໑໒. ປຏາຈາຣາເຖຣີວຕ຺ຖຸ

ໂຍ ຈ ວສ຺ສສຕໍ ຊີເວຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ປຏາຈາຣໍ ເຖຣິໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາ ກິຣ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຈຕ຺ຕາລີສໂກຏິວິຠວສ຺ສ ເສຏ຺ຐິໂນ ຘີຕາ ອໂຫສິ ອຠິຣູປາ. ຕໍ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກກາເລ ສຕ຺ຕຠູມິກສ຺ສ ປາສາທສ຺ສ ອຸປຣິມຕເລ ຣກ຺ຂນ຺ຕາ ວສາເປສຸໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ສາ ເອເກນ ອຕ຺ຕໂນ ຈູຬູປຏ຺ຐາເກນ ສທ຺ຘິໍ ວິປ຺ປຏິປຊ຺ຊິ. ອຖສ຺ສາ ມາຕາປິຕໂຣ ສມຊາຕິກກຸເລ ເອກສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ວິວາຫທິວສໍ ຐເປສຸໍ. ຕສ຺ມິໍ ອຸປກຏ຺ເຐ ສາ ຕໍ ຈູຬູປຏ຺ຐາກໍ ອາຫ – ‘‘ມໍ ກິຣ ອສຸກກຸລສ຺ສ ນາມ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ມຍິ ປຕິກຸລໍ ຄເຕ ມມ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ປເວສນໍ ນ ລຠິສ຺ສສິ, ສເຈ ເຕ ມຍິ ສິເນໂຫ ອຕ຺ຖິ, ອິທາເນວ ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ ປລາຍສ຺ສູ’’ຕິ. ‘‘ໂສ ສາຘຸ, ຠທ຺ເທ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ອຫໍ ສ຺ເວ ປາໂຕວ ນຄຣທ຺ວາຣສ຺ສ ອສຸກຏ຺ຐາເນ ນາມ ຐສ຺ສາມິ, ຕ຺ວໍ ເອເກນ ອຸປາເຍນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ສງ຺ເກຕຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐາສິ. ສາປິ ປາໂຕວ ກິລິຏ຺ຐໍ ວຕ຺ຖໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ເກເສ ວິກ຺ກິຣິຕ຺ວາ ກຸຓ຺ຑເກນ ສຣີຣໍ ມກ຺ຂິຕ຺ວາ ກຸຏໍ ອາທາຍ ທາສີຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ວິຍ ຆຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕໍ ຐານໍ ອຄມາສິ. ໂສ ຕໍ ອາທາຍ ທູຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ຄາເມ ນິວາສໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ເຂຕ຺ຕໍ ກສິຕ຺ວາ ທາຣຸປຓ຺ຓາທີນິ ອາຫຣຕິ. ອິຕຣາ ກຸເຏນ ອຸທກໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສຫຕ຺ຖາ ໂກຏ຺ຏນປຈນາທີນິ ກໂຣນ຺ຕີ ອຕ຺ຕໂນ ປາປສ຺ສ ຜລໍ ອນຸໂຠຕິ. ອຖສ຺ສາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ຄພ຺ໂຠ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ສາ ປຣິປຸຓ຺ຓຄພ຺ຠາ ‘‘ອິຘ ເມ ໂກຈິ ອຸປກາຣໂກ ນຕ຺ຖິ, ມາຕາປິຕໂຣ ນາມ ປຸຕ຺ເຕສຸ ມຸທຸຫທຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ສນ຺ຕິກໍ ມໍ ເນຫິ, ຕຕ຺ຖ ເມ ຄພ຺ຠວຸຏ຺ຐານໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສາມິກໍ ຍາຈິ. ໂສ ‘‘ກິໍ, ຠທ຺ເທ, ກເຖສິ, ມໍ ທິສ຺ວາ ຕວ ມາຕາປິຕໂຣ ວິວິຘາ ກມ຺ມກາຣຓາ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ນ ສກ຺ກາ ມຍາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິ. ສາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຍາຈິຕ຺ວາປິ ຄມນໍ ອລຠມານາ ຕສ຺ສ ອຣຎ຺ຎໍ ຄຕກາເລ ປຏິວິສ຺ສເກ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ໂສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘ກຫໍ ຄຕາ’ຕິ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ, ມມ ອຕ຺ຕໂນ ກຸລຆຣໍ ຄຕຠາວໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຄຫທ຺ວາຣໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ໂສປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິວິສ຺ສເກ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນິວຕ຺ເຕສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ນານປ຺ປກາຣໍ ຍາຈິຍມາໂນປິ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ອຖສ຺ສາ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ກມ຺ມຊວາຕາ ຈລິໍສຸ. ສາ ເອກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ, ‘‘ສາມິ, ກມ຺ມຊວາຕາ ເມ ຈລິຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕມານາ ກິຈ຺ເຉນ ທາຣກໍ ວິຊາຍິຕ຺ວາ ‘‘ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍາຫໍ ກຸລຆຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ໂສ ອຕ຺ໂຖ ນິປ຺ຜນ຺ໂນ’’ຕິ ປຸນເທວ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເຄຫໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປສິ.

