໑໒. ຄຣຫທິນ຺ນວຕ຺ຖຸ

ຍຖາ ສງ຺ກາຣຏ຺ຐານສ຺ມິນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຄຣຫທິນ຺ນໍ ນາມ ນິຄຓ຺ຐສາວກໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາວຕ຺ຖິຍຎ຺ຫິ ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ຈ ຄຣຫທິນ຺ໂນ ຈາຕິ ທ຺ເວ ສຫາຍກາ ອເຫສຸໍ. ເຕສຸ ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ອຸປາສໂກ ພຸທ຺ຘສາວໂກ, ຄຣຫທິນ຺ໂນ ນິຄຓ຺ຐສາວໂກ. ຕໍ ນິຄຓ຺ຐາ ອຠິກ຺ຂຓໍ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຕວ ສຫາຍກໍ ສິຣິຄຸຕ຺ຕໍ ‘ກິໍ ຕ຺ວໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸປສງ຺ກມສິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ກິໍ ລຠິສ຺ສສີ’ຕິ ວຕ຺ວາ ຍຖາ ອມ຺ເຫ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກຎ຺ຈ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ທສ຺ສຕິ, ກິໍ ເອວໍ ໂອວທິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ຄຣຫທິນ຺ໂນ ເຕສໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຐິຕນິສິນ຺ນຏ຺ຐານາທີສຸ ສິຣິຄຸຕ຺ຕໍ ເອວໍ ໂອວທຕິ – ‘‘ສມ຺ມ, ກິໍ ເຕ ສມເຓນ ໂຄຕເມນ, ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກິໍ ລຠິສ຺ສສິ, ກິໍ ເຕ ມມ, ອຍ຺ເຍ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕສໍ ທານໍ ທາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາປິ ພຫູ ທິວເສ ຕຸຓ຺ຫີ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ, ‘‘ສມ຺ມ, ຕ຺ວໍ ອຠິກ຺ຂຓໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມໍ ຐິຕຏ຺ຐານາທີສຸ ເອວໍ ວເທສິ, ‘ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກິໍ ລຠິສ຺ສສິ, ມມ, ອຍ຺ເຍ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕສໍ ທານໍ ເທຫີ’ຕິ, ກເຖຫິ ຕາວ ເມ, ຕວ, ອຍ຺ຍາ, ກິໍ ຊານນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘‘ອໂຫ, ສາມິ, ມາ ເອວໍ ວທ, ມມ ອຍ຺ຍານໍ ອຎ຺ຎາຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ພໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ສພ຺ພໍ ກາຍວຈີມໂນກມ຺ມໍ ອິທໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິທໍ ນ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ສພ຺ພໍ ຠພ຺ພາຠພ຺ພໍ ຊານນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ ວເທສີ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ວເທມີ’’ຕິ. ‘‘ຍທິ ເອວໍ, ອຕິຠາຣິຍໍ ເຕ ກຕໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ມຍ຺ຫໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອນາຈິກ຺ຂນ຺ເຕນ, ອຊ຺ຊ ມຍາ ອຍ຺ຍານໍ ຎາຓານຸຠາໂວ ຎາໂຕ, ຄຈ຺ຉ, ສມ຺ມ, ອຍ຺ເຍ, ມມ ວຈເນນ ນິມນ຺ເຕຫີ’’ຕິ. ໂສ ນິຄຓ຺ຐານໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສຫາຍໂກ ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ສ຺ວາຕນາຍ ຕຸມ຺ເຫ ນິມນ຺ເຕຕີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສິຣິຄຸຕ຺ເຕນ ສາມໍ ຕ຺ວໍ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ອຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເຕ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ນິປ຺ຜນ຺ນໍ ໂນ ກິຈ຺ຈໍ, ສິຣິຄຸຕ຺ຕສ຺ສ ອມ຺ເຫສຸ ປສນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກາ ນາມ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ອມ຺ຫາກໍ ນ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວທິໍສຸ.

