໗. ຉຕ຺ຕປາຓິອຸປາສກວຕ຺ຖຸ

ຍຖາປິ ຣຸຈິຣໍ ປຸປ຺ຜນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຉຕ຺ຕປາຓິອຸປາສກໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາວຕ຺ຖິຍຎ຺ຫິ ຉຕ຺ຕປາຓິ ນາມ ອຸປາສໂກ ຕິປິຏກຘໂຣ ອນາຄາມີ. ໂສ ປາໂຕວ ອຸໂປສຖິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອຄມາສິ. ອນາຄາມິອຣິຍສາວການຎ຺ຫິ ສມາທານວເສນ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ມຄ຺ເຄເນວ ເຕສໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍຎ຺ຈ ເອກຠຕ຺ຕິກຎ຺ຈ ອາຄຕໍ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ຆຏິກາໂຣ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກຸມ຺ຠກາໂຣ ເອກຠຕ຺ຕິໂກ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໒໘໘). ເອວໍ ອນາຄາມິໂນ ປກຕິຍາວ ເອກຠຕ຺ຕິກາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ໂສປິ ຕເຖວ ອຸໂປສຖິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສຕ຺ຖຸ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອຄມາສິ. ຉຕ຺ຕປາຓິ ອຸປາສໂກ ຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຸຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ ນຸ ໂຂ, ໂນ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ – ‘‘ອຫໍ ອຄ຺ຄຣາຊສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ເມ ປເທສຣາຊານໍ ທິສ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ, ຣາຊາ ໂຂ ປນ ເມ ອນຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ກຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ເອຕສ຺ມິໍ ກຸຊ຺ຌນ຺ເຕປິ ເນວ ອຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ. ຣາຊານໍ ທິສ຺ວາ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ເຕນ ຫິ ຣາຊາ ຄຣຸກໂຕ ໂຫຕິ, ໂນ ສຕ຺ຖາ, ຕສ຺ມາ ເນວ ອຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນ ອຸຏ຺ຐຫິ. ປຓ຺ຑິຕປຸຣິສາ ນາມ ຄຣຸຕຣານໍ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ອນຸຏ຺ຐຫນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ນ ກຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ຣາຊາ ປນ ຕໍ ອນຸຏ຺ຐຫນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ກຸປິຕມານໂສ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ສຕ຺ຖາ ກຸປິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ມຫາຣາຊ, ອຍໍ ຉຕ຺ຕປາຓິ ອຸປາສໂກ ປຓ຺ຑິໂຕ ທິຏ຺ຐຘມ຺ໂມ ຕິປິຏກຘໂຣ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖກຸສໂລ’’ຕິ ອຸປາສກສ຺ສ ຄຸຓໍ ກເຖສິ. ຣຎ຺ໂຎ ຕສ຺ສ ຄຸຓກຖໍ ສຸຓນ຺ຕສ຺ເສວ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸທຸກໍ ຊາຕໍ.

ອເຖກທິວສໍ ຣາຊາ ອຸປຣິປາສາເທ ຐິໂຕ ຉຕ຺ຕປາຓິໍ ອຸປາສກໍ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ຉຕ຺ຕມາທາຍ ອຸປາຫນມາຣຸຍ຺ຫ ຣາຊງ຺ຄເຓນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປກ຺ໂກສາເປສິ. ໂສ ຉຕ຺ຕຸປາຫນໍ ອປເນຕ຺ວາ ຣາຊານມຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ຣາຊາ ອາຫ – ‘‘ໂຠ ອຸປາສກ, ກິນ຺ເຕ ຉຕ຺ຕຸປາຫນໍ ອປນີຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘‘ຣາຊາ ປກ຺ໂກສຕີ’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ອປເນຕ຺ວາ ອາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ. ‘‘ອຊ຺ຊ ອມ຺ຫາກໍ ຣາຊຠາໂວ ຕຸມ຺ເຫຫິ ຎາໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ‘‘ສທາປິ ມຍໍ, ເທວ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຣາຊຠາວໍ ຊານາມາ’’ຕິ. ‘‘ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ປຸຣິມທິວເສ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ໂນ ມໍ ທິສ຺ວາ ນ ອຸຏ຺ຐຫີ’’ຕິ? ‘‘ມຫາຣາຊ, ອຫໍ ອຄ຺ຄຣາຊສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ໂນ, ປເທສຣາຊານໍ ທິສ຺ວາ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຣິ ອຄາຣວໍ ປເວເທຍ຺ຍໍ, ຕສ຺ມາ ນ ອຸຏ຺ຐຫິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ໂຫຕຸ, ໂຠ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ’’. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ກິຣ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິການໍ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖານໍ ກຸສລາ ຕິປິຏກຘຣາ ອມ຺ຫາກໍ ອນ຺ເຕປຸເຣ ຘມ຺ມໍ ວາເຈຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ໂກມິ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ຣາຊເຄຫໍ ນາມ ມຫາສາວຊ຺ຊໍ, ທຸຍຸຕ຺ຕສຸຍຸຕ຺ຕການິ ຄຣຸກາເນຕ຺ຖ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ມາ ເອວໍ ວເທຖ, ‘ປຸຣິມທິວເສ ມໍ ທິສ຺ວາ ນ ອຸຏ຺ຐິໂຕມ຺ຫີ’ຕິ ມາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ‘‘ເທວ, ຄິຫີນໍ ວິຈຣຓຏ຺ຐານໍ ນາມ ມຫາສາວຊ຺ຊໍ, ເອກໍ ປພ຺ພຊິຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ວາຈາເປຖາ’’ຕິ. ຣາຊາ ‘‘ສາຘຸ, ໂຠ, ຄຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ຕໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ຍາຈິ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມລ຺ລິກາ ຈ ເທວີ ວາສຠຂຕ຺ຕິຍາ ຈ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓິສ຺ສາມາຕິ ວທນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ນິພທ຺ຘໍ ມມ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕາສໍ ຘມ຺ມໍ ອຸທ຺ທິສຖາ’’ຕິ. ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ ນິພທ຺ຘໍ ເອກຏ຺ຐານຄມນໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເທຖາ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຠາຣມກາສິ. ເຖໂຣ ນິພທ຺ຘໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕາສໍ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສຕິ. ຕາສຸ ມລ຺ລິກາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຊ຺ຌາຍິຕ຺ວາ ອຸທ຺ເທສໍ ປຏິຈ຺ຉາເປສິ. ວາສຠຂຕ຺ຕິຍາ ປນ ເນວ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ສຊ຺ຌາຍຕິ, ນ ອຸທ຺ເທສໍ ປຏິຈ຺ຉາເປຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ.

