໑໑. ຊຣາວຄ຺ໂຄ

໑. ວິສາຂາຍ ສຫາຍິການໍ ວຕ຺ຖຸ

ໂກ ນຸ ຫາໂສ ກິມານນ຺ໂທຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ວິສາຂາຍ ສຫາຍິກາໂຍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກິຣ ປຎ຺ຈສຕາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ‘‘ເອວໍ ອິມາ ອປ຺ປມາທວິຫາຣິນິໂຍ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຠຣິຍາໂຍ ວິສາຂໍ ມຫາອຸປາສິກໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປສຸໍ. ຕາ ອຸຍ຺ຍານໍ ວາ ວິຫາຣໍ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໂຍ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕາ ເອກສ຺ມິໍ ກາເລ ‘‘ສຕ຺ຕາຫໍ ສຸຣາຉໂຓ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຉເຓ ສງ຺ຆຸຏ຺ເຐ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສາມິການໍ ສຸຣໍ ປຏິຍາເທສຸໍ. ເຕ ສຕ຺ຕາຫໍ ສຸຣາຉຓໍ ກີຬິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ ກມ຺ມນ຺ຕເຠຣິຍາ ນິກ຺ຂນ຺ຕາຍ ກມ຺ມນ຺ເຕ ອຄມໍສຸ. ຕາປິ ອິຕ຺ຖິໂຍ ‘‘ມຍໍ ສາມິການໍ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຣໍ ປາຕຸໍ ນ ລຠິມ຺ຫາ, ອວເສສາ ສຸຣາ ຈ ອຕ຺ຖິ, ອິທໍ ຍຖາ ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ, ຕຖາ ປິວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວິສາຂາຍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອິຈ຺ຉາມ, ອຍ຺ເຍ, ອຸຍ຺ຍານໍ ທຏ຺ຐຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ສາຘຸ, ອມ຺ມາ, ເຕນ ຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາກາເຣນ ສຸຣໍ ນີຫຣາເປຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍາເນ ປິວິຕ຺ວາ ມຕ຺ຕາ ວິຈຣິໍສຸ. ວິສາຂາປິ ‘‘ອຍຸຕ຺ຕໍ ອິມາຫິ ກຕໍ, ອິທານິ ມໍ ‘ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວິກາ ວິສາຂາ ສຸຣໍ ປິວິຕ຺ວາ ວິຈຣຕີ’ຕິ ຕິຕ຺ຖິຍາປິ ຄຣຫິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອາຫ – ‘‘ອມ຺ມາ ອຍຸຕ຺ຕໍ ໂວ ກຕໍ, ມມປິ ອຍໂສ ອຸປ຺ປາທິໂຕ, ສາມິກາປິ ໂວ ກຸຊ຺ຌິສ຺ສນ຺ຕິ, ອິທານິ ກິໍ ກຣິສ຺ສຖາ’’ຕິ. ຄິລານາລຍໍ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມ, ອຍ຺ເຍຕິ. ເຕນ ຫິ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຖ ສເກນ ກມ຺ເມນາຕິ. ຕາ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄິລານາລຍໍ ກຣິໍສຸ. ອຖ ຕາສໍ ສາມິກາ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ຈ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ຈ ກຫ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ຄິລານາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອທ຺ຘາ ເອຕາຫິ ອວເສສສຸຣາ ປີຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຕາ ໂປເຖຕ຺ວາ ອນຍພ຺ຍສນໍ ປາເປສຸໍ. ຕາ ອປຣສ຺ມິມ຺ປິ ຉຓວາເຣ ຕເຖວ ສຸຣໍ ປິວິຕຸກາມາ ວິສາຂໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ອຍ຺ເຍ, ອຸຍ຺ຍານໍ ໂນ ເນຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ປຸພ຺ເພປິ ເມ ຕຸມ຺ເຫຫິ ອຍໂສ ອຸປ຺ປາທິໂຕ, ຄຈ຺ຉຖ, ນ ໂວ ອຫໍ ເນສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕາຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ‘‘ອິທານິ ເອວໍ ນ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສມ຺ມນ຺ຕຍິຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຫໍສຸ, ‘‘ອຍ຺ເຍ, ພຸທ຺ຘປູຊໍ ກາຕຸກາມາມ຺ຫາ, ວິຫາຣໍ ໂນ ເນຫີ’’ຕິ. ອິທານິ ອມ຺ມາ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຄຈ຺ຉຖ, ປຣິວຈ຺ຉໍ ກໂຣຖາຕິ. ຕາ ຈງ຺ໂກຏເກຫິ ຄນ຺ຘມາລາທີນິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ສຸຣາປຸຓ຺ເຓ ມຸຏ຺ຐິວາຣເກ ຫຕ຺ເຖຫິ ໂອລມ຺ເພຕ຺ວາ ມຫາປເຏ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ວິສາຂໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ປວິສມານາ ເອກມນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຸຏ຺ຐິວາຣເກເຫວ ສຸຣໍ ປິວິຕ຺ວາ ວາຣເກ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ສຕ຺ຖຸ ປຸຣໂຕ ນິສີທິໍສຸ.

ວິສາຂາ ‘‘ອິມາສໍ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມໍ ກເຖຖາ’’ຕິ ອາຫ. ຕາປິ ມທເວເຄນ ກມ຺ປມານສຣີຣາ ‘‘ອິຈ຺ຈາມ, ຄາຍາມາ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສຸໍ. ອເຖກາ ມາຣກາຍິກາ ເທວຕາ ‘‘ອິມາສໍ ສຣີເຣ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຸຣໂຕ ວິປ຺ປກາຣໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕາສໍ ສຣີເຣ ອຘິມຸຈ຺ຈິ. ຕາສຸ ເອກຈ຺ຈາ ສຕ຺ຖຸ ປຸຣໂຕ ປາຓິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຫສິຕຸໍ, ເອກຈ຺ຈາ ນຈ຺ຈິຕຸໍ ອາຣຠິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ກິໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ຕໍ ກາຣຓໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ນ ອິທານິ ມາຣກາຍິການໍ ໂອຕາຣໍ ລຠິຕຸໍ ທສ຺ສາມິ. ນ ຫິ ມຍາ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ປາຣມິໂຍ ປູເຣນ຺ເຕນ ມາຣກາຍິການໍ ໂອຕາຣລາຠຕ຺ຖາຍ ປູຣິຕາ’’ຕິ ຕາ ສໍເວເຊຕຸໍ ຠມຸກໂລມໂຕ ຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ, ຕາວເທວ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ ອໂຫສິ. ຕາ ຠີຕາ ອເຫສຸໍ ມຣຓຠຍຕຊ຺ຊິຕາ. ເຕນ ຕາສໍ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ສຸຣາ ຊີຣິ. ສຕ຺ຖາ ນິສິນ຺ນປລ຺ລງ຺ເກ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ສິເນຣຸມຸທ຺ຘນິ ຐຕ຺ວາ ອຸຓ຺ຓາໂລມໂຕ ຣສ຺ມິໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ, ຕງ຺ຂຓໍເຍວ ຈນ຺ທສຫສ຺ສຸຄ຺ຄມນໍ ວິຍ ອໂຫສິ. ອຖ ສຕ຺ຖາ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ມມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຈ຺ຉມານາຫິ ປມຕ຺ຕາຫິ ອາຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຸມ຺ຫາກຎ຺ຫິ ປມາເທເນວ ມາຣກາຍິກາ ເທວຕາ ໂອຕາຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕຸມ຺ເຫ ຫສາທີນໍ ອກຣຓຏ຺ຐາເນ ຫສາທີນິ ກາຣາເປສິ, ອິທານິ ຕຸມ຺ເຫຫິ ຣາຄາທີນໍ ອຄ຺ຄີນໍ ນິພ຺ພາປນຕ຺ຖາຍ ອຸສ຺ສາຫໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໔໖. ‘‘ໂກ ນຸ ຫາໂສ ກິມານນ຺ໂທ, ນິຈ຺ຈໍ ປຊ຺ຊລິເຕ ສຕິ;

ອນ຺ຘກາເຣນ ໂອນທ຺ຘາ, ປທີປໍ ນ ຄເວສຖາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອານນ຺ໂທຕິ ຕຸຏ຺ຐິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອິມສ຺ມິໍ ໂລກສນ຺ນິວາເສ ຣາຄາທີຫິ ເອກາທສຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ນິຈ຺ຈໍ ປຊ຺ຊລິເຕ ສຕິ ໂກ ນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຫາໂສ ວາ ຕຸຏ຺ຐິ ວາ? ນນຸ ເອສ ອກຕ຺ຕພ຺ພຣູໂປເຍວ. ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸເກນ ຫິ ອວິຊ຺ຊານ຺ຘກາເຣນ ໂອນທ຺ຘາ ຕຸມ຺ເຫ ຕສ຺ເສວ ອນ຺ຘກາຣສ຺ສ ວິຘມນຕ຺ຖາຍ ກິໍ ກາຣຓາ ຎາຓປ຺ປທີປໍ ນ ຄເວສຖ ນ ກໂຣຖາຕິ.

ເທສນາວສາເນ ປຎ຺ຈສຕາປິ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ.

ສຕ຺ຖາ ຕາສໍ ອຈລສທ຺ຘາຍ ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສິເນຣຸມຕ຺ຖກາ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ນໍ ວິສາຂາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສຸຣາ ນາເມສາ ປາປິກາ. ເອວຣູປາ ຫິ ນາມ ອິມາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຕຸມ຺ຫາທິສສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຸຣໂຕ ນິສີທິຕ຺ວາ ອິຣິຍາປຖມຕ຺ຕມ຺ປິ ສຓ຺ຐາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕິໂຍ ອຸຏ຺ຐາຍ ປາຓິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຫສນຄີຕນຈ຺ຈາທີນິ ອາຣຠິໍສູ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອາມ, ວິສາເຂ, ປາປິກາ ເອວ ເອສາ ສຸຣາ ນາມ. ເອຕຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຍ ອເນເກ ສຕ຺ຕາ ອນຍພ຺ຍສນໍ ປຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກທາ ປເນສາ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕສ຺ສາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ກເຖຕຸໍ ອຕີຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑໖.໓໓ ອາທໂຍ) ກເຖສີຕິ.

