໘. ວິສາຂາວຕ຺ຖຸ

ຍຖາປິ ປຸປ຺ຜຣາສິມ຺ຫາຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ປຸພ຺ພາຣາເມ ວິຫຣນ຺ໂຕ ວິສາຂໍ ອຸປາສິກໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາ ກິຣ ອງ຺ຄຣຏ຺ເຐ ຠທ຺ທິຍນຄເຣ ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິໂນ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ສຸມນເທວິຍາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ສຕ຺ຕວສ຺ສິກກາເລ ສຕ຺ຖາ ເສລພ຺ຣາຫ຺ມຓາທີນໍ ໂພຘເນຍ຺ຍພນ຺ຘວານໍ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປທໍ ທິສ຺ວາ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວາໂຣ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ຕໍ ນຄຣໍ ປາປຸຓິ.

ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມເຍ ເມຓ຺ຑໂກ, ຄຫປຕິ, ຕສ຺ມິໍ ນຄເຣ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ມຫາປຸຎ຺ຎານໍ ເຊຏ຺ຐໂກ ຫຸຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ກໂຣຕິ. ປຎ຺ຈ ມຫາປຸຎ຺ຎາ ນາມ ເມຓ຺ຑໂກ ເສຏ຺ຐິ, ຈນ຺ທປທຸມາ ນາມ ຕສ຺ເສວ ເຊຏ຺ຐກຠຣິຍາ, ຕສ຺ເສວ ເຊຏ຺ຐກປຸຕ຺ໂຕ ຘນຎ຺ຈໂຍ ນາມ, ຕສ຺ສ ຠຣິຍາ ສຸມນເທວີ ນາມ, ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິໂນ ທາໂສ ປຸຓ຺ໂຓ ນາມາຕິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິເຍວ, ພິມ຺ພິສາຣຣຎ຺ໂຎ ປນ ວິຊິເຕ ປຎ຺ຈ ອມິຕໂຠຄາ ນາມ ອເຫສຸໍ – ໂຊຕິໂກ, ຊຏິໂລ, ເມຓ຺ຑໂກ, ປຸຓ຺ຓໂກ, ກາກວລິໂຍຕິ. ເຕສຸ ອຍໍ ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິ ທສພລສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ນຄຣໍ ສມ຺ປຕ຺ຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິໂນ ຘີຕຣໍ ວິສາຂໍ ທາຣິກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ອມ຺ມ, ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ມງ຺ຄລໍ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ມງ຺ຄລໍ, ຕວ ປຣິວາເຣຫິ ປຎ຺ຈຫິ ທາຣິກາສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈ ຣຖສຕານິ ອາຣຸຍ຺ຫ ປຎ຺ຈຫິ ທາສິສເຕຫິ ປຣິວຸຕາ ທສພລສ຺ສ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ສາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ຕຖາ ອກາສິ. ກາຣຓາກາຣເຓສຸ ປນ ກຸສລຕ຺ຕາ ຍາວຕິກາ ຍານສ຺ສ ຠູມິ, ຍາເນນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍານາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕິກາວ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖສ຺ສາ ຈຣິຍາວເສນ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ສາ ເທສນາວສາເນ ປຎ຺ຈຫິ ທາຣິກາສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິປິ ໂຂ ສຕ຺ຖາຣມຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສ຺ວາຕນາຍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ອຕ຺ຕໂນ ນິເວສເນ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິວິສິຕ຺ວາ ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ອຑ຺ຒມາສໍ ມຫາທານມທາສິ. ສຕ຺ຖາ ຠທ຺ທິຍນຄເຣ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຈ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຠຄິນິປຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ອເຖກທິວສໍ ໂກສລຣາຊາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ວິຊິເຕ ປຎ຺ຈ ອມິຕໂຠຄາ ມຫາປຸຎ຺ຎາ ວສນ຺ຕິ, ມຍ຺ຫໍ ວິຊິເຕ ເອໂກປິ ຕາທິໂສ ນຕ຺ຖິ, ຍໍນູນາຫໍ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກໍ ມຫາປຸຎ຺ຎໍ ຍາເຈຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ຎາ ກຕປຏິສນ຺ຖາໂຣ ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ວິຊິເຕ ປຎ຺ຈ ອມິຕໂຠຄາ ມຫາປຸຎ຺ຎາ ວສນ຺ຕິ, ຕໂຕ ເອກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມີ’ຕິ ອາຄໂຕມ຺ຫິ, ເຕສຸ ເມ ເອກໍ ເທຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ມຫາກຸລານິ ອມ຺ເຫຫິ ຈາເລຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອຫໍ ອລທ຺ຘາ ນ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຣາຊາ ອມຈ຺ເຈຫິ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ໂຊຕິກາທີນໍ ມຫາກຸລານໍ ຈາລນໍ ນາມ ມຫາປຖວິຍາ ຈາລນສທິສໍ, ເມຓ຺ຑກມຫາເສຏ຺ຐິສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຏິວຈນໍ ເຕ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ, ຕາຕ, ໂກສລຣາຊາ ‘‘‘ເອກໍ ຘນເສຏ຺ຐິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມີ’ຕິ ວທຕິ, ຕ຺ວໍ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫສຸ ປຫິຓນ຺ເຕສຸ ຄມິສ຺ສາມິ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ປຣິວຈ຺ຉໍ ກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉ, ຕາຕາ’’ຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ກຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກມກາສິ. ຣາຊາປິສ຺ສ ມຫນ຺ຕໍ ສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ, ‘‘ອິມໍ ອາທາຍ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ປເສນທິຣາຊານໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ໂສ ຕໍ ອາທາຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອກຣຕ຺ຕິວາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອກໍ ຜາສຸກຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ວາ ນິວາສໍ ຄຓ຺ຫິ, ອຖ ນໍ ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອິທໍ ກສ຺ສ ວິຊິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ມຍ຺ຫໍ, ເສຏ຺ຐີ’’ຕິ. ‘‘ກີວ ທູໂຣ ອິໂຕ ສາວຕ຺ຖີ’’ຕິ? ‘‘ສຕ຺ຕໂຍຊນມຕ຺ຖເກ’’ຕິ. ‘‘ອນ຺ໂຕນຄຣໍ ສມ຺ພາຘໍ, ອມ຺ຫາກໍ ປຣິຊໂນ ມຫນ຺ໂຕ, ສເຈ ໂຣເຈຖ, ອິເຘວ ວເສຍ຺ຍາມ, ເທວາ’’ຕິ. ຣາຊາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ນຄຣໍ ມາເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ທຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ຕສ຺ມິໍ ປເທເສ ສຍໍ ວສນຏ຺ຐານສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນຄຣສ຺ສ ສາເກຕນ຺ຕ຺ເວວ ນາມໍ ອໂຫສິ.

ສາວຕ຺ຖິຍມ຺ປິ ໂຂ ມິຄາຣເສຏ຺ຐິໂນ ປຸຕ຺ໂຕ ປຸຓ຺ຓວຑ຺ຒນກຸມາໂຣ ນາມ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ມາຕາປິຕໂຣ ວທິໍສຸ – ‘‘ຕາຕ, ຕວ ຣຸຈ຺ຈນຏ຺ຐາເນ ເອກໍ ທາຣິກໍ ອຸປຘາເຣຫີ’’ຕິ. ‘‘‘ມຍ຺ຫໍ ເອວຣູປາຍ ຠຣິຍາຍ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ, ປຸຕ຺ຕ, ມາ ເອວໍ ກຣິ, ກຸລໍ ນາມ ອປຸຕ຺ຕກໍ ນ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ. ໂສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ‘‘ເຕນ ຫິ ປຎ຺ຈກລ຺ຍາຓສມນ຺ນາຄຕໍ ທາຣິກໍ ລຠມາໂນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ວຈນໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ການິ ປເນຕານິ ປຎ຺ຈ ກລ຺ຍາຓານິ ນາມ, ຕາຕາ’’ຕິ. ເກສກລ຺ຍາຓໍ, ມໍສກລ຺ຍາຓໍ, ອຏ຺ຐິກລ຺ຍາຓໍ, ຉວິກລ຺ຍາຓໍ, ວຍກລ຺ຍາຓນ຺ຕິ. ມຫາປຸຎ຺ຎາຍ ຫິ ອິຕ຺ຖິຍາ ເກສາ ໂມຣກລາປສທິສາ ຫຸຕ຺ວາ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ນິວາສນນ຺ຕໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອິທໍ ເກສກລ຺ຍາຓໍ ນາມ, ທນ຺ຕາວຣຓໍ ພິມ຺ພຜລສທິສໍ ວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນໍ ສມໍ ສຸຜຸສິຕໍ ໂຫຕິ, ອິທໍ ມໍສກລ຺ຍາຓໍ ນາມ, ທນ຺ຕາ ສຸກ຺ກາ ສມາ ອວິຣຬາ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຐປິຕວຊິຣປນ຺ຕິ ວິຍ ສມຈ຺ຉິນ຺ນສງ຺ຂປນ຺ຕິ ວິຍ ຈ ໂສຠນ຺ຕິ, ອິທໍ ອຏ຺ຐິກລ຺ຍາຓໍ ນາມ, ກາຬິຍາ ຈຸຓ຺ຓກາທີຫິ ອວິລິຕ຺ໂຕ ເອວ ຉວິວຓ຺ໂຓ ສິນິທ຺ໂຘ ນີລຸປ຺ປລທາມສທິໂສ ໂຫຕິ, ໂອທາຕາຍ ຈ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜທາມສທິໂສ ໂຫຕິ, ອິທໍ ຉວິກລ຺ຍາຓໍ ນາມ, ທສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວິຊາຕາປິ ໂຂ ປນ ສກິໍ ວິຊາຕາ ວິຍ ອວິຄຕໂຍພ຺ພນາເຍວ ໂຫຕິ, ອິທໍ ວຍກລ຺ຍາຓໍ ນາມ ໂຫຕິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ອຏ຺ຐຸຕ຺ຕຣສຕພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ‘‘ປຎ຺ຈກລ຺ຍາຓສມນ຺ນາຄຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ນາມ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ‘‘ອາມ, ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ເອວຣູປໍ ທາຣິກໍ ປຣິເຍສິຕຸໍ ອຏ຺ຐ ຊນາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ພຫຸໍ ຘນໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອາຄຕກາເລ ໂວ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຊານິສ຺ສາມ, ຄຈ຺ຉຖ, ເອວຣູປໍ ທາຣິກໍ ປຣິເຍສຖ, ທິຏ຺ຐກາເລ ຈ ອິມໍ ປິລນ຺ຘນໍ ທເທຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກໍ ສຸວຓ຺ຓມາລໍ ທຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສຸໍ.

ເຕ ມຫນ຺ຕມຫນ຺ຕານິ ນຄຣານິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິເຍສມານາ ປຎ຺ຈກລ຺ຍາຓສມນ຺ນາຄຕໍ ທາຣິກໍ ອທິສ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ວິວຏນກ຺ຂຕ຺ຕທິວເສ ສາເກຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ – ‘‘ອຊ຺ຊ ອມ຺ຫາກໍ ກມ຺ມໍ ນິປ຺ຜຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ນຄເຣ ອນຸສໍວຈ຺ຉຣໍ ວິວຏນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕທາ ພຫິ ອນິກ຺ຂມນກຸລານິປິ ປຣິວາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ເຄຫາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນນ ສຣີເຣນ ປທສາວ ນທີຕີຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ທິວເສ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລາທີນໍ ປຸຕ຺ຕາປິ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສມານຊາຕິກໍ ມນາປໍ ກຸລທາຣິກໍ ທິສ຺ວາ ມາລາຄຸເຬນ ປຣິກ຺ຂິປິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຕໍ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ນິສ຺ສາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເຕປິ ໂຂ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນທີຕີເຣ ເອກໍ ສາລໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ‘‘ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ວິສາຂາ ປນ຺ນຣສໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກາ ຫຸຕ຺ວາ ສພ຺ພາຠຣຓປຏິມຓ຺ຑິຕາ ປຎ຺ຈຫິ ກຸມາຣິກາສເຕຫິ ປຣິວຸຕາ ນທິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໍ ປເທສໍ ປຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ເມໂຆ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປາວສ຺ສິ. ປຎ຺ຈສຕາ ກຸມາຣິກາໂຍ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສາລໍ ປວິສິໍສຸ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ຕາສຸ ເອກມ຺ປິ ປຎ຺ຈກລ຺ຍາຓສມນ຺ນາຄຕໍ ນ ປສ຺ສິໍສຸ. ອຖ ວິສາຂາ ປກຕິຄມເນເນວ ສາລໍ ປາວິສິ, ວຕ຺ຖາຠຣຓານິ ເຕມິໍສຸ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕສ຺ສາ ຈຕ຺ຕາຣິ ກລ຺ຍາຓານິ ທິສ຺ວາ ທນ຺ເຕ ປສ຺ສິຕຸກາມາ ‘‘ອລສຊາຕິກາ ອມ຺ຫາກໍ ຘີຕາ, ເອຕິສ຺ສາ ສາມິໂກ ກຎ຺ຊິກມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ລຠິສ຺ສຕິ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກຖຍິໍສຸ. ອຖ ເນ ວິສາຂາ ອາຫ – ‘‘ກໍ ວເທຖ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ? ‘‘ຕໍ ກເຖມ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ມຘຸໂຣ ຫິ ຕສ຺ສາ ສທ຺ໂທ ກໍສຕາຬສໂຣ ວິຍ ນິຈ຺ຉຣຕິ. ອຖ ເນ ປຸນ ມຘຸຣສທ຺ເທນ ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ ຠຓຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຕວ ປຣິວາຣິຕ຺ຖິໂຍ ວຕ຺ຖາລງ຺ກາເຣ ອເຕເມຕ຺ວາ ເວເຄນ ສາລໍ ປວິຏ຺ຐາ, ຕຸຍ຺ຫໍ ເອຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ເວເຄນ ອາຄມນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ວຕ຺ຖາຠຣຓານິ ເຕເມຕ຺ວາ ອາຄຕາສິ. ຕສ຺ມາ ກເຖມ, ອມ຺ມາ’’ຕິ.