ຕສ຺ສາ ອປເຣນ ສມເຍນ ປຸນ ຄພ຺ໂຠ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ສາ ປຣິປຸຓ຺ຓຄພ຺ຠາ ຫຸຕ຺ວາ ປຸຣິມນເຍເນວ ສາມິກໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ຄມນໍ ອລຠມານາ ປຸຕ຺ຕໍ ອງ຺ເກນາທາຍ ຕເຖວ ປກ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕນ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ‘‘ຕິຏ຺ຐາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ນິວຕ຺ຕິຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉິ. ອຖ ເນສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ມຫາ ອກາລເມໂຆ ອຸທປາທິ ສມນ຺ຕາ ວິຊ຺ຊຸລຕາຫິ ອາທິຕ຺ຕໍ ວິຍ ເມຆຕ຺ຖນິເຕຫິ, ຠິຊ຺ຊມານໍ ວິຍ ອຸທກຘາຣານິປາຕນິຣນ຺ຕຣໍ ນຠໍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຕສ຺ສາ ກມ຺ມຊວາຕາ ຈລິໍສຸ. ສາ ສາມິກໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ສາມິ, ກມ຺ມຊວາຕາ ເມ ຈລິຕາ, ນ ສກ຺ໂກມິ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ, ອໂນວສ຺ສກຏ຺ຐານໍ ເມ ຊານາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຫຕ຺ຖຄຕາຍ ວາສິຍາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ເອກສ຺ມິໍ ວມ຺ມິກມຕ຺ຖເກ ຊາຕໍ ຄຸມ຺ພໍ ທິສ຺ວາ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ອາຣຠິ. ອຖ ນໍ ວມ຺ມິກໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ໂຆຣວິໂສ ອາສີວິໂສ ຑໍສິ. ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວສ຺ສ ສຣີຣໍ ອນ຺ໂຕສມຸຏ຺ຐິຕາຫິ ອຄ຺ຄິຊາລາຫິ ຑຍ຺ຫມານໍ ວິຍ ນີລວຓ຺ຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ປຕິ. ອິຕຣາປິ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວມານາ ຕສ຺ສ ອາຄມນໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີປິ ຕໍ ອທິສ຺ວາວ ອປຣມ຺ປິ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ. ທ຺ເວ ທາຣກາ ວາຕວຸຏ຺ຐິເວຄໍ ອສຫມານາ ມຫາວິຣວໍ ວິຣວນ຺ຕິ. ສາ ອຸໂຠປິ ເຕ ອຸຣນ຺ຕເຣ ກຕ຺ວາ ທ຺ວີຫິ ຊຓ຺ຓຸເກຫິ ເຈວ ຫຕ຺ເຖຫິ ຈ ຠູມິຍໍ ອຸປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ຕຖາ ຐິຕາວ ຣຕ຺ຕິໍ ວີຕິນາເມສິ. ສກລສຣີຣໍ ນິລ຺ໂລຫິຕໍ ວິຍ ປຓ຺ຑຸປລາສວຓ຺ຓໍ ອໂຫສິ. ສາ ອຸຏ຺ຐິເຕ ອຣຸເຓ ມໍສເປສິວຓ຺ຓໍ ເອກໍ ປຸຕ຺ຕໍ ອງ຺ເກນາທາຍ ອິຕຣໍ ອງ຺ຄຸລິຍາ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ເອຫິ, ຕາຕ, ປິຕາ ເຕ ອິໂຕ ຄໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສາມິກສ຺ສ ຄຕມຄ຺ເຄນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ຕໍ ວມ຺ມິກມຕ຺ຖເກ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ປຕິຕໍ ນີລວຓ຺ຓໍ ຖທ຺ຘສຣີຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມໍ ນິສ຺ສາຍ ມມ ສາມິໂກ ປນ຺ເຖ ມໂຕ’’ຕິ ໂຣທນ຺ຕີ ປຣິເທວນ຺ຕີ ປາຍາສິ.

