໑໑. ສຸຂສາມເຓຣວຕ຺ຖຸ

ອຸທກຎ຺ຫິ ນຍນ຺ຕີຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສຸຂສາມເຓຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ອຕີຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ພາຣາຓສິເສຏ຺ຐິໂນ ຄນ຺ຘກຸມາໂຣ ນາມ ປຸຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ຕສ຺ສ ປິຕຣິ ກາລກເຕ ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ສມສ຺ສາເສຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ສກ຺ກາເຣນ ຕສ຺ເສວ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ອທາສິ. ໂສ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄນ຺ຘເສຏ຺ຐີຕິ ປຎ຺ຎາຍິ. ອຖສ຺ສ ຠຓ຺ຑາຄາຣິໂກ ຘນຄພ຺ຠທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ, ‘‘ສາມິ, ອິທໍ ເຕ ເອຕ຺ຕກໍ ປິຕຸ ຘນໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ປິຕາມຫາທີນ’’ນ຺ຕິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ໂສ ຕໍ ຘນຣາສິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ກິໍ ປນ ເຕ ອິມໍ ຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນ ຄມິໍສູ’’ຕິ. ‘‘ສາມິ, ຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອຕ຺ຕນາ ກຕໍ ກຸສລາກຸສລເມວ ຫິ ອາທາຍ ສຕ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕ ພາລຕາຍ ຘນໍ ສຓ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປຫາຍ ຄຕາ, ອຫໍ ປເນຕໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເອວໍ ປນ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ‘‘ທານໍ ວາ ທສ຺ສາມິ, ປູຊໍ ວາ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ສພ຺ພໍ ຂາທິຕ຺ວາວ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ໂສ ສຕສຫສ຺ສໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຜລິກມຍໍ ນ຺ຫານໂກຏ຺ຐກໍ ກາເຣສິ, ສຕສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ຜລິກມຍເມວ ນ຺ຫານຜລກໍ, ສຕສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ນິສີທນປລ຺ລງ຺ກໍ, ສຕສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ໂຠຊນປາຕິໍ, ສຕສຫສ຺ສເມວ ທຕ຺ວາ ໂຠຊນຏ຺ຐາເນ ມຓ຺ຑປໍ ກາຣາເປສິ, ສຕສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ໂຠຊນປາຕິຍາ ອາສິຕ຺ຕກູປຘານໍ ກາເຣສິ, ສຕສຫສ຺ເສເນວ ເຄເຫ ສີຫປຎ຺ຊຣໍ ສຓ຺ຐາເປສິ, ອຕ຺ຕໂນ ປາຕຣາສຕ຺ຖາຍ ສຫສ຺ສໍ ອທາສິ, ສາຍມາສຕ຺ຖາຍປິ ສຫສ຺ສເມວ. ປຸຓ຺ຓມທິວເສ ປນ ໂຠຊນຕ຺ຖາຍ ສຕສຫສ຺ສໍ ທາເປສິ, ຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊນທິວເສ ສຕສຫສ຺ສໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນຄຣໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ – ‘‘ຄນ຺ຘເສຏ຺ຐິສ຺ສ ກິຣ ຠຕ຺ຕຠຸຎ຺ຊນາກາຣໍ ໂອໂລເກນ຺ຕູ’’ຕິ.