‘‘ຕາຕາ, ເອວໍ ມາ ວເທຖ, ອຫໍ ເອຕາຫິ ພລວຕຣາ, ກາຣຓໍ ປນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຊເວນ ນາຄຕາມ຺ຫີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ, ອມ຺ມາ’’ຕິ? ‘‘ຕາຕາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຊນາ ຊວມານາ ນ ໂສຠນ຺ຕິ, ອປຣມ຺ປິ ກາຣຓໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ‘‘ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຊນາ ຊວມານາ ນ ໂສຠນ຺ຕິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ? ຕາຕາ, ອຠິສິຕ຺ຕຣາຊາ ຕາວ ສພ຺ພາຠຣຓປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ກຈ຺ຉໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຣາຊງ຺ຄເຓ ຊວມາໂນ ນ ໂສຠຕິ, ‘‘ກິໍ ອຍໍ ຣາຊາ ຄຫປຕິໂກ ວິຍ ຘາວຕີ’’ຕິ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ຄຣຫໍ ລຠຕິ, ສຓິກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕວ ໂສຠຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖີປິ ອລງ຺ກໂຕ ຊວມາໂນ ນ ໂສຠຕິ, ວາຣຓລີຬາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕວ ໂສຠຕິ. ປພ຺ພຊິໂຕ ຊວມາໂນ ນ ໂສຠຕິ, ‘‘ກິໍ ອຍໍ ສມໂຓ ຄິຫີ ວິຍ ຘາວຕີ’’ຕິ ເກວລໍ ຄຣຫເມວ ລຠຕິ, ສມິຕຄມເນນ ປນ ໂສຠຕິ. ອິຕ຺ຖີ ຊວມານາ ນ ໂສຠຕິ, ‘‘ກິໍ ເອສາ ອິຕ຺ຖີ ປຸຣິໂສ ວິຍ ຘາວຕີ’’ຕິ ຄຣຫິຕພ຺ພາວ ໂຫຕິ, ‘‘ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຊນາ ຊວມານາ ນ ໂສຠນ຺ຕິ, ຕາຕາ’’ຕິ. ‘‘ກຕມໍ ປນ ອປຣໍ ກາຣຓໍ, ອມ຺ມາ’’ຕິ? ‘‘ຕາຕາ, ມາຕາປິຕໂຣ ນາມ ຘີຕຣໍ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິ ສຓ຺ຐາເປຕ຺ວາ ໂປເສນ຺ຕິ. ມຍຎ຺ຫິ ວິກ຺ກິເຓຍ຺ຍຠຓ຺ຑໍ ນາມ, ອມ຺ເຫ ປຣກຸລເປສນຕ຺ຖາຍ ໂປເສນ຺ຕິ. ສເຈ ຊວມານານໍ ນິວຕ຺ຖທຸສ຺ສກຓ຺ເຓ ວາ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ວາ ປກ຺ຂລິຕ຺ວາ ປຕິຕກາເລ ຫຕ຺ໂຖ ວາ ປາໂທ ວາ ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ກຸລສ຺ເສວ ຠາໂຣ ຠເວຍ຺ຍ, ປສາຘນຠຓ຺ຑໍ ປນ ເມ ເຕເມຕ຺ວາ ສຸສ຺ສິສ຺ສຕິ. ອິມໍ ກາຣຓໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ນ ຘາວິຕາມ຺ຫິ, ຕາຕາ’’ຕິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕສ຺ສາ ກຖນກາເລ ທນ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອວຣູປາ ໂນ ທນ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພາ’’ຕິ ຕສ຺ສາ ສາຘຸກາຣໍ ທຕ຺ວາ, ‘‘ອມ຺ມ, ຕຸຍ຺ຫເມເວສາ ອນຸຈ຺ຉວິກາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ສຸວຓ຺ຓມາລໍ ປິລນ຺ຘຍິໍສຸ. ອຖ ເນ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກຕຣນຄຣໂຕ ອາຄຕາຕ຺ຖ, ຕາຕາ’’ຕິ? ‘‘ສາວຕ຺ຖິໂຕ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ເສຏ຺ຐິກຸລໍ ກຕຣໍ ນາມາ’’ຕິ? ‘‘ມິຄາຣເສຏ຺ຐິ ນາມ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ອຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ໂກ ນາມາ’’ຕິ? ‘‘ປຸຓ຺ຓວຑ຺ຒນກຸມາໂຣ ນາມ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ສາ ‘‘ສມານຊາຕິກໍ ໂນ ກຸລ’’ນ຺ຕິ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ປິຕຸ ສາສນໍ ປຫິຓິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຣຖໍ ເປເສຕູ’’ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ສາ ອາຄມນກາເລ ປທສາ ອາຄຕາ, ສຸວຓ຺ຓມາລາຍ ປນ ປິລນ຺ຘນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕຖາ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ລຠຕິ, ອິສ຺ສຣທາຣິກາ ຣຖາທີຫິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິຕຣາ ປກຕິຍານກໍ ວາ ອຠິຣຸຫນ຺ຕິ, ຉຕ຺ຕໍ ວາ ຕາລປຓ຺ຓໍ ວາ ອຸປຣິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ອສຕິ ນິວຕ຺ຖສາຏກສ຺ສ ທສນ຺ຕໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອໍເສ ຂິປນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເອວ. ຕສ຺ສາ ປນ ປິຕາ ປຎ຺ຈ ຣຖສຕານິ ເປເສສິ. ສາ ສປຣິວາຣາ ຣຖໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຄຕາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາປິ ເອກໂຕວ ອຄມໍສຸ. ອຖ ເນ ເສຏ຺ຐິ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກຸໂຕ ອາຄຕາຕ຺ຖາ’’ຕິ? ‘‘ສາວຕ຺ຖິໂຕ ມຫາເສຏ຺ຐີ’’ຕິ. ‘‘ເສຏ຺ຐິ ກຕໂຣ ນາມາ’’ຕິ? ‘‘ມິຄາຣເສຏ຺ຐິ ນາມາ’’ຕິ. ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ໂກ ນາມາ’’ຕິ? ‘‘ປຸຓ຺ຓວຑ຺ຒນກຸມາໂຣ ນາມ ມຫາເສຏ຺ຐີ’’ຕິ. ‘‘ຘນໍ ກິຕ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຈຕ຺ຕາລີສໂກຏິໂຍ ມຫາເສຏ຺ຐີ’’ຕິ. ‘‘ຘນໍ ຕາວ ອມ຺ຫາກໍ ຘນໍ ອຸປາທາຍ ກາກຓິກມຕ຺ຕໍ, ທາຣິກາຍ ປນ ອາຣກ຺ຂມຕ຺ຕາຍ ລທ຺ຘກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກິໍ ອຎ຺ເຎນ ກາຣເຓນາ’’ຕິ ອຘິວາເສສິ. ໂສ ເຕສໍ ສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ເອກາຫທ຺ວີຫໍ ວສາເປຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ.

ເຕ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມິຄາຣເສຏ຺ຐິສ຺ສ ‘‘ລທ຺ຘາ ໂນ ທາຣິກາ’’ຕິ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ‘‘ກສ຺ສ ຘີຕາ’’ຕິ? ‘‘ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິໂນ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ມຫາກຸລສ຺ສ ເມ ທາຣິກາ ລທ຺ຘາ, ຂິປ຺ປເມວ ນໍ ອາເນຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ຄມນຕ຺ຖໍ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ‘‘‘ມຫາກຸລໍ ເອຕໍ ມຍາ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກາ ອາເນຕ຺ວາ ສາເກເຕ ນິເວສິຕໍ, ຕສ຺ສ ສມ຺ມານໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’ຕິ ອຫມ຺ປິ ອາຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ, ໂສ ‘‘ສາຘຸ, ເທວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິໂນ ສາສນໍ ເປເສສິ – ‘‘ມຍິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຣາຊາປິ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ມຫນ຺ຕໍ ຣາຊພລໍ ເອຕ຺ຕກສ຺ສ ຊນສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສິ, ນ ສກ຺ຂິສ຺ສສີ’’ຕິ? ອິຕໂຣປິ ‘‘ສເຈປິ ທສ ຣາຊາໂນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ປຏິສາສນໍ ເປເສສິ. ມິຄາຣເສຏ຺ຐິ ຕາວ ມຫນ຺ເຕ ນຄເຣ ເຄຫໂຄປກມຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສຊນໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຑ຺ຒໂຍຊນມຕ຺ເຕ ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ‘‘ອາຄຕາມ຺ຫາ’’ຕິ ສາສນໍ ປຫິຓິ. ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິ ພຫຸປຓ຺ຓາກາຣໍ ເປເສຕ຺ວາ ຘີຕຣາ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ເຕສິ, ‘‘ອມ຺ມ, ສສຸໂຣ ກິຣ ເຕ ໂກສລຣຎ຺ຎາ ສທ຺ຘິໍ ອາຄໂຕ, ຕສ຺ສ ກຕຣໍ ເຄຫໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕພ຺ພໍ, ຣຎ຺ໂຎ ກຕຣໍ, ອຸປຣາຊາທີນໍ ກຕຣານີ’’ຕິ? ປຓ຺ຑິຕາ ເສຏ຺ຐິຘີຕາ ວຊິຣຄ຺ຄຕິຂິຓຎາຓາ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ປຕ຺ຖິຕປຕ຺ຖນາ ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ນາ ‘‘ສສຸຣສ຺ສ ເມ ອສຸກເຄຫໍ ປຏິຊຄ຺ຄຖ, ຣຎ຺ໂຎ ອສຸກເຄຫໍ, ອຸປຣາຊາທີນໍ ອສຸການີ’’ຕິ ສໍວິທຫິຕ຺ວາ ທາສກມ຺ມກເຣ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕກາ ຣຎ຺ໂຎ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຖ, ເອຕ຺ຕກາ ອຸປຣາຊາທີນໍ, ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທໂຍປິ ຕຸມ຺ເຫເຍວ ປຏິຊຄ຺ຄຖ, ອສ຺ສພນ຺ຘາທໂຍປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມງ຺ຄລຉຓໍ ອນຸຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ສໍວິທຫິ. ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ’’? ‘‘‘ມຍໍ ວິສາຂາຍ ມງ຺ຄລຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ກິຎ຺ຈິ ລຠິມ຺ຫ, ອສ຺ສຣກ຺ຂຓາທີນິ ກໂຣນ຺ຕາ ສຸຂໍ ນ ວິຈຣິມ຺ຫາ’ຕິ ເກຈິ ວຕ຺ຕຸໍ ມາ ລຠິໍສູ’’ຕິ.