ສາ ສກລຣຕ຺ຕິໍ ເທເວນ ວຸຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອຈິຣວຕິໍ ນທິໍ ຊຓ຺ຓຸປ຺ປມາເຓນ ກຏິປ຺ປມາເຓນ ຖນປ຺ປມາເຓນ ອຸທເກນ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ມນ຺ທພຸທ຺ຘິຕາຍ ທ຺ວີຫິ ທາຣເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸທກໍ ໂອຕຣິຕຸໍ ອວິສຫນ຺ຕີ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ໂອຣິມຕີເຣ ຐເປຕ຺ວາ ອິຕຣໍ ອາທາຍ ປຣຕີຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສາຂາຠງ຺ຄໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິຕຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ພາລປຸຕ຺ຕກໍ ປຫາຍ ຕຣິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອໂລກຍມານາ ປາຍາສິ. ອຖສ຺ສາ ນທີມຊ຺ຌໍ ຄຕກາເລ ເອໂກ ເສໂນ ຕໍ ກຸມາຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມໍສເປສີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ອາກາສໂຕ ຠສ຺ສິ. ສາ ຕໍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຠສ຺ສນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຸໂຠ ຫຕ຺ເຖ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ສູສູ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຫາສທ຺ທໍ ນິຈ຺ຉາເຣສິ. ເສໂນ ທູຣຠາເວນ ຕໍ ອສຸຕ຺ວາວ ກຸມາຣກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເວຫາສໍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄໂຕ. ໂອຣິມຕີເຣ ຐິຕປຸຕ຺ໂຕ ມາຕຣໍ ນທີມຊ຺ເຌ ອຸໂຠ ຫຕ຺ເຖ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຫາສທ຺ທໍ ນິຈ຺ຉາຣຍມານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມໍ ປກ຺ໂກສຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ເວເຄນ ອຸທເກ ປຕິ. ອິຕິສ຺ສາ ພາລປຸຕ຺ຕໍ ເສໂນ ຫຣິ, ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ອຸທເກນ ວູຬ຺ໂຫ.

