໑໒. ອຫິເປຕວຕ຺ຖຸ

ນ ຫິ ປາປໍ ກຕໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຫິເປຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເອກສ຺ມິຎ຺ຫິ ທິວເສ ຊຏິລສຫສ຺ສສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕໂຣ ອາຍສ຺ມາ ລກ຺ຂຓຕ຺ເຖໂຣ ຈ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖໂຣ ຈ ‘‘ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຄິຊ຺ຌກູຏໂຕ ໂອຕຣນ຺ຕິ. ເຕສຸ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖໂຣ ເອກໍ ອຫິເປຕໍ ທິສ຺ວາ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ. ອຖ ນໍ ລກ຺ຂຓຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ກສ຺ມາ, ອາວຸໂສ, ສິຕໍ ປາຕຸກໂຣສີ’’ຕິ ສິຕກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອກາໂລ, ອາວຸໂສ ລກ຺ຂຓ, ອິມສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ມໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ເຖໂຣ ອາຫ. ເຕສຸ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນສຸ ລກ຺ຂຓຕ຺ເຖໂຣ ປຸຈ຺ຉິ, ‘‘ອາວຸໂສ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ຕ຺ວໍ ຄິຊ຺ຌກູຏາ ໂອຕຣນ຺ໂຕ ສິຕໍ ປາຕຸກຣິຕ຺ວາ ມຍາ ສິຕກາຣຓໍ ປຸຏ຺ໂຐ ‘ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ມໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາສີ’ຕິ ອວຈ, ກເຖຫິ ອິທານິ ຕໍ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ. ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອກໍ ເປຕໍ ທິສ຺ວາ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິໍ. ຕສ຺ສ ເອວຣູໂປ ອຕ຺ຕຠາໂວ – ມນຸສ຺ສສີສໍ ວິຍ ອສ຺ສ ສີສໍ, ອຫິສ຺ສ ວິຍ ເສໂສ ອຕ຺ຕຠາໂວ, ອຫິເປໂຕ ນາເມສ ປມາຓໂຕ ປຎ຺ຈວີສຕິໂຍຊນິໂກ, ຕສ຺ສ ສີສໂຕ ອຸຏ຺ຐິຕາ ອຄ຺ຄິຊາລາ ຍາວ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໂຕ ອຸຏ຺ຐິຕາ ອຄ຺ຄິຊາລາ ຍາວ ສີສາ, ມຊ຺ເຌສີສໂຕ ອຸຏ຺ຐິຕາ ທ຺ເວ ປສ຺ສານິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ທ຺ວີຫິ ປສ຺ເສຫິ ອຸຏ຺ຐິຕາ ມຊ຺ເຌ ໂອຕຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ທ຺ວິນ຺ນໍເຍວ ກິຣ ເປຕານໍ ອຕ຺ຕຠາໂວ ປຎ຺ຈວີສຕິໂຍຊນິໂກ, ອວເສສານໍ ຕິຄາວຸຕປ຺ປມາໂຓ. ອິມສ຺ສ ເຈວ ອຫິເປຕສ຺ສ ກາກເປຕສ຺ສ ຈ ປຎ຺ຈວີສຕິໂຍຊນິໂກ. ເຕສຸ ອຍໍ ຕາວ ອຫິເປໂຕ. ກາກເປຕມ຺ປິ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຄິຊ຺ຌກູຏມຕ຺ຖເກ ປຈ຺ຈມານໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ປຎ຺ຈໂຍຊນິກາ ຊິວ຺ຫາ, ສີສໍ ເຕ ນວໂຍຊນໍ;

ກາໂຍ ອຈ຺ຈຸຄ຺ຄໂຕ ຕຸຍ຺ຫໍ, ປຎ຺ຈວີສຕິໂຍຊນໍ;

ກິໍ ນຸ ກມ຺ມໍ ກຣິຕ຺ວານ, ປຕ຺ໂຕສິ ທຸກ຺ຂມີທິສ’’ນ຺ຕິ.