ອເຖກທິວສໍ ສຕ຺ຖາ ເຖຣໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິມານນ຺ທ, ອຸປາສິກາ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ? ‘‘ມລ຺ລິກາ, ຠນ຺ເຕ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສຊ຺ຌາຍຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຸທ຺ເທສໍ ປຏິຈ຺ຉາເປຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຕຸມ຺ຫາກໍ ປນ ຎາຕິຘີຕາ ເນວ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ສຊ຺ຌາຍຕິ, ນ ອຸທ຺ເທສໍ ປຏິຈ຺ຉາເປຕຸໍ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ເຖຣສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ອານນ຺ທ, ມຍາ ກຖິຕຘມ຺ໂມ ນາມ ສກ຺ກຈ຺ຈມສຸຓນ຺ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອສຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ອເທເສນ຺ຕສ຺ສ ວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນໍ ອຄນ຺ຘກປຸປ຺ຜໍ ວິຍ ອຜໂລ ໂຫຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປນ ສວນາທີນິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ມຫານິສໍໂສ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໕໑. ‘‘ຍຖາປິ ຣຸຈິຣໍ ປຸປ຺ຜໍ, ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ອຄນ຺ຘກໍ;

ເອວໍ ສຸຠາສິຕາ ວາຈາ, ອຜລາ ໂຫຕິ ອກຸພ຺ພໂຕ.

໕໒. ‘‘ຍຖາປິ ຣຸຈິຣໍ ປຸປ຺ຜໍ, ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ສຄນ຺ຘກໍ;

ເອວໍ ສຸຠາສິຕາ ວາຈາ, ສຜລາ ໂຫຕິ ກຸພ຺ພໂຕ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຣຸຈິຣນ຺ຕິ ໂສຠນໍ. ວຓ຺ຓວນ຺ຕນ຺ຕິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານສມ຺ປນ຺ນໍ, ອຄນ຺ຘກນ຺ຕິ ຄນ຺ຘວິຣຫິຕໍ ປາລິຠທ຺ທກຄິຣິກຓ຺ຓິກຊຍສຸມນາທິເຠທໍ. ເອວໍ ສຸຠາສິຕາ ວາຈາຕິ ສຸຠາສິຕາ ວາຈາ ນາມ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ. ຕໍ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານສມ຺ປນ຺ນໍ ອຄນ຺ຘກປຸປ຺ຜສທິສໍ. ຍຖາ ປນ ອຄນ຺ຘກປຸປ຺ຜໍ ໂຍ ນໍ ຘາເຣຕິ, ຕສ຺ສ ສຣີເຣ ຄນ຺ຘໍ ນ ຜຣຕິ, ເອວໍ ເອຕມ຺ປິ ໂຍ ນໍ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສວນາທີຫິ ນ ສມາຈຣຕິ, ຕສ຺ສ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອສມາຈຣນ຺ຕສ຺ສ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ອກຸພ຺ພໂຕ ສຸຕຄນ຺ຘຎ຺ຈ ວາຈາຄນ຺ຘຎ຺ຈ ປຏິປຕ຺ຕິຄນ຺ຘຎ຺ຈ ນ ອາວຫຕິ ອຜລາ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອວໍ ສຸຠາສິຕາ ວາຈາ, ອຜລາ ໂຫຕິ ອກຸພ຺ພໂຕ’’ຕິ. ສຄນ຺ຘກນ຺ຕິ ຈມ຺ປກນີລຸປ຺ປລາທິເຠທໍ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ຕໍ ປຸປ຺ຜໍ ຘາເຣນ຺ຕສ຺ສ ສຣີເຣ ຄນ຺ໂຘ ຜຣຕິ, ເອວໍ ເຕປິຏກພຸທ຺ຘວຈນສງ຺ຂາຕາ ສຸຠາສິຕາ ວາຈາປິ. ກຸພ຺ພໂຕຕິ ໂຍ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສວນາທີຫິ ຕຕ຺ຖ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກໂຣຕິ, ສາ ອສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສຜລາ ໂຫຕິ, ສຸຕຄນ຺ຘວາຈາຄນ຺ຘປຏິປຕ຺ຕິຄນ຺ຘານໍ ອາວຫນໂຕ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ, ມຫານິສໍສາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປຕ຺ຕາ. ເທສນາ ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ຊາຕາຕິ.

ຉຕ຺ຕປາຓິອຸປາສກວຕ຺ຖຸ ສຕ຺ຕມໍ.