ສາ ‘‘ເອໂກ ເມ ປຸຕ຺ໂຕ ເສເນນ ຄຫິໂຕ, ເອໂກ ອຸທເກນ ວູຬ຺ໂຫ, ປນ຺ເຖ ເມ ປຕິ ມໂຕ’’ຕິ ໂຣທນ຺ຕີ ປຣິເທວນ຺ຕີ ຄຈ຺ຉມານາ ສາວຕ຺ຖິໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ເອກໍ ປຸຣິສໍ ທິສ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກຕ຺ຖ ວາສິໂກສິ, ຕາຕາ’’ຕິ? ‘‘ສາວຕ຺ຖິວາສິໂກມ຺ຫິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ສາວຕ຺ຖິນຄເຣ ອສຸກວີຖິຍໍ ເອວຣູປໍ ອສຸກກຸລໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຊານາສິ, ຕາຕາ’’ຕິ? ‘‘ຊານາມິ, ອມ຺ມ, ຕໍ ປນ ມາ ປຸຈ຺ຉິ, ສເຈ ອຎ຺ຎໍ ຊານາສິ ປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ. ‘‘ອຎ຺ເຎນ ເມ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ, ຕເທວ ປຸຈ຺ຉາມິ, ຕາຕາ’’ຕິ. ‘‘ອມ຺ມ, ຕ຺ວໍ ອຕ຺ຕໂນ ອນາຈິກ຺ຂິຕຸໍ ນ ເທສິ, ອຊ຺ຊ ເຕ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ເທໂວ ວສ຺ສນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ’’ຕິ. ‘‘ທິຏ຺ໂຐ ເມ, ຕາຕ, ມຍ຺ຫເມເວໂສ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ວຸຏ຺ໂຐ, ນ ອຎ຺ຎສ຺ສ. ມຍ຺ຫໍ ປນ ວຸຏ຺ຐກາຣຓໍ ປຈ຺ຉາ ເຕ ກເຖສ຺ສາມິ, ເອຕສ຺ມິໍ ຕາວ ເມ ເສຏ຺ຐິເຄເຫ ປວຕ຺ຕິໍ ກເຖຫີ’’ຕິ. ‘‘ອມ຺ມ, ອຊ຺ຊ ຣຕ຺ຕິໍ ເສຏ຺ຐິຎ຺ຈ ເສຏ຺ຐິຠຣິຍຎ຺ຈ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ຕໂຍປິ ຊເນ ອວຕ຺ຖຣມານໍ ເຄຫໍ ປຕິ, ເຕ ເອກຈິຕກສ຺ມິໍ ຌາຍນ຺ຕິ. ເອສ ຘູໂມ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ສາ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ນິວຕ຺ຖວຕ຺ຖໍ ປຕມານໍ ນ ສຎ຺ຊານິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກຠາວໍ ປຕ຺ວາ ຍຖາຊາຕາວ ໂຣທນ຺ຕີ ປຣິເທວນ຺ຕີ –

‘‘ອຸໂຠ ປຸຕ຺ຕາ ກາລກຕາ, ປນ຺ເຖ ມຍ຺ຫໍ ປຕີ ມໂຕ;

ມາຕາ ປິຕາ ຈ ຠາຕາ ຈ, ເອກຈິຕມ຺ຫິ ຑຍ຺ຫເຣ’’ຕິ. (ອປ. ເຖຣີ ໒.໒.໔໙໘) –

ວິລປນ຺ຕີ ປຣິພ຺ຠມິ. ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາ ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາ’’ຕິ ກຈວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປໍສຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຕ຺ຖເກ ໂອກິຣນ຺ຕາ ເລຑ຺ຑູຫິ ປຫຣນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖາ ເຊຕວນມຫາວິຫາເຣ ອຏ຺ຐປຣິສມຊ຺ເຌ ນິສີທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ຕໍ ອາຄຈ຺ຉມານໍ ອທ຺ທສ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ປູຣິຕປາຣມິໍ ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ນໍ.