ອຖສ຺ສ ເປໂຕ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ –

‘‘ອຫໍ ຠນ຺ເຕ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ກສ຺ສປສ຺ສ ມເຫສິໂນ;

ສງ຺ຆສ຺ສ ອາຠຕໍ ຠຕ຺ຕໍ, ອາຫາເຣສິໍ ຍທິຈ຺ຉກ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖໍ ວຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ກສ຺ສປພຸທ຺ຘກາເລ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິໍສຸ,. ມນຸສ຺ສາ ເຖເຣ ທິສ຺ວາ ສມ຺ປິຍາຍມານາ ອາສນສາລາຍໍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ເຕລໍ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ປາເຍຕ຺ວາ ຂຊ຺ຊກໍ ທຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕກາລໍ ອາຄມຍມານາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕາ ນິສີທິໍສຸ. ຘມ຺ມກຖາວສາເນ ເຖຣານໍ ປຕ຺ເຕ ອາທາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫາ ນານຄ຺ຄຣສໂຠຊນສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ອາຫຣິໍສຸ. ຕທາ ອຫໍ ກາໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອາສນສາລາຍ ຉທນປິຏ຺ເຐ ນິລີໂນ ຕໍ ທິສ຺ວາ ເອເກນ ຄຫິຕປຕ຺ຕໂຕ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຸຂໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ຕໂຍ ກພເຬ ອຄ຺ຄເຫສິໍ. ຕໍ ປນ ຠຕ຺ຕໍ ເນວ ສງ຺ຆສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ, ນ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິຍເມຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ, ນ ຠິກ຺ຂູຫິ ຄຫິຕາວເສສກໍ. ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫໍ ເນຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສຫິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພກໍ, ເກວລໍ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຠິຫຏມຕ຺ຕເມວ. ຕໂຕ ມຍາ ຕໂຍ ກພຬາ ຄຫິຕາ, ເອຕ຺ຕກໍ ເມ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ. ສ຺ວາຫໍ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາເກນ ອວີຈິມ຺ຫິ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປກ຺ກາວເສເສນ ອິທານິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ກາກເປໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ອິມໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈານຸໂຠມີ’’ຕິ. ອິທໍ ກາກເປຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ.

ອິຘ ປນ ເຖໂຣ ‘‘ອຫິເປຕໍ ທິສ຺ວາ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ສກ຺ຂີ ຫຸຕ຺ວາປິ ອຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ອາຫ. ມຍາເປສ ສມ຺ໂພຘິປຕ຺ຕທິວເສເຍວ ທິຏ຺ໂຐ, ອປິຈາຫໍ ‘ເຍ ເມ ວຈນໍ ນ ສທ຺ທເຫຍ຺ຍຸໍ, ເຕສໍ ອຫິຕາຍ ຠເວຍ຺ຍາ’ຕິ ປຣານຸທ຺ທຍາຍ ນ ກເຖສິ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ລກ຺ຂຓສໍຍຸຕ຺ເຕປິ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໐໒ ອາທໂຍ) ຫິ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນນ ທິຏ຺ຐກາເລເຍວ ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ສກ຺ຂີ ຫຸຕ຺ວາ ວິນີຕວຕ຺ຖູນິ ກເຖສິ, ອິທມ຺ປິ ເຕນ ຕເຖວ ກຖິຕໍ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ສຕ຺ຖາປິ ເຕສໍ ກເຖສິ –