ສິຣິຄຸຕ຺ຕສ຺ສາປິ ມຫນ຺ຕໍ ນິເວສນໍ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເຄຫານໍ ອນ຺ຕເຣ ອຸຠໂຕ ທີຆໍ ອາວາຏໍ ຂຓາເປຕ຺ວາ ຄູຖກລລສ຺ສ ປູຣາເປສິ. ພຫິອາວາເຏ ທ຺ວີສຸ ປຣິຍນ຺ເຕສຸ ຂາຓຸເກ ໂກຏ຺ຏາເປຕ຺ວາ ເຕສຸ ຣຊ຺ຊຸໂຍ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ອາສນານໍ ປຸຣິມປາເທ ອາວາຏສ຺ສ ປຸຣິມປສ຺ເສ ຐປາເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມປາເທ ຣຊ຺ຊຸເກສຸ ຐປາເປສິ. ‘‘ເອວໍ ນິສິນ຺ນກາເລ ເອວໍ ອວໍສິຣາ ປຕິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ຍຖາ ອາວາໂຏ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວໍ ອາສນານໍ ອຸປຣິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓານິ ທາເປສິ. ມຫນ຺ຕາ ມຫນ຺ຕາ ຈາຏິໂຍ ຐປາເປຕ຺ວາ ກທລິປຓ຺ເຓຫິ ຈ ເສຕປິໂລຕິກາຫິ ຈ ມຸຂານິ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ຕາ ຕຸຈ຺ຉາ ເອວ ເຄຫສ຺ສ ປຈ຺ຉິມຠາເຄ ພຫິ ຍາຄຸຠຕ຺ຕສິຕ຺ຖສປ຺ປິເຕລມຘຸຜາຓິຕປູວຈຸຓ຺ຓມກ຺ຂິຕາ ກຕ຺ວາ ຐປາເປສິ. ຄຣຫທິນ຺ໂນ ປາໂຕວ ຕສ຺ສ ຆຣໍ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ອຍ຺ຍານໍ ສກ຺ກາໂຣ ສຊ຺ຊິໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອາມ, ສມ຺ມ, ສຊ຺ຊິໂຕ’’ຕິ. ‘‘ກຫໍ ປນ ເອໂສ’’ຕິ. ‘‘ເອຕາສຸ ເອຕ຺ຕິກາສຸ ຈາຏີສຸ ຍາຄຸ, ເອຕ຺ຕິກາສຸ ຠຕ຺ຕໍ, ເອຕ຺ຕິກາສຸ ສປ຺ປິຜາຓິຕປູວາທີນິ ປູຣິຕານິ, ອາສນານິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຄໂຕ ຕສ຺ສ ຄຕກາເລ ປຎ຺ຈສຕາ ນິຄຓ຺ຐາ ອາຄມິໍສຸ. ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ເຄຫາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ນິຄຓ຺ເຐ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຸຣໂຕ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ຐິໂຕ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ກິຣ ອຕີຕາທິເຠທໍ ສພ຺ພໍ ຊານາຖ, ເອວໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຸປຏ຺ຐາເກນ ມຍ຺ຫໍ ກຖິຕໍ. ສເຈ ສພ຺ພໍ ຕຸມ຺ເຫ ຊານາຖ, ມຍ຺ຫໍ ເຄຫໍ ມາ ປວິສິຕ຺ຖ. ມມ ເຄຫໍ ປວິຏ຺ຐານຎ຺ຫິ ໂວ ເນວ ຍາຄຸ ອຕ຺ຖິ, ນ ຠຕ຺ຕາທີນິ. ສເຈ ອຊານິຕ຺ວາ ປວິສິສ຺ສຖ, ຄູຖອາວາເຏ ໂວ ປາເຕຕ຺ວາ ໂປເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸຣິສານໍ ສຎ຺ຎໍ ອທາສິ. ເອວໍ ເຕສໍ ນິສີທນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມປສ຺ເສ ຐຕ຺ວາ ອາສນານໍ ອຸປຣິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓານິ ອປເນຍ຺ຍາຖ, ມາ ຕານິ ອສຸຈິນາ ມກ຺ຂຍິໍສູຕິ.