ຕໍ ທິວສເມວ ວິສາຂາຍ ປິຕາ ປຎ຺ຈສເຕ ສຸວຓ຺ຓກາເຣ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ຘີຕຸ ເມ ມຫາລຕາປສາຘນໍ ນາມ ກໂຣຖາ’’ຕິ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓສ຺ສ ນິກ຺ຂສຫສ຺ສໍ, ຕທນຸຣູປານິ ຈ ຣຊຕມຓິມຸຕ຺ຕາປວາຬວຊິຣາທີນິ ທາເປສິ. ຣາຊາ ກຕິປາຫໍ ວສິຕ຺ວາວ ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິສ຺ສ ສາສນໍ ປຫິຓິ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ເສຏ຺ຐິນາ ອມ຺ຫາກໍ ຈິຣໍ ໂປສນໍ ນາມ ກາຕຸໍ, ທານິ ທາຣິກາຍ ຄມນກາລໍ ຊານາຕູ’’ຕິ. ໂສປິ ຣຎ຺ໂຎ ສາສນໍ ເປເສສິ – ‘‘ອິທານິ ວສ຺ສກາໂລ ອາຄໂຕ, ນ ສກ຺ກາ ຈຕຸມາສໍ ວິຈຣິຕຸໍ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ພລກາຍສ຺ສ ຍໍ ຍໍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ມມ ຠາໂຣ, ມຍາ ເປສິຕກາເລ ເທໂວ ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສາເກຕນຄຣໍ ນິຈ຺ຈນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ວິຍ ອໂຫສິ. ຣາຊານໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ເພສໍ ມາລາຄນ຺ຘວຕ຺ຖາທີນິ ປຏິຍຕ຺ຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໂຕ ເຕ ຊນາ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ເສຏ຺ຐິ ອມ຺ຫາກເມວ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ, ເອວໍ ຕໂຍ ມາສາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ, ປສາຘນໍ ປນ ຕາວ ນ ນິຏ຺ຐາຕິ. ກມ຺ມນ຺ຕາຘິຏ຺ຐາຍກາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິໂນ ອາໂຣເຈສຸໍ – ‘‘ອຎ຺ຎໍ ອສນ຺ຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ພລກາຍສ຺ສ ປນ ຠຕ຺ຕປຈນທາຣູນິ ນປ຺ປໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຕາຕາ, ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ປຣິຊິຓ຺ຓາ ຫຕ຺ຖິສາລາທໂຍ ເຈວ ປຣິຊິຓ຺ຓການິ ຈ ເຄຫານິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຈຖາ’’ຕິ. ເອວໍ ປຈນ຺ຕານມ຺ປິ ອຑ຺ຒມາໂສ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ. ຕໂຕ ປຸນປິ ‘‘ທາຣູນິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ນ ສກ຺ກາ ທາຣູນິ ລທ຺ຘຸໍ, ທຸສ຺ສໂກຏ຺ຐາຄາຣານິ ວິວຣິຕ຺ວາ ຖູລສາຏເກຫິ ວຏ຺ຏິໂຍ ກຕ຺ວາ ເຕລຈາຏີສຸ ເຕເມຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕໍ ປຈຖາ’’ຕິ. ເຕ ອຑ຺ຒມາສໍ ຕຖາ ອກໍສຸ. ເອວໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາສາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ, ປສາຘນມ຺ປິ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ຕສ຺ມິໍ ປສາຘເນ ຈຕສ຺ໂສ ວຊິຣນາຬິໂຍ ອຸປໂຍຄໍ ອຄມໍສຸ, ມຸຕ຺ຕານໍ ເອກາທສ ນາຬິໂຍ, ປວາຬສ຺ສ ພາວີສຕິ ນາຬິໂຍ, ມຓີນໍ ເຕຕ຺ຕິໍສ ນາຬິໂຍ. ອິຕິ ເອເຕຫິ ຈ ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ຣຕເນຫິ ນິຏ຺ຐານໍ ອຄມາສິ. ອສຸຕ຺ຕມຍໍ ປສາຘນໍ ຣຊເຕນ ສຸຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຣິໍສຸ. ຕໍ ສີເສ ປຏິມຸກ຺ກໍ ປາທປິຏ຺ຐິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ມຸທ຺ທິກາ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຕາ ສຸວຓ຺ຓມຍາ ຄຓ຺ຐິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ຣຊຕມຍາ ປາສກາ, ມຕ຺ຖກມຊ຺ເຌ ເອກາ ມຸທ຺ທິກາ, ທ຺ວີສຸ ກຓ຺ຓປິຏ຺ຐີສຸ ທ຺ເວ, ຄລວາຏເກ ເອກາ, ທ຺ວີສຸ ຊຕ຺ຕູສຸ ທ຺ເວ, ທ຺ວີສຸ ກປ຺ປເຣສຸ ທ຺ເວ, ທ຺ວີສຸ ກຏິປສ຺ເສສຸ ທ຺ເວຕິ. ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ປສາຘເນ ເອກໍ ໂມຣໍ ກຣິໍສຸ, ຕສ຺ສ ທກ຺ຂິຓປກ຺ເຂ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓມຍານິ ປຎ຺ຈ ປຕ຺ຕສຕານິ ອເຫສຸໍ, ວາມປກ຺ເຂ ປຎ຺ຈ ປຕ຺ຕສຕານິ, ຕຸຓ຺ຑໍ ປວາຬມຍໍ, ອກ຺ຂີນິ ມຓິມຍານິ, ຕຖາ ຄີວາ ຈ ປິຎ຺ຉານິ ຈ, ປຕ຺ຕນາຬິໂຍ ຣຊຕມຍາ, ຕຖາ ຊງ຺ຆາໂຍ. ໂສ ວິສາຂາຍ ມຕ຺ຖກມຊ຺ເຌ ປພ຺ພຕກູເຏ ຐຕ຺ວາ ນຈ຺ຈນມຍູໂຣ ວິຍ ຂາຍຕິ. ປຕ຺ຕນາຬິສຫສ຺ສສ຺ສ ສທ຺ໂທ ທິພ຺ພສງ຺ຄີຕໍ ວິຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກຕູຣິຍໂຆໂສ ວິຍ ຈ ປວຕ຺ຕຕິ. ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄຕາເຍວ ຕສ຺ສາ ອໂມຣຠາວໍ ຊານນ຺ຕິ. ປສາຘນໍ ນວໂກຏິອຄ຺ຆນກໍ ອໂຫສິ, ສຕສຫສ຺ສໍ ຫຕ຺ຖກມ຺ມມູລໍ ທີຍິຕ຺ຖ.

‘‘ກິສ຺ສ ປນ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ຕາເຍຕໍ ປສາຘນໍ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ? ສາ ກິຣ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລ ວີສຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານໍ ຈີວຣສາຏກໍ ທຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕມ຺ປິ ສູຈິໂຍປິ ຣຊນມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກເມວ ອທາສິ. ຕສ຺ສ ຈີວຣທານສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ອິມໍ ມຫາລຕາປສາຘນໍ ລຠິ. ອິຕ຺ຖີນຎ຺ຫິ ຈີວຣທານໍ ມຫາລຕາປສາຘນຠຓ຺ເຑນ ມຕ຺ຖກໍ ປປ຺ໂປຕິ, ປຸຣິສານໍ ອິທ຺ຘິມຍປຕ຺ຕຈີວເຣນາຕິ. ເອວໍ ມຫາເສຏ຺ຐິ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ ຘີຕຸ ປຣິວຈ຺ຉໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ທທມາໂນ ກຫາປຓປູຣານິ ປຎ຺ຈ ສກຏສຕານິ ອທາສິ, ສຸວຓ຺ຓຠາຊນປູຣານິ ປຎ຺ຈ, ຣຊຕຠາຊນປູຣານິ ປຎ຺ຈ, ຕມ຺ພຠາຊນປູຣານິ ປຎ຺ຈ, ປຕ຺ຕຸຓ຺ຓວຕ຺ຖໂກເສຍ຺ຍວຕ຺ຖປູຣານິ ປຎ຺ຈ, ສປ຺ປິປູຣານິ ປຎ຺ຈ, ເຕລປູຣານິ ປຎ຺ຈ, ສາລິຕຓ຺ຑຸລປູຣານິ ປຎ຺ຈ, ນງ຺ຄລຜາລາທິອຸປກຣຓປູຣານິ ປຎ຺ຈສກຏສຕານິ ອທາສິ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ມມ ຘີຕຸ ຄຕຏ຺ຐາເນ ‘ອສຸເກນ ນາມ ເມ ອຕ຺ໂຖ’ຕິ ມາ ປຣສ຺ສ ເຄຫທ຺ວາຣໍ ປຫິຓີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ພູປກຣຓານິ ທາເປສິ. ເອເກກສ຺ມິໍ ຣເຖ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣປຏິມຓ຺ຑິຕາ ຕິສ຺ໂສ ຕິສ຺ໂສ ວຓ຺ຓທາສິໂຍ ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ຣຖສຕານິ ອທາສິ. ‘‘ເອຕໍ ນ຺ຫາເປນ຺ຕິໂຍ ໂຠເຊນ຺ຕິໂຍ ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕິໂຍ ວິຈຣຖາ’’ຕິ ທິຍຑ຺ຒສຫສ຺ສປຣິຈາຣິກາໂຍ ອທາສິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ມມ ຘີຕຸ ຄາໂວ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ປຸຣິເສ ອາຓາເປສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉຖ ຠເຓ ຈູຬວຊສ຺ສ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ຕີສຸ ຄາວຸເຕສຸ ຕິສ຺ໂສ ເຠຣິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຖ, ປຸຖຸລໂຕ ອຸສຠມຕ຺ເຕ ຐາເນ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ຕິຏ຺ຐຖ. ຄາວີນໍ ຕໂຕ ປຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ມາ ອທຕ຺ຖ. ເອວໍ ຐິຕກາເລ ເຠຣິສຎ຺ຎໍ ກເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ເຕ ຕຖາ ອກໍສຸ. ເຕ ຄາວີນໍ ວຊໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄາວຸຕໍ ຄຕກາເລ ເຠຣິສຎ຺ຎໍ ອກໍສຸ, ປຸນ ອຑ຺ຒໂຍຊນໍ ຄຕກາເລ ອກໍສຸ. ປຸນປິ ຕິຄາວຸຕໍ ຄຕກາເລ ເຠຣິສຎ຺ຎໍ ອກໍສຸ, ປຸຖຸລໂຕ ຄມນຎ຺ຈ ນິວາເຣສຸໍ. ເອວໍ ທີຆໂຕ ຕິຄາວຸເຕ, ປຸຖຸລໂຕ ອຸສຠມຕ຺ເຕ ຐາເນ ຄາວິໂຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນິຆໍສນ຺ຕິໂຍ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ມຫາເສຏ຺ຐິ ‘‘ມມ ຘີຕຸ ເອຕ຺ຕກາ ຄາໂວ ອລໍ, ທ຺ວາຣໍ ປິທຫຖາ’’ຕິ ວຊທ຺ວາຣໍ ປິທຫາເປສິ. ທ຺ວາຣສ຺ມິໍ ປິທຫິເຕ ວິສາຂາຍ ປຸຎ຺ຎພເລນ ພລວຄາໂວ ຈ ເຘນຸໂຍ ຈ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ມນຸສ຺ສານໍ ວາເຣນ຺ຕານໍ ວາເຣນ຺ຕານເມວ ສຏ຺ຐິສຫສ຺ສາ ພລວຄາໂວ ຈ ສຏ຺ຐິສຫສ຺ສາ ເຘນຸໂຍ ຈ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ, ຕຕ຺ຕກາ ພລວວຈ຺ຉາ ຕາສໍ ເຘນູນໍ ອຸສຠາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອນຸພນ຺ຘາ ອເຫສຸໍ. ‘‘ກິສ຺ສ ປນ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ເອວໍ ຄາໂວ ຄຕາ’’ຕິ? ນິວາເຣນ຺ຕານໍ ນິວາເຣນ຺ຕານໍ ທິນ຺ນທານສ຺ສ. ສາ ກິຣ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລ ກິກິສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘີຕານໍ ກນິຏ຺ຐາ ສງ຺ຆທາສີ ນາມ ຫຸຕ຺ວາ ວີສຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານໍ ປຎ຺ຈໂຄຣສທານໍ ທທມານາ ເຖຣານຎ຺ຈ ທຫຣານຎ຺ຈ ສາມເຓຣານຎ຺ຈ ປຕ຺ຕໍ ປິທຫິຕ຺ວາ, ‘‘ອລໍ, ອລ’’ນ຺ຕິ ນິວາເຣນ຺ຕານມ຺ປິ ‘‘ອິທໍ ມຘຸຣໍ, ອິທໍ ມນາປ’’ນ຺ຕິ ອທາສິ. ເອວໍ ຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ວາຣິຍມານາປິ ຄາໂວ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ເສຏ຺ຐິນາ ເອຕ຺ຕກສ຺ສ ຘນສ຺ສ ທິນ຺ນກາເລ ເສຏ຺ຐິຠຣິຍາ ອາຫ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ມຍ຺ຫໍ ຘີຕຸ ສພ຺ພໍ ສໍວິທຫິຕໍ, ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣາ ປນ ທາສທາສິໂຍ ນ ສໍວິທຫິຕາ, ກິໍ ກາຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ມມ ຘີຕຣິ ສສິເນຫນິສ຺ສິເນຫານໍ ຊານນຕ຺ຖໍ. ອຫຎ຺ຫິ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ອາຄຈ຺ຉມານເກ ຄີວາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ນ ປຫິຓາມິ, ຍານໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຄມນກາເລເຍວ ເອຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕຸກາມາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ມາ ອຄນ຺ຕຸກາມາຕິ ວກ຺ຂາມີ’’ຕິ ອາຫ.