ອຕີເຕ ກິຣ ພາຣາຓສິໍ ນິສ຺ສາຍ ນທີຕີເຣ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຓ຺ຓສາລໍ ກຣິໍສຸ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣນ຺ໂຕ ນິພທ຺ຘໍ ນຄເຣ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຕິ. ນາຄຣາປິ ສາຍໍປາຕໍ ຄນ຺ຘປຸປ຺ຜາທິຫຕ຺ຖາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສູປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອໂກ ພາຣາຓສິວາສີ ປຸຣິໂສ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ນິສ຺ສາຍ ເຂຕ຺ຕໍ ກສິ. ມຫາຊໂນ ສາຍໍປາຕໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສູປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕໍ ເຂຕ຺ຕໍ ມທ຺ທນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ. ກສ຺ສໂກ ຈ ‘‘ມາ ເມ ເຂຕ຺ຕໍ ມທ຺ທຖາ’’ຕິ ວາເຣນ຺ໂຕປິ ວາເຣຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຓ຺ຓສາລາ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ເມ ເຂຕ຺ຕໍ ມທ຺ເທຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ຐກາເລ ປຣິໂຠຄຠາຊນານິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຓ຺ຓສາລໍ ຌາເປສິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຕໍ ຌາມໍ ທິສ຺ວາ ຍຖາສຸຂໍ ປກ຺ກາມິ. ມຫາຊໂນ ຄນ຺ຘມາລໍ ອາທາຍ ອາຄໂຕ ຌາມປຓ຺ຓສາລໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ນຸ ໂຂ ໂນ ອຍ຺ໂຍ ຄໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ໂສປິ ມຫາຊເນເນວ ສທ຺ຘິໍ ຄໂຕ ມຫາຊນມຊ຺ເຌ ຐິຕໂກວ ເອວມາຫ – ‘‘ມຍາ ຕສ຺ສ ປຓ຺ຓສາລາ ຌາປິຕາ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ‘‘ຄຓ຺ຫຖ, ອິມໍ ປາປິມໍ ນິສ຺ສາຍ ມຍໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ລຠິມ຺ຫາ’’ຕິ ທຓ຺ຑາທີຫິ ໂປເຖຕ຺ວາ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປສຸໍ. ໂສ ອວີຈິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຍາວາຍໍ ມຫາປຖວີ ໂຍຊນມຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສນ຺ນາ, ຕາວ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ປກ຺ກາວເສເສນ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ອຫິເປໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອິທໍ ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ກເຖຕ຺ວາ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ປາປກມ຺ມໍ ນາເມຕໍ ຂີຣສທິສໍ, ຍຖາ ຂີຣໍ ທຸຍ຺ຫມານເມວ ນ ປຣິຓມຕິ. ຕຖາ ກມ຺ມໍ ກຍິຣມານເມວ ນ ວິປຈ຺ຈຕິ. ຍທາ ປນ ວິປຈ຺ຈຕິ, ຕທາ ເອວຣູເປນ ທຸກ຺ເຂນ ໂສຈຕີ’’ຕິ ອນຸສນ຺ຘິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໗໑. ‘‘ນ ຫິ ປາປໍ ກຕໍ ກມ຺ມໍ, ສຊ຺ຊຸຂີຣໍວ ມຸຈ຺ຈຕິ;

ຑຫນ຺ຕໍ ພາລມນ຺ເວຕິ, ຠສ຺ມຈ຺ຉນ຺ໂນວ ປາວໂກ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຊ຺ຊຸຂີຣໍ ວາຕິ ຕໍ ຂຓໍເຍວ ເຘນຸຍາ ຖເນຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ອພ຺ຠຸຓ຺ຫໍ ຂີຣໍ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ ນ ປຣິຓມຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ອິທໍ ສຊ຺ຊຸຂີຣໍ ຕໍ ຂຓຎ຺ເຎວ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ ນ ປຣິຓມຕິ ນ ປກຕິໍ ວິຊຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ຠາຊເນ ທຸຫິຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ ຍາວ ຕຕ຺ຖ ຕກ຺ກາທິອມ຺ພິລໍ ນ ປກ຺ຂິປຕິ, ຍາວ ທຘິຠາຊນາທິກໍ ອມ຺ພິລຠາຊນໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ຕາວ ປກຕິໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຊຫຕິ, ເອວເມວ ປາປກມ຺ມມ຺ປິ ກຣິຍມານເມວ ນ ວິປຈ຺ຈຕິ. ຍທິ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍ, ນ ໂກຈິ ປາປກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວິສເຫຍ຺ຍ. ຍາວ ປນ ກຸສລາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕາ ຂນ຺ຘາ ຘຣນ຺ຕິ, ຕາວ ນໍ ເຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ. ເຕສໍ ເຠທາ ອປາເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ວິປຈ຺ຈຕິ, ວິປຈ຺ຈມານຎ຺ຈ ຑຫນ຺ຕໍ ພາລມນ຺ເວຕິ.‘‘ກິໍ ວິຍາ’’ຕິ? ‘‘ຠສ຺ມຈ຺ຉນ຺ໂນວ ປາວໂກ’’ຕິ. ຍຖາ ຫິ ຉາຣິກາຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ວີຕຈ຺ຈິຕງ຺ຄາໂຣ ອກ຺ກນ຺ໂຕປິ ຉາຣິກາຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ນ ຕາວ ຑຫຕິ, ຉາຣິກໍ ປນ ຕາເປຕ຺ວາ ຈມ຺ມາທີນໍ ຑຫນວເສນ ຍາວ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄາ ຑຫນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວເມວ ປາປກມ຺ມມ຺ປິ ເຍນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ພາລໍ ທຸຕິເຍ ວາ ຕຕິເຍ ວາ ອຕ຺ຕຠາເວ ນິຣຍາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ຑຫນ຺ຕໍ ອນຸຄຈ຺ຉຕີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍ ອເຫສຸນ຺ຕິ.

ອຫິເປຕວຕ຺ຖຸ ທ຺ວາທສມໍ.