອຕ຺ຖີ’ຕິ ສຎ຺ຎໍ ກຣິ. ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກປິ ຫິ ເອຕ຺ຖ ສາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ຕີຓິ ອຏ຺ຐິສຕານິ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ກຕໍ ອຏ຺ຐິນຄຣເມຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໕໐. ‘‘ອຏ຺ຐີນໍ ນຄຣໍ ກຕໍ, ມໍສໂລຫິຕເລປນໍ;

ຍຕ຺ຖ ຊຣາ ຈ ມຈ຺ຈຸ ຈ, ມາໂນ ມກ຺ໂຂ ຈ ໂອຫິໂຕ’’ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍເຖວ ຫິ ປຸພ຺ພຓ຺ຓາປຣຓ຺ຓາທີນໍ ໂອທຫນຕ຺ຖາຍ ກຏ຺ຐານິ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ວລ຺ລີຫິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ມຕ຺ຕິກາຍ ວິລິມ຺ເປຕ຺ວາ ນຄຣສງ຺ຂາຕໍ ພຫິທ຺ຘາ ເຄຫໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອວມິທໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກມ຺ປິ ຕີຓິ ອຏ຺ຐິສຕານິ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ນ຺ຫາຣຸວິນທ຺ຘໍ ມໍສໂລຫິຕເລປນໍ ຕຈປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຊີຣຓລກ຺ຂຓາຍ ຊຣາຍ ມຣຓລກ຺ຂຓສ຺ສ ມຈ຺ຈຸໂນ ອາໂຣຫສມ຺ປທາທີນິ ປຏິຈ຺ຈ ມຎ຺ຎນລກ຺ຂຓສ຺ສ ມານສ຺ສ ສຸກຕກາຣຓວິນາສນລກ຺ຂຓສ຺ສ ມກ຺ຂສ຺ສ ຈ ໂອທຫນຕ຺ຖາຍ ນຄຣໍ ກຕໍ. ເອວຣູໂປ ເອວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ກາຍິກເຈຕສິໂກ ອາພາໂຘ ໂອຫິໂຕ, ອິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ກິຎ຺ຈິ ຄຍ຺ຫູປຄໍ ນຕ຺ຖີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ສາ ເຖຣີ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ, ມຫາຊນສ຺ສາປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ຊນປທກລ຺ຍາຓີ ຣູປນນ຺ທາເຖຣີວຕ຺ຖຸ ປຎ຺ຈມໍ.