໔. ປຕິປູຊິກກຸມາຣິວຕ຺ຖຸ

ປຸປ຺ຜານິ ເຫວາຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ປຕິປູຊິກໍ ນາມ ກຸມາຣິກໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ວຕ຺ຖຸ ຕາວຕິໍສເທວໂລເກ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ກິຣ ມາລຠາຣີ ນາມ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສປຣິວຸໂຕ ອຸຍ຺ຍານໍ ປາວິສິ. ປຎ຺ຈສຕາ ເທວຘີຕໂຣ ຣຸກ຺ຂໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ປຸປ຺ຜານິ ປາເຕນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈສຕາ ປຕິຕານິ ປຸປ຺ຜານິ ຄເຫຕ຺ວາ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕິ. ຕາສຸ ເອກາ ເທວຘີຕາ ຣຸກ຺ຂສາຂາຍເມວ ຈຸຕາ, ສຣີຣໍ ທີປສິຂາ ວິຍ ນິພ຺ພາຍິ. ສາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເອກສ຺ມິໍ ກຸລເຄເຫ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຊາຕກາເລ ຊາຕິສ຺ສຣາ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ມາລຠາຣີເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠຣິຍາມ຺ຫີ’’ຕິ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕີ ວຸຑ຺ຒິມນ຺ວາຍ ຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ປູຊໍ ກຕ຺ວາ ສາມິກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ເຖສິ. ສາ ໂສຬສວສ຺ສກາເລ ປຣກຸລໍ ຄຕາປິ ສລາກຠຕ຺ຕປກ຺ຂິກຠຕ຺ຕວສ຺ສາວາສິກາທີນິ ທຕ຺ວາ, ‘‘ອຍໍ ເມ ສາມິກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕນຕ຺ຖາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ວທຕິ. ອຖສ຺ສາ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ອຍໍ ກຸມາຣິກາ ອຸຏ຺ຐາຍ ສມຸຏ຺ຐາຍ ປຕິເມວ ປຕ຺ເຖຕີຕິ ປຕິປູຊິກາ’’ຕິ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ສາປິ ນິພທ຺ຘໍ ອາສນສາລໍ ປຏິຊຄ຺ຄຕິ, ປານີຍໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ, ອາສນານິ ປຎ຺ຎເປຕິ. ອຎ຺ເຎປິ ມນຸສ຺ສາ ສລາກຠຕ຺ຕາທີນິ ທາຕຸກາມາ, ‘‘ອມ຺ມ, ອິມານິປິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປຏິປາເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ. ສາປິ ເອເຕນ ນິຍາເມນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ເອກປທວາເຣ ຉປຎ຺ຎາສ ກຸສລຘມ຺ເມ (ຘ. ສ. ໑; ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑ ເຍວາປນກວຓ຺ຓນາ) ປຏິລຠຕິ. ຕສ຺ສາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ຄພ຺ໂຠ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ສາ ທສມາສຈ຺ຈເຍນ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ. ຕສ຺ສ ປທສາ ຄມນກາເລ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ອຎ຺ຎມ຺ປີຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຕ຺ເຕ ປຏິລຠິ.

ສາ ເອກທິວສໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປູຊໍ ກຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ສິກ຺ຂາປທານິ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ທິວສປຣິໂຍສາເນ ຕໍ ຂຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ເກນຈິ ໂຣເຄນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສາມິກສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອິຕຣາປິ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕິ ເອວ. ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ປາໂຕວ ປຏ຺ຐາຍ ນ ທິສ຺ສສິ, ກຸຫິໍ ຄຕາສີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຈຸຕາມ຺ຫິ ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ວເທສີ’’ຕິ? ‘‘ເອວເມຕໍ, ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ກຸຫິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາສີ’’ຕິ? ‘‘ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກຸລເຄເຫ’’ຕິ. ‘‘ກິຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ຕຕ຺ຖ ຐິຕາສີ’’ຕິ? ‘‘ທສມາສຈ຺ຈເຍນ ມາຕຸ ກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ໂສຬສວສ຺ສກາເລ ປຣກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຕ຺ເຕ ວິຊາຍິຕ຺ວາ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ຕຸມ຺ເຫ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກເມວ ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາມ຺ຫິ, ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ມນຸສ຺ສານໍ ກິຕ຺ຕກໍ ອາຍູ’’ຕິ? ‘‘ວສ຺ສສຕມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອຕ຺ຕກເມວາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ອາຍຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕມນຸສ຺ສາ ກິໍ ນຸ ໂຂ ສຸຕ຺ຕປມຕ຺ຕາ ກາລໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕິ, ອຸທາຫຸ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ວເທຖ, ສາມິ’’? ‘‘ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ອາຍຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ວິຍ ອຊຣາມຣາ ວິຍ ຈ ນິຈ຺ຈໍ ປມຕ຺ຕາ, ມນຸສ຺ສາ’’ຕິ. ມາລຠາຣີເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ມຫາສໍເວໂຄ ອຸທປາທິ ‘‘ວສ຺ສສຕມຕ຺ຕມາຍຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕມນຸສ຺ສາ ກິຣ ປມຕ຺ຕາ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິທ຺ທາຍນ຺ຕິ, ກທາ ນຸ ໂຂ ທຸກ຺ຂາ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ? ມນຸສ຺ສານໍ ປນ ວສ຺ສສຕໍ ຕາວຕິໍສານໍ ເທວານໍ ເອໂກ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິໂວ, ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ຕິໍສຣຕ຺ຕິໂຍ ມາໂສ, ເຕນ ມາເສນ ທ຺ວາທສມາສິໂກ ສໍວຈ຺ຉໂຣ, ເຕນ ສໍວຈ຺ຉເຣນ ທິພ຺ພວສ຺ສສຫສ຺ສໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ, ຕໍ ມນຸສ຺ສຄຓນາຍ ຕິສ຺ໂສ ວສ຺ສໂກຏິໂຍ, ສຏ຺ຐິ ຈ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອກທິວໂສປິ ນາຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ມຸຫຸຕ຺ຕສທິໂສວ ກາໂລ ອໂຫສິ. ເອວໍ ອປ຺ປາຍຸກມນຸສ຺ສານໍ ປມາໂທ ນາມ ອຕິວິຍ ອຍຸຕ຺ໂຕຕິ.