ອຖ ນິຄຓ຺ເຐ ‘‘ອິໂຕ ເອຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ນິຄຓ຺ຐາ ປວິສິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນສຸ ນິສີທິຕຸໍ ອາຣຠິໍສຸ. ອຖ ເນ ມນຸສ຺ສາ ວທິໍສຸ – ‘‘ອາຄເມຖ, ຠນ຺ເຕ, ມາ ຕາວ ນິສີທຖາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ເຄຫໍ ປວິຏ຺ຐານໍ ອຍ຺ຍານໍ ວຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕາສນມູເລສຸ ຐຕ຺ວາ ສພ຺ເພປິ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ອິທໍ ກິຣສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ອາວາເຏ ປຕິເຕ ‘ມາ, ອາວຸໂສ, ອວເສສາ ອາສເນ ນິສີທນ຺ຕູ’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ມາ ລຠຕູ’’ຕິ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອິເມຫິ ກຖິຕກຖໍ ອມ຺ເຫຫິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ. ອຖ ສພ຺ເພ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕາສນມູເລ ປຏິປາຏິຍາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ອຖ ເນ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຂິປ຺ປໍ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ນິສີທຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕສໍ ນິສິນ຺ນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອາສນານໍ ອຸປຣິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓານິ ນີຫຣິໍສຸ. ນິຄຓ຺ຐາ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ນິສິນ຺ນາ, ຣຊ຺ຊູນໍ ອຸປຣິ ຐປິຕາ ອາສນປາທາ ຠຏ຺ຐາ, ນິຄຓ຺ຐາ ອວໍສິຣາ ອາວາເຏ ປຕິໍສຸ. ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ເຕສຸ ປຕິເຕສຸ ທ຺ວາຣໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ເຕ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓຸຕ຺ຕິຓ຺ເຓ ‘‘ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ກສ຺ມາ ນ ຊານາຖາ’’ຕິ ທຓ຺ເຑຫິ ປາເຖຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ເອເຕສໍ ວຏ຺ຏິສ຺ສຕີ’’ຕິ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣາເປສິ. ເຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປລາຍິຕຸໍ ອາຣຠິໍສຸ. ຄມນມຄ຺ເຄ ປນ ເຕສໍ ສຸຘາປຣິກມ຺ມກຕໍ ຠູມິໍ ປິຈ຺ຉິລໍ ກາຣາເປສິ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອສຓ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຕິເຕ ປຕິເຕ ປຸນ ໂປຖາເປຕ຺ວາ ‘‘ອລໍ ເອຕ຺ຕກໍ ຕຸມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ເຕ ‘‘ນາສິຕມ຺ຫາ ຕຍາ, ນາສິຕມ຺ຫາ ຕຍາ’’ຕິ ກນ຺ທນ຺ຕາ ອຸປຏ຺ຐາກສ຺ສ ເຄຫທ຺ວາຣໍ ອຄມໍສຸ.

