໙. ສຸມນມາລາກາຣວຕ຺ຖຸ

ຕຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ກຕໍ ສາຘູຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສຸມນໍ ນາມ ມາລາກາຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ເທວສິກໍ ພິມ຺ພິສາຣຣາຊານໍ ປາໂຕວ ອຏ຺ຐຫິ ສຸມນປຸປ຺ຜນາຬີຫິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐ ກຫາປເຓ ລຠຕິ. ອເຖກທິວສໍ ຕສ຺ມິໍ ປຸປ຺ຜານິ ຄເຫຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປວິຏ຺ຐມຕ຺ເຕ ຠຄວາ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣໍສິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ມຫຕາ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ມຫຕິຍາ ພຸທ຺ຘລີຬາຍ ນຄຣໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ຠຄວາ ຫິ ເອກທາ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣໍສິໂຍ ຈີວເຣນ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ວິຍ ຈຣຕິ ຕິໍສໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ອງ຺ຄຸລິມາລສ຺ສ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວິຍ, ເອກທາ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣໍສິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ກປິລວຕ຺ຖຸປ຺ປເວສນາທີສຸ ວິຍ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ທິວເສ ສຣີຣໂຕ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣໍສິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ມຫນ຺ເຕນ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ມຫຕິຍາ ພຸທ຺ຘລີຬາຍ ຣາຊຄຫໍ ປາວິສິ. ມາລາກາໂຣ ຠຄວໂຕ ຣຕນຄ຺ຆິຍສທິສໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ທິສ຺ວາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓອສີຕານຸພ຺ຍຎ຺ຊນສຣີຣໂສຠຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ສຕ຺ຖຸ ອຘິກາຣໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ອິເມຫິ ປຸປ຺ເຜຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ປູເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸນ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິມານິ ຣຎ຺ໂຎ ນິພທ຺ຘໍ ອຸປຏ຺ຐານປຸປ຺ຜານິ, ຣາຊາ ອິມານິ ອລຠນ຺ໂຕ ມໍ ພນ຺ຘາເປຍ຺ຍ ວາ ຆາຕາເປຍ຺ຍ ວາ ຣຏ຺ຐໂຕ ວາ ປພ຺ພາເຊຍ຺ຍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ກໂຣມີ’’ຕິ? ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ ‘‘ຣາຊາ ມໍ ຆາເຕຕຸ ວາ ພນ຺ຘາເປຕຸ ວາ ຣຏ຺ຐໂຕ ປພ຺ພາເຊຕຸ ວາ, ໂສ ຫິ ມຍ຺ຫໍ ທທມາໂນປິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ຊີວິຕມຕ຺ຕໍ ຘນໍ ທເທຍ຺ຍ, ສຕ຺ຖຸປູຊາ ປນ ເມ ອເນກາສຸ ກປ຺ປໂກຏີສຸ ອລໍ ຫິຕາຍ ເຈວ ສຸຂາຍ ຈາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈຊິ.