ອຖ ‘‘ສ຺ເວ ມມ ຘີຕາ ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຄພ຺ເຠ ນິສິນ຺ໂນ ຘີຕຣໍ ສມີເປ ນິສີທາເປຕ຺ວາ, ‘‘ອມ຺ມ, ປຕິກຸເລ ວສນ຺ຕິຍາ ນາມ ອິມຎ຺ຈ ອິມຎ຺ຈ ອາຈາຣໍ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ໂອວາທມທາສິ. ອຍມ຺ປິ ມິຄາຣເສຏ຺ຐິ ອນນ຺ຕຣຄພ຺ເຠ ນິສິນ຺ໂນ ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິໂນ ໂອວາທໍ ອສ຺ໂສສິ. ໂສປິ ເສຏ຺ຐິ ຘີຕຣໍ ເອວໍ ໂອວທິ –

‘‘ອມ຺ມ, ສສຸຣກຸເລ ວສນ຺ຕິຍາ ນາມ ອນ຺ໂຕອຄ຺ຄິ ພຫິ ນ ນີຫຣິຕພ຺ໂພ, ພຫິອຄ຺ຄິ ອນ຺ໂຕ ນ ປເວເສຕພ຺ໂພ, ທທນ຺ຕສ຺ເສວ ທາຕພ຺ພໍ, ອທທນ຺ຕສ຺ສ ນ ທາຕພ຺ພໍ, ທທນ຺ຕສ຺ສາປິ ອທທນ຺ຕສ຺ສາປິ ທາຕພ຺ພໍ, ສຸຂໍ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ສຸຂໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ສຸຂໍ ນິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ອຄ຺ຄິ ປຣິຈຣິຕພ຺ໂພ, ອນ຺ໂຕເທວຕາ ນມສ຺ສິຕພ຺ພາ’’ຕິ.

ອິມໍ ທສວິຘໍ ໂອວາທໍ ທຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ສພ຺ພາ ເສນິໂຍ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ຣາຊເສນາຍ ມຊ຺ເຌ ອຏ຺ຐ ກຸຏຸມ຺ພິເກ ປາຏິໂຠເຄ ຄເຫຕ຺ວາ, ‘‘ສເຈ ເມ ຄຕຏ຺ຐາເນ ຘີຕຸ ໂທໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ໂສເຘຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ນວໂກຏິອຄ຺ຆນເກນ ມຫາລຕາປສາຘເນນ ຘີຕຣໍ ປສາເຘຕ຺ວາ ນ຺ຫານຈຸຓ຺ຓມູລກໍ ຈຕຸປຓ຺ຓາສໂກຏິຘນໍ ທຕ຺ວາ ຍານໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສາເກຕສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກສຸ ອນຸຣາຘປຸຣມຕ຺ເຕສຸ ຈຸທ຺ທສສຸ ຠຕ຺ຕຄາເມສຸ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ – ‘‘ມມ ຘີຕຣາ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕຸກາມາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ. ເຕ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາວ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ຍາຍ ຄມນກາເລ ກິໍ ອມ຺ຫາກໍ ອິຘາ’’ຕິ ຈຸທ຺ທສ ຄາມກາ ກິຎ຺ຈິ ອເສເສຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ? ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິປິ ຣຎ຺ໂຎ ຈ ມິຄາຣເສຏ຺ຐິໂນ ຈ ສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ໂຖກໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຘີຕຣໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ.

ມິຄາຣເສຏ຺ຐິປິ ສພ຺ພປຈ຺ຉໂຕ ຍານເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ພລກາຍໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ເກ ນາເມເຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ສຸຓິສາຍ ໂວ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣາ ທາສິທາສາ’’ຕິ. ‘‘ເອຕ຺ຕເກ ໂກ ໂປເສສ຺ສ’’ຕິ? ‘‘ໂປເຖຕ຺ວາ ເຕ ປລາເປຖ, ອປລາຍນ຺ເຕ ອິໂຕ ທຓ຺ຑໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ວິສາຂາ ປນ ‘‘ອເປຖ, ມາ ວາເຣຖ, ພລເມວ ພລສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ທສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເສຏ຺ຐິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕປິ, ‘‘ອມ຺ມ, ນຕ຺ຖິ ອມ຺ຫາກໍ ເອເຕຫິ ອຕ຺ໂຖ, ໂກ ເອເຕ ໂປເສສ຺ສຕີ’’ຕິ ເລຑ຺ຑຸທຓ຺ຑາທີຫິ ໂປເຖຕ຺ວາ ປລາເປຕ຺ວາ ເສສເກ ‘‘ອລໍ ອມ຺ຫາກໍ ເອຕ຺ຕເກຫີ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຍາສິ. ອຖ ວິສາຂາ ສາວຕ຺ຖິນຄຣທ຺ວາຣໍ ສມ຺ປຕ຺ຕກາເລ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຍານສ຺ມິໍ ນຸ ໂຂ ນິສີທິຕ຺ວາ ປວິສິສ຺ສາມິ, ອຸທາຫຸ ຣເຖ ຐຕ຺ວາ’’ຕິ. ອຖສ຺ສາ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຍາເນນ ເມ ປວິສນ຺ຕິຍາ ມຫາລຕາປສາຘນສ຺ສ ວິເສໂສ ນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ສາ ສກລນຄຣສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ຣເຖ ຐຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປາວິສິ. ສາວຕ຺ຖິວາສິໂນ ວິສາຂາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ເອສາ ກິຣ ວິສາຂາ ນາມ, ເອວຣູປາ ອຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ເອຕິສ຺ສາວ ອນຸຈ຺ຉວິກາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ອິຕິ ສາ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເສຏ຺ຐິໂນ ເຄຫໍ ປາວິສິ. ຄຕທິວເສ ຈສ຺ສາ ສກລນຄຣວາສິໂນ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິ ອຕ຺ຕໂນ ນຄຣໍ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ມຫາສກ຺ກາຣໍ ອກາສີ’’ຕິ ຍຖາສຕ຺ຕິ ຍຖາພລໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ປຫິຓິໍສຸ. ວິສາຂາ ປຫິຕປຫິຕໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ຕສ຺ມິໍເຍວ ນຄເຣ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎສຸ ກຸເລສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖກເມວ ທາເປສິ. ອິຕິ ສາ ‘‘ອິທໍ ມຍ຺ຫໍ ມາຕຸ ເທຖ, ອິທໍ ມຍ຺ຫໍ ປິຕຸ ເທຖ, ອິທໍ ມຍ຺ຫໍ ຠາຕຸ ເທຖ, ອິທໍ ມຍ຺ຫໍ ຠຄິນິຍາ ເທຖາ’’ຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ວຍານຸຣູປໍ ປິຍວຈນໍ ວຕ຺ວາ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ເປເສນ຺ຕີ ສກລນຄຣວາສິໂນ ຎາຕເກ ວິຍ ອກາສິ. ອຖສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຠາຄສມນນ຺ຕເຣ ອາຊຎ຺ຎວຬວາຍ ຄພ຺ຠວຸຏ຺ຐານໍ ອໂຫສິ. ສາ ທາສີຫິ ທຓ຺ຑທີປິກາ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຬວໍ ອຸຓ຺ໂຫທເກນ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ເຕເລນ ມກ຺ຂາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານເມວ ອຄມາສິ.

ມິຄາຣເສຏ຺ຐິປິ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອາວາຫມງ຺ຄລໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຘຸຣວິຫາເຣ ວສນ຺ຕມ຺ປິ ຕຖາຄຕໍ ອມນສິກຣິຕ຺ວາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ນຄ຺ຄສມຓເກສຸ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ເປເມນ ໂຈທິຍມາໂນ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອຍ຺ຍານມ຺ປິ ສກ຺ກາຣໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອກທິວສໍ ອເນກສເຕສຸ ນວຠາຊເນສຸ ນິຣຸທກປາຍາສໍ ປຈາເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສເຕ ອເຈລເກ ນິມນ຺ຕາເປຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕເຄຫໍ ປເວເສຕ຺ວາ, ‘‘ອາຄຈ຺ຉຕຸ ເມ ສຸຓິສາ, ອຣຫນ຺ເຕ ວນ຺ທຕູ’’ຕິ ວິສາຂາຍ ສາສນໍ ປຫິຓິ. ສາ ‘‘ອຣຫນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສຕາປນ຺ນາ ອຣິຍສາວິກາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາ ຫຸຕ຺ວາ ເຕສໍ ໂຠຊນຏ຺ຐານໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕ ໂອໂລເກຕ຺ວາ, ‘‘ເອວຣູປາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປວິຣຫິຕາ ອຣຫນ຺ຕາ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ກສ຺ມາ ມໍ ສສຸໂຣ ປກ຺ໂກສາເປສີ’’ຕິ, ‘‘ຘີ, ຘີ’’ຕິ ເສຏ຺ຐິໍ ຄຣຫິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານເມວ ຄຕາ. ອເຈລກາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ສພ຺ເພ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ເສຏ຺ຐິໍ ຄຣຫິໍສຸ – ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ອຎ຺ຎໍ ນາລຕ຺ຖ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວິກໍ ມຫາກາຬກຓ຺ຓິໍ ອິຘ ປເວເສສິ, ເວເຄນ ນໍ ອິມສ຺ມາ ເຄຫາ ນິກ຺ກຑ຺ຒາເປຫີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ມຍາ ອິເມສໍ ວຈນມຕ຺ເຕເນວ ນິກ຺ກຑ຺ຒາເປຕຸໍ, ມຫາກຸລສ຺ສ ສາ ຘີຕາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ອຍ຺ຍາ, ທຫຣາ ນາມ ຊານິຕ຺ວາ ວາ ອຊານິຕ຺ວາ ວາ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ຕຸມ຺ເຫ ຕຸຓ຺ຫີ ໂຫຖາ’’ຕິ ເຕ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ສຍໍ ມຫາຣເຫ ອາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍໍ ນິຣຸທກໍ ມຘຸປາຍາສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ.

ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ເອໂກ ປິຓ຺ຑປາຕິກຕ຺ເຖໂຣ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕໍ ນິເວສນໍ ປາວິສິ. ວິສາຂາ ສສຸຣໍ ພີຊຍມານາ ຐິຕາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ສສຸຣສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິຕຸໍ ອຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຍຖາ ໂສ ເຖຣໍ ປສ຺ສຕິ, ເອວໍ ອປຄນ຺ຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ປນ ພາໂລ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາປິ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອໂຘມຸໂຂ ຠຸຎ຺ຊເຕວ. ວິສາຂາ ‘‘ເຖຣໍ ທິສ຺ວາປິ ເມ ສສຸໂຣ ສຎ຺ຎໍ ນ ກໂຣຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ອຕິຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ສສຸໂຣ ປຸຣາຓໍ ຂາທຕີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ນິຄຓ຺ເຐຫິ ກຖິຕກາເລ ອຘິວາເສຕ຺ວາປິ ‘‘ປຸຣາຓໍ ຂາທຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕກ຺ຂເຓເຍວ ຫຕ຺ຖໍ ອປເນຕ຺ວາ, ‘‘ອິມໍ ປາຍາສໍ ອິໂຕ ນີຫຣຖ, ເອຕໍ ອິມສ຺ມາ ເຄຫາ ນິກ຺ກຑ຺ຒຖ, ອຍໍ ມໍ ເອວຣູເປ ມງ຺ຄລກາເລ ອສຸຈິຂາທກໍ ນາມ ກໂຣຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ນິເວສເນ ສພ຺ເພປິ ທາສກມ຺ມກຣາ ວິສາຂາຍ ສນ຺ຕກາວ, ໂກ ນໍ ຫຕ຺ເຖ ວາ ປາເທ ວາ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕິ, ມຸເຂນ ກເຖຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖປິ ນຕ຺ຖິ. ວິສາຂາ ສສຸຣສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຕາຕ, ນ ເອຕ຺ຕເກເນວ ມຍໍ ນິກ຺ຂມາມ, ນາຫໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ອຸທກຕິຕ຺ຖໂຕ ກຸມ຺ຠທາສີ ວິຍ ອານີຕາ, ຘຣມານກມາຕາປິຕູນໍ ຘີຕໂຣ ນາມ ນ ເອຕ຺ຕເກເນວ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ເອເຕເນວ ເມ ກາຣເຓນ ປິຕາ ອິຘາຄມນກາເລ ອຏ຺ຐ ກຸຏຸມ຺ພິເກ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘ສເຈ ເມ ຘີຕຸ ໂທໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສເຘຍ຺ຍາຖາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ມໍ ເຕສໍ ຫຕ຺ເຖ ຐເປສິ, ເຕ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ໂທສາໂທສໍ ໂສຘາເປຖາ’’ຕິ.