ຄຣຫທິນ຺ໂນ ຕໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ທິສ຺ວາ ກຸທ຺ໂຘ ‘‘ນາສິຕມ຺ຫິ ສິຣິຄຸຕ຺ເຕນ, ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ວນ຺ທນ຺ຕານໍ ສເທວເກ ໂລເກ ຍຖາຣຸຈິຍາ ທາຕຸໍ ສມຕ຺ເຖ ນາມ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕຠູເຕ ມມ, ອຍ຺ເຍ, ໂປຖາເປຕ຺ວາ ພ຺ຍສນໍ ປາເປສີ’’ຕິ ຣາຊກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ກຫາປຓສຫສ຺ສໍ ທຓ຺ຑໍ ກາເຣສິ. ອຖສ຺ສ ຣາຊາ ສາສນໍ ເປເສສິ. ໂສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ເທວ, ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ທຓ຺ຑໍ ຄຓ຺ຫຖ, ມາ ອນຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ. ເທວ, ມຍ຺ຫໍ ສຫາຍໂກ ນິຄຓ຺ຐສາວໂກ ມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕນິສິນ຺ນຏ຺ຐານາທີສຸ ອຠິຓ຺ຫໍ ເອວໍ ວເທສິ – ‘‘ສມ຺ມ, ກິໍ ເຕ ສມເຓນ ໂຄຕເມນ, ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກິໍ ລຠິສ຺ສສີ’’ຕິ ອິທໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ເທວ, ສເຈ ອິມສ຺ມິໍ ກາຣເຓ ທຓ຺ຑໍ ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ. ຣາຊາ ຄຣຫທິນ຺ນໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ເຕ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ເທວາ’’ຕິ. ຕ຺ວໍ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ອຊານນ຺ເຕ ສຕ຺ຖາໂຣຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ໂຕ ‘‘ສພ຺ພໍ ຊານນ຺ຕີ’’ຕິ ກິໍ ກາຣຓາ ຕຖາຄຕສາວກສ຺ສ ກເຖສິ. ‘‘ຕຍາ ອາໂຣປິຕທຓ຺ໂຑ ຕຸຍ຺ຫເມວ ໂຫຕູ’’ຕິ ເອວໍ ສ຺ເວວ ທຓ຺ຑໍ ປາປິໂຕ, ຕສ຺ເສວ ກຸລູປກາ ໂປເຖຕ຺ວາ ນີຫຏາ.

ໂສ ຕໍ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຑ຺ຒມາສມຕ຺ຕມ຺ປິ ສິຣິຄຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອກເຖຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອວໍ ວິຈຣິຕຸໍ ມຍ຺ຫໍ ອຍຸຕ຺ຕໍ, ເອຕສ຺ສ ກຸລູປການມ຺ປິ ມຍາ ພ຺ຍສນໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ສິຣິຄຸຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ສຫາຍ ສິຣິຄຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ, ສມ຺ມາ’’ຕິ? ‘‘ຎາຕິສຸຫຊ຺ຊານໍ ນາມ ກລໂຫປິ ໂຫຕິ ວິວາໂທປິ, ກິໍ ຕ຺ວໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ກເຖສິ, ກສ຺ມາ ເອວໍ ກໂຣສີ’’ຕິ? ‘‘ສມ຺ມ, ຕວ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ອກຖນໂຕ ນ ກເຖມີ’’ຕິ. ‘‘ຍໍ, ສມ຺ມ, ກຕໍ, ກຕເມວ ຕໍ ນ ມຍໍ ເມຕ຺ຕິໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸໂຠປິ ເອກຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ນິສີທນ຺ຕິ. ອເຖກທິວສໍ ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ຄຣຫທິນ຺ນໍ ອາຫ – ‘‘ກິໍ ເຕ ນິຄຓ຺ເຐຫິ, ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກິໍ ລຠິສ຺ສສິ, ມມ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ວາ ອຍ຺ຍານໍ ທານໍ ທາຕຸໍ ວາ ກິໍ ເຕ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ໂສປິ ເອຕເມວ ປຈ຺ຈາສີສຕິ, ເຕນສ຺ສ ກຓ຺ຑຸວນຏ຺ຐາເນ ນເຂນ ວິເລຂິຕໍ ວິຍ ອໂຫສິ. ໂສ, ‘‘ສິຣິຄຸຕ຺ຕ, ຕວ ສຕ຺ຖາ ກິໍ ຊານາຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອມ຺ໂຠ, ມາ ເອວໍ ວທ, ສຕ຺ຖຸ ເມ ອຊານິຕພ຺ພໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອຕີຕາທິເຠທໍ ສພ຺ພໍ ຊານາຕິ, ໂສຬສຫາກາເຣຫິ ສຕ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຫໍ ເອວໍ ນ ຊານາມິ, ກສ຺ມາ ມຍ຺ຫໍ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ນ ກເຖສິ, ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ ຄຈ຺ຉ, ຕວ ສຕ຺ຖາຣໍ ສ຺ວາຕນາຍ ນິມນ຺ເຕຫິ, ໂຠເຊສ຺ສາມິ, ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ມມ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວເທຫີ’’ຕິ.

ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມມ ສຫາຍໂກ ຄຣຫທິນ຺ໂນ ຕຸມ຺ເຫ ນິມນ຺ຕາເປຕິ, ປຎ຺ຈຫິ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສ຺ເວ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖ, ປຸຣິມທິວເສ ໂຂ ປນ ຕສ຺ສ ກຸລູປການໍ ມຍາ ອິທໍ ນາມ ກຕໍ, ມຍາ ກຕສ຺ສ ປຏິກຣຓມ຺ປິ ນ ຊານາມິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂໍ ທາຕຸກາມຕມ຺ປິ ນ ຊານາມິ, ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕໍ ເຈ, ອຘິວາເສຖ. ໂນ ເຈ, ມາ ອຘິວາສຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ໂສ ອມ຺ຫາກໍ ກາຕຸ ກາໂມ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອທ຺ທສ ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ເຄຫານໍ ອນ຺ຕເຣ ມຫນ຺ຕໍ ອາວາຏໍ ຂຓາເປຕ຺ວາ ອສີຕິສກຏມຕ຺ຕານິ ຂທິຣທາຣູນິ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ປູຣາເປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິໍ ທຕ຺ວາ ອມ຺ເຫ ອງ຺ຄາຣອາວາເຏ ປາເຕຕ຺ວາ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸກາໂມ’’ຕິ. ປຸນ ອາວຊ຺ເຊສິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕຕ຺ຖ ຄຕປຈ຺ຈຍາ ອຕ຺ໂຖ ອຕ຺ຖິ, ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ຕໂຕ ອິທໍ ອທ຺ທສ – ‘‘ອຫໍ ອງ຺ຄາຣອາວາເຏ ປາທໍ ປສາເຣສ຺ສາມິ, ຕໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ຐປິຕກິລຎ຺ຊໍ ອນ຺ຕຣຘາຍິສ຺ສຕິ, ອງ຺ຄາຣກາສຸໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຈກ຺ກມຕ຺ຕໍ ມຫາປທຸມໍ ອຸຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິ, ອຖາຫໍ ປທຸມກຓ຺ຓິກາ ອກ຺ກມນ຺ໂຕ ອາສເນ ນິສີທິສ຺ສາມິ, ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູປິ ຕເຖວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຫາຊໂນ ສນ຺ນິປຕິສ຺ສຕິ, ອຫໍ ຕສ຺ມິໍ ສມາຄເມ ທ຺ວີຫິ ຄາຖາຫິ ອນຸໂມທນໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ອນຸໂມທນປຣິໂຍສາເນ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ຈ ຄຣຫທິນ຺ໂນ ຈ ໂສຕາປນ຺ນາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຈ ຘນຣາສິໍ ສາສເນ ວິກິຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ອິມໍ ກຸລປຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ມຍາ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂໍ ອຘິວາເສສິ.

ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອຘິວາສນໍ ຄຣຫທິນ຺ນສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ອາຫ. ຄຣຫທິນ຺ໂນ ‘‘ອິທານິສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເຄຫານໍ ອນ຺ຕເຣ ມຫນ຺ຕໍ ອາວາຏໍ ຂຓາເປຕ຺ວາ ອສີຕິສກຏມຕ຺ຕານິ ຂທິຣທາຣູນິ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ປູຣາເປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິໍ ທຕ຺ວາ ຂທິຣງ຺ຄາຣຣາສີນໍ ໂຍຊາເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ຘມາເປຕ຺ວາ ຂທິຣງ຺ຄາຣຣາສິໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ອາວາຏມຕ຺ຖເກ ຣຸກ຺ຂປທຣານິ ຐປາເປຕ຺ວາ ກິລຎ຺ເຊນ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ໂຄມເຍນ ລິມ຺ປາເປຕ຺ວາ ເອເກນ ປສ຺ເສນ ທຸພ຺ພລທຓ຺ຑເກ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຄມນມຄ຺ຄໍ ກາເຣສິ, ‘‘ເອວໍ ອກ຺ກນ຺ຕອກ຺ກນ຺ຕກາເລ ທຓ຺ຑເກສຸ ຠຄ຺ເຄສຸ ປຣິວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອງ຺ຄາຣກາສຸຍໍ ປຕິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ເຄຫປຈ຺ຉາຠາເຄ ສິຣິຄຸຕ຺ເຕນ ຐປິຕນິຍາເມເນວ ຈາຏິໂຍ ຐປາເປສິ, ອາສນານິປິ ຕເຖວ ປຎ຺ຎາເປສິ. ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ປາໂຕວ ຕສ຺ສ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກໂຕ ເຕ, ສມ຺ມ, ສກ຺ກາໂຣ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອາມ, ສມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ກຫໍ ປນ ໂສ’’ຕິ? ‘‘ເອຫິ, ປສ຺ສາມາ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ສິຣິຄຸຕ຺ເຕນ ທສ຺ສິຕນເຍເນວ ທສ຺ເສສິ. ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ‘‘ສາຘຸ, ສມ຺ມາ’’ຕິ ອາຫ. ມຫາຊໂນ ສນ຺ນິປຕິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິເກນ ຫິ ນິມນ຺ຕິເຕ ມຫນ຺ໂຕ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາປິ ‘‘ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວິປ຺ປກາຣໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາປິ ‘‘ອຊ຺ຊ ສຕ຺ຖາ ມຫາຘມ຺ມເທສນໍ ເທເສສ຺ສຕິ, ພຸທ຺ຘວິສຍໍ ພຸທ຺ຘລີລໍ ອຸປຘາເຣສ຺ສາມາ’’ຕິ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ.

ປຸນທິວເສ ສຕ຺ຖາ ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄຣຫທິນ຺ນສ຺ສ ເຄຫທ຺ວາຣໍ ອຄມາສິ. ໂສ ເຄຫາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ຐິໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ‘ຕຸມ຺ເຫ ກິຣ ອຕີຕາທິເຠທໍ ສພ຺ພໍ ຊານາຖ, ສຕ຺ຕານໍ ໂສຬສຫາກາເຣຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທຖາ’ຕິ ເອວໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຸປຏ຺ຐາເກນ ມຍ຺ຫໍ ກຖິຕໍ. ສເຈ ຊານາຖ, ມຍ຺ຫໍ ເຄຫໍ ມາ ປວິສິຕ຺ຖ. ປວິຏ຺ຐານຎ຺ຫິ ໂວ ເນວ ຍາຄຸ ອຕ຺ຖິ, ນ ຠຕ຺ຕາທີນິ, ສພ຺ເພ ໂຂ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອງ຺ຄາຣກາສຸຍໍ ປາເຕຕ຺ວາ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອິໂຕ ເອຖ ຠຄວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ເຄຫໍ ອາຄຕານໍ ວຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ກິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ? ‘‘ເອເກກສ຺ສ ປວິສິຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນກາເລ ປຈ຺ຉາ ອຎ຺ເຎນ ອາຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອງ຺ຄາຣກາສຸຍໍ ປຕິຕໍ ທິສ຺ວາ ອວເສສາ ນ ອາຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອເກກເມວ ປາເຕຕ຺ວາ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເອກໂກວ ປາຍາສິ. ຄຣຫທິນ຺ໂນ ອງ຺ຄາຣກາສຸໍ ປຕ຺ວາ ອປສກ຺ກິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ‘‘ປຸຣໂຕ ຍາຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ສຕ຺ຖາ ອງ຺ຄາຣກາສຸມຕ຺ຖເກ ປາທໍ ປສາເຣສິ, ກິລຎ຺ຊໍ ອນ຺ຕຣຘາຍິ, ອງ຺ຄາຣກາສຸໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຈກ຺ກມຕ຺ຕານິ ປທຸມານິ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ປທຸມກຓ຺ຓິກາ ອກ຺ກມນ຺ໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ພຸທ຺ຘາສເນ ນິສີທິ, ຠິກ຺ຂູປິ ຕເຖວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທິໍສຸ. ຄຣຫທິນ຺ນສ຺ສ ກາຍໂຕ ຑາໂຫ ອຸຏ຺ຐຫິ.