ວິສາຂາຍ ສຫາຍິການໍ ວຕ຺ຖຸ ປຐມໍ.

໒. ສິຣິມາວຕ຺ຖຸ

ປສ຺ສ ຈິຕ຺ຕກຕນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສິຣິມໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາ ກິຣ ຣາຊຄເຫ ອຠິຣູປາ ຄຓິກາ. ເອກສ຺ມິໍ ປນ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ສຸມນເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠຣິຍາຍ ປຸຓ຺ຓກເສຏ຺ຐິສ຺ສ ຘີຕາຍ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ນາມ ອຸປາສິກາຍ ອປຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕໍ ປສາເທຕຸກາມາ ຕສ຺ສາ ເຄເຫ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ຂມາເປຕ຺ວາ ຕໍ ທິວສໍ ທສພລສ຺ສ ຠຕ຺ຕານຸໂມທນໍ ສຸຕ຺ວາ –

‘‘ອກ຺ໂກເຘນ ຊິເນ ໂກຘໍ, ອສາຘຸໍ ສາຘຸນາ ຊິເນ;

ຊິເນ ກທຣິຍໍ ທາເນນ, ສຈ຺ເຈນາລິກວາທິນ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໒.໒; ຘ. ປ. ໒໒໓) –

ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປາປຸຓິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ປນ ໂກຘວຄ຺ເຄ ອນຸໂມທນຄາຖາວຓ຺ຓນາຍເມວ ອາວິຠວິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ຕາ ປນ ສິຣິມາ ທສພລໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ນິພທ຺ຘໍ ທາເປສິ. ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິພທ຺ຘໍ ອຏ຺ຐ ຠິກ຺ຂູ ເຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ‘‘ສປ຺ປິໍ ຄຓ຺ຫຖ, ຂີຣໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຕ຺ເຕ ປູເຣຕິ. ເອເກນ ລທ຺ຘໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ປໂຫຕິ. ເທວສິກໍ ໂສຬສກຫາປຓປຣິພ຺ພເຍນ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ທີຍຕິ. ອເຖກທິວສໍ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສາ ເຄເຫ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິໂຍຊນມຕ຺ຖເກ ເອກໍ ວິຫາຣໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ສາຍໍ ເຖຣຸປຏ຺ຐາເນ ນິສິນ຺ນໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ອາວຸໂສ, ກຫໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ. ສິຣິມາຍ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ເມ ຠຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ມນາປໍ ກຕ຺ວາ ເທຕິ, ອາວຸໂສຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ ຕສ຺ສາ ຠຕ຺ຕໍ ວຓ຺ເຓຕຸໍ, ອຕິວິຍ ປຓີຕໍ ກຕ຺ວາ ເທຕິ, ເອເກນ ລທ຺ຘໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ປໂຫຕິ, ຕສ຺ສາ ປນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໂຕປິ ທສ຺ສນເມວ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ. ສາ ຫິ ອິຕ຺ຖີ ເອວຣູປາ ຈ ເອວຣູປາ ຈາ’’ຕິ ຕສ຺ສາ ຄຸເຓ ວຓ຺ເຓສິ.

ອເຖໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສາ ຄຸຓກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ອທສ຺ສເນເນວ ສິເນຫໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ‘‘ມຍາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ທຏ຺ຐຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວສ຺ສຄ຺ຄໍ ກເຖຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຐິຕິກໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສ຺ເວ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມິໍ ເຄເຫ ຕ຺ວໍ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ລຠິສ຺ສສີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາທາຍ ປກ຺ກນ຺ໂຕປິ ປາໂຕວ ອຣຸເຓ ອຸຄ຺ຄເຕ ສລາກຄ຺ຄໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ເຄເຫ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ລຠິ. ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຫິຍ຺ໂຍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ, ຕສ຺ສ ຄຕເວລາຍເມວ ອສ຺ສາ ສຣີເຣ ໂຣໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຕສ຺ມາ ສາ ອາຠຣຓານິ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ອຖສ຺ສາ ທາສິໂຍ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ອາຄເຕ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສາ ສຫຕ຺ຖາ ປຕ຺ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ນິສີທາເປຕຸໍ ວາ ປຣິວິສິຕຸໍ ວາ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ທາສິໂຍ ອາຓາເປສິ – ‘‘ອມ຺ມາ ປຕ຺ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ, ອຍ຺ເຍ, ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ປາເຍຕ຺ວາ ຂຊ຺ຊກໍ ທຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕເວລາຍ ປຕ຺ເຕ ປູເຣຕ຺ວາ ເທຖາ’’ຕິ. ຕາ ‘‘ສາຘຸ, ອຍ຺ເຍ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູ ປເວເສຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ປາເຍຕ຺ວາ ຂຊ຺ຊກໍ ທຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕເວລາຍ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ປູເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ສາ ‘‘ມໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເນຖ, ອຍ຺ເຍ, ວນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕາຫິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິກໍ ນີຕາ ເວຘມາເນນ ສຣີເຣນ ຠິກ຺ຂູ ວນ຺ທິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຄິລານາຍ ຕາວ ເອວຣູປາ ອຍໍ ເອຕິສ຺ສາ ຣູປໂສຠາ, ອໂຣຄກາເລ ປນ ສພ຺ພາຠຣຓປຏິມຓ຺ຑິຕາຍ ອິມິສ຺ສາ ກີທິສີ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ອເນກວສ຺ສໂກຏິສນ຺ນິຈິໂຕ ກິເລໂສ ສມຸທາຈຣິ, ໂສ ອຎ຺ຎາຓີ ຫຸຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປຕ຺ຕມາທາຍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ປິຘາຍ ເອກມນ຺ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ.

ອຖ ນໍ ເອໂກ ສຫາຍໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຍາຈນ຺ໂຕປິ ໂຠເຊຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ໂສ ຉິນ຺ນຠຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ຕໍ ທິວສເມວ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ສິຣິມາ ກາລມກາສິ. ຣາຊາ ສຕ຺ຖຸ ສາສນໍ ເປເສສິ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຊີວກສ຺ສ ກນິຏ຺ຐຠຄິນີ, ສິຣິມາ, ກາລມກາສີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສາສນໍ ປຫິຓິ ‘‘ສິຣິມາຍ ຌາປນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ອາມກສຸສາເນ ຕໍ ຍຖາ ກາກສຸນຂາທໂຍ ນ ຂາທນ຺ຕິ, ຕຖາ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຣກ຺ຂາເປຖາ’’ຕິ. ຣາຊາປິ ຕຖາ ອກາສິ. ປຏິປາຏິຍາ ຕໂຍ ທິວສາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ທິວເສ ສຣີຣໍ ອຸທ຺ຘຸມາຍິ, ນວຫິ ວຓມຸເຂຫິ ປຸຬວາ ປຄ຺ຆຣິໍສຸ, ສກລສຣີຣໍ ຠິນ຺ນໍ ສາລິຠຕ຺ຕຈາຏິ ວິຍ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ – ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ເຄຫຣກ຺ຂເກ ທາຣເກ ສິຣິມາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອນາຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ອຏ຺ຐ ກຫາປຓານິ ທຓ຺ໂຑ’’ຕິ. ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິ ກຎ຺ຈ ເປເສສິ – ‘‘ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ສິຣິມາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈສິ – ‘‘ສິຣິມາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ໂສປິ ທຫຣຠິກ຺ຂຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທິວເສ ກສ຺ສຈິ ວຈນໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຉິນ຺ນຠຕ຺ໂຕວ ນິປຊ຺ຊິ. ປຕ຺ເຕ ຠຕ຺ຕໍ ປູຕິກໍ ຊາຕໍ, ປຕ຺ເຕ ມລໍ ອຸຏ຺ຐຫິ. ອຖ ນໍ ໂສ ສຫາຍໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຖາ ສິຣິມາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕຖາ ຉາຕຊ຺ຌຕ຺ໂຕປິ ‘‘ສິຣິມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປເທເຍວ ສຫສາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ຠຓສີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສຕ຺ຖາ ສິຣິມໍ ທຏ຺ຐຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕ຺ວມ຺ປິ ຄມິສ຺ສສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ອາມ, ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຕ຺ຕໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ຖວິກາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ເອກປສ຺ເສ ອຏ຺ຐາສິ, ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆປິ ຣາຊປຣິສາປິ ອຸປາສກປຣິສາປິ ອຸປາສິກາປຣິສາປິ ເອເກກປສ຺ເສ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ສຕ຺ຖາ ຣາຊານໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກາ ເອສາ, ມຫາຣາໂຊ’’ຕິ. ຠນ຺ເຕ, ຊີວກສ຺ສ ຠຄິນີ, ສິຣິມາ, ນາມາຕິ. ສິຣິມາ, ເອສາຕິ. ອາມ, ຠນ຺ເຕຕິ. ເຕນ ຫິ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຫິ ‘‘ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ສິຣິມໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ. ຣາຊາ ຕຖາ ກາເຣສິ. ເອໂກປິ ‘ຫ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ຫຸ’ນ຺ຕິ ວາ ວທນ຺ໂຕ ນາມ ນາໂຫສິ. ຣາຊາ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈສິ – ‘‘ນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ອຄ຺ຆໍ ໂອຫາເຣຫີຕິ. ຣາຊາ ‘‘ປຎ຺ຈສຕານິ ທຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ກຎ຺ຈິ ຄຓ຺ຫນກໍ ອທິສ຺ວາ ‘‘ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍານິ ສຕານິ, ທ຺ເວ ສຕານິ, ສຕໍ, ປຓ຺ຓາສໍ, ປຎ຺ຈວີສຕິ ກຫາປເຓ, ທສ ກຫາປເຓ, ປຎ຺ຈ ກຫາປເຓ, ເອກໍ ກຫາປຓໍ ອຑ຺ຒໍ, ປາທໍ, ມາສກໍ, ກາກຓິກໍ ທຕ຺ວາ ສິຣິມໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ. ໂກຈິ ຕໍ ນ ອິຈ຺ຉິ. ‘‘ມຸຘາປິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ. ‘ຫ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ຫຸ’ນ຺ຕິ ວາ ວທນ຺ໂຕ ນາມ ນາໂຫສິ. ຣາຊາ ‘‘ມຸຘາປິ, ຠນ຺ເຕ, ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ປສ຺ສຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຊນສ຺ສ ປິຍໍ ມາຕຸຄາມໍ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ນຄເຣ ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ເອກທິວສໍ ລຠິໍສຸ, ອິທານິ ມຸຘາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕປິ ນຕ຺ຖິ, ເອວຣູປໍ ນາມ ຣູປໍ ຂຍວຍປ຺ປຕ຺ຕໍ, ປສ຺ສຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຕຸຣໍ ອຕ຺ຕຠາວ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໔໗. ‘‘ປສ຺ສ ຈິຕ຺ຕກຕໍ ພິມ຺ພໍ, ອຣຸກາຍໍ ສມຸສ຺ສິຕໍ;

ອາຕຸຣໍ ພຫຸສງ຺ກປ຺ປໍ, ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ຘຸວໍ ຐິຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕກຕນ຺ຕິ ກຕຈິຕ຺ຕໍ, ວຕ຺ຖາຠຣຓມາລາລຕ຺ຕກາທີຫິ ວິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພິມ຺ພນ຺ຕິ ທີຆາທິຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນສຸ ທີຆາທີຫິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ເຄຫິ ສຓ຺ຐິຕໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ. ອຣຸກາຍນ຺ຕິ ນວນ຺ນໍ ວຓມຸຂານໍ ວເສນ ອຣຸຠູຕໍ ກາຍໍ. ສມຸສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຕີຫິ ອຏ຺ຐິສເຕຫິ ສມຸສ຺ສິຕໍ. ອາຕຸຣນ຺ຕິ ສພ຺ພກາລໍ ອິຣິຍາປຖາທີຫິ ປຣິຫຣິຕພ຺ພຕາຍ ນິຈ຺ຈຄິລານໍ. ພຫຸສງ຺ກປ຺ປນ຺ຕິ ມຫາຊເນນ ພຫຸຘາ ສງ຺ກປ຺ປິຕໍ. ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ຘຸວໍ ຐິຕີຕິ ຍສ຺ສ ຘຸວຠາໂວ ວາ ຐິຕິຠາໂວ ວາ ນຕ຺ຖິ, ເອກນ຺ເຕນ ເຠທນວິກິຣຓວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ມເມເວຕໍ, ອິມໍ ປສ຺ສຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ, ໂສປິ ຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫີຕິ.

ສິຣິມາວຕ຺ຖຸ ທຸຕິຍໍ.

໓. ອຸຕ຺ຕຣາເຖຣີວຕ຺ຖຸ

ປຣິຊິຓ຺ຓມິທນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕຣາເຖຣິໍ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເຖຣີ ກິຣ ວີສວສ຺ສສຕິກາ ຊາຕິຍາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ລທ຺ຘປິຓ຺ຑປາຕາ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາເຕນ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພໍ ທຕ຺ວາ ນິຣາຫາຣາ ອໂຫສິ. ເອວໍ ທຸຕິເຍປິ ຕຕິເຍປິ ທິວເສ ຕສ຺ເສວ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ຠຕ຺ຕໍ ທຕ຺ວາ ນິຣາຫາຣາ ອໂຫສິ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ທິວເສ ປນ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕີ ເອກສ຺ມິໍ ສມ຺ພາຘຏ຺ຐາເນ ສຕ຺ຖາຣໍ ທິສ຺ວາ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕີ ໂອລມ຺ພນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈີວຣກຓ຺ຓໍ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ສຓ຺ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສາ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ຠຄິນິ, ປຣິຊິຓ຺ໂຓ ເຕ ອຕ຺ຕຠາໂວ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໔໘. ‘‘ປຣິຊິຓ຺ຓມິທໍ ຣູປໍ, ໂຣຄນີຬໍ ປຠງ຺ຄຸຣໍ;

ຠິຊ຺ຊຕິ ປູຕິສນ຺ເທໂຫ, ມຣຓນ຺ຕຎ຺ຫິ ຊີວິຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຠຄິນິ ອິທໍ ຕວ ສຣີຣສງ຺ຂາຕໍ ຣູປໍ ມຫລ຺ລກຠາເວນ ປຣິຊິຓ຺ຓໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ສພ຺ພໂຣຄານໍ ນິວາສຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ໂຣຄນີຬໍ, ຍຖາ ໂຂ ປນ ຕຣຸໂຓປິ ສິງ຺ຄາໂລ ‘‘ຊຣສິງ຺ຄາໂລ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຣຸຓາປິ ຄໂຬຈີລຕາ ‘‘ປູຕິລຕາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ຕທຫຸຊາຕໍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓມ຺ປິ ສມານໍ ນິຈ຺ຈໍ ປຄ຺ຆຣຓຏ຺ເຐນ ປູຕິຕາຍ ປຠງ຺ຄຸຣໍ, ໂສ ເອສ ປູຕິໂກ ສມາໂນ ຕວ ເທໂຫ ຠິຊ຺ຊຕິ, ນ ຈິຣສ຺ເສວ ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກິໍ ກາຣຓາ? ມຣຓນ຺ຕຎ຺ຫິ ຊີວິຕໍ ຍສ຺ມາ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕໍ ມຣຓປຣິໂຍສານເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ເທສນາວສາເນ ສາ ເຖຣີ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ຕາ, ມຫາຊນສ຺ສາປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ອຸຕ຺ຕຣາເຖຣີວຕ຺ຖຸ ຕຕິຍໍ.

໔. ສມ຺ພຫຸລອຘິມານິກຠິກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ

ຍານິມານີຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສມ຺ພຫຸເລ ອຘິມານິເກ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ປຎ຺ຈສຕາ ກິຣ ຠິກ຺ຂູ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຆເຏນ຺ຕາ ວາຍມນ຺ຕາ ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ກິເລສານໍ ອສມຸທາຈາເຣນ ປພ຺ພຊິຕກິຈ຺ຈໍ ໂນ ນິປ຺ຜນ຺ນໍ, ອຕ຺ຕນາ ປຏິລທ຺ຘຄຸຓໍ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຄມິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກໍ ປຕ຺ຕກາເລເຍວ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ອາຫ – ‘‘ອານນ຺ທ, ເອເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ມຍາ ທິຏ຺ເຐນ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ, ອາມກສຸສານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມໍ ປສ຺ສນ຺ຕູ’’ຕິ. ເຖໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕສໍ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຕ ‘‘ກິໍ ອມ຺ຫາກໍ ອາມກສຸສາເນນາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາວ ‘‘ທີຆທສ຺ສິນາ ພຸທ຺ເຘນ ກາຣຓໍ ທິຏ຺ຐໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາມກສຸສານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ກຸຓປານິ ປສ຺ສນ຺ຕາ ເອກາຫທ຺ວີຫປຕິເຕສຸ ກຸຓເປສຸ ອາຆາຕໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ຕໍ ຂຓໍ ປຕິເຕສຸ ອລ຺ລສຣີເຣສຸ ຣາຄໍ ອຸປ຺ປາທຍິໍສຸ, ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອຕ຺ຕໂນ ສກິເລສຠາວໍ ຊານິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ນິສິນ຺ໂນວ ໂອຠາສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສມ຺ມຸເຂ ກເຖນ຺ໂຕ ວິຍ ‘‘ນປ຺ປຕິຣູປໍ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອວຣູປໍ ອຏ຺ຐິສງ຺ຆາຕໍ ທິສ຺ວາ ຣາຄຣຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໔໙. ‘‘ຍານິມານິ ອປຕ຺ຖານິ, ອລາພູເນວ ສາຣເທ;

ກາໂປຕການິ ອຏ຺ຐີນິ, ຕານິ ທິສ຺ວານ ກາ ຣຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອປຕ຺ຖານີຕິ ຉຑ຺ຑິຕານິ. ສາຣເທຕິ ສຣທກາເລ ວາຕາຕປປຫຕານິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓອລາພູນິ ວິຍ. ກາໂປຕການີຕິ ກໂປຕກວຓ຺ຓານິ. ຕານິ ທິສ຺ວານາຕິ ຕານິ ເອວຣູປານິ ອຏ຺ຐີນິ ທິສ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ກາ ຣຕິ, ນນຸ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ກາມຣຕິໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຍຖາຐິຕາວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຕ຺ຖວມານາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິໍສູຕິ.