ເສຏ຺ຐິ ‘‘ກລ຺ຍາຓໍ ເອສາ ກເຖຕີ’’ຕິ ອຏ຺ຐ ກຸຏຸມ຺ພິເກ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ, ‘‘ອຍໍ ທາຣິກາ ມງ຺ຄລກາເລ ນິສີທິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍໍ ນິຣຸທກປາຍາສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕໍ ມໍ ‘ອສຸຈິຂາທໂກ’ຕິ ວທຕີ’’ຕິ ອາຫ, ‘‘ອິມິສ຺ສາ ໂທສໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອິມໍ ເຄຫໂຕ ນິກ຺ກຑ຺ຒຖາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ກິຣ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ນາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ, ເອກສ຺ມິໍ ປນ ປິຓ຺ຑປາຕິກຕ຺ເຖເຣ ຆຣທ຺ວາເຣ ຐິເຕ ສສຸໂຣ ເມ ອປ຺ໂປທກໍ ມຘຸປາຍາສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຕໍ ນ ມນສິກໂຣຕິ, ອຫໍ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສສຸໂຣ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ປຸຎ຺ຎໍ ນ ກໂຣຕິ, ປຸຣາຓປຸຎ຺ຎເມວ ຂາທຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ອຕິຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ສສຸໂຣ ປຸຣາຓໍ ຂາທຕີ’’ຕິ ອວຈໍ, ‘‘ເອຕ຺ຖ ເມ ໂກ ໂທໂສ’’ຕິ? ‘‘ອຍ຺ຍ, ອິຘ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ, ອມ຺ຫາກໍ ຘີຕາ ຍຸຕ຺ຕໍ ກເຖຕິ, ຕ຺ວໍ ກສ຺ມາ ກຸຊ຺ຌສີ’’ຕິ? ‘‘ອຍ຺ຍາ, ເອສ ຕາວ ໂທໂສ ມາ ໂຫຕຸ, ອຍໍ ປນ ເອກທິວສໍ ມຊ຺ຌິມຍາເມ ທາສີປຣິວຸຕາ ປຈ຺ຉາເຄຫໍ ອຄມາສີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ກິຣ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ຕາຕາ, ນາຫໍ ອຎ຺ເຎນ ກາຣເຓນ ຄຕາ, ອິມສ຺ມິໍ ປນ ເຄເຫ ອາຊາເນຍ຺ຍວຬວາຍ ວິຊາຕາຍ ສຎ຺ຎມ຺ປິ ອກຕ຺ວາ ນິສີທິຕຸໍ ນາມ ອຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ທຓ຺ຑທີປິກາ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອຸຓ຺ໂຫທກາທີນິປິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ທາສີຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຬວາຍ ວິຊາຕປຣິຫາຣໍ ກາຣາເປສິໍ, ‘‘ເອຕ຺ຖ ເມ ໂກ ໂທໂສ’’ຕິ? ‘‘ອຍ຺ຍ, ອິຘ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ, ອມ຺ຫາກໍ ຘີຕາ ຕວ ເຄເຫ ທາສີຫິປິ ອກຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕ຺ວໍ ກິໍ ເອຕ຺ຖ ໂທສໍ ປສ຺ສສີ’’ຕິ?

ອຍ຺ຍາ, ອິຘາປິ ຕາວ ໂທໂສ ມາ ໂຫຕຸ, ອິມິສ຺ສາ ປນ ປິຕາ ອິຘາຄມນກາເລ ອິມໍ ໂອວທນ຺ໂຕ ຄຸຍ຺ເຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ທສ ໂອວາເທ ອທາສິ, ເຕສໍ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານາມິ, ເຕສໍ ເມ ອຕ຺ຖໍ ກເຖຕຸ. ອິມິສ຺ສາ ປນ ປິຕາ ‘‘ອນ຺ໂຕອຄ຺ຄິ ພຫິ ນ ນີຫຣິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອາຫ, ‘‘ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ ອມ຺ເຫຫິ ອຸຠໂຕ ປຏິວິສ຺ສກເຄຫານໍ ອຄ຺ຄິໍ ອທຕ຺ວາ ວສິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ ກິຣ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ຕາຕາ, ມຍ຺ຫໍ ປິຕາ ນ ເອຕໍ ສນ຺ຘາຍ ກເຖສິ. ອິທໍ ປນ ສນ຺ຘາຍ ກເຖສິ – ‘ອມ຺ມ, ຕວ ສສ຺ສຸສສຸຣສາມິການໍ ອຄຸຓໍ ທິສ຺ວາ ພຫິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ເຄເຫ ຐຕ຺ວາ ມາ ກເຖສິ. ເອວຣູໂປ ຫິ ອຄ຺ຄິສທິໂສ ອຄ຺ຄິ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’’ຕິ.

ອຍ຺ຍາ, ເອຕໍ ຕາວ ເອວໍ ໂຫຕຸ, ອິມິສ຺ສາ ປນ ປິຕາ ‘‘ພາຫິຣໂຕ ອຄ຺ຄິ ນ ອນ຺ໂຕ ປເວເສຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອາຫ, ‘‘ກິໍ ສກ຺ກາ ອມ຺ເຫຫິ ອນ຺ໂຕ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຸເຕ ພາຫິຣໂຕ ອຄ຺ຄິໍ ອນາຫຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ ກິຣ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ຕາຕາ, ມຍ຺ຫໍ ປິຕາ ນ ເອຕໍ ສນ຺ຘາຍ ກເຖສິ, ອິທໍ ປນ ສນ຺ຘາຍ ກເຖສິ – ສເຈ ປຏິວິສ຺ສກເຄເຫສຸ ອິຕ຺ຖິໂຍ ວາ ປຸຣິສາ ວາ ສສ຺ສຸສສຸຣສາມິການໍ ອຄຸຓໍ ກເຖນ຺ຕິ, ເຕຫິ ກຖິຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ອສຸໂກ ນາມ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອວຎ຺ຈ ເອວຎ຺ຈ ອຄຸຓໍ ກເຖຕີ’’ຕິ ປຸນ ມາ ກເຖຍ຺ຍາສິ. ‘‘ເອເຕນ ຫິ ອຄ຺ຄິນາ ສທິໂສ ອຄ຺ຄິ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເອວໍ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ກາຣເຓ ສາ ນິທ຺ໂທສາວ ອໂຫສິ. ຍຖາ ຈ ເອຕ຺ຖ, ເອວໍ ເສເສສຸປິ.

ເຕສຸ ປນ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ຍມ຺ປິ ຫິ ຕສ຺ສາ ປິຕຣາ ‘‘ເຍ ທທນ຺ຕິ, ເຕສໍເຍວ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ‘‘ຍາຈິຕກໍ ອຸປກຣຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍ ປຏິເທນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ເຎວ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ເຍ ນ ເທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ນ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ເຍ ຍາຈິຕກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນ ປຏິເທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ນ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ທທນ຺ຕສ຺ສາປິ ອທທນ຺ຕສ຺ສາປິ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ທລິທ຺ເທສຸ ຎາຕິມິຕ຺ເຕສຸ ສມ຺ປຕ຺ເຕສຸ ເຕ ປຏິທາຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕຸ ວາ ມາ ວາ, ເຕສໍ ທາຕຸເມວ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ສຸຂໍ ນິສີທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ສສ຺ສຸສສຸຣສາມິເກ ທິສ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຕພ຺ພຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ສຸຂໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ສສ຺ສຸສສຸຣສາມິເກຫິ ປຸເຣຕຣໍ ອຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ປຣິວິສິຕ຺ວາ ສພ຺ເພຫິ ລທ຺ຘາລທ຺ຘໍ ຎຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສຍໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ສຸຂໍ ນິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ສສ຺ສຸສສຸຣສາມິເກຫິ ປຸເຣຕຣໍ ສຍນໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ນ ນິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ເຕສໍ ກຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສຍໍ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອຄ຺ຄິ ປຣິຈຣິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ສສ຺ສຸມ຺ປິ ສສຸຣມ຺ປິ ສາມິກມ຺ປິ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘໍ ວິຍ ອຸຣຄຣາຊານໍ ວິຍ ຈ ກຕ຺ວາ ປສ຺ສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອນ຺ໂຕເທວຕາ ນມສ຺ສິຕພ຺ພາ’’ຕິ ອິທມ຺ປິ ສສ຺ສຸຎ຺ຈ ສສຸຣຎ຺ຈ ສາມິກຎ຺ຈ ເທວຕາ ວິຍ ກຕ຺ວາ ທຏ຺ຐຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ເສຏ຺ຐິ ອິເມສໍ ທສໂອວາທານໍ ອຕ຺ຖໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິວຈນໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ອໂຘມຸໂຂ ນິສີທິ.

ອຖ ນໍ ກຸຏຸມ຺ພິກາ ‘‘ກິໍ ເສຏ຺ຐິ ອຎ຺ໂຎປິ ອມ຺ຫາກໍ ຘີຕຸ ໂທໂສ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ‘‘ນຕ຺ຖິ, ອຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ອຖ ກສ຺ມາ ນໍ ນິທ຺ໂທສໍ ອກາຣເຓນ ເຄຫາ ນິກ຺ກຑ຺ຒາເປສີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ວິສາຂາ ອາຫ – ‘‘ຕາຕາ, ກິຎ຺ຈາປິ ມຍ຺ຫໍ ສສຸຣສ຺ສ ວຈເນນ ປຐມເມວ ຄມນໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ, ປິຕາ ປນ ເມ ອາຄມນກາເລ ມມ ໂທສໂສຘນຕ຺ຖາຍ ມໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຫຕ຺ເຖ ຐເປສິ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ຈ ເມ ນິທ຺ໂທສຠາໂວ ຎາໂຕ, ອິທານິ ຈ ມຍ຺ຫໍ ຄນ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ທາສິທາເສ ‘‘ຍານາທີຫິ ສຊ຺ຊາເປຖາ’’ຕິ ອາຓາເປສິ. ອຖ ນໍ ເສຏ຺ຐິ ກຸຏຸມ຺ພິເກ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ມ, ມຍາ ອຊານິຕ຺ວາວ ກຖິຕໍ, ຂມາຫິ ເມ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຕາຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຂມິຕພ຺ພໍ ຕາວ ຂມາມິ, ອຫໍ ປນ ພຸທ຺ຘສາສເນ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສນ຺ນສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ຘີຕາ, ນ ມຍໍ ວິນາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ວຕ຺ຕາມ, ສເຈ ມມ ຣຸຈິຍາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕຸໍ ລຠາມິ, ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ອມ຺ມ, ຕ຺ວໍ ຍຖາຣຸຈິຍາ ຕວ ສມເຓ ປຏິຊຄ຺ຄາ’’ຕິ ອາຫ.

ວິສາຂາ ທສພລໍ ນິມນ຺ຕາເປຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ນິເວສນໍ ປເວເສສິ. ນຄ຺ຄສມຓາປິ ສຕ຺ຖຸ ມິຄາຣເສຏ຺ຐິໂນ ເຄຫໍ ຄມນຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຄຫໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ນິສີທິໍສຸ. ວິສາຂາ ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ໂພ ສກ຺ກາໂຣ ປຏິຍາທິໂຕ, ສສຸໂຣ ເມ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລໍ ປຣິວິສຕູ’’ຕິ ສາສນໍ ເປເສສິ. ອຖ ນໍ ຄນ຺ຕຸກາມໍ ອາຊີວກາ ‘‘ມາ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉາ’’ຕິ ນິວາເຣສຸໍ. ໂສ ‘‘ສຸຓ຺ຫາ ເມ ສຍເມວ ປຣິວິສຕູ’’ຕິ ສາສນໍ ປຫິຓິ. ສາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິວິສິຕ຺ວາ ນິຏ຺ຐິເຕ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ເຈ ປຸນ ສາສນໍ ເປເສສິ – ‘‘ສສຸໂຣ ເມ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຓາຕູ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ‘‘ອິທານິ ອຄມນໍ ນາມ ອຕິວິຍ ອຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸກາມຕາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ປຸນ ເຕ ອາຫໍສຸ – ‘‘ເຕນ ຫິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ພຫິສາຓິຍາ ນິສີທິຕ຺ວາ ສຸຓາຫີ’’ຕິ. ປຸເຣຕຣເມວສ຺ສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສາຓິໍ ປຣິກ຺ຂິປິໍສຸ. ໂສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພຫິສາຓິຍໍ ນິສີທິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ຕ຺ວໍ ພຫິສາຓິຍໍ ວາ ນິສີທ, ປຣກຸຏ຺ເຏ ວາ ປຣເສເລ ວາ ປຣຈກ຺ກວາເຬ ວາ ປນ ນິສີທ, ອຫໍ ພຸທ຺ໂຘ ນາມ ສກ຺ໂກມິ ຕໍ ມມ ສທ຺ທໍ ສາເວຕຸ’’ນ຺ຕິ ມຫາຊມ຺ພຸໍ ຂນ຺ເຘ ຄເຫຕ຺ວາ ຈາເລນ຺ໂຕ ວິຍ ອມຕວສ຺ສໍ ວສ຺ເສນ຺ໂຕ ວິຍ ຈ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ອນຸປຸພ຺ພິໍ ກຖໍ ອາຣຠິ.

ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ຈ ປນ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ເຕ ປຸຣໂຕ ຐິຕາປິ ປຈ຺ຉໂຕ ຐິຕາປິ ຈກ຺ກວາຬສຕໍ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ສໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕາປິ ອກນິຏ຺ຐຠວເນ ຐິຕາປິ ‘‘ສຕ຺ຖາ ມມຎ຺ເຎວ ໂອໂລເກຕິ, ມຍ຺ຫເມວ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຫິ ຕໍ ຕໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ວິຍ ເຕນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລປນ຺ໂຕ ວິຍ ຈ ອໂຫສິ. ຈນ຺ທສມາ ກິຣ ພຸທ຺ຘາ. ຍຖາ ຈນ຺ໂທ ຄຄນມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອຸປຣິ ຈນ຺ໂທ, ມຍ຺ຫໍ ອຸປຣິ ຈນ຺ໂທ’’ຕິ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ຂາຍຕິ, ເອວເມວ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຐິຕານໍ ອຠິມຸເຂ ຐິຕາ ວິຍ ຂາຍນ຺ຕິ. ອິທໍ ກິຣ ເຕສໍ ອລງ຺ກຕສີສໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊິຕອກ຺ຂີນິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຫທຍມໍສໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ປຣສ຺ສ ທາສຕ຺ຖາຍ ຊາລິສທິເສ ປຸຕ຺ເຕ ກຓ຺ຫາຊິນາສທິສາ ຘີຕໂຣ ມທ຺ທິສທິສາ ປຊາປຕິໂຍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ທິນ຺ນທານສ຺ສ ຜລໍ. ມິຄາຣເສຏ຺ຐິປິ ໂຂ ຕຖາຄເຕ ຘມ຺ມເທສນໍ ວິນິວຕ຺ເຕນ຺ເຕ ພຫິສາຓິຍໍ ນິສິນ຺ໂນວ ສຫສ຺ສ ນຍປຏິມຓ຺ຑິເຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ອຈລາຍ ສທ຺ຘາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕີສຸ ຣຕເນສຸ ນິກ຺ກງ຺ໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ສາຓິກຓ຺ຓໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸຓ຺ຫາຍ ຖນໍ ມຸເຂນ ຄເຫຕ຺ວາ, ‘‘ຕ຺ວໍ ເມ ອຊ຺ຊໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມາຕາ’’ຕິ ຕໍ ມາຕຸຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມິຄາຣມາຕາ ນາມ ຊາຕາ. ປຈ຺ຉາຠາເຄ ປຸຕ຺ຕໍ ລຠິຕ຺ວາປິ ມິຄາໂຣຕິສ຺ສ ນາມມກາສິ.

ມຫາເສຏ຺ຐິ ສຸຓ຺ຫາຍ ຖນໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ທ຺ວີສຸ ປາເທສຸ ສິຣສາ ນິປຕິຕ຺ວາ ປາເທ ປາຓີຫິ ຈ ປຣິສມ຺ພາຫນ຺ໂຕ ມຸເຂນ ຈ ປຣິຈຸມ຺ພນ຺ໂຕ ‘‘ມິຄາໂຣ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ມິຄາໂຣ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ນາມໍ ສາເວຕ຺ວາ, ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ຍຕ຺ຖ ນາມ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ນ ຊານາມິ, ອິທານິ ຈ ເມ ສຸຓິສໍ ນິສ຺ສາຍ ຎາຕໍ, ສພ຺ພາ ອປາຍທຸກ຺ຂາ ມຸຕ຺ໂຕມ຺ຫິ, ສຸຓິສາ ເມ ອິມໍ ເຄຫໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ມມ ອຕ຺ຖາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ອາຄຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ໂສຫໍ ອຊ຺ຊ ປຊານາມິ, ຍຕ຺ຖ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ;

ອຕ຺ຖາຍ ວຕ ເມ ຠທ຺ທາ, ສຸຓິສາ ຆຣມາຄຕາ’’ຕິ.

ວິສາຂາ ປຸນທິວສຕ຺ຖາຍປິ ສຕ຺ຖາຣໍ ນິມນ຺ເຕສິ. ອຖສ຺ສາ ປຸນທິວເສປິ ສສ຺ສຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ຕາ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕໍ ເຄຫໍ ສາສນສ຺ສ ວິວຏທ຺ວາຣໍ ອໂຫສິ. ຕໂຕ ເສຏ຺ຐິ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ພຫູປກາຣາ ເມ ສຸຓິສາ ປສນ຺ນາກາຣມສ຺ສາ ກຣິສ຺ສາມິ, ເອຕິສ຺ສາ ຠາຣິຍໍ ປສາຘນໍ ນິຈ຺ຈກາລໍ ປສາເຘຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ສລ຺ລຫຸກມສ຺ສາ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ ສພ຺ພອິຣິຍາປເຖສຸ ປສາຘນໂຍຄ຺ຄໍ ປສາຘນໍ ກາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ຆນມຏ຺ຐກໍ ນາມ ປສາຘນໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ນິຏ຺ຐິເຕ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ໂຠເຊຕ຺ວາ ວິສາຂໍ ໂສຬສຫິ ຄນ຺ໂຘທກຆເຏຫິ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມຸເຂ ຐເປຕ຺ວາ ປສາເຘຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທາເປສິ. ສຕ຺ຖາ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ວິຫາຣເມວ ຄໂຕ. ວິສາຂາປິ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ຕີ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກາ ອຏ຺ຐ ວເຣ (ມຫາວ. ໓໕໐) ລຠິຕ຺ວາ ຄຄນຕເລ ຈນ຺ທເລຂາ ວິຍ ປຎ຺ຎາຍມານາ ປຸຕ຺ຕຘີຕາຫິ ວຸຑ຺ຒິໍ ປາປຸຓິ. ຕສ຺ສາ ກິຣ ທສ ປຸຕ຺ຕາ ທສ ຘີຕໂຣ ຈ ອເຫສຸໍ. ເຕສຸ ເອເກກສ຺ສ ທສ ທສ ປຸຕ຺ຕາ ທສ ທສ ຘີຕໂຣ ອເຫສຸໍ. ເຕສຸ ເຕສຸປິ ເອເກກສ຺ສ ທສ ທສ ປຸຕ຺ຕາ ທສ ທສ ຘີຕໂຣ ຈາຕິ ເອວມສ຺ສາ ປຸຕ຺ຕນຕ຺ຕປນຕ຺ຕສນ຺ຕານວເສນ ປວຕ຺ຕານິ ວີສາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຕານິ ອຏ຺ຐ ຈ ປາຓສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ວິສາຂາ ວີສຕິ ປຸຕ຺ຕາ, ນຕ຺ຕາ ຈ ຈຕຸໂຣ ສຕາ;

ປນຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐສຫສ຺ສາ, ຊມ຺ພຸທີເປ ສຸປາກຏາ’’ຕິ.

ອາຍຸ ວີສວສ຺ສສຕໍ ອໂຫສິ, ສີເສ ເອກມ຺ປິ ປລິຕໍ ນາມ ນາໂຫສິ, ນິຈ຺ຈໍ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກາ ວິຍ ອໂຫສິ. ຕໍ ປຸຕ຺ຕນຕ຺ຕປນຕ຺ຕປຣິວາຣໍ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ກຕມາ ເອຕ຺ຖ ວິສາຂາ’’ຕິ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕາໂຣ ໂຫນ຺ຕິ? ເຍ ນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ‘‘ອິທານິ ໂຖກໍ ຄຈ຺ຉຕຸ, ຄຈ຺ຉມານາວ ໂນ, ອຍ຺ຍາ ໂສຠຕີ’’ຕິ, ຈິນ຺ເຕນ຺ຕິ. ເຍ ນໍ ຐິຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ນິປນ຺ນໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ‘‘ອິທານິ ໂຖກໍ ນິປຊ຺ຊຕຸ, ນິປນ຺ນາວ ໂນ, ອຍ຺ຍາ, ໂສຠຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕິ. ອິຕິ ສາ ‘‘ຈຕູສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ ອສຸກອິຣິຍາປເຖນ ນາມ ນ ໂສຠຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ນ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຂ ປນ ຫຕ຺ຖີນໍ ພລໍ ຘາເຣຕິ. ຣາຊາ ‘‘ວິສາຂາ ກິຣ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຫຕ຺ຖີນໍ ພລໍ ຘາເຣຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ອາຄມນເວລາຍ ຖາມໍ ວີມໍສິຕຸກາໂມ ຫຕ຺ຖິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປສິ, ໂສ ໂສຓ຺ຑໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວິສາຂາຠິມຸໂຂ ອຄມາສິ. ຕສ຺ສາ ປຣິວາຣິຕ຺ຖິໂຍ ປຎ຺ຈສຕາ ເອກຈ຺ຈາ ປລາຍິໍສຸ, ເອກຈ຺ຈາ ນ ປຣິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ – ‘‘ຣາຊາ ກິຣ ເຕ, ອຍ຺ເຍ, ພລໍ ວີມໍສິຕຸກາໂມ ຫຕ຺ຖິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປສີ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ວິສາຂາ ອິມໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ກິໍ ປລາຍິເຕນ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ຕໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ສເຈ ຕໍ ທຬ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມິ, ວິນສ຺ເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ທ຺ວີຫິ ອງ຺ຄຸລີຫິ ໂສຓ຺ຑາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິປຓາເມສິ. ຫຕ຺ຖີ ອຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ຐາຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ຣາຊງ຺ຄເຓ ອຸກ຺ກຸຏິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຕິໂຕ. ມຫາຊໂນ ສາຘຸກາຣໍ ອທາສິ. ສາປິ ສປຣິວາຣາ ໂສຕ຺ຖິນາ ເຄຫໍ ອຄມາສິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິສາຂາ ມິຄາຣມາຕາ ພຫຸປຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ພຫຸນຕ຺ຕາ ອໂຣຄປຸຕ຺ຕາ ອໂຣຄນຕ຺ຕາ ອຠິມງ຺ຄລສມ຺ມຕາ, ຕາວຕເກສຸ ປຸຕ຺ຕນຕ຺ເຕສຸ ເອໂກປິ ອນ຺ຕຣາ ມຣຓໍ ປຕ຺ໂຕ ນາມ ນາໂຫສິ. ສາວຕ຺ຖິວາສິໂນ ມງ຺ຄເລສຸ ຉເຓສຸ ວິສາຂໍ ປຐມໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂຠເຊນ຺ຕິ. ອເຖກສ຺ມິໍ ອຸສ຺ສວທິວເສ ມຫາຊເນ ມຓ຺ຑິຕປສາຘິເຕ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ວິສາຂາປິ ນິມນ຺ຕິຕຏ຺ຐາເນ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ມຫາລຕາປສາຘນໍ ປສາເຘຕ຺ວາ ມຫາຊເນນ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຠຣຓານິ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ຠຓ຺ຑິກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ທາສິຍາ ອທາສິ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຸສ຺ສໂວ ໂຫຕິ, ມນຸສ຺ສາ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ຕາ ອາຣາມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ວິສາຂາປິ ມິຄາຣມາຕາ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ຕາ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຖ ໂຂ ວິສາຂາ ມິຄາຣມາຕາ ອາຠຣຓານິ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ຠຓ຺ຑິກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ທາສິຍາ ອທາສິ ‘ຫນ຺ທ ເຊ ອິມໍ ຠຓ຺ຑິກໍ ຄຓ຺ຫາຫີ’’’ຕິ (ປາຈິ. ໕໐໓).

ສາ ກິຣ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອວຣູປໍ ມຫຄ຺ຆໍ ປສາຘນໍ ສີເສ ປຏິມຸກ຺ກໍ ຍາວ ປາທປິຏ຺ຐິໍ ອລງ຺ກາຣໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕຸໍ ອຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ນໍ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑິກໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຎ຺ເຎເນວ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຍ ປຎ຺ຈຫຕ຺ຖິຖາມຘຣາຍ ທາສິຍາ ຫຕ຺ເຖ ອທາສິ. ສາ ເອວ ກິຣ ຕໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ເຕນ ນໍ ອາຫ – ‘‘ອມ຺ມ, ອິມໍ ປສາຘນໍ ຄຓ຺ຫ, ສຕ຺ຖຸສນ຺ຕິກາ ນິວຕ຺ຕນກາເລ ປສາເຘສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ. ຕໍ ປນ ທຕ຺ວາ ຆນມຏ຺ຐກໍ ປສາຘນໍ ປສາເຘຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ອສ຺ໂສສິ, ຘມ຺ມສ຺ສວນາວສາເນ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ປກ຺ກາມິ. ສາປິສ຺ສາ ທາສີ ຕໍ ປສາຘນໍ ປມຸຏ຺ຐາ. ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປນ ປກ຺ກນ຺ຕາຍ ປຣິສາຍ ສເຈ ກິຎ຺ຈິ ປມຸຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ປຏິສາເມຕິ. ອິຕິ ໂສ ຕໍ ທິວສໍ ມຫາລຕາປສາຘນໍ ທິສ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈສິ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ວິສາຂາ ປສາຘນໍ ປມຸສ຺ສິຕ຺ວາ ຄຕາ’’ຕິ. ‘‘ເອກມນ຺ຕໍ ຐເປຫິ, ອານນ຺ທາ’’ຕິ. ເຖໂຣ ຕໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂສປານປສ຺ເສ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ຐເປສິ.