ມຫາຊໂນ ມຎ຺ຈາຕິມຎ຺ເຈ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສນ຺ນິປຕິ. ໂສປິ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນເກ ນ຺ຫານໂກຏ຺ຐເກ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນເກ ຜລເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ໂສຬສຫິ ຄນ຺ໂຘທກຆເຏຫິ ນ຺ຫຕ຺ວາ ຕໍ ສີຫປຎ຺ຊຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທິ. ອຖສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ອາສິຕ຺ຕກູປຘາເນ ຕໍ ປາຕິໍ ຐເປຕ຺ວາ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ໂຠຊນໍ ວຑ຺ເຒສຸໍ. ໂສ ນາຏກປຣິວຸໂຕ ເອວຣູປາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ອປເຣນ ສມເຍນ ເອໂກ ຄາມິກມນຸສ຺ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິພ຺ພຍາຫຣຓຕ຺ຖໍ ທາຣຸອາທີນິ ຍານເກ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນຄຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຫາຍກສ຺ສ ເຄເຫ ນິວາສໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕທາ ປນ ປຸຓ຺ຓມທິວໂສ ໂຫຕິ. ‘‘ຄນ຺ຘເສຏ຺ຐິໂນ ຠຸຎ຺ຊນລີຬໍ ໂອໂລເກນ຺ຕູ’’ຕິ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ. ອຖ ນໍ ສຫາຍໂກ ອາຫ – ‘‘ສມ຺ມ, ຄນ຺ຘເສຏ຺ຐິໂນ ເຕ ຠຸຎ຺ຊນລີຬໍ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພໍ, ສມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ເອຫິ, ຄຈ຺ຉາມ, ອຍໍ ນຄເຣ ເຠຣີ ຈຣຕິ, ເອຕສ຺ສ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສາມາ’’ຕິ ນຄຣວາສີ ຊນປທວາສິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ມຫາຊໂນປິ ມຎ຺ຈາຕິມຎ຺ເຈ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ປສ຺ສຕິ. ຄາມວາສີ ຠຕ຺ຕຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາວ ນຄຣວາສິໍ ອາຫ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ເອຕາຍ ປາຕິຍາ ຠຕ຺ຕປິຓ຺ເຑ ປິປາສາ ຊາຕາ’’ຕິ. ສມ຺ມ, ມາ ເອຕໍ ປຕ຺ຖຍິ, ນ ສກ຺ກາ ລທ຺ຘຸນ຺ຕິ. ສມ຺ມ, ອລຠນ຺ໂຕ ນ ຊີວິສ຺ສາມີຕິ. ໂສ ຕໍ ປຏິພາຫິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ‘‘ປຓມາມິ ເຕ, ສາມີ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຫາສທ຺ທໍ ນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ‘‘ໂກ ເອໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຫໍ, ສາມີຕິ. ‘‘ກິເມຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຍໍ ເອໂກ ຄາມວາສີ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປາຕິຍໍ ຠຕ຺ຕປິຓ຺ເຑ ປິປາສໍ ອຸປາເທສິ, ເອກໍ ຠຕ຺ຕປິຓ຺ຑໍ ທາເປຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ ລທ຺ຘຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກິໍ, ສມ຺ມ, ສຸຕໍ ເຕ’’ຕິ? ‘‘ສຸຕໍ ເມ, ອປິຈ ລຠນ຺ໂຕ ຊີວິສ຺ສາມິ, ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ເມ ມຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ໂສ ປຸນປິ ວິຣວິ – ‘‘ອຍໍ ກິຣ, ສາມິ, ອລຠນ຺ໂຕ ມຣິສ຺ສຕິ, ຊີວິຕມສ຺ສ ເທຖາ’’ຕິ. ອມ຺ໂຠ ຠຕ຺ຕປິຓ຺ໂຑ ນາມ ສຕມ຺ປິ ອຄ຺ຆຕິ, ສຕທ຺ວຍມ຺ປິ ອຄ຺ຆຕິ. ໂຍ ໂຍ ຍາຈຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ທທມາໂນ ອຫໍ ກິໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ? ສາມິ, ອຍໍ ອລຠນ຺ໂຕ ມຣິສ຺ສຕິ, ຊີວິຕມສ຺ສ ເທຖາຕິ. ນ ສກ຺ກາວ ມຸຘາ ລທ຺ຘຸໍ, ຍທິ ປນ ອລຠນ຺ໂຕ ນ ຊີວຕິ, ຕີຓິ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ມມ ເຄເຫ ຠຕິໍ ກໂຣຕຸ, ເອວມສ຺ສ ຠຕ຺ຕປາຕິໍ ທາເປສ຺ສາມີຕິ. ຄາມວາສີ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ເອວໍ ໂຫຕຸ, ສມ຺ມາ’’ຕິ ສຫາຍກໍ ວຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ປຫາຍ ‘‘ຠຕ຺ຕປາຕິອຕ຺ຖາຍ ຕີຓິ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ຠຕິໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ເຄຫໍ ປາວິສິ. ໂສ ຠຕິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອກາສິ. ເຄເຫ ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ວາ ທິວາ ວາ ສພ຺ພານິ ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ມານິ ກຕາເນວ ປຎ຺ຎາຍິໍສຸ. ‘‘ຠຕ຺ຕຠຕິໂກ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ສກລນຄເຣປິ ປຎ຺ຎາຍິ. ອຖສ຺ສ ທິວເສ ປຣິປຸຓ຺ເຓ ຠຕ຺ຕເວຍ຺ຍາວຏິໂກ ‘‘ຠຕ຺ຕຠຕິກສ຺ສ, ສາມິ, ທິວໂສ ປຸຓ຺ໂຓ, ທຸກ຺ກຣໍ ເຕນ ກຕໍ ຕີຓິ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ຠຕິໍ ກໂຣນ຺ເຕນ, ເອກມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ນ ໂກປິຕປຸພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ອຖສ຺ສ ເສຏ຺ຐິ ອຕ຺ຕໂນ ສາຍປາຕຣາສຕ຺ຖາຍ ທ຺ເວ ສຫສ຺ສານິ, ຕສ຺ສ ປາຕຣາສຕ຺ຖາຍ ສຫສ຺ສນ຺ຕິ ຕີຓິ ສຫສ຺ສານິ ທາເປຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ອຊ຺ຊ ມຍ຺ຫໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ປຣິຫາຣໍ ຕສ຺ເສວ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ວຕ຺ວາ ຈ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ເອກໍ ຈິນ຺ຕາມຓິໍ ນາມ ປິຍຠຣິຍໍ ອວເສສຊນມ຺ປິ ‘‘ອຊ຺ຊ ຕເມວ ປຣິວາເຣຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ຕສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເທສິ. ໂສ ເສຏ຺ຐິໂນ ນ຺ຫາໂນທເກນ ຕສ຺ເສວ ໂກຏ຺ຐເກ ຕສ຺ມິໍ ຜລເກ ນິສິນ຺ໂນ ນ຺ຫຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ນິວາສນສາຏເກ ນິວາເສຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທິ. ເສຏ຺ຐິປິ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ – ‘‘ຠຕ຺ຕຠຕິໂກ ຄນ຺ຘເສຏ຺ຐິສ຺ສ ເຄເຫ ຕີຓິ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ປາຕິໍ ລຠິ, ຕສ຺ສ ຠຸຎ຺ຊນສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ໂອໂລເກນ຺ຕູ’’ຕິ. ມຫາຊໂນ ມຎ຺ຈາຕິມຎ຺ເຈ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ປສ຺ສຕິ, ຄາມວາສິສ຺ສ ໂອໂລກິໂຕໂລກິຕຏ຺ຐານໍ ກມ຺ປນາກາຣປ຺ປຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ນາຏກາ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ອຏ຺ຐສຸໍ, ຕສ຺ສ ປຸຣໂຕ ຠຕ຺ຕປາຕິໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຐປຍິໍສຸ. ອຖສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຘວນເວລາຍ ຄນ຺ຘມາທເນ ເອໂກ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ກຕ຺ຖ ນຸ ໂຂ ອຊ຺ຊ ຠິກ຺ຂາຈາຣຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ຠຕ຺ຕຠຕິກໍ ອທ຺ທສ. ອຖ ໂສ ‘‘ອຍໍ ຕີຓິ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕປາຕິໍ ລຠິ, ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ເອຕສ຺ສ ສທ຺ຘາ, ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ສທ຺ຘາປິ ເອກຈ຺ເຈ ສງ຺ຄຫໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ເມ ສງ຺ຄຫໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ ເຈວ ມມ ຈ ສງ຺ຄຫກຣຓໍ ນິສ຺ສາຍ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ລຠິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕມາທາຍ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິສນ຺ຕເຣນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຸຣໂຕ ຐິຕເມວ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສສິ.

ໂສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ປຸພ຺ເພ ອທິນ຺ນຠາເວນ ເອກິສ຺ສາ ຠຕ຺ຕປາຕິຍາ ອຕ຺ຖາຍ ຕີຓິ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ປຣເຄເຫ ຠຕິໍ ອກາສິໍ, ອິທານິ ເມ ອິທໍ ຠຕ຺ຕໍ ເອກໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ, ສເຈ ປນ ນໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ທສ຺ສາມິ, ອເນການິປິ ກປ຺ປໂກຏິສຫສ຺ສານິ ຣກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ອຍ຺ຍສ຺ເສວ ນໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ຕີຓິ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ລທ຺ຘຠຕ຺ຕປາຕິໂຕ ເອກປິຓ຺ຑມ຺ປິ ມຸເຂ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ສຍເມວ ປາຕິໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປາຕິໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປາຕິໍ ວາມຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ເຖນ ຕສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ຠຕ຺ຕໍ ອາກິຣິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຑ຺ຒເສສກາເລ ປຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ປິທຫິ. ອຖ ນໍ ໂສ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເອໂກວ ປຏິວິໂສ ນ ສກ຺ກາ ທ຺ວິຘາ ກາຕຸໍ, ມາ ມໍ ອິຘໂລເກນ ສງ຺ຄຓ຺ຫຖ, ປຣໂລເກນ ສງ຺ຄຫເມວ ກໂຣຖ, ສາວເສສໍ ອກຕ຺ວາ ນິຣວເສສເມວ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ຫິ ໂຖກມ຺ປິ ອນວເສເສຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ນິຣວເສສທານໍ ນາມ, ຕໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ. ໂສ ຕຖາ ກໂຣນ຺ໂຕ ສພ຺ພໍ ທຕ຺ວາ ປຸນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເອກໍ ຠຕ຺ຕປາຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ຕີຓິ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ເມ ປຣເຄເຫ ຠຕິໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠູຕໍ, ອິທານິ ເມ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ສຸຂເມວ ໂຫຕຸ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສ຺ເສວ ຠາຄີ ອສ຺ສ’’ນ຺ຕິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ‘‘ເອວໍ ໂຫຕຸ, ຈິນ຺ຕາມຓິ ວິຍ ເຕ ສພ຺ພກາມທໂທ ມໂນສງ຺ກປ຺ປາ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ ວິຍ ປູເຣນ຺ຕູ’’ຕິ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ –

‘‘ອິຈ຺ຉິຕໍ ປຕ຺ຖິຕໍ ຕຸຍ຺ຫໍ, ສພ຺ພເມວ ສມິຊ຺ຌຕຸ;

ສພ຺ເພ ປູເຣນ຺ຕຸ ສງ຺ກປ຺ປາ, ຈນ຺ໂທ ປນ຺ນຣໂສ ຍຖາ.

‘‘ອິຈ຺ຉິຕໍ ປຕ຺ຖິກໍ ຕຸຍ຺ຫໍ, ຂິປ຺ປເມວ ສມິຊ຺ຌຕຸ;

ສພ຺ເພ ປູເຣນ຺ຕຸ ສງ຺ກປ຺ປາ, ມຓິ ໂຊຕິຣໂສ ຍຖາ’’ຕິ. –

ວຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ມຫາຊໂນ ຍາວ ຄນ຺ຘມາທນປພ຺ພຕຄມນາ ມໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ອາກາເສນ ຄນ຺ຘມາທນໍ ອຄມາສິ.

ມຫາຊໂນປິ ນໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕວ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຎ຺ຈສຕານໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອທາສິ. ສພ຺ເພ ອຕ຺ຕໂນ ປໂຫນກໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ‘‘ອປ຺ໂປ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ກຖໍ ປໂຫສີ’’ຕິ ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ຈຕ຺ຕາຣິ ຫິ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍານິ (ອ. ນິ. ໔.໗໗) ວຸຕ຺ຕານິ, ຕຕ຺ຣາຍໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘວິສໂຍຕິ. ມຫາຊໂນ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທິຍ຺ຍມານໍ ທິສ຺ວາ ສາຘຸກາຣສຫສ຺ສານິ ປວຕ຺ເຕສິ, ອສນິສຕນິປາກສທ຺ໂທ ວິຍ ອໂຫສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຄນ຺ຘເສຏ຺ຐິ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠຕ຺ຕຠຕິໂກ ມຍາ ທິນ຺ນສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ຘາເຣຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ ມຎ຺ເຎ, ເຕນາຍໍ ມຫາຊໂນ ປຣິຫາສໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສນ຺ນິປຕິໂຕ ນທຕີ’’ຕິ. ໂສ ຕປ຺ປວຕ຺ຕິຊານນຕ຺ຖໍ ມນຸສ຺ເສ ເປເສສິ. ເຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ສມ຺ປຕ຺ຕິຘາຣກາ ນາມ, ສາມິ, ເອວໍ ໂຫນ຺ຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເສຏ຺ຐິ ຕໍ ສຸຕ຺ວາວ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓາຍ ປີຕິຍາ ຜຸຏ຺ຐສຣີໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ອໂຫ ທຸກ຺ກຣໍ ເຕນ ກຕໍ, ອຫໍ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ເອວຣູປາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຐິໂຕ ກິຎ຺ຈິ ທາຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ’’ນ຺ຕິ ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຍາ ອິທໍ ນາມ ກຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອາມ, ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຫນ຺ທ, ສຫສ຺ສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕວ ທາເນ ມຍ຺ຫມ຺ປິ ປຕ຺ຕິໍ ເທຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕຖາ ອກາສິ. ເສຏ຺ຐິປິສ຺ສ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອທາສິ.

ຈຕສ຺ໂສ ຫິ ສມ຺ປທາ ນາມ – ວຕ຺ຖຸສມ຺ປທາ, ປຈ຺ຈຍສມ຺ປທາ, ເຈຕນາສມ຺ປທາ, ຄຸຓາຕິເຣກສມ຺ປທາຕິ. ຕຕ຺ຖ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຣໂຫ ອຣຫາ ວາ ອນາຄາມີ ວາ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ວຕ຺ຖຸສມ຺ປທາ ນາມ. ປຈ຺ຈຍານໍ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍສມ຺ປທາ ນາມ. ທານໂຕ ປຸພ຺ເພ ທານກາເລ ປຈ຺ຉາ ຠາເຄຕິ ຕີສຸ ກາເລສຸ ເຈຕນາຍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາໂວ ເຈຕນາສມ຺ປທາ ນາມ. ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕຠາໂວ ຄຸຓາຕິເຣກສມ຺ປທາ ນາມາຕິ. ອິມສ຺ສ ຈ ຂີຓາສໂວ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ, ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ລທ຺ຘຠາເວນ ປຈ຺ຈໂຍ ຘມ຺ມໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕີສຸ ກາເລສຸ ປຣິສຸທ຺ຘາ ເຈຕນາ, ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕມຕ຺ໂຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຄຸຓາຕິເຣໂກຕິ ຈຕສ຺ໂສປິ ສມ຺ປທາ ນິປ຺ຜນ຺ນາ. ເອຕາສໍ ອານຸຠາເວນ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສ ເສຏ຺ຐິໂນ ສນ຺ຕິກາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ລຠິ. ອປຣຠາເຄ ຈ ຣາຊາປິ ອິມິນາ ກຕກມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ປຕ຺ຕິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ມຫນ຺ຕໍ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ທຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ອທາສິ. ຠຕ຺ຕຠຕິກເສຏ຺ຐີຕິສ຺ສ ນາມໍ ອກາສິ. ໂສ ຄນ຺ຘເສຏ຺ຐິນາ ສທ຺ຘິໍ ສຫາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ເອກໂຕ ຂາທນ຺ໂຕ ປິວນ຺ໂຕ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສູປຏ຺ຐາກກຸເລ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາ ລທ຺ຘຄພ຺ຠປຣິຫາຣາ ກຕິປາຫຈ຺ຈເຍນ ‘‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ປຎ຺ຈສເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສຕຣສໂຠຊນໍ ທຕ຺ວາ ກາສາຍວຕ຺ຖນິວຕ຺ຖາ ສຸວຓ຺ຓສຣກໍ ອາທາຍ ອາສນປຣິຍນ຺ເຕ ນິສິນ຺ນາ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐາວເສສກໍ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ໂທຫຬິນີ ຫຸຕ຺ວາ ຕເຖວ ກຕ຺ວາ ໂທຫຬໍ ປຏິວິໂນເທສິ. ສາ ເສສມງ຺ຄເລສຸປິ ຕຖາຣູປເມວ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິຕ຺ວາ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ‘‘ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສິກ຺ຂາປທານິ ເທຖາ’’ຕິ ເຖຣໍ ອາຫ. ເຖໂຣ ‘‘ກິມສ຺ສ ນາມ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເມ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອິມສ຺ມິໍ ເຄເຫ ກສ຺ສຈິ ທຸກ຺ຂໍ ນາມ ນ ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ເຕເນວສ຺ສ ສຸຂກຸມາໂຣຕິ ນາມໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕເທວສ຺ສ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສິກ຺ຂາປທານິ ອທາສິ.