ສມ຺ພຫຸລອຘິມານິກຠິກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຊນປທກລ຺ຍາຓີ ຣູປນນ຺ທາເຖຣີວຕ຺ຖຸ

ອຏ຺ຐີນໍ ນຄຣໍ ກຕນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຊນປທກລ຺ຍາຓິໍ ຣູປນນ຺ທາເຖຣິໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາ ກິຣ ເອກທິວສໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ເຊຏ຺ຐຠາຕິໂກ ຣຊ຺ຊສິຣິໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ ພຸທ຺ໂຘ ຊາໂຕ, ປຸຕ຺ໂຕປິສ຺ສ ຣາຫຸລກຸມາໂຣ ປພ຺ພຊິໂຕ, ຠຕ຺ຕາປິ ເມ ປພ຺ພຊິໂຕ, ມາຕາປິ ເມ ປພ຺ພຊິຕາ, ອຫມ຺ປິ ເອຕ຺ຕເກ ຎາຕິຊເນ ປພ຺ພຊິເຕ ເຄເຫ ກິໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ປພ຺ພຊິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ສາ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິ ຎາຕິສິເນເຫເນວ, ໂນ ສທ຺ຘາຍ, ອຠິຣູປຕາຍ ປນ ຣູປນນ຺ທາຕິ ປຎ຺ຎາຍິ. ‘‘ສຕ຺ຖາ ກິຣ ‘ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາ, ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາ’ຕິ ວເທຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ສາ ເອວໍ ທສ຺ສນີເຍ ປາສາທິເກ ມມປິ ຣູເປ ໂທສໍ ກເຖຍ຺ຍາຕິ ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ສາວຕ຺ຖິວາສິໂນ ປາໂຕວ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສມາທິນ຺ນຸໂປສຖາ ສຸທ຺ຘຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄາ ຄນ຺ຘມາລາທິຫຕ຺ຖາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ເຊຕວເນ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆປິ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຈ຺ຉນ຺ໂທ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ. ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ຄຸຓກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕວ ປວິສຕິ.

ຈຕຸປ຺ປມາຓິເກ ຫິ ໂລກສນ຺ນິວາເສ ອປ຺ປກາວ ເຕ ສຕ຺ຕາ, ເຍສໍ ຕຖາຄຕໍ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ປສາໂທ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຣູປປ຺ປມາຓິກາປິ ຫິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓານຸພ຺ຍຎ຺ຊນປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ສຣີຣໍ ທິສ຺ວາ ປສີທນ຺ຕິ, ໂຆສປ຺ປມາຓິກາປິ ອເນການິ ຊາຕິສຕານິ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕໍ ສຕ຺ຖຸ ຄຸຓໂຆສຎ຺ເຈວ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ຘມ຺ມເທສນາໂຆສຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວາ ປສີທນ຺ຕິ, ລູຂປ຺ປມາຓິກາປິສ຺ສ ຈີວຣາທິລູຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ປສີທນ຺ຕິ, ຘມ຺ມປ຺ປມາຓິກາປິ ‘‘ເອວຣູປໍ ທສພລສ຺ສ ສີລໍ, ເອວຣູໂປ ສມາຘິ, ເອວຣູປາ ປຎ຺ຎາ, ຠຄວາ ສີລາທີຫິ ຄຸເຓຫິ ອສໂມ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ ປສີທນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຄຸຓໍ ກເຖນ຺ຕານໍ ມຸຂໍ ນປ຺ປໂຫຕິ. ຣູປນນ຺ທາ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ເຈວ ອຸປາສິການຎ຺ຈ ສນ຺ຕິກາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຄຸຓກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຕິວິຍ ເມ ຠາຕິກສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ຕິເຍວ. ເອກທິວສມ຺ປິ ເມ ຣູເປ ໂທສໍ ກເຖນ຺ໂຕ ກິຕ຺ຕກໍ ກເຖສ຺ສຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາວ ຕຖາຄຕໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຘມ຺ມມສ຺ສ ສຸຓິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ສາ ‘‘ອຫມ຺ປິ ອຊ຺ຊ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອາໂຣເຈສິ.

ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ‘‘ຈິຣສ຺ສໍ ວຕ ຣູປນນ຺ທາຍ ສຕ຺ຖຸ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕຸກາມຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ອຊ຺ຊ ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ນິສ຺ສາຍ ວິຈິຕ຺ຣຘມ຺ມເທສນໍ ນານານຍໍ ເທເສສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕຸຏ຺ຐມານສາ ຕໍ ອາທາຍ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ສາ ນິກ຺ຂນ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ອຫໍ ອຕ຺ຕານໍ ເນວ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອຊ຺ຊ ຣູປນນ຺ທາ ມຍ຺ຫໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ກີທິສີ ນຸ ໂຂ ຕສ຺ສາ ຘມ຺ມເທສນາ ສປ຺ປາຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຣູປຄຣຸກາ ເອສາ ອຕ຺ຕຠາເວ ພລວສິເນຫາ, ກຓ຺ຏເກນ ກຓ຺ຏກຸທ຺ຘຣຓໍ ວິຍ ຣູເປເນວສ຺ສາ ຣູປມທນິມ຺ມທນໍ ສປ຺ປາຍ’’ນ຺ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ວິຫາຣໍ ປວິສນສມເຍ ເອກໍ ປນ ອຠິຣູປໍ ອິຕ຺ຖິໍ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກໍ ຣຕ຺ຕວຕ຺ຖນິວຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາຠຣຓປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ພີຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິເກ ຐຕ຺ວາ ພີຊຍມານໍ ອິທ຺ຘິພເລນ ອຠິນິມ຺ມິນິ. ຕໍ ໂຂ ປນ ອິຕ຺ຖິໍ ສຕ຺ຖາ ເຈວ ປສ຺ສຕິ ຣູປນນ຺ທາ ຈ. ສາ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປິຏ຺ຐິປສ຺ເສ ຐຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອນ຺ຕເຣ ນິສິນ຺ນາ ປາທນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ລກ຺ຂຓວິຈິຕ຺ຕໍ ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນສມຸຊ຺ຊລໍ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສຕ຺ຖຸ ສຣີຣໍ ທິສ຺ວາ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທສສ຺ສິຣິກໍ ມຸຂໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ສມີເປ ຐິຕໍ ອິຕ຺ຖິຣູປໍ ອທ຺ທສ. ສາ ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕຠາວໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ສຸວຓ຺ຓຣາຊຫໍສິຍາ ປຸຣໂຕ ກາກີສທິສໍ ອຕ຺ຕານໍ ອວມຎ຺ຎິ. ອິທ຺ຘິມຍຣູປໍ ທິຏ຺ຐກາລໂຕ ປຏ຺ຐາເຍວ ຫິ ຕສ຺ສາ ອກ຺ຂີນິ ຠມິໍສຸ. ສາ ‘‘ອໂຫ ອິມິສ຺ສາ ເກສາ ໂສຠນາ, ອໂຫ ນລາຏໍ ໂສຠນ’’ນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ສາຣີຣປ຺ປເທສານໍ ຣູປສິຣິຍາ ສມາກຑ຺ຒິຕຈິຕ຺ຕາ ຕສ຺ມິໍ ຣູເປ ພລວສິເນຫາ ອໂຫສິ.

ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສາ ຕຕ຺ຖ ອຠິຣຕິໍ ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕວ ຕໍ ຣູປໍ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກຠາວໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວີສຕິວສ຺ສຸທ຺ເທສິກໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ຣູປນນ຺ທາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ນ ວຕິທໍ ຣູປໍ ປຸຣິມສທິສ’’ນ຺ຕິ ໂຖກໍ ວິຣຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ອໂຫສິ. ສຕ຺ຖາ ອນຸກ຺ກເມເນວ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ສກິໍ ວິຊາຕວຓ຺ຓໍ ມຊ຺ຌິມິຕ຺ຖິວຓ຺ຓໍ ຊຣາຊິຓ຺ຓມຫລ຺ລິກິຕ຺ຖິວຓ຺ຓຎ຺ຈ ທສ຺ເສສິ. ສາປິ ອນຸປຸພ຺ເພເນວ ‘‘ອິທມ຺ປິ ອນ຺ຕຣຫິຕໍ, ອິທມ຺ປິ ອນ຺ຕຣຫິຕ’’ນ຺ຕິ ຊຣາຊິຓ຺ຓກາເລ ຕໍ ວິຣຊ຺ຊມານາ ຂຓ຺ຑທນ຺ຕິໍ ປລິຕສິຣໍ ໂອຠຄ຺ຄໍ ໂຄປານສິວງ຺ກໍ ທຓ຺ຑປຣາຍຓໍ ປເວຘມານໍ ທິສ຺ວາ ອຕິວິຍ ວິຣຊ຺ຊິ. ອຖ ສຕ຺ຖາ ຕໍ ພ຺ຍາຘິນາ ອຠິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ສາ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ທຓ຺ຑຎ຺ຈ ຕາລວຓ຺ຏຎ຺ຈ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ມຫາວິຣວໍ ວິຣວມານາ ຠູມິຍໍ ປຕິຕ຺ວາ ສເກ ມຸຕ຺ຕກຣີເສ ນິມຸຄ຺ຄາ ອປຣາປຣໍ ປຣິວຕ຺ຕິ. ຣູປນນ຺ທາ ຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ອຕິວິຍ ວິຣຊ຺ຊິ. ສຕ຺ຖາປິ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ມຣຓໍ ທສ຺ເສສິ. ສາ ຕງ຺ຂຓໍເຍວ ອຸທ຺ຘຸມາຕກຠາວໍ ອາປຊ຺ຊິ, ນວຫິ ວຓມຸເຂຫິ ປຸພ຺ພວຏ຺ຏິໂຍ ເຈວ ປຸຬວາ ຈ ປຄ຺ຆຣິໍສຸ, ກາກາທໂຍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ວິລຸມ຺ປິໍສຸ. ຣູປນນ຺ທາປິ ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອິຕ຺ຖີ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ຊຣໍ ປຕ຺ຕາ, ພ຺ຍາຘິໍ ປຕ຺ຕາ, ມຣຓໍ ປຕ຺ຕາ, ອິມສ຺ສາປິ ເມ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ເອວເມວ ຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓານິ ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ປສ຺ສິ. ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ເອວ ປນ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ທິຏ຺ໂຐເຍວ ໂຫຕິ. ອຖສ຺ສາ ຕໂຍ ຠວາ ອາທິຕ຺ຕາ ເຄຫາ ວິຍ ຄີວາຍ ພທ຺ຘກຸຓປໍ ວິຍ ຈ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ, ກມ຺ມຏ຺ຐານາຠິມຸຂໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທິ. ສຕ຺ຖາ ຕາຍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິຏ຺ຐຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ສຍເມວ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ປຈ຺ຈຍໍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ສປ຺ປາຍວເສນ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອາຫ –

‘‘ອາຕຸຣໍ ອສຸຈິໍ ປູຕິໍ, ປສ຺ສ ນນ຺ເທ ສມຸສ຺ສຍໍ;

ອຸຄ຺ຆຣນ຺ຕໍ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕໍ, ພາລານໍ ອຠິປຕ຺ຖິຕໍ.