ໂສ ‘‘ຍາວ ເມ ປສນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຕິກຸຏຕິ, ຕໍ ຕາວເທວ ປູຊໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ອຸທຄ຺ຄຸທຄ຺ໂຄ ສຕ຺ຖາຣໍ ປູເຊສິ. ກຖໍ? ປຐມໍ ຕາວ ທ຺ເວວ ປຸປ຺ຜມຸຏ຺ຐິໂຍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຸປຣິ ຂິປິ, ຕາ ອຸປຣິມຕ຺ຖເກ ວິຕານໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ອປຣາ ທ຺ເວ ມຸຏ຺ຐິໂຍ ຂິປິ, ຕາ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ຖປສ຺ເສນ ມາລາປຏຈ຺ຉນ຺ເນນ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ອປຣາ ທ຺ເວ ມຸຏ຺ຐິໂຍ ຂິປິ, ຕາ ປິຏ຺ຐິປສ຺ເສນ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຕເຖວ ອຏ຺ຐໍສຸ. ອປຣາ ທ຺ເວ ມຸຏ຺ຐິໂຍ ຂິປິ, ຕາ ວາມຫຕ຺ຖປສ຺ເສນ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຕເຖວ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອວໍ ອຏ຺ຐ ນາຬິໂຍ ອຏ຺ຐ ມຸຏ຺ຐິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ຕຖາຄຕໍ ປຣິກ຺ຂິປິໍສຸ. ປຸຣໂຕ ຄມນທ຺ວາຣມຕ຺ຕເມວ ອໂຫສິ. ປຸປ຺ຜານໍ ວຓ຺ຏານິ ອນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ, ປຕ຺ຕານິ ພຫິມຸຂານິ. ຠຄວາ ຣຊຕປຕ຺ຕປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ປາຍາສິ. ປຸປ຺ຜານິ ອຈິຕ຺ຕການິປິ ສຈິຕ຺ຕກໍ ນິສ຺ສາຍ ສຈິຕ຺ຕການິ ວິຍ ອຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອປຕິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຐິຕຐິຕຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖຸ ສຣີຣໂຕ ສຕສຫສ຺ສວິຊ຺ຊຸລຕາ ວິຍ ຣໍສິໂຍ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ປຸຣໂຕ ຈ ປຈ຺ຉໂຕ ຈ ທກ຺ຂິຓໂຕ ຈ ວາມໂຕ ຈ ສີສມຕ຺ຖກໂຕ ຈ ນິຣນ຺ຕຣໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕຣໍສີສຸ ເອກາປິ ສມ຺ມຸຂສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນເນວ ອປລາຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພາປິ ສຕ຺ຖາຣໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຣຸຓຕາລກ຺ຂນ຺ຘປ຺ປມາຓາ ຫຸຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ເອວ ຘາວນ຺ຕິ. ສກລນຄຣໍ ສງ຺ຂຸຠິ. ອນ຺ໂຕນຄເຣ ນວ ໂກຏິໂຍ, ພຫິນຄເຣ ນວ ໂກຏິໂຍຕິ ອຏ຺ຐາຣສສຸ ໂກຏີສຸ ເອໂກປິ ປຸຣິໂສ ວາ ອິຕ຺ຖີ ວາ ຠິກ຺ຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ມຫາຊໂນ ສີຫນາທໍ ນທນ຺ໂຕ ເຈລຸກ຺ເຂປສຫສ຺ສານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ປຸຣໂຕວ ຄຈ຺ຉຕິ. ສຕ຺ຖາປິ ມາລາກາຣສ຺ສ ຄຸຓໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ຕິຄາວຸຕປ຺ປມາເຓ ນຄເຣ ເຠຣິຈຣຓມຄ຺ເຄເນວ ອຈຣິ. ມາລາກາຣສ຺ສ ສກລສຣີຣໍ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓາຍ ປີຕິຍາ ປຣິປູຣິ.