ສາ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ຘກາເລ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສຕ຺ຖາຣາ ເອກໍ ວິນຍຘຣຕ຺ເຖຣິໍ ພາຫາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ນນ຺ທນວເນ ຐເປນ຺ຕໍ ວິຍ ເອຕທຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐປິຍມານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຫມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາທິສສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວິນຍຘຣຕ຺ເຖຣີນໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐານໍ ລເຠຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອຘິກາຣໍ ກຕ຺ວາ ປຕ຺ຖນໍ ຐເປສິ. ປທຸມຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ໂຘ ອນາຄຕໍສຎາຓໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ປຕ຺ຖນາຍ ສມິຊ຺ຌນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອນາຄເຕ ໂຄຕມພຸທ຺ຘສ຺ສ ນາມ ສາສເນ ອຍໍ ປຏາຈາຣາ ນາເມນ ວິນຍຘຣຕ຺ເຖຣີນໍ ອຄ຺ຄາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກາສິ. ຕໍ ເອວໍ ປຕ຺ຖິຕປຕ຺ຖນໍ ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ນໍ ສຕ຺ຖາ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມິສ຺ສາ ຐເປຕ຺ວາ ມໍ ອຎ຺ໂຎ ອວສ຺ສໂຍ ຠວິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໍ ຍຖາ ວິຫາຣາຠິມຸຂໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ອກາສິ. ປຣິສາ ຕໍ ທິສ຺ວາວ ‘‘ອິມິສ຺ສາ ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາຍ ອິໂຕ ອາຄນ຺ຕຸໍ ມາ ທທິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອເປຖ, ມາ ນໍ ວາຣຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອວິທູຣຏ຺ຐານໍ ອາຄຕກາເລ ‘‘ສຕິໍ ປຏິລຠ ຠຄິນີ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ຕໍ ຂຓໍເຍວ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ສຕິໍ ປຏິລຠິ. ຕສ຺ມິໍກາເລ ນິວຕ຺ຖວຕ຺ຖສ຺ສ ປຕິຕຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິ. ອຖສ຺ສາ ເອໂກ ປຸຣິໂສ ອຸຕ຺ຕຣສາຏກໍ ຂິປິ. ສາ ຕໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ເຓສຸ ປາເທສຸ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອວສ຺ສໂຍ ເມ ໂຫຖ, ປຕິຏ຺ຐາ ເມ ໂຫຖ. ເອກຎ຺ຫິ ເມ ປຸຕ຺ຕໍ ເສໂນ ຄຓ຺ຫິ, ເອໂກ ອຸທເກນ ວູຬ຺ໂຫ, ປນ຺ເຖ ເມ ປຕິ ມໂຕ, ມາຕາປິຕໂຣ ເຈວ ເມ ຠາຕາ ຈ ເຄເຫນ ອວຕ຺ຖຏາ ເອກຈິຕກສ຺ມິໍ ຌາຍນ຺ຕີ’’ຕິ.

ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສາ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ປຏາຈາເຣ, ມາ ຈິນ຺ຕຍິ, ຕວ ຕາຓໍ ສຣຓໍ ອວສ຺ສໂຍ ຠວິຕຸໍ ສມຕ຺ຖສ຺ເສວ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຕາສິ. ຍຖາ ຫິ ຕວ ອິທານິ ເອໂກ ປຸຕ຺ຕໂກ ເສເນນ ຄຫິໂຕ, ເອໂກ ອຸທເກນ ວູຬ຺ໂຫ, ປນ຺ເຖ ປຕິ ມໂຕ, ມາຕາປິຕໂຣ ເຈວ ຠາຕາ ຈ ເຄເຫນ ອວຕ຺ຖຏາ; ເອວເມວ ອິມສ຺ມິໍ ສໍສາເຣ ປຸຕ຺ຕາທີນໍ ມຕກາເລ ຕວ ໂຣທນ຺ຕິຍາ ປຄ຺ຆຣິຕອສ຺ສຸ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາສມຸທ຺ທານໍ ອຸທກໂຕ ພຫຸຕຣ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ຈຕູສຸ ສມຸທ຺ເທສຸ ຊລໍ ປຣິຕ຺ຕກໍ,

ຕໂຕ ພຫຸໍ ອສ຺ສຸຊລໍ ອນປ຺ປກໍ;

ທຸກ຺ເຂນ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ນຣສ຺ສ ໂສຈນາ,

ກິໍ ກາຣຓາ ອມ຺ມ ຕຸວໍ ປມຊ຺ຊສີ’’ຕິ.

ເອວໍ ສຕ຺ຖຣິ ອນມຕຄ຺ຄປຣິຍາຍໍ ກເຖນ຺ເຕ ຕສ຺ສ ສຣີເຣ ໂສໂກ ຕນຸຕ຺ຕໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ຕນຸຠູຕໂສກໍ ຎຕ຺ວາ ປຸນ ສຕ຺ຖາ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ປຏາຈາເຣ ປຸຕ຺ຕາທໂຍ ນາມ ປຣໂລກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຕາຓໍ ວາ ເລຓໍ ວາ ສຣຓໍ ວາ ຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວິຊ຺ຊມານາປິ ເຕ ນ ສນ຺ຕິເຍວ, ປຓ຺ຑິເຕນ ປນ ສີລໍ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ນິພ຺ພານຄາມິມຄ຺ຄໍ ຂິປ຺ປເມວ ໂສເຘຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

‘‘ນ ສນ຺ຕິ ປຸຕ຺ຕາ ຕາຓາຍ, ນ ປິຕາ ນາປິ ພນ຺ຘວາ;