‘‘ຍຖາ ອິທໍ ຕຖາ ເອຕໍ, ຍຖາ ເອຕໍ ຕຖາ ອິທໍ;

ຘາຕຸໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ປສ຺ສ, ມາ ໂລກໍ ປຸນຣາຄມິ;

ຠເວ ຉນ຺ທໍ ວິຣາເຊຕ຺ວາ, ອຸປສນ຺ໂຕ ຈຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ. –

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ຠຄວາ ນນ຺ທໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອາຣພ຺ຠ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ. ນນ຺ທາ ເທສນານຸສາເຣນ ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປາປຸຓິ. ອຖສ຺ສາ ອຸປຣິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄຜລານໍ ວິປສ຺ສນາປຣິວາສຕ຺ຖາຍ ສຸຎ຺ຎຕາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖຕຸໍ, ‘‘ນນ຺ເທ, ມາ ‘ອິມສ຺ມິໍ ສຣີເຣ ສາໂຣ ອຕ຺ຖີ’ຕິ ສຎ຺ຎໍ ກຣິ. ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກປິ ຫິ ເອຕ຺ຖ ສາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ຕີຓິ ອຏ຺ຐິສຕານິ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ກຕໍ ອຏ຺ຐິນຄຣເມຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໕໐. ‘‘ອຏ຺ຐີນໍ ນຄຣໍ ກຕໍ, ມໍສໂລຫິຕເລປນໍ;

ຍຕ຺ຖ ຊຣາ ຈ ມຈ຺ຈຸ ຈ, ມາໂນ ມກ຺ໂຂ ຈ ໂອຫິໂຕ’’ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍເຖວ ຫິ ປຸພ຺ພຓ຺ຓາປຣຓ຺ຓາທີນໍ ໂອທຫນຕ຺ຖາຍ ກຏ຺ຐານິ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ວລ຺ລີຫິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ມຕ຺ຕິກາຍ ວິລິມ຺ເປຕ຺ວາ ນຄຣສງ຺ຂາຕໍ ພຫິທ຺ຘາ ເຄຫໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອວມິທໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກມ຺ປິ ຕີຓິ ອຏ຺ຐິສຕານິ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ນ຺ຫາຣຸວິນທ຺ຘໍ ມໍສໂລຫິຕເລປນໍ ຕຈປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຊີຣຓລກ຺ຂຓາຍ ຊຣາຍ ມຣຓລກ຺ຂຓສ຺ສ ມຈ຺ຈຸໂນ ອາໂຣຫສມ຺ປທາທີນິ ປຏິຈ຺ຈ ມຎ຺ຎນລກ຺ຂຓສ຺ສ ມານສ຺ສ ສຸກຕກາຣຓວິນາສນລກ຺ຂຓສ຺ສ ມກ຺ຂສ຺ສ ຈ ໂອທຫນຕ຺ຖາຍ ນຄຣໍ ກຕໍ. ເອວຣູໂປ ເອວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ກາຍິກເຈຕສິໂກ ອາພາໂຘ ໂອຫິໂຕ, ອິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ກິຎ຺ຈິ ຄຍ຺ຫູປຄໍ ນຕ຺ຖີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ສາ ເຖຣີ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ, ມຫາຊນສ຺ສາປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ຊນປທກລ຺ຍາຓີ ຣູປນນ຺ທາເຖຣີວຕ຺ຖຸ ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ມລ຺ລິກາເທວີວຕ຺ຖຸ

ຊີຣນ຺ຕິ ເວຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມລ຺ລິກໍ ເທວິໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາ ກິຣ ເອກທິວສໍ ນ຺ຫານໂກຏ຺ຐກໍ ປວິຏ຺ຐາ ມຸຂໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ໂອນຕສຣີຣາ ຊງ຺ຆໍ ໂຘວິຕຸໍ ອາຣຠິ. ຕາຍ ຈ ສທ຺ຘິໍເຍວ ປວິຏ຺ໂຐ ເອໂກ ວລ຺ລຠສຸນໂຂ ອຕ຺ຖິ. ໂສ ຕໍ ຕຖາ ໂອນຕໍ ທິສ຺ວາ ອສທ຺ຘມ຺ມສນ຺ຖວໍ ກາຕຸໍ ອາຣຠິ. ສາ ຜສ຺ສໍ ສາທິຍນ຺ຕີ ອຏ຺ຐາສິ. ຣາຊາປິ ອຸປຣິປາສາເທ ວາຕປາເນນ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ ຕໂຕ ອາຄຕກາເລ ‘‘ນສ຺ສ, ວສລິ, ກສ຺ມາ ເອວຣູປມກາສີ’’ຕິ ອາຫ. ກິໍ ມຍາ ກຕໍ, ເທວາຕິ. ສຸນເຂນ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຖໂວຕິ. ນຕ຺ເຖຕໍ, ເທວາຕິ. ມຍາ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ, ນາຫໍ ຕວ ສທ຺ທຫິສ຺ສາມິ, ນສ຺ສ, ວສລີຕິ. ‘‘ມຫາຣາຊ, ໂຍ ໂກຈິ ອິມໍ ໂກຏ຺ຐກໍ ປວິຏ຺ໂຐ ອິມິນາ ວາຕປາເນນ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ເອໂກວ ທ຺ວິຘາ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ອຠູຕໍ ກເຖສິ. ເທວ, ສເຈ ເມ ສທ຺ທຫສິ, ເອຕໍ ໂກຏ຺ຐກໍ ປວິສ, ອຫໍ ຕໍ ອິມິນາ ວາຕປາເນນ ໂອໂລເກສ຺ສາມີຕິ. ຣາຊາ ມູຬ຺ຫຘາຕຸໂກ ຕສ຺ສາ ວຈນໍ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ໂກຏ຺ຐກໍ ປາວິສິ. ສາປິ ໂຂ ເທວີ ວາຕປາເນ ຐຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ‘‘ອນ຺ຘພາລ, ມຫາຣາຊ, ກິໍ ນາເມຕໍ, ອຊິກາຍ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຖວໍ ກໂຣສີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ນາຫໍ, ຠທ຺ເທ, ເອວຣູປໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕປິ ‘‘ມຍາ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ, ນາຫໍ ຕວ ສທ຺ທຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ‘‘ອທ຺ຘາ ອິມໍ ໂກຏ຺ຐກໍ ປວິຏ຺ໂຐ ເອໂກວ ທ຺ວິຘາ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ສທ຺ທຫິ. ມລ຺ລິກາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ຣາຊາ ອນ຺ຘພາລຕາຍ ມຍາ ວຎ຺ຈິໂຕ, ປາປໍ ເມ ກຕໍ, ອຍຎ຺ຈ ເມ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິໂຕ, ອິທໍ ເມ ກມ຺ມໍ ສຕ຺ຖາປິ ຊານິສ຺ສຕິ, ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາປິ ອສີຕິ ມຫາສາວກາປິ ຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ອໂຫ ວຕ ເມ ຠາຣິຍໍ ກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ອຍໍ ກິຣ ຣຎ຺ໂຎ ອສທິສທາເນ ສຫາຍິກາ ອໂຫສິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ເອກທິວສໍ ກຕປຣິຈ຺ຈາໂຄ ຘນສ຺ສ ຈຸທ຺ທສໂກຏິອຄ຺ຆນໂກ ອໂຫສິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ນິສີທນປລ຺ລງ຺ໂກ ອາຘາຣໂກ ປາທປີຐນ຺ຕິ ອິມານິ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິ ອນຄ຺ຆາເນວ ອເຫສຸໍ. ສາ ມຣຓກາເລ ເອວຣູປໍ ມຫາປຣິຈ຺ຈາຄໍ ນານຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ຕເທວ ປາປກມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕີ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອວີຈິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ປນ ສາ ອຕິວິຍ ປິຍາ ອໂຫສິ. ໂສ ພລວໂສກາຠິຠູໂຕ ຕສ຺ສາ ສຣີຣກິຈ຺ຈໍ ກາເຣຕ຺ວາ ‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານມສ຺ສາ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖາ ຍຖາ ໂສ ອາຄຕກາຣຓໍ ນ ສຣຕິ, ຕຖາ ອກາສິ. ໂສ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ສາຣຓີຍຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ເຄຫໍ ປວິຏ຺ຐກາເລ ສຣິຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ຠເຓ ມລ຺ລິກາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປມຸຏ຺ໂຐ, ສ຺ເວ ປຸນ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຸນທິວເສປິ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖາປິ ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕ ທິວສານິ ຍຖາ ໂສ ນ ສຣຕິ, ຕຖາ ອກາສິ. ສາປິ ສຕ຺ຕາຫເມວ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ ຕໂຕ ຈຸຕາ ຕຸສິຕຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ກສ຺ມາ ປນສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ອສຣຓຠາວໍ ອກາສີຕິ? ສາ ກິຣ ຕສ຺ສ ອຕິວິຍ ປິຍາ ອໂຫສິ ມນາປາ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສາ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ເອວຣູປາ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ນາ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ທານໍ ທຕ຺ວາ ກິໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ເຄເຫ ປວຕ຺ຕໍ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ ຫຣາເປຕ຺ວາ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ເຕນສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ສຕ຺ຕາຫໍ ອສຣຓຠາວໍ ກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ສຍເມວ ຣາຊກຸລທ຺ວາຣໍ ອຄມາສິ.

ຣາຊາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ອາຄໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ປາສາທໍ ອຠິຣຸຫິຕຸໍ ອາຣຠິ. ສຕ຺ຖາ ປນ ຣຖສາລາຍ ນິສີທິຕຸໍ ອາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ຣາຊາ ສຕ຺ຖາຣໍ ຕຕ຺ເຖວ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຍາຄຸຂຊ຺ຊເກນ ປຏິມາເນຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນວ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ມລ຺ລິກາຍ ເທວິຍາ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປມຸຏ຺ໂຐ, ກຕ຺ຖ ນຸ ໂຂ ສາ, ຠນ຺ເຕ, ນິພ຺ພຕ຺ຕາຕິ. ຕຸສິຕຠວເນ, ມຫາຣາຊາຕິ, ຠນ຺ເຕ, ຕາຍ ຕຸສິຕຠວເນ ອນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິຍາ ໂກ ອຎ຺ໂຎ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕິ, ຠນ຺ເຕ, ນຕ຺ຖິ ຕາຍ ສທິສາ ອິຕ຺ຖີ. ຕສ຺ສາ ຫິ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານາທີສຸ ‘‘ສ຺ເວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອິທໍ ທສ຺ສາມິ, ອິທໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ທານສໍວິຘານໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ກິຈ຺ຈເມວ ນຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ຕສ຺ສາ ປຣໂລກໍ ຄຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຣີຣໍ ເມ ນ ວຫຕີຕິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ມາ ຈິນ຺ຕຍິ, ມຫາຣາຊ, ສພ຺ເພສໍ ຘຸວຘມ຺ໂມ ອຍ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ, ມຫາຣາຊ, ຣໂຖ ກສ຺ສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ສິຣສ຺ມິໍ ອຎ຺ຊລິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ‘‘ປິຕາມຫສ຺ສ ເມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອຍໍ ກສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ປິຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອຍໍ ປນ ຣໂຖ ກສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ມມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ສຕ຺ຖາ, ‘‘ມຫາຣາຊ, ຕວ ປິຕາມຫສ຺ສ ຣໂຖ ເຕເນວາກາເຣນ ຕວ ປິຕຸ ຣຖໍ ນ ປາປຸຓິ, ຕວ ປິຕຸ ຣໂຖ ຕວ ຣຖໍ ນ ປາປຸຓິ, ເອວຣູປສ຺ສ ນາມ ກຏ຺ຐກລິງ຺ຄຣສ຺ສາປິ ຊຣາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ. ມຫາຣາຊ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ເສວ ຫິ ຊຣາ ນຕ຺ຖິ, ສຕ຺ຕາ ປນ ອຊີຣກາ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໕໑. ‘‘ຊີຣນ຺ຕິ ເວ ຣາຊຣຖາ ສຸຈິຕ຺ຕາ,

ອໂຖ ສຣີຣມ຺ປິ ຊຣໍ ອຸເປຕິ;

ສຕຎ຺ຈ ຘມ຺ໂມ ນ ຊຣໍ ອຸເປຕິ,

ສນ຺ໂຕ ຫເວ ສພ຺ຠິ ປເວທຍນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເວຕິ ນິປາໂຕ. ສຸຈິຕ຺ຕາຕິ ສຕ຺ຕຫິ ຣຕເນຫິ ອປເຣຫິ ຈ ຣຖາລງ຺ກາເຣຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ຈິຕ຺ຕິຕາ ຣາຊູນໍ ຣຖາປິ ຊີຣນ຺ຕິ. ສຣີຣມ຺ປີຕິ ນ ເກວລໍ ຣຖາ ເອວ, ອິທໍ ສຸປ຺ປຏິຊຄ຺ຄິຕໍ ສຣີຣມ຺ປິ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທີນິ ປາປຸຓນ຺ຕໍ ຊຣໍ ອຸເປຕິ. ສຕຎ຺ຈາຕິ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ປນ ສນ຺ຕານໍ ນວວິໂຘ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ຈ ກິຎ຺ຈິ ອຸປຆາຕໍ ນ ອຸເປຕີຕິ ນ ຊຣໍ ອຸເປຕິ ນາມ. ປເວທຍນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ສນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘາທໂຍ ສພ຺ຠິ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ກເຖນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ມລ຺ລິກາເທວີວຕ຺ຖຸ ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ລາຬຸທາຍິຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ

ອປ຺ປສ຺ສຸຕາຍນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ລາຬຸທາຍິຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ມງ຺ຄລໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຕິໂຣກຸຏ຺ເຏສຸ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ (ຂຸ. ປາ. ໗.໑; ເປ. ວ. ໑໔) ນເຍນ ອວມງ຺ຄລໍ ກເຖຕິ, ອວມງ຺ຄລໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິໂຣກຸຏ຺ຏາທີສຸ ກເຖຕພ຺ເພສຸ ‘‘ທານຎ຺ຈ ຘມ຺ມຈຣິຍາ ຈາ’’ຕິອາທິນາ (ຂຸ. ປາ. ໕.໗; ສຸ. ນິ. ໒໖໖) ນເຍນ ມງ຺ຄລຄາຖາ ວາ ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ວິຕ຺ຕໍ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາ’’ຕິ ຣຕນສຸຕ຺ຕໍ (ຂຸ. ປາ. ໖.໓; ສຸ. ນິ. ໒໒໖) ວາ ກເຖຕິ. ເອວໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ກເຖນ຺ໂຕປິ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ກເຖມີ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈສຸໍ – ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ລາຬຸທາຍິສ຺ສ ມງ຺ຄລາມງ຺ຄລຏ຺ຐາເນສຸ ຄມເນນ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ກເຖຕພ຺ເພ ອຎ຺ຎເມວ ກເຖຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນເວສ ເອວໍ ກເຖຕິ, ປຸພ຺ເພປິ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ກເຖຕພ຺ເພ ອຎ຺ຎເມວ ກເຖສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ –

ອຕີເຕ ກິຣ ພາຣາຓສິຍໍ ອຄ຺ຄິທຕ຺ຕສ຺ສ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ໂສມທຕ຺ຕກຸມາໂຣ ນາມ ຣາຊານໍ ອຸປຏ຺ຐຫິ. ໂສ ຣຎ຺ຎາ ປິໂຍ ອໂຫສິ ມນາໂປ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປນ ກສິກມ຺ມໍ ນິສ຺ສາຍ ຊີວຕິ. ຕສ຺ສ ທ຺ເວເຍວ ໂຄຓາ ອເຫສຸໍ. ເຕສຸ ເອໂກ ມໂຕ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຕ຺ຕໍ ອາຫ – ‘‘ຕາຕ, ໂສມທຕ຺ຕ, ຣາຊານໍ ເມ ຍາຈິຕ຺ວາ ເອກໍ ໂຄຓໍ ອາຫຣາ’’ຕິ. ໂສມທຕ຺ໂຕ ‘‘ສຈາຫໍ ຣາຊານໍ ຍາຈິສ຺ສາມິ, ລຫຸຠາໂວ ເມ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫເຍວ, ຕາຕ, ຣາຊານໍ ຍາຈຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ ຫິ, ຕາຕ, ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ທນ຺ຘປຎ຺ໂຎ ອຠິກ຺ກມາທິວຈນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ອຎ຺ຎເມວ ວທຕິ, ສິກ຺ຂາເປຕ຺ວາ ປນ ນໍ ເນສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ຕໍ ອາທາຍ ພີຣຓຕ຺ຖມ຺ຠກໍ ນາມ ສຸສານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຓກລາເປ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ຣາຊາ, ອຍໍ ອຸປຣາຊາ, ອຍໍ ເສນາປຕີ’’ຕິ ນາມານິ ກຕ຺ວາ ປຏິປາຏິຍາ ປິຕຸ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ຣາຊກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອວໍ ອຠິກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ປຏິກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ນາມ ຣາຊາ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ເອວໍ ນາມ ອຸປຣາຊາ, ຣາຊານໍ ປນ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘ຊຍຕຸ ຠວໍ, ມຫາຣາຊາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ເອວໍ ຐຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖໍ ວຕ຺ວາ ໂຄຓໍ ຍາເຈຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ຄາຖໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສິ –

‘‘ທ຺ເວ ເມ ໂຄຓາ ມຫາຣາຊ, ເຍຫິ ເຂຕ຺ຕໍ ກສາມເສ;

ເຕສຸ ເອໂກ ມໂຕ ເທວ, ທຸຕິຍໍ ເທຫິ ຂຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ.

ໂສ ຫິ ສໍວຈ຺ຉຣມຕ຺ເຕນ ຕໍ ຄາຖໍ ປຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ປຄຸຓຠາວໍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ ຫິ, ຕາຕ, ກຎ຺ຈິເທວ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ອາທາຍ ອາຄຈ຺ຉຖ, ອຫໍ ປຸຣິມຕຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິເກ ຐສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ສາຘຸ, ຕາຕາ’’ຕິ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂສມທຕ຺ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິເກ ຐິຕກາເລ ອຸສ຺ສາຫປ຺ປຕ຺ໂຕ ຣາຊກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ຎາ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ເຕນ ກຕປຏິສມ຺ໂມທໂນ, ‘‘ຕາຕ, ຈິຣສ຺ສໍ ວຕ ອາຄຕຕ຺ຖ, ອິທມາສນໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ວທຖ, ເຍນຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ທ຺ເວ ເມ ໂຄຓາ ມຫາຣາຊ, ເຍຫິ ເຂຕ຺ຕໍ ກສາມເສ;

ເຕສຸ ເອໂກ ມໂຕ ເທວ, ທຸຕິຍໍ ຄຓ຺ຫ ຂຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ.