ຕທາ ເອວຎ຺ຈສ຺ສ ມາຕຸ ‘‘ນາຫໍ ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ສາ ຕສ຺ສ ກຓ຺ຓວິຊ຺ຌນມງ຺ຄລາທີສຸປິ ຕເຖວ ທານໍ ອທາສິ. ກຸມາໂຣປິ ສຕ຺ຕວສ຺ສິກກາເລ ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ອມ຺ມ, ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ສາ ‘‘ສາຘຸ, ຕາຕ, ນາຫໍ ຕວ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຖຣໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ອິມາຫໍ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ວິຫາຣໍ ອາເນສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຖຣໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ຎາຕເກ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ‘‘ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເມ ຄິຫິກາເລ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກິຈ຺ຈໍ ອຊ຺ເຊວ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ສິຣິໂສຠຄ຺ເຄນ ວິຫາຣໍ ເນຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເທສິ. ເຖໂຣປິ ຕໍ, ‘‘ຕາຕ, ປພ຺ພຊ຺ຊາ ນາມ ທຸກ຺ກຣາ, ສກ຺ຂິສ຺ສສິ ອຠິຣມິຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກຣິສ຺ສາມິ ໂວ, ຠນ຺ເຕ, ໂອວາທ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ທຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສິ. ມາຕາປິຕໂຣປິສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕາ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣເຍວ ສຕ຺ຕາຫໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ສຕຣສໂຠຊນໍ ທຕ຺ວາ ສາຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫໍ ອຄມໍສຸ. ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຄາມໍ ປວິຏ຺ເຐ ວິຫາເຣ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ສາມເຓຣໍ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ສາມເຓໂຣ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ມາຕິກາທີນິ ທິສ຺ວາ ປຓ຺ຑິຕສາມເຓໂຣ ວິຍ ປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣປິ ຕສ຺ສ ຕເຖວ ພ຺ຍາກາສິ. ສາມເຓໂຣ ຕານິ ກາຣຓານິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ຕຸມ຺ເຫ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຖ, ອຫໍ ນິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖເຣນ ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍໍ ອຠິນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ສາມເຓຣ, ເທຫິ ມມ ປຕ຺ຕຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຕຈີວເຣ ຄຫິເຕ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕມາໂນ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ອາຫາຣໍ ອາຫຣມາໂນ ສຕຣສໂຠຊນໍ ອາຫເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ກຸໂຕ ຕໍ ລຠິສ຺ສາມີຕິ? ອຕ຺ຕໂນ ປຸຎ຺ເຎນ ອລຠນ຺ໂຕ ມມ ປຸຎ຺ເຎນ ລຠິສ຺ສຖ, ຠນ຺ເຕຕິ. ອຖສ຺ສ ເຖໂຣ ກຸຎ຺ຈິກໍ ທຕ຺ວາ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ໂສປິ ວິຫາຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຄພ຺ຠໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ປວິສິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ປິຘາຍ ອຕ຺ຕໂນ ກາເຍ ຎາຓໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ນິສີທິ.