ໂສ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສິຣິຄຸຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ສາມິ, ເມ ຕາຓໍ ໂຫຫີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ກິໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ເຄເຫ ຍາຄຸ ວາ ຠຕ຺ຕາທີນິ ວາ ນຕ຺ຖິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ກໂຣມີ’’ຕິ? ‘‘ກິໍ ປນ ຕຍາ ກຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອຫໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເຄຫານໍ ອນ຺ຕເຣ ມຫນ຺ຕໍ ອາວາຏໍ ອງ຺ຄາຣສ຺ສ ປູຣໍ ກາເຣສິໍ – ‘‘ຕຕ຺ຖ ປາເຕຕ຺ວາ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ອຖ ນໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ມຫາປທຸມານິ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ສພ຺ເພ ປທຸມກຓ຺ຓິກາ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນສຸ ນິສິນ຺ນາ, ອິທານິ ກິໍ ກໂຣມິ, ສາມີ’’ຕິ? ນນຸ ຕ຺ວໍ ອິທາເນວ ມຍ຺ຫໍ ‘‘‘ເອຕ຺ຕິກາ ຈາຏິໂຍ, ເອຕ຺ຕິກາ ຍາຄຸ, ເອຕ຺ຕການິ ສຕ຺ຕາທີນີ’ຕິ ທສ຺ເສສີ’’ຕິ. ‘‘ມຸສາ ຕໍ, ສາມິ, ຕຸຈ຺ຉາວ ຈາຏິໂຍ’’ຕິ. ໂຫຕຸ, ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຕາສຸ ຈາຏີສຸ ຍາຄຸອາທີນິ ໂອໂລເກຫີ’’ຕິ. ຕໍ ຂຓຎ຺ເຎວ ເຕນ ຍາສຸ ຈາຏີສຸ ‘‘ຍາຄູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕາ ຍາຄຸຍາ ປູຣຍິໍສຸ, ຍາສຸ ‘‘ຠຕ຺ຕາທີນີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕາ ຠຕ຺ຕາທີນໍ ປຣິປຸຓ຺ຓາວ ອເຫສຸໍ. ຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາວ ຄຣຫທິນ຺ນສ຺ສ ສຣີຣໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ເຊນ ປຣິປູຣິຕໍ, ຈິຕ຺ຕໍ ປສນ຺ນໍ. ໂສ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິວິສິຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ອນຸໂມທນໍ ກາເຣຕຸກາໂມ ປຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ. ສຕ຺ຖາ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸໂນ ອຠາເວເນວ ມມ ສາວການໍ ພຸທ຺ຘສາສນສ຺ສ ຄຸຓໍ ນ ຊານນ຺ຕິ. ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸວິຣຫິຕາ ຫິ ອນ຺ຘາ ນາມ, ປຎ຺ຎວນ຺ໂຕ ສຈກ຺ຂຸກາ ນາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໕໘. ‘‘ຍຖາ ສງ຺ກາຣຘານສ຺ມິໍ, ອຸຊ຺ຌິຕສ຺ມິໍ ມຫາປເຖ;

ປທຸມໍ ຕຕ຺ຖ ຊາເຍຖ, ສຸຈິຄນ຺ຘໍ ມໂນຣມໍ.