ຣຎ຺ຎາ ‘‘ກິໍ ວເທສິ, ຕາຕ, ປຸນ ວເທຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ຕເມວ ຄາຖໍ ອາຫ. ຣາຊາ ເຕນ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ກຖິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສິຕໍ ກຕ຺ວາ, ‘‘ໂສມທຕ຺ຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເຄເຫ ພຫູ ມຎ຺ເຎ ໂຄຓາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິນ຺ນາ ພຫູ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ເທວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຕຸສ຺ສິຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ໂສຬສ ໂຄເຓ ອລງ຺ກາຣຠຓ຺ຑກໍ ນິວາສຄາມຎ຺ຈສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍໍ ທຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ຍເສນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊສີຕິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ຕທາ ຣາຊາ ອານນ຺ໂທ ອໂຫສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ລາຬຸທາຍີ, ໂສມທຕ຺ໂຕ ປນ ອຫເມວາ’’ຕິ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພເປສ ອຕ຺ຕໂນ ອປ຺ປສ຺ສຸຕຕາຍ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ອຎ຺ຎເມວ ວທຕິ. ອປ຺ປສ຺ສຸຕປຸຣິໂສ ຫິ ພລິພທ຺ທສທິໂສ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໕໒. ‘‘ອປ຺ປສ຺ສຸຕາຍໍ ປຸຣິໂສ, ພລິພທ຺ໂທວ ຊີຣຕິ;

ມໍສານິ ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາ ຕສ຺ສ ນ ວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປສ຺ສຸຕາຍນ຺ຕິ ເອກສ຺ສ ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາ ປຓ຺ຓາສການໍ. ອຖ ວາ ປນ ວຄ຺ຄານໍ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ເອກສ຺ສ ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕານໍ ວາປິ ອຠາເວນ ອປ຺ປສ຺ສຸໂຕ ອຍໍ. ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປນ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ພຫຸສ຺ສຸໂຕວ. ພລິພທ຺ໂທວ ຊີຣຕີຕິ ຍຖາ ຫິ ພລິພທ຺ໂທ ຊີຣມາໂນ ວຑ຺ຒມາໂນ ເນວ ມາຕຸ, ນ ປິຕຸ, ນ ເສສຎາຕການໍ ອຕ຺ຖາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ອຖ ໂຂ ນິຣຕ຺ຖກເມວ ຊີຣຕິ, ເອວເມວໍ ອຍມ຺ປິ ນ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ, ນ ອາຈຣິຍວຕ຺ຕໍ, ນ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕາທີນິ, ນ ຠາວນາຣາມຕໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊຕິ, ນິຣຕ຺ຖກເມວ ຊີຣຕິ, ມໍສານິ ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ພລິພທ຺ທສ຺ສ ‘‘ຍຸຄນງ຺ຄລາທີນິ ວຫິຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖ ເອໂສ’’ຕິ ອຣຎ຺ເຎ ວິສ຺ສຏ຺ຐສ຺ສ ຕຕ຺ເຖວ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສ ຂາທນ຺ຕສ຺ສ ປິວນ຺ຕສ຺ສ ມໍສານິ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ເອວເມວ ອິມສ຺ສາປິ ອຸປຊ຺ຌາຍາທີຫິ ວິສ຺ສຏ຺ຐສ຺ສ ສງ຺ຆໍ ນິສ຺ສາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘວິເຣຈນາທີນິ ກຕ຺ວາ ກາຍໍ ໂປເສນ຺ຕສ຺ສ ມໍສານິ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ຖູລສຣີໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣຕິ. ປຎ຺ຎາ ຕສ຺ສາຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ ປນສ຺ສ ປຎ຺ຎາ ເອກງ຺ຄຸລມຕ຺ຕາປິ ນ ວຑ຺ຒຕິ, ອຣຎ຺ເຎ ປນ ຄຈ຺ຉລຕາທີນິ ວິຍ ຉ ທ຺ວາຣານິ ນິສ຺ສາຍ ຕຓ຺ຫາ ເຈວ ນວວິຘມາໂນ ຈ ວຑ຺ຒຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ມຫາຊໂນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓີຕິ.

ລາຬຸທາຍິຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອຸທານວຕ຺ຖຸ

ອເນກຊາຕິສໍສາຣນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສິນ຺ໂນ ອຸທານວເສນ ອຸທາເນຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ອານນ຺ທຕ຺ເຖເຣນ ປຸຏ຺ໂຐ ກເຖສິ.

ໂສ ຫິ ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສິນ຺ໂນ ສູຣິເຍ ອນຕ຺ຖງ຺ຄເຕເຍວ ມາຣພລໍ ວິທ຺ຘໍເສຕ຺ວາ ປຐມຍາເມ ປຸພ຺ເພນິວາສປຏິຈ຺ຉາທກໍ ຕມໍ ປທາເລຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມຍາເມ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມຍາເມ ສຕ຺ເຕສຸ ກາຣຸຎ຺ຎຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຈ຺ຈຍາກາເຣ ຎາຓໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ຕໍ ອນຸໂລມປຏິໂລມວເສນ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນເວລາຍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອເນເກຫິ ພຸທ຺ຘສຕສຫສ຺ເສຫິ ອວິຊຫິຕໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນນ຺ໂຕ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໑໕໓. ‘‘ອເນກຊາຕິສໍສາຣໍ, ສນ຺ຘາວິສ຺ສໍ ອນິພ຺ພິສໍ;

ຄຫກາຣໍ ຄເວສນ຺ໂຕ, ທຸກ຺ຂາ ຊາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ.

໑໕໔. ‘‘ຄຫກາຣກ ທິຏ຺ໂຐສິ, ປຸນ ເຄຫໍ ນ ກາຫສິ;

ສພ຺ພາ ເຕ ຜາສຸກາ ຠຄ຺ຄາ, ຄຫກູຏໍ ວິສງ຺ຂຕໍ;

ວິສງ຺ຂາຣຄຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍມຊ຺ຌຄາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຄຫກາຣໍ ຄເວສນ຺ໂຕຕິ ອຫໍ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວສງ຺ຂາຕສ຺ສ ເຄຫສ຺ສ ກາຣກໍ ຕຓ຺ຫາວຑ຺ຒກິໍ ຄເວສນ຺ໂຕ ເຍນ ຎາເຓນ ສກ຺ກາ ຕໍ ທຏ຺ຐຸໍ, ຕສ຺ສ ໂພຘິຎາຓສ຺ສຕ຺ຖາຍ ທີປງ຺ກຣປາທມູເລ ກຕາຠິນີຫາໂຣ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອເນກຊາຕິສໍສາຣໍ ອເນກຊາຕິສຕສຫສ຺ສສງ຺ຂາຕໍ ອິມໍ ສໍສາຣວຏ຺ຏໍ ອນິພ຺ພິສໍ ຕໍ ຎາຓໍ ອວິນ຺ທນ຺ໂຕ ອລຠນ຺ໂຕເຍວ ສນ຺ຘາວິສ຺ສໍ ສໍສຣິໍ, ອປຣາປຣໍ ອນຸວິຈຣິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸກ຺ຂາ ຊາຕິ ປຸນປ຺ປຸນນ຺ຕິ ອິທໍ ຄຫກາຣກຄເວສນສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ. ຍສ຺ມາ ຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓມິສ຺ສິຕາຍ ຊາຕິ ນາເມສາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ທຸກ຺ຂາ, ນ ຈ ສາ ຕສ຺ມິໍ ອທິຏ຺ເຐ ນິວຕ຺ຕຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ຄເວສນ຺ໂຕ ສນ຺ຘາວິສ຺ສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທິຏ຺ໂຐສີຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ເຕນ ມຍາ ອິທານິ ທິຏ຺ໂຐສິ. ປຸນ ເຄຫນ຺ຕິ ປຸນ ອິມສ຺ມິໍ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ອຕ຺ຕຠາວສງ຺ຂາຕໍ ມມ ເຄຫໍ ນ ກາຫສິ. ສພ຺ພາ ເຕ ຜາສຸກາ ຠຄ຺ຄາຕິ ຕວ ສພ຺ພາ ອວເສສາ ກິເລສຜາສຸກາ ມຍາ ຠຄ຺ຄາ. ຄຫກູຏໍ ວິສງ຺ຂຕນ຺ຕິ ອິມສ຺ສ ຕຍາ ກຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວເຄຫສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຕໍ ກຓ຺ຓິກມຓ຺ຑລມ຺ປິ ມຍາ ວິທ຺ຘໍສິຕໍ. ວິສງ຺ຂາຣຄຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິທານິ ມມ ຈິຕ຺ຕໍ ວິສງ຺ຂາຣໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ຄຕໍ ອນຸປວິຏ຺ຐໍ. ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍມຊ຺ຌຄາຕິ ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍສງ຺ຂາຕໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອຘິຄໂຕສ຺ມີຕິ.

ອຸທານວຕ຺ຖຸ ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ມຫາຘນເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ

ອຈຣິຕ຺ວາຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມຫາຘນເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ພາຣາຓສິຍໍ ອສີຕິໂກຏິວິຠເວ ກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ກຸເລ ມຫາໂຠຄກ຺ຂນ຺ໂຘ, ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂນ ຫຕ຺ເຖ ຐເປຕ຺ວາ ຍຖາສຸຂໍ ປຣິໂຠຄໍ ກຣິສ຺ສາມ, ອຎ຺ເຎນ ກມ຺ເມນ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ຕໍ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕມຕ຺ຕເມວ ສິກ຺ຂາເປສຸໍ. ຕສ຺ມິໍເຍວ ນຄເຣ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອສີຕິໂກຏິວິຠເວ ກຸເລ ເອກາ ຘີຕາປິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາປິ ມາຕາປິຕໂຣ ຕເຖວ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໍ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕມຕ຺ຕເມວ ສິກ຺ຂາເປສຸໍ. ເຕສໍ ວຍປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອາວາຫວິວາໂຫ ອໂຫສິ. ອຖ ເນສໍ ອປຣຠາເຄ ມາຕາປິຕໂຣ ກາລມກໍສຸ. ທ຺ເວອສີຕິໂກຏິຘນໍ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ເຄເຫ ອໂຫສິ. ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ທິວສສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຣຎ຺ໂຎ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຖ ຕສ຺ມິໍ ນຄເຣ ຘຸຕ຺ຕາ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ສຈາຍໍ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ສຸຣາໂສຓ຺ໂຑ ຠວິສ຺ສຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ຜາສຸກໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປມ ນໍ ສຸຣາໂສຓ຺ຑຠາວ’’ນ຺ຕິ. ເຕ ສຸຣໍ ອາທາຍ ຂຊ຺ຊກມໍເສ ເຈວ ໂລຓສກ຺ຂຣາ ຈ ທຸສ຺ສນ຺ເຕ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ມູລກນ຺ເທ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຣາຊກຸລໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ໂອໂລກຍມານາ ນິສີທິຕ຺ວາ ຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຸຣໍ ປິວິຕ຺ວາ ໂລຓສກ຺ຂຣໍ ມຸເຂ ຂິປິຕ຺ວາ ມູລກນ຺ທໍ ຑໍສິຕ຺ວາ ‘‘ວສ຺ສສຕໍ ຊີວ ສາມິ, ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕ, ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ມຍໍ ຂາທນປິວນສມຕ຺ຖາ ຠເວຍ຺ຍາມາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ໂສ ເຕສໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຈູຬູປຏ຺ຐາກໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິໍ ເອເຕ ປິວນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອກໍ ປານກໍ, ສາມີຕິ. ມນາປຊາຕິກໍ ເອຕນ຺ຕິ. ສາມິ, ອິມສ຺ມິໍ ຊີວໂລເກ ອິມິນາ ສທິສໍ ປາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ. ໂສ ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ມຍາປິ ປາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ປິວຕິ. ອຖສ຺ສ ນຈິຣສ຺ເສວ ເຕ ຘຸຕ຺ຕາ ປິວນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຕໍ ປຣິວາຣຍິໍສຸ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ປຣິວາໂຣ ມຫາ ອໂຫສິ. ໂສ ສເຕນປິ ສຕທ຺ວເຍນປິ ສຸຣໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ປິວນ຺ໂຕ ອິມິນາ ອນຸກ຺ກເມເນວ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານາທີສຸ ກຫາປຓຣາສິໍ ຐເປຕ຺ວາ ສຸຣໍ ປິວນ຺ໂຕ ‘‘ອິມິນາ ມາລາ ອາຫຣຖ, ອິມິນາ ຄນ຺ເຘ, ອຍໍ ຊໂນ ຊຸເຕ ເຉໂກ, ອຍໍ ນຈ຺ເຈ, ອຍໍ ຄີເຕ, ອຍໍ ວາທິເຕ. ອິມສ຺ສ ສຫສ຺ສໍ ເທຖ, ອິມສ຺ສ ທ຺ເວ ສຫສ຺ສານີ’’ຕິ ເອວໍ ວິກິຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ອສີຕິໂກຏິຘນໍ ເຂເປຕ຺ວາ ‘‘ຂີຓໍ ເຕ, ສາມິ, ຘນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກິໍ ຠຣິຍາຍ ເມ ສນ຺ຕກໍ ນຕ຺ຖີຕິ. ອຕ຺ຖິ, ສາມີຕິ. ເຕນ ຫິ ຕໍ ອາຫຣຖາຕິ. ຕມ຺ປິ ຕເຖວ ເຂເປຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ເຂຕ຺ຕອາຣາມຸຍ຺ຍານໂຍຄ຺ຄາທິກມ຺ປິ ອນ຺ຕມໂສ ຠາຊນຠຓ຺ຑກມ຺ປິ ອຕ຺ຖຣຓປາວຸຣຓນິສີທນມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ຂາທິ. ອຖ ນໍ ມຫລ຺ລກກາເລ ເຍຫິສ຺ສ ກຸລສນ຺ຕກໍ ເຄຫໍ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ, ເຕ ຕໍ ເຄຫາ ນີຫຣິໍສຸ. ໂສ ຠຣິຍໍ ອາທາຍ ປຣຊນສ຺ສ ເຄຫຠິຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ວສນ຺ໂຕ ກປາລຂຓ຺ຑໍ ອາທາຍ ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຊນສ຺ສ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐກໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ອາຣຠິ.

ອຖ ນໍ ເອກທິວສໍ ອາສນສາລາຍ ທ຺ວາເຣ ຐຕ຺ວາ ທຫຣສາມເຓເຣຫິ ທິຍ຺ຍມານໍ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐກໂຠຊນໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ. ອຖ ນໍ ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ສິຕກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉິ. ສຕ຺ຖາ ສິຕກາຣຓໍ ກເຖນ຺ໂຕ ‘‘ປສ຺ສານນ຺ທ, ອິມໍ ມຫາຘນເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕໍ ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ທ຺ເວອສີຕິໂກຏິຘນໍ ເຂເປຕ຺ວາ ຠຣິຍໍ ອາທາຍ ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣນ຺ຕໍ. ສເຈ ຫິ ອຍໍ ປຐມວເຍ ໂຠເຄ ອເຂເປຕ຺ວາ ກມ຺ມນ຺ເຕ ປໂຍຊຍິສ຺ສ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ນຄເຣ ອຄ຺ຄເສຏ຺ຐິ ອຠວິສ຺ສ. ສເຈ ປນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິສ຺ສ, ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສ, ຠຣິຍາປິສ຺ສ ອນາຄາມິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສ. ສເຈ ມຊ຺ຌິມວເຍ ໂຠເຄ ອເຂເປຕ຺ວາ ກມ຺ມນ຺ເຕ ປໂຍຊຍິສ຺ສ, ທຸຕິຍເສຏ຺ຐິ ອຠວິສ຺ສ, ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊນ຺ໂຕ ອນາຄາມີ ອຠວິສ຺ສ. ຠຣິຍາປິສ຺ສ ສກທາຄາມິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສ. ສເຈ ປຈ຺ຉິມວເຍ ໂຠເຄ ອເຂເປຕ຺ວາ ກມ຺ມນ຺ເຕ ປໂຍຊຍິສ຺ສ, ຕຕິຍເສຏ຺ຐິ ອຠວິສ຺ສ, ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊນ຺ໂຕປິ ສກທາຄາມີ ອຠວິສ຺ສ, ຠຣິຍາປິສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສ. ອິທານິ ປເນສ ຄິຫິໂຠຄໂຕປິ ປຣິຫີໂນ ສາມຎ຺ຎໂຕປິ. ປຣິຫາຍິຕ຺ວາ ຈ ປນ ສຸກ຺ຂປລ຺ລເລ ໂກຎ຺ຈສກຸໂຓ ວິຍ ຊາໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໑໕໕. ‘‘ອຈຣິຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ອລທ຺ຘາ ໂຍພ຺ພເນ ຘນໍ;

ຊິຓ຺ຓໂກຎ຺ຈາວ ຌາຍນ຺ຕິ, ຂີຓມຈ຺ເຉວ ປລ຺ລເລ.

໑໕໖. ‘‘ອຈຣິຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ອລທ຺ຘາ ໂຍພ຺ພເນ ຘນໍ;

ເສນ຺ຕິ ຈາປາຕິຂີຓາວ, ປຸຣາຓານິ ອນຸຕ຺ຖຸນ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຈຣິຕ຺ວາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ອວສິຕ຺ວາ. ໂຍພ຺ພເນຕິ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ວາ ໂຠເຄ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວາ ໂຠເຄ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ສມຕ຺ຖກາເລ ຘນມ຺ປິ ອລຠິຕ຺ວາ. ຂີຓມຈ຺ເຉຕິ ເຕ ເອວຣູປາ ພາລາ ອຸທກສ຺ສ ອຠາວາ ຂີຓມຈ຺ເຉ ປລ຺ລເລ ປຣິກ຺ຂີຓປຕ຺ຕາ ຊິຓ຺ຓໂກຎ຺ຈາ ວິຍ ອວຌາຍນ຺ຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ປລ຺ລເລ ອຸທກສ຺ສ ອຠາໂວ ວິຍ ຫິ ອິເມສໍ ວສນຏ຺ຐານສ຺ສ ອຠາໂວ, ມຈ຺ຉານໍ ຂີຓຠາໂວ ວິຍ ອິເມສໍ ໂຠຄານໍ ອຠາໂວ, ຂີຓປຕ຺ຕານໍ ໂກຎ຺ຈານໍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄມນາຠາໂວ ວິຍ ອິເມສໍ ອິທານິ ຊລຖລປຖາທີຫິ ໂຠເຄ ສຓ຺ຐາເປຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຠາໂວ. ຕສ຺ມາ ເຕ ຂີຓປຕ຺ຕາ ໂກຎ຺ຈາ ວິຍ ເອຕ຺ເຖວ ພຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອວຌາຍນ຺ຕີຕິ. ຈາປາຕິຂີຓາວາຕິ ຈາປໂຕ ອຕິຂີຓາ, ຈາປາ ວິນິມຸຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ຈາປາ ວິນິມຸຕ຺ຕາ ສຣາ ຍຖາເວຄໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕິຕາ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸກ຺ຂິປນ຺ເຕ ອສຕິ ຕຕ຺ເຖວ ອຸປຈິການໍ ຠຕ຺ຕໍ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ອິເມປິ ຕໂຍ ວເຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ອິທານິ ອຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ຘຣິຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ມຣຓໍ ອຸປຄມິສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເສນ຺ຕິ ຈາປາຕິຂີຓາວາ’’ຕິ. ປຸຣາຓານິ ອນຸຕ຺ຖຸນນ຺ຕິ ‘‘ອິຕິ ອມ຺ເຫຫິ ຂາທິຕໍ ອິຕິ ປີຕ’’ນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ກຕານິ ຂາທິຕປິວິຕນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕາທີນິ ອນຸຕ຺ຖຸນນ຺ຕາ ໂສຈນ຺ຕາ ອນຸໂສຈນ຺ຕາ ເສນ຺ຕີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ມຫາຘນເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ ນວມໍ.

ຊຣາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເອກາທສໂມ ວຄ຺ໂຄ.