ຕສ຺ສ ຄຸຓເຕເຊນ ສກ຺ກສ຺ສ ອາສນໍ ອຸຓ຺ຫາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ສກ຺ໂກ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ສາມເຓຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ສຸຂສາມເຓໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ‘ສມຓຘມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ນິວຕ຺ໂຕ, ມຍາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາເຊ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຕາຕາ, ວິຫາຣສ຺ສູປວເນ ທຸສ຺ສທ຺ທເກ ສກຸເຓ ປລາເປຖາ’’ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ເຕ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ສາມນ຺ຕາ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ວິມານານິ ຄເຫຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຖາ’’ຕິ ອາຓາເປສິ. ເຕປິ ຕຖາ ກຣິໍສຸ. ສຍມ຺ປິ ອາວິຎ຺ຉນຏ຺ຐາເນ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິ. ວິຫາໂຣ ສນ຺ນິສິນ຺ໂນ ນິຣໂວ ອໂຫສິ. ສາມເຓໂຣ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຕີຓິ ມຄ຺ຄຜລານິ ປາປຸຓິ. ເຖໂຣ ‘‘ສາມເຓເຣນ ‘ສຕຣສໂຠຊນໍ ອາຫເຣຍ຺ຍາຖາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ຆເຣ ສກ຺ກາ ລທ຺ຘຸ’’ນ຺ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ເອກໍ ອຊ຺ຌາສຍສມ຺ປນ຺ນໍ ອຸປຏ຺ຐາກຕຸລໍ ທິສ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສາຘຸ ໂວ ກຕໍ ອຊ຺ຊ ອິຘາຄຈ຺ຉນ຺ເຕຫີ’’ຕິ ເຕຫິ ຕຸຏ຺ຐມານເສຫິ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກໍ ທຕ຺ວາ ຍາວ ຠຕ຺ຕກາລໍ ຘມ຺ມກຖໍ ຍາຈິໂຕ ເຕສໍ ສາຣຓີຍຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ກາລໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ອຖສ຺ສ ສຕຣສໂຠຊນໍ ທຕ຺ວາ ຕໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕຸກາມໍ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຠຸຎ຺ຊຖ, ຠນ຺ເຕ, ອປຣມ຺ປິ ເຕ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ເຖຣໍ ໂຠເຊຕ຺ວາ ປຸນ ປຕ຺ຕປູຣໍ ອທໍສຸ. ເຖໂຣ ຕໍ ອາທາຍ ‘‘ສາມເຓໂຣ ເມ ຉາໂຕ’’ຕິ ຕຸຣິຕຕຸຣິໂຕ ວິຫາຣໍ ປາຍາສິ. ຕໍ ທິວສໍ ສຕ຺ຖາ ປາໂຕວ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ນິສິນ຺ໂນວ ອາວຊ຺ເຊສິ – ‘‘ອຊ຺ຊ ສຸຂສາມເຓໂຣ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ‘ສມຓຘມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ນິວຕ຺ໂຕ, ນິປ຺ຜນ຺ນໍ ນຸ ໂຂ ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕິຓ຺ຓໍເຍວ ມຄ຺ຄຜລານໍ ປຕ຺ຕຠາວໍ ທິສ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິປິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ສກ຺ຂິສ຺ສຕາຍໍ ອຊ຺ຊ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປນ ‘ສາມເຓໂຣ ເມ ຉາໂຕ’ຕິ ເວເຄນ ຠຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ນິກ຺ຂມຕິ, ສເຈ ອິມສ຺ມິໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຕ຺ເຕ ຠຕ຺ຕໍ ອາຫຣິສ຺ສຕິ, ອິມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ມຍາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐຕ຺ວາ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິ.