໕໙. ‘‘ເອວໍ ສງ຺ກາຣຠູເຕສຸ, ອນ຺ຘຠູເຕ ປຸຖຸຊ຺ຊເນ;

ອຕິໂຣຈຕິ ປຎ຺ຎາຍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາວໂກ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສງ຺ກາຣຘານສ຺ມິນ຺ຕິ ສງ຺ກາຣຐານສ຺ມິໍ, ກຈວຣຣາສິມ຺ຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຊ຺ຌິຕສ຺ມິໍ ມຫາປເຖຕິ ມຫາມຄ຺ເຄ ຉຑ຺ຑິຕສ຺ມິໍ. ສຸຈິຄນ຺ຘນ຺ຕິ ສຸຣຠິຄນ຺ຘໍ. ມໂນ ເອຕ຺ຖ ຣມຕີຕິ ມໂນຣມໍ. ສງ຺ກາຣຠູເຕສູຕິ ສງ຺ກາຣມິວ ຠູເຕສຸ. ປຸຖຸຊ຺ຊເນຕິ ປຸຖູນໍ ກິເລສານໍ ຊນນໂຕ ເອວໍລທ຺ຘນາເມ ໂລກິຍມຫາຊເນ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ນາມ ມຫາປເຖ ຉຑ຺ຑິເຕ ສງ຺ກາຣຣາສິມ຺ຫິ ອສຸຈິເຊຄຸຈ຺ຉິຍປຏິກູເລປິ ສຸຈິຄນ຺ຘໍ ປທຸມໍ ຊາເຍຖ, ຕໍ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທີນໍ ມໂນຣມໍ ປິຍໍ ມນາປໍ ອຸປຣິມຕ຺ຖເກ ປຕິຏ຺ຐານາຣຫເມວ ຠເວຍ຺ຍ, ເອວເມວ ສງ຺ກາຣຠູເຕສຸປິ ປຸຖຸຊ຺ຊເນສຸ ຊາໂຕ ນິປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສ ມຫາຊນສ຺ສ ອຈກ຺ຂຸກສ຺ສ ອນ຺ຕເຣ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຎ຺ຎາພເລນ ກາເມສຸ ອາທີນວໍ, ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຈ ອານິສໍສໍ ທິສ຺ວາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊາມຕ຺ເຕນປິ, ກໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນານິ ອາຣາເຘຕ຺ວາປິ ອຕິໂຣຈຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາວໂກ ຫິ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຘຠູເຕ ປຸຖຸຊ຺ຊເນ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂຣຈຕິ ວິໂຣຈຕິ ໂສຠຕີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ຄຣຫທິນ຺ໂນ ຈ ສິຣິຄຸຕ຺ໂຕ ຈ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ເຕ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຕໂນ ຘນໍ ພຸທ຺ຘສາສເນ ວິປ຺ປກິຣິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣມຄມາສິ. ຠິກ຺ຂູ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ – ‘‘ອໂຫ ອຈ຺ຉຣິຍາ ພຸທ຺ຘຄຸຓາ ນາມ, ຕຖາຣູປໍ ນາມ ຂທິຣງ຺ຄາຣຣາສິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປທຸມານິ ອຸຏ຺ຐຫິໍສູ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ – ‘‘ອນຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ມມ ເອຕຣຫິ ພຸທ຺ຘຠູຕສ຺ສ ອງ຺ຄາຣຣາສິມ຺ຫາ ປທຸມານິ ອຸຏ຺ຐິຕານິ, ອປຣິປກ຺ເກ ຎາເຓ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕຠູຕສ຺ສປິ ເມ ອຸຏ຺ຐຫິໍສູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ກທາ, ຠນ຺ເຕ, ອາຈິກ຺ຂຖ ໂນ’’ຕິ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ –

‘‘ກາມໍ ປຕາມິ ນິຣຍໍ, ອຸທ຺ຘໍປາໂທ ອວໍສິໂຣ;

ນານຣິຍໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ຫນ຺ທ ປິຓ຺ຑໍ ປຏິຄ຺ຄຫາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໔໐) –

ອິທໍ ຂທິຣງ຺ຄາຣຊາຕກໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ກເຖສີຕິ.

ຄຣຫທິນ຺ນວຕ຺ຖຸ ທ຺ວາທສມໍ.

ປຸປ຺ຜວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈຕຸຕ຺ໂຖ ວຄ຺ໂຄ.