໒. ສິຣິມາວຕ຺ຖຸ

ປສ຺ສ ຈິຕ຺ຕກຕນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສິຣິມໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາ ກິຣ ຣາຊຄເຫ ອຠິຣູປາ ຄຓິກາ. ເອກສ຺ມິໍ ປນ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ສຸມນເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠຣິຍາຍ ປຸຓ຺ຓກເສຏ຺ຐິສ຺ສ ຘີຕາຍ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ນາມ ອຸປາສິກາຍ ອປຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕໍ ປສາເທຕຸກາມາ ຕສ຺ສາ ເຄເຫ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ຂມາເປຕ຺ວາ ຕໍ ທິວສໍ ທສພລສ຺ສ ຠຕ຺ຕານຸໂມທນໍ ສຸຕ຺ວາ –

‘‘ອກ຺ໂກເຘນ ຊິເນ ໂກຘໍ, ອສາຘຸໍ ສາຘຸນາ ຊິເນ;

ຊິເນ ກທຣິຍໍ ທາເນນ, ສຈ຺ເຈນາລິກວາທິນ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໒.໒; ຘ. ປ. ໒໒໓) –

ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປາປຸຓິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ປນ ໂກຘວຄ຺ເຄ ອນຸໂມທນຄາຖາວຓ຺ຓນາຍເມວ ອາວິຠວິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ຕາ ປນ ສິຣິມາ ທສພລໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ນິພທ຺ຘໍ ທາເປສິ. ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິພທ຺ຘໍ ອຏ຺ຐ ຠິກ຺ຂູ ເຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ‘‘ສປ຺ປິໍ ຄຓ຺ຫຖ, ຂີຣໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຕ຺ເຕ ປູເຣຕິ. ເອເກນ ລທ຺ຘໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ປໂຫຕິ. ເທວສິກໍ ໂສຬສກຫາປຓປຣິພ຺ພເຍນ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ທີຍຕິ. ອເຖກທິວສໍ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສາ ເຄເຫ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິໂຍຊນມຕ຺ຖເກ ເອກໍ ວິຫາຣໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ສາຍໍ ເຖຣຸປຏ຺ຐາເນ ນິສິນ຺ນໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ອາວຸໂສ, ກຫໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ. ສິຣິມາຍ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ເມ ຠຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ມນາປໍ ກຕ຺ວາ ເທຕິ, ອາວຸໂສຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ ຕສ຺ສາ ຠຕ຺ຕໍ ວຓ຺ເຓຕຸໍ, ອຕິວິຍ ປຓີຕໍ ກຕ຺ວາ ເທຕິ, ເອເກນ ລທ຺ຘໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ປໂຫຕິ, ຕສ຺ສາ ປນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໂຕປິ ທສ຺ສນເມວ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ. ສາ ຫິ ອິຕ຺ຖີ ເອວຣູປາ ຈ ເອວຣູປາ ຈາ’’ຕິ ຕສ຺ສາ ຄຸເຓ ວຓ຺ເຓສິ.

ອເຖໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສາ ຄຸຓກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ອທສ຺ສເນເນວ ສິເນຫໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ‘‘ມຍາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ທຏ຺ຐຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວສ຺ສຄ຺ຄໍ ກເຖຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຐິຕິກໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສ຺ເວ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມິໍ ເຄເຫ ຕ຺ວໍ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ລຠິສ຺ສສີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາທາຍ ປກ຺ກນ຺ໂຕປິ ປາໂຕວ ອຣຸເຓ ອຸຄ຺ຄເຕ ສລາກຄ຺ຄໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ເຄເຫ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ລຠິ. ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຫິຍ຺ໂຍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ, ຕສ຺ສ ຄຕເວລາຍເມວ ອສ຺ສາ ສຣີເຣ ໂຣໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຕສ຺ມາ ສາ ອາຠຣຓານິ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ອຖສ຺ສາ ທາສິໂຍ ອຏ຺ຐກຠຕ຺ຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ອາຄເຕ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສາ ສຫຕ຺ຖາ ປຕ຺ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ນິສີທາເປຕຸໍ ວາ ປຣິວິສິຕຸໍ ວາ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ທາສິໂຍ ອາຓາເປສິ – ‘‘ອມ຺ມາ ປຕ຺ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ, ອຍ຺ເຍ, ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ປາເຍຕ຺ວາ ຂຊ຺ຊກໍ ທຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕເວລາຍ ປຕ຺ເຕ ປູເຣຕ຺ວາ ເທຖາ’’ຕິ. ຕາ ‘‘ສາຘຸ, ອຍ຺ເຍ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູ ປເວເສຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ປາເຍຕ຺ວາ ຂຊ຺ຊກໍ ທຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕເວລາຍ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ປູເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ສາ ‘‘ມໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເນຖ, ອຍ຺ເຍ, ວນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕາຫິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິກໍ ນີຕາ ເວຘມາເນນ ສຣີເຣນ ຠິກ຺ຂູ ວນ຺ທິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຄິລານາຍ ຕາວ ເອວຣູປາ ອຍໍ ເອຕິສ຺ສາ ຣູປໂສຠາ, ອໂຣຄກາເລ ປນ ສພ຺ພາຠຣຓປຏິມຓ຺ຑິຕາຍ ອິມິສ຺ສາ ກີທິສີ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ອເນກວສ຺ສໂກຏິສນ຺ນິຈິໂຕ ກິເລໂສ ສມຸທາຈຣິ, ໂສ ອຎ຺ຎາຓີ ຫຸຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປຕ຺ຕມາທາຍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ປິຘາຍ ເອກມນ຺ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ.

ອຖ ນໍ ເອໂກ ສຫາຍໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຍາຈນ຺ໂຕປິ ໂຠເຊຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ໂສ ຉິນ຺ນຠຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ຕໍ ທິວສເມວ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ສິຣິມາ ກາລມກາສິ. ຣາຊາ ສຕ຺ຖຸ ສາສນໍ ເປເສສິ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຊີວກສ຺ສ ກນິຏ຺ຐຠຄິນີ, ສິຣິມາ, ກາລມກາສີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສາສນໍ ປຫິຓິ ‘‘ສິຣິມາຍ ຌາປນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ອາມກສຸສາເນ ຕໍ ຍຖາ ກາກສຸນຂາທໂຍ ນ ຂາທນ຺ຕິ, ຕຖາ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຣກ຺ຂາເປຖາ’’ຕິ. ຣາຊາປິ ຕຖາ ອກາສິ. ປຏິປາຏິຍາ ຕໂຍ ທິວສາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ທິວເສ ສຣີຣໍ ອຸທ຺ຘຸມາຍິ, ນວຫິ ວຓມຸເຂຫິ ປຸຬວາ ປຄ຺ຆຣິໍສຸ, ສກລສຣີຣໍ ຠິນ຺ນໍ ສາລິຠຕ຺ຕຈາຏິ ວິຍ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ – ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ເຄຫຣກ຺ຂເກ ທາຣເກ ສິຣິມາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອນາຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ອຏ຺ຐ ກຫາປຓານິ ທຓ຺ໂຑ’’ຕິ. ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິ ກຎ຺ຈ ເປເສສິ – ‘‘ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ສິຣິມາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈສິ – ‘‘ສິຣິມາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ໂສປິ ທຫຣຠິກ຺ຂຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທິວເສ ກສ຺ສຈິ ວຈນໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຉິນ຺ນຠຕ຺ໂຕວ ນິປຊ຺ຊິ. ປຕ຺ເຕ ຠຕ຺ຕໍ ປູຕິກໍ ຊາຕໍ, ປຕ຺ເຕ ມລໍ ອຸຏ຺ຐຫິ. ອຖ ນໍ ໂສ ສຫາຍໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຖາ ສິຣິມາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕຖາ ຉາຕຊ຺ຌຕ຺ໂຕປິ ‘‘ສິຣິມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປເທເຍວ ສຫສາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ຠຓສີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສຕ຺ຖາ ສິຣິມໍ ທຏ຺ຐຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕ຺ວມ຺ປິ ຄມິສ຺ສສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ອາມ, ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຕ຺ຕໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ຖວິກາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ເອກປສ຺ເສ ອຏ຺ຐາສິ, ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆປິ ຣາຊປຣິສາປິ ອຸປາສກປຣິສາປິ ອຸປາສິກາປຣິສາປິ ເອເກກປສ຺ເສ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ສຕ຺ຖາ ຣາຊານໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກາ ເອສາ, ມຫາຣາໂຊ’’ຕິ. ຠນ຺ເຕ, ຊີວກສ຺ສ ຠຄິນີ, ສິຣິມາ, ນາມາຕິ. ສິຣິມາ, ເອສາຕິ. ອາມ, ຠນ຺ເຕຕິ. ເຕນ ຫິ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຫິ ‘‘ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ສິຣິມໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ. ຣາຊາ ຕຖາ ກາເຣສິ. ເອໂກປິ ‘ຫ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ຫຸ’ນ຺ຕິ ວາ ວທນ຺ໂຕ ນາມ ນາໂຫສິ. ຣາຊາ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈສິ – ‘‘ນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ອຄ຺ຆໍ ໂອຫາເຣຫີຕິ. ຣາຊາ ‘‘ປຎ຺ຈສຕານິ ທຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ກຎ຺ຈິ ຄຓ຺ຫນກໍ ອທິສ຺ວາ ‘‘ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍານິ ສຕານິ, ທ຺ເວ ສຕານິ, ສຕໍ, ປຓ຺ຓາສໍ, ປຎ຺ຈວີສຕິ ກຫາປເຓ, ທສ ກຫາປເຓ, ປຎ຺ຈ ກຫາປເຓ, ເອກໍ ກຫາປຓໍ ອຑ຺ຒໍ, ປາທໍ, ມາສກໍ, ກາກຓິກໍ ທຕ຺ວາ ສິຣິມໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ. ໂກຈິ ຕໍ ນ ອິຈ຺ຉິ. ‘‘ມຸຘາປິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ. ‘ຫ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ຫຸ’ນ຺ຕິ ວາ ວທນ຺ໂຕ ນາມ ນາໂຫສິ. ຣາຊາ ‘‘ມຸຘາປິ, ຠນ຺ເຕ, ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ປສ຺ສຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຊນສ຺ສ ປິຍໍ ມາຕຸຄາມໍ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ນຄເຣ ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ເອກທິວສໍ ລຠິໍສຸ, ອິທານິ ມຸຘາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕປິ ນຕ຺ຖິ, ເອວຣູປໍ ນາມ ຣູປໍ ຂຍວຍປ຺ປຕ຺ຕໍ, ປສ຺ສຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຕຸຣໍ ອຕ຺ຕຠາວ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໔໗. ‘‘ປສ຺ສ ຈິຕ຺ຕກຕໍ ພິມ຺ພໍ, ອຣຸກາຍໍ ສມຸສ຺ສິຕໍ;