ໂສ ໂຖກຎ຺ເຎວ ຕຖາຄເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມໂນສິລາຣເສ ນິມຸຄ຺ໂຄ ວິຍ ພຸທ຺ຘຣສ຺ມີນໍ ອນ຺ໂຕ ປວິຏ຺ໂຐ ສຕ຺ຖາຣໍ ໂຖເມຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຕຸຈ຺ຉປຈ຺ຉິເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ເຄຫໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ຠຣິຍາ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ກຫໍ ປຸປ຺ຜານີ’’ຕິ? ‘‘ສຕ຺ຖາ ເມ ປູຊິໂຕ’’ຕິ. ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ທານິ ກິໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ຣາຊາ ມໍ ຆາເຕຕຸ ວາ ຣຏ຺ຐໂຕ ວາ ນີຫຣຕຸ, ອຫໍ ຊີວິຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປູເຊສິໍ, ສພ຺ພປຸປ຺ຜານິ ອຏ຺ຐ ມຸຏ຺ຐິໂຍວ ອເຫສຸໍ, ເອວຣູປາ ນາມ ປູຊາ ຊາຕາ. ມຫາຊໂນ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິສຫສ຺ສານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍ ຈຣຕິ, ໂຍ ເອສ ມຫາຊນສ຺ສ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິສທ຺ໂທ, ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ເອໂສ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຣິຍາ ອນ຺ຘພາລຕາຍ ເອວຣູເປ ປາຏິຫາຣິເຍ ປສາທໍ ນາມ ອຊເນຕ຺ວາ ຕໍ ອກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ປຣິຠາສິຕ຺ວາ ‘‘ຣາຊາໂນ ນາມ ຈຓ຺ຑາ, ສກິໍ ກຸທ຺ຘາ ຫຕ຺ຖປາທາທິຈ຺ເຉທເນນ ພຫຸມ຺ປິ ອນຕ຺ຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕຍາ ກຕກມ຺ເມນ ມຍ຺ຫມ຺ປິ ອນຕ຺ໂຖ ສິຍາ’’ຕິ ປຸຕ຺ເຕ ອາທາຍ ຣາຊກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ຎາ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕາ ອາຫ – ‘‘ມມ ສາມິໂກ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຸປຏ຺ຐານປຸປ຺ເຜຫິ ສຕ຺ຖາຣໍ ປູເຊຕ຺ວາ ຕຸຈ຺ຉຫຕ຺ໂຖ ຆຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ກຫໍ ປຸປ຺ຜານີ’ຕິ ມຍາ ປຸຏ຺ໂຐ ອິທໍ ນາມ ວເທສິ, ອຫໍ ຕໍ ປຣິຠາສິຕ຺ວາ ‘ຣາຊາໂນ ນາມ ຈຓ຺ຑາ, ສກິໍ ກຸທ຺ຘາ ຫຕ຺ຖປາທາທິຈ຺ເຉທເນນ ພຫຸມ຺ປິ ອນຕ຺ຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕຍາ ກຕກມ຺ເມນ ມຍ຺ຫມ຺ປິ ອນຕ຺ໂຖ ສິຍາ’ຕິ ຕໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອິຘາຄຕາ, ເຕນ ກຕໍ ກມ຺ມໍ ສຸກຕໍ ວາ ໂຫຕຸ, ທຸກ຺ກຏໍ ວາ, ຕສ຺ເສເວຕໍ, ມຍາ ຕສ຺ສ ຉຑ຺ຑິຕຠາວໍ ຊານາຫິ, ເທວາ’’ຕິ. ຣາຊາ ປຐມທສ຺ສເນເນວ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ໂຕ ສທ຺ໂຘ ປສນ຺ໂນ ອຣິຍສາວໂກ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອໂຫ ອຍໍ ອິຕ຺ຖີ ອນ຺ຘພາລາ, ເອວຣູເປ ຄຸເຓ ປສາທໍ ນ ອຸປ຺ປາເທສີ’’ຕິ. ໂສ ກຸທ຺ໂຘ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ, ‘‘ອມ຺ມ, ກິໍ ວເທສິ, ມຍ຺ຫໍ ອຸປຏ຺ຐານປຸປ຺ເຜຫິ ເຕນ ປູຊາ ກຕາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ຠທ຺ທກໍ ເຕ ກຕໍ ຕໍ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕິຍາ, ມມ ປຸປ຺ເຜຫິ ປູຊາກາຣສ຺ສ ອຫໍ ກຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ເວເຄນ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍເຍວ ວິຈຣິ.

ສຕ຺ຖາ ຣຎ຺ໂຎ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາທໍ ຎຕ຺ວາ ເຠຣິຈຣຓວີຖິຍາ ນຄຣໍ ຈຣິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ຆຣທ຺ວາຣໍ ອຄມາສິ. ຣາຊາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ເຄຫໍ ປເວເສຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ສຕ຺ຖາ ປນ ຣາຊງ຺ຄເຓເຍວ ນິສີທນາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ຣາຊາ ຕໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ສີຆໍ ມຓ຺ຑປໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ມຓ຺ຑປໍ ກາຣາເປສິ. ນິສີທິ ສຕ຺ຖາ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ. ກສ຺ມາ ປນ ສຕ຺ຖາ ຣາຊເຄຫໍ ນ ປາວິສິ?

ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ສຈາຫໍ ອນ຺ໂຕ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສີເທຍ຺ຍໍ, ມຫາຊໂນ ມໍ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ລເຠຍ຺ຍ, ມາລາກາຣສ຺ສ ຄຸໂຓ ປາກໂຏ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ຣາຊງ຺ຄເຓ ປນ ມໍ ນິສິນ຺ນໍ ມຫາຊໂນ ທຏ຺ຐຸໍ ລຠິສ຺ສຕິ, ມາລາກາຣສ຺ສ ຄຸໂຓ ປາກໂຏ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຄຸຓວນ຺ຕານຎ຺ຫິ ຄຸຓໍ ພຸທ຺ຘາ ເອວ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອວເສສຊໂນ ຄຸຓວນ຺ຕານໍ ຄຸຓໍ ກເຖນ຺ໂຕ ມຈ຺ຉຣາຍຕິ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸປ຺ຜປຏາ ຈຕຸທ຺ທິສໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ມຫາຊໂນ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຣິວາເຣສິ. ຣາຊາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຓີເຕນາຫາເຣນ ປຣິວິສິ. ສຕ຺ຖາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ປຸຣິມນເຍເນວ ຈຕູຫິ ປຸປ຺ຜປເຏຫິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ສີຫນາທໍ ນທນ຺ໂຕ ມຫາຊເນນ ປຣິວຸໂຕ ວິຫາຣໍ ອຄມາສິ. ຣາຊາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ນິວຕ຺ໂຕ ມາລາກາຣໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ມມ ອາຫຣິຕປຸປ຺ເຜຫິ ກິນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປູເຊສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ມາລາກາໂຣ ‘‘ຣາຊາ ມໍ ຆາເຕຕຸ ວາ ຣຏ຺ຐໂຕ ວາ ປພ຺ພາເຊຕູຕິ ຊີວິຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ປູເຊສິໍ ເທວາ’’ຕິ ອາຫ. ຣາຊາ ‘‘ຕ຺ວໍ ມຫາປຸຣິໂສ ນາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ຫຕ຺ຖີ ຈ ອສ຺ເສ ຈ ທາເສ ຈ ທາສິໂຍ ຈ ມຫາປສາຘນານິ ຈ ອຏ຺ຐ ກຫາປຓສຫສ຺ສານິ ຈ ຣາຊກຸລໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣປ຺ປຏິມຓ຺ຑິຕາ ອຏ຺ຐ ນາຣິໂຍ ຈ ອຏ຺ຐ ຄາມວເຣ ຈາຕິ ອິທໍ ສພ຺ພຏ຺ຐກໍ ນາມ ທານໍ ອທາສິ.

ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຊ຺ຊ ປາໂຕວ ປຏ຺ຐາຍ ສີຫນາທສຫສ຺ສານິ ເຈວ ເຈລຸກ຺ເຂປສຫສ຺ສານິ ຈ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ໂກ ນຸ ໂຂ ມາລາກາຣສ຺ສ ວິປາໂກ’’ຕິ? ໂສ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ອາຫ – ‘‘ອານນ຺ທ, ອິມິນາ ມາລາກາເຣນ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ມາ ສລ຺ລກ຺ເຂສິ, ອຍຎ຺ຫິ ມຍ຺ຫໍ ຊີວິຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ປູຊໍ ອກາສິ. ໂສ ເອວໍ ມຍິ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ –

‘‘ກປ຺ປານໍ ສຕສຫສ຺ສໍ, ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນ ຄມິສ຺ສຕິ;

ຐຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ, ຜລໍ ເອຕສ຺ສ ກມ຺ມຸໂນ;

ປຈ຺ຉາ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ສຸມໂນ ນາມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. –

ອາຫ. ສຕ຺ຖຸ ປນ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິປວິສນກາເລ ຕານິ ປຸປ຺ຜານິ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ປຕິໍສຸ. ສາຍນ຺ຫສມເຍ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ – ‘‘ອໂຫ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ມາລາກາຣສ຺ສ ກມ຺ມໍ, ຘຣມານກພຸທ຺ຘສ຺ສ ຊີວິຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜປູຊໍ ກຕ຺ວາ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ສພ຺ພຏ຺ຐກໍ ນາມ ລຠຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ຄມນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຄມເນນ ຘມ຺ມສຠໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ອາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ປຈ຺ຉານຸຕປ຺ປໍ ນ ໂຫຕິ, ອນຸສ຺ສຣິຕານຸສ຺ສຣິຕກ຺ຂເຓ ໂສມນສ຺ສເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວຣູປໍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕພ຺ພເມວາ’’ຕິ ອນຸສນ຺ຘິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໖໘. ‘‘ຕຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ກຕໍ ສາຘຸ, ຍໍ ກຕ຺ວາ ນານຸຕປ຺ປຕິ;

ຍສ຺ສ ປຕີໂຕ ສຸມໂນ, ວິປາກໍ ປຏິເສວຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ຍໍ ເທວມນຸສ຺ສສມ຺ປຕ຺ຕີນຎ຺ເຈວ ນິພ຺ພານສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ຕນສມຕ຺ຖໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ນານຸຕປ຺ປຕິ, ອຖ ໂຂ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມເຍວ ອນຸສ຺ສຣິຕານຸສ຺ສຣິຕກ຺ຂເຓເຍວ ປີຕິເວເຄນ ປຕີໂຕ ໂສມນສ຺ສເວເຄນ ຈ ສຸມໂນ ຫຸຕ຺ວາ ອາຍຕິໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິປາກໍ ປຏິເສວຕິ, ຕໍ ກມ຺ມໍ ກຕໍ ສາຘຸ ຠທ຺ທກນ຺ຕິ.

ເທສນາວສາເນ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສີຕິ.

ສຸມນມາລາກາຣວຕ຺ຖຸ ນວມໍ.