ອນ຺ຕເກນາຘິປນ຺ນສ຺ສ, ນຕ຺ຖິ ຎາຕີສຸ ຕາຓຕາ. (ຘ. ປ. ໒໘໘; ອປ. ເຖຣີ ໒.໒.໕໐໑);

‘‘ເອຕມຕ຺ຖວສ຺ສໍ ຎຕ຺ວາ, ປຓ຺ຑິໂຕ ສີລສໍວຸໂຕ;

ນິພ຺ພານຄມນໍ ມຄ຺ຄໍ, ຂິປ຺ປເມວ ວິໂສຘເຍ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໘໙);

ເທສນາວສາເນ ປຏາຈາຣາ ມຫາປຖວິຍໍ ປໍສຸປຣິມາເຓ ກິເລເສ ຌາເປຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ, ອຎ຺ເຎປິ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ. ສາ ປນ ໂສຕາປນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສນ຺ຕິກໍ ປຫິຓິຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສິ. ສາ ລທ຺ຘູປສມ຺ປທາ ປຏິຕາຈາຣຕ຺ຕາ ປຏາຈາຣາຕ຺ເວວ ປຎ຺ຎາຍິ. ສາ ເອກທິວສໍ ກຸເຏນ ອຸທກໍ ອາທາຍ ປາເທ ໂຘວນ຺ຕີ ອຸທກໍ ອາສິຎ຺ຈິ, ຕໍ ໂຖກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊິ. ທຸຕິຍວາເຣ ອາສິຕ຺ຕໍ ຕໂຕ ທູຣຕຣໍ ອຄມາສິ. ຕຕິຍວາເຣ ອາສິຕ຺ຕໍ ຕໂຕປິ ທູຣຕຣນ຺ຕິ. ສາ ຕເທວ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໂຍ ວເຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ມຍາ ປຐມໍ ອາສິຕ຺ຕໍ ອຸທກໍ ວິຍ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ປຐມວເຍປິ ມຣນ຺ຕິ, ຕໂຕ ທູຣຕຣໍ ຄຕໍ ທຸຕິຍວາເຣ ອາສິຕ຺ຕໍ ອຸທກໍ ວິຍ ມຊ຺ຌິມວເຍປິ ມຣນ຺ຕິ, ຕໂຕປິ ທູຣຕຣໍ ຄຕໍ ຕຕິຍວາເຣ ອາສິຕ຺ຕໍ ອຸທກໍ ວິຍ ປຈ຺ຉິມວເຍປິ ມຣນ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ສຕ຺ຖາ ຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ນິສິນ຺ໂນວ ໂອຠາສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ສມ຺ມຸເຂ ຐຕ຺ວາ ກເຖນ຺ໂຕ ວິຍ ‘‘ເອວເມຕໍ ປຏາຈາເຣ, ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ ອປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ວສ຺ສສຕໍ ຊີວນໂຕ ເຕສໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ເອກາຫມ຺ປິ ເອກກ຺ຂຓມ຺ປິ ຊີວິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອນຸສນ຺ຘິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ຄາຖມາຫ –

໑໑໓. ‘‘ໂຍ ຈ ວສ຺ສສຕໍ ຊີເວ, ອປສ຺ສໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ;

ເອກາຫໍ ຊີວິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ, ປສ຺ສໂຕ ອຸທຍພ຺ພຍ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອປສ຺ສໍ ອຸທຍພ຺ພຍນ຺ຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ລກ຺ຂເຓຫິ ອຸທຍຎ຺ຈ ວຍຎ຺ຈ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ. ປສ຺ສໂຕ ອຸທຍພ຺ພຍນ຺ຕິ ເຕສໍ ອຸທຍຎ຺ຈ ວຍຎ຺ຈ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ. ອິຕຣສ຺ສ ຊີວນໂຕ ເອກາຫມ຺ປິ ຊີວິຕໍ ເສຍ຺ໂຍຕິ.

ເທສນາວສາເນ ປຏາຈາຣາ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ.

ປຏາຈາຣາເຖຣີວຕ຺ຖຸ ທ຺ວາທສມໍ.