ວິສາຂາປິ ສຸປ຺ປິຍາຍ ສທ຺ຘິໍ ‘‘ອາຄນ຺ຕຸກຄມິກຄິລານາທີນໍ ກຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣ ວິຈຣິ. ຕາ ປນ ອຸປາສິກາໂຍ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣ ທິສ຺ວາ ສປ຺ປິມຘຸເຕລາທີຫິ ອຕ຺ຖິກາ ປກຕິຍາວ ທຫຣາ ຈ ສາມເຓຣາ ຈ ຖາລກາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ທິວເສ ຕເຖວ ກຣິໍສຸ. ອເຖກໍ ຄິລານໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ສຸປ຺ປິຍາ (ມຫາວ. ໒໘໐) ‘‘ເກນຕ຺ໂຖ ອຍ຺ຍສ຺ສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ປຏິຈ຺ຉາທນີເຍນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂຫຕຸ, ອຍ຺ຍ, ເປເສສ຺ສາມີຕິ ທຸຕິຍທິວເສ ກປ຺ປິຍມໍສໍ ອລຠນ຺ຕີ ອຕ຺ຕໂນ ອູຣຸມໍເສນ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ສຕ຺ຖຣິ ປສາເທນ ປາກຕິກສຣີຣາວ ອໂຫສິ. ວິສາຂາປິ ຄິລາເນ ຈ ທຫເຣ ຈ ສາມເຓເຣ ຈ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ວິຫາຣູປຈາເຣ ຐິຕາ, ‘‘ອມ຺ມ, ປສາຘນໍ ອາຫຣ ປສາເຘສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ສາ ທາສີ ປມຸສ຺ສິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂນ຺ຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ອຍ຺ເຍ, ປມຸຏ຺ຐາມ຺ຫີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ເອຫິ, ສເຈ ປນ ມຍ຺ຫໍ ອຍ຺ເຍນ ອານນ຺ທຕ຺ເຖເຣນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐປິຕໍ ໂຫຕິ, ມາ ອາຫເຣຍ຺ຍາສິ, ອຍ຺ຍສ຺ເສວ ຕໍ ມຍາ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຊານາຕິ ກິຣ ສາ ‘‘ກຸລມນຸສ຺ສານໍ ປມຸຏ຺ຐຠຓ຺ຑກໍ ເຖໂຣ ປຏິສາເມຕີ’’ຕິ; ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ເຖໂຣປິ ຕໍ ທາສິໍ ທິສ຺ວາວ ‘‘ກິມຕ຺ຖໍ ອາຄຕາສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ‘‘ອຍ຺ຍາຍ ເມ ປສາຘນໍ ປມຸສ຺ສິຕ຺ວາ ອາຄຕາມ຺ຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ເອຕສ຺ມິໍ ເມ ໂສປານປສ຺ເສ ຐປິຕໍ, ຄຈ຺ຉ ນໍ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ສາ, ‘‘ອຍ຺ຍ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຫຕ຺ເຖນ ອາມຏ຺ຐຠຓ຺ຑກໍ ມຍ຺ຫໍ ອຍ຺ຍາຍ ອນາຫາຣິຍໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຸຈ຺ຉຫຕ຺ຖາວ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ກິໍ, ອມ຺ມາ’’ຕິ ວິສາຂາຍ ປຸຏ຺ຐາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ‘‘ອມ຺ມ, ນາຫໍ ມມ ອຍ຺ເຍນ ອາມຏ຺ຐຠຓ຺ຑໍ ປິລນ຺ຘິສ຺ສາມິ, ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ມຍາ. ອຍ຺ຍານໍ ປນ ປຏິຊຄ຺ຄິຕຸໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ອຸປເນສ຺ສາມິ, ຄຈ຺ຉ, ຕໍ ອາຫຣາຫີ’’ຕິ. ສາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຫຣິ. ວິສາຂາ ຕໍ ອປິລນ຺ຘິຕ຺ວາວ ກມ຺ມາເຣ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ອຄ຺ຆາເປສິ. ເຕຫິ ‘‘ນວ ໂກຏິໂຍ ອຄ຺ຆຕິ, ຫຕ຺ຖກາຣາປຓິຍໍ ປນສ຺ສ ສຕສຫສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປສາຘນໍ ຍາເນ ຐປາເປຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ ຫິ ຕໍ ວິກ຺ກິຓຖາ’’ຕິ ອາຫ. ຠຕ຺ຕກໍ ຘນໍ ທຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິໍຕຸ ນ ໂກຈິ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ. ຕຎ຺ຫິ ປສາຘນໍ ປສາເຘຕຸໍ ອນຸຈ຺ຉວິກາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ນາມ ທຸລ຺ລຠາ. ປຖວິມຓ຺ຑລສ຺ມິຎ຺ຫິ ຕິສ຺ໂສວ ອິຕ຺ຖິໂຍ ມຫາລຕາປສາຘນໍ ລຠິໍສຸ ວິສາຂາ ມຫາອຸປາສິກາ, ພນ຺ຘຸລມລ຺ລເສນາປຕິສ຺ສ ຠຣິຍາ, ມລ຺ລິກາ, ພາຣາຓສີເສຏ຺ຐິໂນ ຘີຕາຕິ.

ຕສ຺ມາ ວິສາຂາ ສຍເມວ ຕສ຺ສ ມູລໍ ທຕ຺ວາ ສຕສຫສ຺ສາຘິກາ ນວ ໂກຏິໂຍ ສກເຏ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ເນຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ອຍ຺ເຍນ ອານນ຺ທຕ຺ເຖເຣນ ມມ ປສາຘນໍ ຫຕ຺ເຖນ ອາມຏ຺ຐໍ, ເຕນ ອາມຏ຺ຐກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນ ສກ຺ກາ ຕໍ ມຍາ ປິລນ຺ຘິຕຸໍ. ຕໍ ປນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍໍ ອຸປເນສ຺ສາມີຕິ ວິກ຺ກິຓາເປນ຺ຕີ ອຎ຺ຎໍ ຕໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ ອທິສ຺ວາ ອຫເມວ ຕສ຺ສ ມູລໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອາຄຕາ, ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ກຕຣປຈ຺ຈເຍນ ອຸປເນສ຺ສາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ປາຈີນທ຺ວາເຣ ສງ຺ຆສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໍ ກາຕຸໍ ເຕ ຍຸຕ຺ຕໍ ວິສາເຂຕິ ‘‘ຍຸຕ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວິສາຂາ ຕຸຏ຺ຐມານສາ ນວໂກຏີຫິ ຠູມິເມວ ຄຓ຺ຫິ. ອປຣາຫິ ນວໂກຏີຫິ ວິຫາຣໍ ກາຕຸໍ ອາຣຠິ.

ອເຖກທິວສໍ ສຕ຺ຖາ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ຠທ຺ທິຍນຄເຣ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ຠທ຺ທິຍສ຺ສ ນາມ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ເຄເຫ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣທ຺ວາຣາຠິມຸໂຂ ອໂຫສິ. ປກຕິຍາ ຫິ ສຕ຺ຖາ ວິສາຂາຍ ເຄເຫ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຊຕວເນ ວສຕິ. ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ເຄເຫ ຠິກ຺ຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຈີນທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຸພ຺ພາຣາເມ ວສຕິ. ອຸຕ຺ຕຣທ຺ວາຣໍ ສນ຺ຘາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍເຍວ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຊານນ຺ຕິ. ວິສາຂາປິ ຕໍ ທິວສໍ ‘‘ສຕ຺ຖາ ອຸຕ຺ຕຣທ຺ວາຣາຠິມຸໂຂ ຄໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຈາຣິກໍ ຄນ຺ຕຸກາມຕ຺ຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ວິສາເຂ’’ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເອຕ຺ຕກໍ ຘນໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ວິຫາຣໍ ກາເຣມິ, ນິວຕ຺ຕຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອນິວຕ຺ຕຄມນໍ ອິທໍ ວິສາເຂ’’ຕິ. ສາ ‘‘ອທ຺ຘາ ເຫຕຸສມ຺ປນ຺ນໍ ກຎ຺ຈິ ປສ຺ສິສ຺ສຕິ ຠຄວາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ກຕາກຕວິຊານນກໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຍໍ ຣຸຈ຺ຈສິ, ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫ ວິສາເຂ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ກິຎ຺ຈາປິ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ປິຍາຍຕິ, ‘‘ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖໂຣ ອິທ຺ຘິມາ, ເອຕໍ ເມ ນິສ຺ສາຍ ກມ຺ມໍ ລຫຸໍ ນິປ຺ຜຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປນ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ. ເຖໂຣ ສຕ຺ຖາຣໍ ໂອໂລເກສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ຕວ ປຣິວາເຣ ປຎ຺ຈສເຕ ຠິກ຺ຂູ ຄເຫຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕຖາ ອກາສິ. ຕສ຺ສານຸຠາເວນ ປຎ຺ຎາສສຏ຺ຐິໂຍຊນານິປິ ຣຸກ຺ຂຕ຺ຖາຍ ຈ ປາສາຓຕ຺ຖາຍ ຈ ຄຕາ ມນຸສ຺ສາ ມຫນ຺ເຕ ມຫນ຺ເຕ ຣຸກ຺ເຂ ຈ ປາສາເຓ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ທິວສເມວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເນວ ສກເຏ ຣຸກ຺ຂປາສາເຓ ອາໂຣເປນ຺ຕາ ກິລມນ຺ຕິ, ນ ອກ຺ໂຂ ຠິຊ຺ຊຕິ. ນ ຈິຣສ຺ເສວ ທ຺ເວຠູມິກໍ ປາສາທໍ ກຣິໍສຸ. ເຫຏ຺ຐາຠູມິຍໍ ປຎ຺ຈ ຄພ຺ຠສຕານິ, ອຸປຣິຠູມິຍໍ ປຎ຺ຈ ຄພ຺ຠສຕານີຕິ ຄພ຺ຠສຫສ຺ສປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ປາສາໂທ ອໂຫສິ. ອຏ຺ຐກຣີເສ ປຣິສຸທ຺ເຘ ຠູມິຠາເຄ ປາສາທໍ ກາຣາເປສິ, ‘‘ສຸທ຺ຘປາສາໂທ ປນ ນ ໂສຠຕີ’’ຕິ ຕໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ປຘານເວຕ຺ຕເຄຫສຕານິ, ປຎ຺ຈ ຈູຬປາສາທສຕານິ, ປຎ຺ຈ ທີຆມາຬກສຕານິ ກາຣາເປສິ.

ອຖ ສຕ຺ຖາ ນວຫິ ມາເສຫິ ຈາຣິກໍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຸນ ສາວຕ຺ຖິໍ ອຄມາສິ. ວິສາຂາຍປິ ປາສາເທ ກມ຺ມໍ ນວຫິ ມາເສຫິ ນິຏ຺ຐິຕໍ. ປາສາທກູຏໍ ຆນໂກຏ຺ຏິຕຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ເຓເນວ ສຏ຺ຐິອຸທກຆຏຄຓ຺ຫນກໍ ກາຣາເປສິ. ‘‘ສຕ຺ຖາ ເຊຕວນວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ຈ ສຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິຫາຣໍ ເນຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎໍ ຄຓ຺ຫິ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມໍ ຈຕຸມາສໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິເຘວ ວສຖ, ປາສາທມຫໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອຘິວາເສສິ. ສາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ວິຫາເຣ ເອວ ທານໍ ເທຕິ. ອຖສ຺ສາ ເອກາ ສຫາຍິກາ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ເອກໍ ວຕ຺ຖໍ ອາທາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ສຫາຍິເກ ອຫໍ ອິມໍ ວຕ຺ຖໍ ຕວ ປາສາເທ ຠູມຕ຺ຖຣຓສງ຺ເຂເປນ ອຕ຺ຖຣິຕຸກາມາ, ອຕ຺ຖຣຓຏ຺ຐານໍ ເມ ອາຈິກ຺ຂຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສາຘຸ ສຫາຍິເກ, ສເຈ ຕ຺ຍາຫໍ ‘ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວກ຺ຂາມິ, ຕ຺ວໍ ‘ເມ ໂອກາສໍ ອທາຕຸກາມາ’ຕິ ມຎ຺ຎິສ຺ສສິ, ສຍເມວ ປາສາທສ຺ສ ທ຺ເວ ຠູມິໂຍ ຄພ຺ຠສຫສ຺ສຎ຺ຈ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຣຓຏ຺ຐານໍ ຊານາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ວຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິຈຣນ຺ຕີ ຕໂຕ ອປ຺ປຕຣມູລໍ ວຕ຺ຖໍ ອທິສ຺ວາ ‘‘ນາຫໍ ອິມສ຺ມິໍ ປາສາເທ ປຸຎ຺ຎຠາຄໍ ລຠາມີ’’ຕິ ໂທມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ຕາ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ໂຣທນ຺ຕີ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ທິສ຺ວາ, ‘‘ກສ຺ມາ ໂຣທສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ສາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຖໂຣ ‘‘ມາ ຈິນ຺ຕຍິ, ອຫໍ ເຕ ອຕ຺ຖຣຓຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ໂສປານປາທມູເລ ປາທໂຘວນຏ຺ຐາເນ ອິມໍ ປາທປຸຎ຺ຉນກໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຣາຫິ, ຠິກ຺ຂູ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ປຐມໍ ເອຕ຺ຖ ປາທໍ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ປວິສິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອວໍ ເຕ ມຫປ຺ຜລໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ວິສາຂາຍ ກິເຣຕໍ ອສລ຺ລກ຺ຂິຕຏ຺ຐານໍ.

ວິສາຂາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ ອທາສິ, ອວສານທິວເສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈີວຣສາຏເກ ອທາສິ. ສງ຺ຆນວເກນ ລທ຺ຘຈີວຣສາຏກາ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນກາ ໂຫນ຺ຕິ. ສພ຺ເພສໍ ປຕ຺ຕານິ ປູເຣຕ຺ວາ ເຠສຊ຺ຊໍ ອທາສິ. ທານປຣິຈ຺ຈາເຄ ນວ ໂກຏິໂຍ ອຄມໍສຸ. ອິຕິ ວິຫາຣສ຺ສ ຠູມິຄ຺ຄຫເຓ ນວ ໂກຏິໂຍ, ວິຫາຣສ຺ສ ກາຣາປເນ ນວ, ວິຫາຣມເຫ ນວາຕິ ສພ຺ພາປິ ສຕ຺ຕວີສຕິ ໂກຏິໂຍ ສາ ພຸທ຺ຘສາສເນ ປຣິຈ຺ຈຊິ. ອິຕ຺ຖິຠາເວ ຐຕ຺ວາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ເຄເຫ ວສມານາຍ ເອວຣູໂປ ມຫາປຣິຈ຺ຈາໂຄ ນາມ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ນຕ຺ຖິ. ສາ ວິຫາຣມຫສ຺ສ ນິຏ຺ຐິຕທິວເສ ວຑ຺ຒມານກຈ຺ຉາຍາຍ ປຸຕ຺ຕນຕ຺ຕປນຕ຺ຕປຣິວຸຕາ ‘‘ຍໍ ຍໍ ມຍາ ປຸພ຺ເພ ປຕ຺ຖິຕໍ, ສພ຺ພເມວ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປາສາທໍ ອນຸປຣິຍາຍນ຺ຕີ ປຎ຺ຈຫິ ຄາຖາຫິ ມຘຸຣສທ຺ເທນ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ກທາຫໍ ປາສາທໍ ຣມ຺ມໍ, ສຸຘາມຕ຺ຕິກເລປນໍ;

ວິຫາຣທານໍ ທສ຺ສາມິ, ສງ຺ກປ຺ໂປ ມຍ຺ຫ ປູຣິໂຕ.

‘‘ກທາຫໍ ມຎ຺ຈປີຐຎ຺ຈ, ຠິສິພິມ຺ໂພຫນານິ ຈ;

ເສນາສນຠຓ຺ຑໍ ທສ຺ສາມິ, ສງ຺ກປ຺ໂປ ມຍ຺ຫ ປູຣິໂຕ.

‘‘ກທາຫໍ ສລາກຠຕ຺ຕໍ, ສຸຈິໍ ມໍສູປເສຈນໍ;

ໂຠຊນທານໍ ທສ຺ສາມິ, ສງ຺ກປ຺ໂປ ມຍ຺ຫ ປູຣິໂຕ.

‘‘ກທາຫໍ ກາສິກໍ ວຕ຺ຖໍ, ໂຂມກປ຺ປາສິການິ ຈ;

ຈີວຣທານໍ ທສ຺ສາມິ, ສງ຺ກປ຺ໂປ ມຍ຺ຫ ປູຣິໂຕ.

‘‘ກທາຫໍ ສປ຺ປິນວນີຕໍ, ມຘຸເຕລຎ຺ຈ ຜາຓິຕໍ;

ເຠສຊ຺ຊທານໍ ທສ຺ສາມິ, ສງ຺ກປ຺ໂປ ມຍ຺ຫ ປູຣິໂຕ’’ຕິ.

ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສາ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣຈຍິໍສຸ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ເຫຫິ ເອຕ຺ຕເກ ອທ຺ຘາເນ ວິສາຂາຍ ຄາຍນໍ ນາມ ນ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພໍ, ສາ ອຊ຺ຊ ປຸຕ຺ຕນຕ຺ຕປນຕ຺ຕປຣິວຸຕາ ຄາຍມານາ ປາສາທໍ ອນຸປຣິຍາຍຕິ, ກິໍ ນຸ ຂ຺ວສ຺ສາ ປິຕ຺ຕໍ ວາ ກຸປິຕໍ, ອຸທາຫຸ ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາ ຊາຕາ’’ຕິ? ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍ຺ຫໍ ຘີຕາ ຄາຍຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ປນສ຺ສາ ອຊ຺ຌາສໂຍ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ, ສາ ‘ປຕ຺ຖິຕປຕ຺ຖນາ ເມ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕາ’ຕິ ຕຸຏ຺ຐມານສາ ອຸທານໍ ອຸທາເນນ຺ຕີ ວິຈຣຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກທາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຕາຍ ປຕ຺ຖນາ ປຕ຺ຖິຕາ’’ຕິ? ‘‘ສຸຓິສ຺ສຖ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ສຸຓິສ຺ສາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ –

‘‘ອຕີເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິໂຕ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສໍ ອາຍຸ ອໂຫສິ, ຂີຓາສວານໍ ສຕສຫສ຺ສປຣິວາໂຣ, ນຄຣໍ ຫໍສວຕີ ນາມ, ປິຕາ ສຸນນ຺ໂທ ນາມ ຣາຊາ, ມາຕາ ສຸຊາຕາ ນາມ ເທວີ, ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄອຸປຏ຺ຐາຍິກາ ເອກາ ອຸປາສິກາ ອຏ຺ຐ ວເຣ ຍາຈິຕ຺ວາ ມາຕຸຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ຕີ ສາຍໍປາຕໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສາ ເອກາ ສຫາຍິກາ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ນິພທ຺ຘໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ສາ ຕສ຺ສາ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍ ວິສ຺ສາເສນ ກຖນຎ຺ຈ ວລ຺ລຠຠາວຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ, ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ກຕ຺ວາ ເອວໍ ພຸທ຺ຘານໍ ວລ຺ລຕາ ໂຫຕີ’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘ຠນ຺ເຕ, ເອສາ ອິຕ຺ຖີ ຕຸມ຺ຫາກໍ ກິໍ ໂຫຕີ’’’ຕິ? ‘‘ອຸປຏ຺ຐາຍິການໍ ອຄ຺ຄາ’’ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ກິໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຍິການໍ ອຄ຺ຄາ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ປຕ຺ຖນໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ’’ຕິ. ‘‘ອິທານິ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ລທ຺ຘຸໍ ສກ຺ກາ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ສກ຺ກາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ເສນ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ອຘິວາເສສິ. ສາ ສຕ຺ຕາຫໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ໂອສານທິວເສ ຈີວຣສາຏເກ ທຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປາທມູເລ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ນາຫໍ ອິມສ຺ສ ທານສ຺ສ ຜເລນ ເທວິສ຺ສຣິຍາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຕ຺ເຖມິ, ຕຸມ຺ຫາທິສສ຺ສ ປເນກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຏ຺ຐ ວເຣ ລຠິຕ຺ວາ ມາຕຸຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຏິຊຄ຺ຄິຕຸໍ ສມຕ຺ຖານໍ ອຄ຺ຄາ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ສມິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ອິມິສ຺ສາ ປຕ຺ຖນາ’’ຕິ ອນາຄຕໍ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສປຣິໂຍສາເນ ໂຄຕໂມ ນາມ ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕທາ ຕ຺ວໍ ວິສາຂາ ນາມ ອຸປາສິກາ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຏ຺ຐ ວເຣ ລຠິຕ຺ວາ ມາຕຸຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ຕີນໍ ອຸປຏ຺ຐາຍິການໍ ອຄ຺ຄາ ຠວິສ຺ສສີ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສາ ສາ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ສ຺ເວວ ລທ຺ຘພ຺ພາ ວິຍ ອໂຫສິ.

ສາ ຍາວຕາຍຸກໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ຕີ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລ ກິກິສ຺ສ ກາສິຣຎ຺ໂຎ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘີຕານໍ ກນິຏ຺ຐາ ສງ຺ຆທາສີ ນາມ ຫຸຕ຺ວາ ປຣກຸລໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ຕາຫິ ເຊຏ຺ຐຠຄິນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາທມູເລປິ ‘‘ອນາຄເຕ ຕຸມ຺ຫາທິສສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ມາຕຸຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ຈຕຸປຈ຺ຈຍທາຍິການໍ ອຄ຺ຄາ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ສາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ຕີ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິໂນ ຘີຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ມຍ຺ຫໍ ສາສເນ ພຫູນິ ປຸຎ຺ຎານິ ອກາສິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘‘ນ ມຍ຺ຫໍ ຘີຕາ ຄາຍຕິ, ປຕ຺ຖິຕປຕ຺ຖນາຍ ປນ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ອຸທານໍ ອຸທາເນຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ຍຖາ ນາມ ເຉໂກ ມາລາກາໂຣ ນານາປຸປ຺ຜານໍ ມຫນ຺ຕໍ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ນານປ຺ປກາເຣ ມາລາຄຸເຓ ກໂຣຕິ, ເອວເມວ ວິສາຂາຍ ນານປ຺ປກາຣານິ ປຸຎ຺ຎານິ ກາຕຸໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໕໓. ‘‘ຍຖາປິ ປຸປ຺ຜຣາສິມ຺ຫາ, ກຍິຣາ ມາລາຄຸເຓ ພຫູ;

ເອວໍ ຊາເຕນ ມຈ຺ເຈນ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ ພຫຸ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຸປ຺ຜຣາສິມ຺ຫາຕິ ນານປ຺ປກາຣານໍ ປຸປ຺ຜານໍ ຣາສິມ຺ຫາ. ກຍິຣາຕິ ກເຣຍ຺ຍ. ມາລາຄຸເຓ ພຫູຕິ ເອກໂຕ ວຓ຺ຏິກມາລາທິເຠທາ ນານປ຺ປກາຣາ ມາລາວິກຕິໂຍ. ມຈ຺ເຈນາຕິ ມຣິຕພ຺ພສຠາວຕາຍ ‘‘ມຈ຺ໂຈ’’ຕິ ລທ຺ຘນາເມນ ສຕ຺ເຕນ ຈີວຣທານາທິເຠທໍ ພຫຸໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸປ຺ຜຣາສິຄ຺ຄຫຓໍ ພຫຸປຸປ຺ຜທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ສເຈ ຫິ ອປ຺ປານິ ປຸປ຺ຜານິ ໂຫນ຺ຕິ, ມາລາກາໂຣ ຈ ເຉໂກ ເນວ ພຫູ ມາລາຄຸເຓ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອເຉໂກ ປນ ອປ຺ເປສຸ ພຫູສຸປິ ປຸປ຺ເຜສຸ ນ ສກ຺ໂກຕິເຍວ. ພຫູສຸ ປນ ປຸປ຺ເຜສຸ ສຕິ ເຉໂກ ມາລາກາໂຣ ທກ຺ໂຂ ກຸສໂລ ພຫູ ມາລາຄຸເຓ ກໂຣຕິ, ເອວເມວ ສເຈ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ສທ຺ຘາ ມນ຺ທາ ໂຫຕິ, ໂຠຄາ ຈ ພຫູ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເນວ ສກ຺ໂກຕິ ພຫູນິ ກຸສລານິ ກາຕຸໍ, ມນ຺ທາຍ ຈ ປນ ສທ຺ຘາຍ ມນ຺ເທສຸ ຈ ປນ ໂຠເຄສຸ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອຸຬາຣາຍ ຈ ປນ ສທ຺ຘາຍ ມນ຺ເທສຸ ຈ ໂຠເຄສຸ ນ ສກ຺ໂກຕິເຍວ. ອຸຬາຣາຍ ຈ ປນ ສທ຺ຘາຍ ອຸຬາເຣສຸ ຈ ໂຠເຄສຸ ສຕິ ສກ຺ໂກຕິ. ຕຖາຣູປາ ຈ ວິສາຂາ ອຸປາສິກາ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຍຖາປິ…ເປ… ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ ພຫຸ’’ນ຺ຕິ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍ ອເຫສຸໍ. ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ຊາຕາຕິ.

ວິສາຂາວຕ຺ຖຸ ອຏ຺ຐມໍ