ເຖໂຣປິ ຠຕ຺ຕໍ ອາຫຣິ. ອຖ ນໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິ. ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນາວສາເນ ສາມເຓໂຣ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ສຕ຺ຖາ ເຖຣໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສາມເຓຣສ຺ສ ເຕ ຠຕ຺ຕໍ ເທຫີ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ອາໂກເຏສິ. ສາມເຓໂຣປິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ເຖຣສ຺ສ ຠຕ຺ເຕນ ອນຕ຺ຖິກຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສຕ຺ຕວສ຺ສິກກຸມາໂຣ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ນີຈາສນຏ຺ຐານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ໂຘວິ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາໂນ ອາຣກ຺ຂໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສຸໍ. ຈນ຺ທິມສູຣິຍາປິ ວິມານານິ ມຸຎ຺ຈິໍສຸ. ສກ຺ໂກປິ ອາວິຎ຺ຉນຏ຺ຐາເນ ອາຣກ຺ຂໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ສູຣິໂຍ ນຠມຊ຺ຌໍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕເຍວ ປຎ຺ຎາຍິ. ຠິກ຺ຂູ ‘‘ສາຍນ຺ໂຫ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ສາມເຓເຣນ ຈ ອິທາເນວ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ອຊ຺ຊ ປຸພ຺ພຓ຺ໂຫ ພລວາ ຊາໂຕ, ສາຍນ຺ໂຫ ມນ຺ໂທ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຊ຺ຊ ປຸພ຺ພຓ຺ໂຫ ພລວາ ຊາໂຕ, ສາຍນ຺ໂຫ ມນ຺ໂທ, ສາມເຓເຣນ ຈ ອິທາເນວ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕໍ, ອຖ ຈ ປນ ສູຣິໂຍ ນຠມຊ຺ຌໍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕເຍວ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ເອວເມວໍ ໂຫຕິ ປຸຎ຺ຎວນ຺ຕານໍ ສມຓຘມ຺ມກຣຓກາເລ. ອຊ຺ຊ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາໂນ ສາມນ຺ຕາ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ, ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ວິມານານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ, ສກ຺ໂກ ອາວິຎ຺ຉນເກ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິ, ອຫມ຺ປິ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິໍ, ອຊ຺ຊ ສຸຂສາມເຓໂຣ ມາຕິກາຍ ອຸທກໍ ຫຣນ຺ເຕ, ອຸສຸກາເຣ ອຸສຸໍ ອຸຊຸໍ ກໂຣນ຺ເຕ, ຕຈ຺ຉເກ ຈກ຺ກາທີນິ ກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ທເມຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໔໕. ‘‘ອຸທກຎ຺ຫິ ນຍນ຺ຕິ ເນຕ຺ຕິກາ, ອຸສຸກາຣາ ນມຍນ຺ຕິ ເຕຊນໍ;

ທາຣຸໍ ນມຍນ຺ຕິ ຕຈ຺ຉກາ, ອຕ຺ຕານໍ ທມຍນ຺ຕິ ສຸພ຺ພຕາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸພ຺ພຕາຕິ ສຸວທາ, ສຸເຂນ ໂອວທິຕພ຺ພາ ອນຸສາສິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ສຸຂສາມເຓຣວຕ຺ຖຸ ເອກາທສມໍ.

ທຓ຺ຑວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທສໂມ ວຄ຺ໂຄ.