໑. ວິສາຂາຍ ສຫາຍິການໍ ວຕ຺ຖຸ

ໂກ ນຸ ຫາໂສ ກິມານນ຺ໂທຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ວິສາຂາຍ ສຫາຍິກາໂຍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກິຣ ປຎ຺ຈສຕາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ‘‘ເອວໍ ອິມາ ອປ຺ປມາທວິຫາຣິນິໂຍ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຠຣິຍາໂຍ ວິສາຂໍ ມຫາອຸປາສິກໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປສຸໍ. ຕາ ອຸຍ຺ຍານໍ ວາ ວິຫາຣໍ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໂຍ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕາ ເອກສ຺ມິໍ ກາເລ ‘‘ສຕ຺ຕາຫໍ ສຸຣາຉໂຓ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຉເຓ ສງ຺ຆຸຏ຺ເຐ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສາມິການໍ ສຸຣໍ ປຏິຍາເທສຸໍ. ເຕ ສຕ຺ຕາຫໍ ສຸຣາຉຓໍ ກີຬິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ ກມ຺ມນ຺ຕເຠຣິຍາ ນິກ຺ຂນ຺ຕາຍ ກມ຺ມນ຺ເຕ ອຄມໍສຸ. ຕາປິ ອິຕ຺ຖິໂຍ ‘‘ມຍໍ ສາມິການໍ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຣໍ ປາຕຸໍ ນ ລຠິມ຺ຫາ, ອວເສສາ ສຸຣາ ຈ ອຕ຺ຖິ, ອິທໍ ຍຖາ ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ, ຕຖາ ປິວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວິສາຂາຍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອິຈ຺ຉາມ, ອຍ຺ເຍ, ອຸຍ຺ຍານໍ ທຏ຺ຐຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ສາຘຸ, ອມ຺ມາ, ເຕນ ຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາກາເຣນ ສຸຣໍ ນີຫຣາເປຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍາເນ ປິວິຕ຺ວາ ມຕ຺ຕາ ວິຈຣິໍສຸ. ວິສາຂາປິ ‘‘ອຍຸຕ຺ຕໍ ອິມາຫິ ກຕໍ, ອິທານິ ມໍ ‘ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວິກາ ວິສາຂາ ສຸຣໍ ປິວິຕ຺ວາ ວິຈຣຕີ’ຕິ ຕິຕ຺ຖິຍາປິ ຄຣຫິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອາຫ – ‘‘ອມ຺ມາ ອຍຸຕ຺ຕໍ ໂວ ກຕໍ, ມມປິ ອຍໂສ ອຸປ຺ປາທິໂຕ, ສາມິກາປິ ໂວ ກຸຊ຺ຌິສ຺ສນ຺ຕິ, ອິທານິ ກິໍ ກຣິສ຺ສຖາ’’ຕິ. ຄິລານາລຍໍ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມ, ອຍ຺ເຍຕິ. ເຕນ ຫິ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຖ ສເກນ ກມ຺ເມນາຕິ. ຕາ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄິລານາລຍໍ ກຣິໍສຸ. ອຖ ຕາສໍ ສາມິກາ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ຈ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ຈ ກຫ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ຄິລານາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອທ຺ຘາ ເອຕາຫິ ອວເສສສຸຣາ ປີຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຕາ ໂປເຖຕ຺ວາ ອນຍພ຺ຍສນໍ ປາເປສຸໍ. ຕາ ອປຣສ຺ມິມ຺ປິ ຉຓວາເຣ ຕເຖວ ສຸຣໍ ປິວິຕຸກາມາ ວິສາຂໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ອຍ຺ເຍ, ອຸຍ຺ຍານໍ ໂນ ເນຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ປຸພ຺ເພປິ ເມ ຕຸມ຺ເຫຫິ ອຍໂສ ອຸປ຺ປາທິໂຕ, ຄຈ຺ຉຖ, ນ ໂວ ອຫໍ ເນສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕາຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ‘‘ອິທານິ ເອວໍ ນ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສມ຺ມນ຺ຕຍິຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຫໍສຸ, ‘‘ອຍ຺ເຍ, ພຸທ຺ຘປູຊໍ ກາຕຸກາມາມ຺ຫາ, ວິຫາຣໍ ໂນ ເນຫີ’’ຕິ. ອິທານິ ອມ຺ມາ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຄຈ຺ຉຖ, ປຣິວຈ຺ຉໍ ກໂຣຖາຕິ. ຕາ ຈງ຺ໂກຏເກຫິ ຄນ຺ຘມາລາທີນິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ສຸຣາປຸຓ຺ເຓ ມຸຏ຺ຐິວາຣເກ ຫຕ຺ເຖຫິ ໂອລມ຺ເພຕ຺ວາ ມຫາປເຏ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ວິສາຂໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ປວິສມານາ ເອກມນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຸຏ຺ຐິວາຣເກເຫວ ສຸຣໍ ປິວິຕ຺ວາ ວາຣເກ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ສຕ຺ຖຸ ປຸຣໂຕ ນິສີທິໍສຸ.