ປຸນທິວເສ ຠິກ຺ຂູ ຄາມໍ ປວິຏ຺ຐາ ອາສນສາລໍ ອປຏິຊຄ຺ຄິຕໍ, ອາສນານິ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ, ປານີຍໍ ອນຸຏ຺ຐປິຕໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ກຫໍ ປຕິປູຊິກາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ກຫໍ ຕຸມ຺ເຫ ຕໍ ທກ຺ຂິສ຺ສຖ, ຫິຍ຺ໂຍ ອຍ຺ເຍສຸ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຄເຕສຸ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ມຕາ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສາ ອຸປກາຣໍ ສຣນ຺ຕາ ອສ຺ສູນິ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ຂີຓາສວານໍ ຘມ຺ມສໍເວໂຄ ອຸທປາທິ. ເຕ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ປຕິປູຊິກາ ນາມ ອຸປາສິກາ ອຸຏ຺ຐາຍ ສມຸຏ຺ຐາຍ ນານປ຺ປກາຣານິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ສາມິກເມວ ປຕ຺ເຖສິ, ສາ ອິທານິ ມຕາ, ກຫໍ ນຸ ໂຂ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສາມິກສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ນຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ສາມິກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. ‘‘ນ ສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ສາມິກໍ ປຕ຺ເຖຕິ, ຕາວຕິໍສຠວເນ ຕສ຺ສາ ມາລຠາຣີເທວປຸຕ຺ໂຕ ນາມ ສາມິໂກ, ສາ ຕສ຺ສ ປຸປ຺ຜປິລນ຺ຘນຏ຺ຐານໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ປຸນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ອໂຫ ປຣິຕ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕໍ, ປາໂຕວ ອມ຺ເຫ ປຣິວິສິຕ຺ວາ ສາຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນພ຺ຍາຘິນາ ມຕາ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຕ຺ຕໍ ສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕໍ ນາມ, ເຕເນວ ອິເມ ສຕ຺ເຕ ວຕ຺ຖຸກາເມຫິ ເຈວ ກິເລສກາເມຫິ ຈ ອຕິຕ຺ເຕ ເອວ ອນ຺ຕໂກ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກນ຺ທນ຺ເຕ ປຣິເທວນ຺ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໔໘. ‘‘ປຸປ຺ຜານິ ເຫວ ປຈິນນ຺ຕໍ, ພ຺ຍາສຕ຺ຕມນສໍ ນຣໍ;

ອຕິຕ຺ຕໍເຍວ ກາເມສຸ, ອນ຺ຕໂກ ກຸຣຸເຕ ວສ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຸປ຺ຜານິ ເຫວ ປຈິນນ຺ຕນ຺ຕິ ປຸປ຺ຜາຣາເມ ມາລາກາໂຣ ນານາປຸປ຺ຜານິ ວິຍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິພທ຺ຘານິ ເຈວ ອຸປກຣຓປຏິພທ຺ຘານິ ຈ ກາມຄຸຓປຸປ຺ຜານິ ໂອຈິນນ຺ຕເມວ. ພ຺ຍາສຕ຺ຕມນສໍ ນຣນ຺ຕິ ອສມ຺ປຕ຺ເຕສຸ ປຕ຺ຖນາວເສນ, ສມ຺ປຕ຺ເຕສຸ ເຄຘວເສນ ວິວິເຘນາກາເຣນ ອາສຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ. ອຕິຕ຺ຕໍເຍວ ກາເມສູຕິ ວຕ຺ຖຸກາມກິເລສກາເມສຸ ປຣິເຍສເນນປິ ປຏິລາເຠນປິ ປຣິໂຠເຄນປິ ນິຘາເນນປິ ອຕິຕ຺ຕໍ ເອວ ສມານໍ. ອນ຺ຕໂກ ກຸຣຸເຕ ວສນ຺ຕິ ມຣຓສງ຺ຂາໂຕ ອນ຺ຕໂກ ກນ຺ທນ຺ຕໍ ປຣິເທວນ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ວສໍ ປາເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປຕ຺ຕາ, ເທສນາ ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ຊາຕາຕິ.

ປຕິປູຊິກກຸມາຣິວຕ຺ຖຸ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.