໑໑. ໂຄຘິກຕ຺ເຖຣປຣິນິພ຺ພານວຕ຺ຖຸ

ເຕສໍ ສມ຺ປນ຺ນສີລານນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ຣາຊຄຫໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ໂຄຘິກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພານໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ຫິ ອາຍສ຺ມາ ອິສິຄິລິປສ຺ເສ ກາຬສິລາຍໍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ສາມາຍິກໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ອນຸສ຺ສາຍິກສ຺ສ ໂຣຄສ຺ສ ວເສນ ຕໂຕ ປຣິຫາຍິ. ໂສ ທຸຕິຍມ຺ປິ ຕຕິຍມ຺ປິ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຣິຫີໂນ, ສຕ຺ຕເມ ວາເຣ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຌານາ ປຣິຫີໂນ, ປຣິຫີນຊ຺ຌານສ຺ສ ໂຂ ປນ ອນິຍຕາ ຄຕິ, ອິທາເນວ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເກໂສໂຣປນສຕ຺ຖກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄລນາຬິໍ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ປຎ຺ຈເກ ນິປຊ຺ຊິ. ມາໂຣ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິຕຸກາໂມ, ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣນ຺ຕາ ໂຂ ປນ ຊີວິເຕ ນິຣເປກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕມ຺ປິ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ສຈາຫໍ ເອຕໍ ວາເຣສ຺ສາມິ, ນ ເມ ວຈນໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ສຕ຺ຖາຣໍ ວາຣາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຎ຺ຎາຕກເວເສນ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມາຫ –

‘‘ມຫາວີຣ ມຫາປຎ຺ຎ, ອິທ຺ຘິຍາ ຍສສາ ຊລໍ;

ສພ຺ພເວຣຠຍາຕີຕ, ປາເທ ວນ຺ທາມິ ຈກ຺ຂຸມ.

‘‘ສາວໂກ ເຕ ມຫາວີຣ, ມຣຓໍ ມຣຓາຠິຠູ;

ອາກງ຺ຂຕິ ເຈຕຍຕິ, ຕໍ ນິເສຘ ຊຸຕິນ຺ຘຣ.

‘‘ກຖຎ຺ຫິ ຠຄວາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ສາວໂກ ສາສເນ ຣໂຕ;

ອປ຺ປຕ຺ຕມານໂສ ເສກ຺ໂຂ, ກາລໍ ກຍິຣາ ຊເນ ສຸຕາ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໕໙);

ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ເຖເຣນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິຕໍ ໂຫຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ມາໂຣ ອຍ’’ນ຺ຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ເອວຎ຺ຫິ ຘີຣາ ກຸພ຺ພນ຺ຕິ, ນາວກງ຺ຂນ຺ຕິ ຊີວິຕໍ;

ສມູລໍ ຕຓ຺ຫມພ຺ພຸຍ຺ຫ, ໂຄຘິໂກ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໕໙);

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສມ຺ພຫຸເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຖຣສ຺ສ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ນິປນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອຄມາສິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ມາໂຣ ປາປິມາ ‘‘ກຕ຺ຖ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ ປຕິຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ ຘູມຣາສິ ວິຍ ຕິມິຣປຸຎ຺ໂຊ ວິຍ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ສພ຺ພທິສາສຸ ເຖຣສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສມນ຺ເວສຕິ. ຠຄວາ ຕໍ ຘູມຕິມິຣຠາວໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາໂຣ ປາປິມາ ໂຄຘິກສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສມນ຺ເວສຕິ ‘ກຕ຺ຖ ໂຄຘິກສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຕິຏ຺ຐິຕ’ນ຺ຕິ. ອປຕິຏ຺ຐິເຕນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາເຓນ ໂຄຘິໂກ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ມາໂຣປິ ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐານໍ ທຏ຺ຐຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ກຸມາຣກວຓ຺ໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ເພລຸວປຓ຺ຑຸວີຓໍ ອາທາຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ –

‘‘ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຈ ຕິຣິຍໍ, ທິສາ ອນຸທິສາ ສ຺ວຫໍ;

ອນ຺ເວສໍ ນາຘິຄຈ຺ຉາມິ, ໂຄຘິໂກ ໂສ ກຸຫິໍ ຄໂຕ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໕໙);

ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ອາຫ –

‘‘ໂຍ ຘີໂຣ ຘິຕິສມ຺ປນ຺ໂນ, ຌາຍີ ຌານຣໂຕ ສທາ;

ອໂຫຣຕ຺ຕໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊໍ, ຊີວິຕໍ ອນິກາມຍໍ.

‘‘ເຊຕ຺ວານ ມຈ຺ຈຸໂນ ເສນໍ, ອນາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນພ຺ຠວໍ;

ສມູລໍ ຕຓ຺ຫມພ຺ພຸຍ຺ຫ, ໂຄຘິໂກ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໕໙);

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ມາໂຣ ປາປິມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ຕສ຺ສ ໂສກປເຣຕສ຺ສ, ວີຓາ ກຈ຺ຉາ ອຠສ຺ສຖ;

ຕໂຕ ໂສ ທຸມ຺ມໂນ ຍກ຺ໂຂ, ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍຖາ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໕໙);

ສຕ຺ຖາປິ ‘‘ກິໍ ເຕ, ປາປິມ, ໂຄຘິກສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນນ? ຕສ຺ສ ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ຕຸມ຺ຫາທິສານໍ ສຕມ຺ປິ ສຫສ຺ສມ຺ປິ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໕໗. ‘‘ເຕສໍ ສມ຺ປນ຺ນສີລານໍ, ອປ຺ປມາທວິຫາຣິນໍ;

ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕານໍ, ມາໂຣ ມຄ຺ຄໍ ນ ວິນ຺ທຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເຕສນ຺ຕິ ຍຖາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວິຎ຺ຎາເຓນ ໂຄຘິໂກ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ, ເຍ ຈ ເອວໍ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ, ເຕສໍ ສມ຺ປນ຺ນສີລານນ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓສີລານໍ. ອປ຺ປມາທວິຫາຣິນນ຺ຕິ ສຕິອວິປ຺ປວາສສງ຺ຂາເຕນ ອປ຺ປມາເທນ ວິຫຣນ຺ຕານໍ. ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ເຫຕຸນາ ຎາເຍນ ກາຣເຓນ ຊານິຕ຺ວາ ‘‘ຕທງ຺ຄວິມຸຕ຺ຕິຍາ, ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິມຸຕ຺ຕິຍາ, ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິຍາ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິມຸຕ຺ຕິຍາ, ນິສ຺ສຣຓວິມຸຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ອິມາຫິ ປຎ຺ຈຫິ ວິມຸຕ຺ຕີຫິ ວິມຸຕ຺ຕານໍ. ມາໂຣ ມຄ຺ຄໍ ນ ວິນ຺ທຕີຕິ ເອວຣູປານໍ ມຫາຂີຓາສວານໍ ສພ຺ພຖາເມນ ມຄ຺ຄນ຺ໂຕປິ ມາໂຣ ຄຕມຄ຺ຄໍ ນ ວິນ຺ທຕິ ນ ລຠຕິ ນ ປສ຺ສຕີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປຕ຺ຕາ. ເທສນາ ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ຊາຕາຕິ.

ໂຄຘິກຕ຺ເຖຣປຣິນິພ຺ພານວຕ຺ຖຸ ເອກາທສມໍ.