ອາຕຸຣໍ ພຫຸສງ຺ກປ຺ປໍ, ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ຘຸວໍ ຐິຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕກຕນ຺ຕິ ກຕຈິຕ຺ຕໍ, ວຕ຺ຖາຠຣຓມາລາລຕ຺ຕກາທີຫິ ວິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພິມ຺ພນ຺ຕິ ທີຆາທິຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນສຸ ທີຆາທີຫິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ເຄຫິ ສຓ຺ຐິຕໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ. ອຣຸກາຍນ຺ຕິ ນວນ຺ນໍ ວຓມຸຂານໍ ວເສນ ອຣຸຠູຕໍ ກາຍໍ. ສມຸສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຕີຫິ ອຏ຺ຐິສເຕຫິ ສມຸສ຺ສິຕໍ. ອາຕຸຣນ຺ຕິ ສພ຺ພກາລໍ ອິຣິຍາປຖາທີຫິ ປຣິຫຣິຕພ຺ພຕາຍ ນິຈ຺ຈຄິລານໍ. ພຫຸສງ຺ກປ຺ປນ຺ຕິ ມຫາຊເນນ ພຫຸຘາ ສງ຺ກປ຺ປິຕໍ. ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ຘຸວໍ ຐິຕີຕິ ຍສ຺ສ ຘຸວຠາໂວ ວາ ຐິຕິຠາໂວ ວາ ນຕ຺ຖິ, ເອກນ຺ເຕນ ເຠທນວິກິຣຓວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ມເມເວຕໍ, ອິມໍ ປສ຺ສຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ, ໂສປິ ຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫີຕິ.

ສິຣິມາວຕ຺ຖຸ ທຸຕິຍໍ.