ວິສາຂາ ‘‘ອິມາສໍ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມໍ ກເຖຖາ’’ຕິ ອາຫ. ຕາປິ ມທເວເຄນ ກມ຺ປມານສຣີຣາ ‘‘ອິຈ຺ຈາມ, ຄາຍາມາ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສຸໍ. ອເຖກາ ມາຣກາຍິກາ ເທວຕາ ‘‘ອິມາສໍ ສຣີເຣ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຸຣໂຕ ວິປ຺ປກາຣໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕາສໍ ສຣີເຣ ອຘິມຸຈ຺ຈິ. ຕາສຸ ເອກຈ຺ຈາ ສຕ຺ຖຸ ປຸຣໂຕ ປາຓິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຫສິຕຸໍ, ເອກຈ຺ຈາ ນຈ຺ຈິຕຸໍ ອາຣຠິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ກິໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ຕໍ ກາຣຓໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ນ ອິທານິ ມາຣກາຍິການໍ ໂອຕາຣໍ ລຠິຕຸໍ ທສ຺ສາມິ. ນ ຫິ ມຍາ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ປາຣມິໂຍ ປູເຣນ຺ເຕນ ມາຣກາຍິການໍ ໂອຕາຣລາຠຕ຺ຖາຍ ປູຣິຕາ’’ຕິ ຕາ ສໍເວເຊຕຸໍ ຠມຸກໂລມໂຕ ຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ, ຕາວເທວ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ ອໂຫສິ. ຕາ ຠີຕາ ອເຫສຸໍ ມຣຓຠຍຕຊ຺ຊິຕາ. ເຕນ ຕາສໍ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ສຸຣາ ຊີຣິ. ສຕ຺ຖາ ນິສິນ຺ນປລ຺ລງ຺ເກ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ສິເນຣຸມຸທ຺ຘນິ ຐຕ຺ວາ ອຸຓ຺ຓາໂລມໂຕ ຣສ຺ມິໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ, ຕງ຺ຂຓໍເຍວ ຈນ຺ທສຫສ຺ສຸຄ຺ຄມນໍ ວິຍ ອໂຫສິ. ອຖ ສຕ຺ຖາ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ມມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຈ຺ຉມານາຫິ ປມຕ຺ຕາຫິ ອາຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຸມ຺ຫາກຎ຺ຫິ ປມາເທເນວ ມາຣກາຍິກາ ເທວຕາ ໂອຕາຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕຸມ຺ເຫ ຫສາທີນໍ ອກຣຓຏ຺ຐາເນ ຫສາທີນິ ກາຣາເປສິ, ອິທານິ ຕຸມ຺ເຫຫິ ຣາຄາທີນໍ ອຄ຺ຄີນໍ ນິພ຺ພາປນຕ຺ຖາຍ ອຸສ຺ສາຫໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໔໖. ‘‘ໂກ ນຸ ຫາໂສ ກິມານນ຺ໂທ, ນິຈ຺ຈໍ ປຊ຺ຊລິເຕ ສຕິ;

ອນ຺ຘກາເຣນ ໂອນທ຺ຘາ, ປທີປໍ ນ ຄເວສຖາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອານນ຺ໂທຕິ ຕຸຏ຺ຐິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອິມສ຺ມິໍ ໂລກສນ຺ນິວາເສ ຣາຄາທີຫິ ເອກາທສຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ນິຈ຺ຈໍ ປຊ຺ຊລິເຕ ສຕິ ໂກ ນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຫາໂສ ວາ ຕຸຏ຺ຐິ ວາ? ນນຸ ເອສ ອກຕ຺ຕພ຺ພຣູໂປເຍວ. ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸເກນ ຫິ ອວິຊ຺ຊານ຺ຘກາເຣນ ໂອນທ຺ຘາ ຕຸມ຺ເຫ ຕສ຺ເສວ ອນ຺ຘກາຣສ຺ສ ວິຘມນຕ຺ຖາຍ ກິໍ ກາຣຓາ ຎາຓປ຺ປທີປໍ ນ ຄເວສຖ ນ ກໂຣຖາຕິ.

ເທສນາວສາເນ ປຎ຺ຈສຕາປິ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ.

ສຕ຺ຖາ ຕາສໍ ອຈລສທ຺ຘາຍ ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສິເນຣຸມຕ຺ຖກາ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ນໍ ວິສາຂາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສຸຣາ ນາເມສາ ປາປິກາ. ເອວຣູປາ ຫິ ນາມ ອິມາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຕຸມ຺ຫາທິສສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຸຣໂຕ ນິສີທິຕ຺ວາ ອິຣິຍາປຖມຕ຺ຕມ຺ປິ ສຓ຺ຐາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕິໂຍ ອຸຏ຺ຐາຍ ປາຓິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຫສນຄີຕນຈ຺ຈາທີນິ ອາຣຠິໍສູ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອາມ, ວິສາເຂ, ປາປິກາ ເອວ ເອສາ ສຸຣາ ນາມ. ເອຕຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຍ ອເນເກ ສຕ຺ຕາ ອນຍພ຺ຍສນໍ ປຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກທາ ປເນສາ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕສ຺ສາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ກເຖຕຸໍ ອຕີຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑໖.໓໓ ອາທໂຍ) ກເຖສີຕິ.

ວິສາຂາຍ ສຫາຍິການໍ ວຕ຺ຖຸ ປຐມໍ.