໓. ອໂຍຆຣຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ

໒໔. ຕຕິເຍ ອໂຍຆຣມ຺ຫິ ສໍວຑ຺ໂຒຕິ ອມນຸສ຺ສອຸປທ຺ທວປຣິວຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ ຈຕຸຣສ຺ສສາລວເສນ ກເຕ ມຫຕິ ສພ຺ພອໂຍມເຍ ເຄເຫ ສໍວຑ຺ໂຒ. ນາເມນາສິ ອໂຍຆໂຣຕິ ອໂຍຆເຣ ຊາຕສໍວຑ຺ຒຠາເວເນວ ‘‘ອໂຍຆຣກຸມາໂຣ’’ຕິ ນາເມນ ປາກໂຏ ອໂຫສິ.

໒໕-໖. ຕທາ ຫິ ກາສິຣຎ຺ໂຎ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ປຸຣິມຕ຺ຕຠາເວ ສປຕ຺ຕິ ‘‘ຕວ ຊາຕໍ ຊາຕໍ ປຊໍ ຂາເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຍກ຺ຂິນິໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ໂອກາສໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ວິຊາຕກາເລ ທ຺ເວ ວາເຣ ປຸຕ຺ເຕ ຂາທິ. ຕຕິຍວາເຣ ປນ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ຣາຊາ ‘‘ເທວິຍາ ຊາຕໍ ຊາຕໍ ປຊໍ ເອກາ ຍກ຺ຂິນີ ຂາທຕິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ມນຸສ຺ເສຫິ ສມ຺ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອມນຸສ຺ສາ ນາມ ອໂຍຆຣສ຺ສ ຠາຍນ຺ຕິ, ອໂຍຆຣໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກມ຺ມາເຣ ອາຓາເປຕ຺ວາ ຖມ຺ເຠ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ອໂຍມເຍເຫວ ສພ຺ພເຄຫສມ຺ຠາເຣຫິ ຈຕຸຣສ຺ສສາລໍ ມຫນ຺ຕໍ ອໂຍຆຣໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປຣິປກ຺ກຄພ຺ຠໍ ເທວິໍ ຕຕ຺ຖ ວາເສສິ. ສາ ຕຕ຺ຖ ຘຎ຺ຎປຸຎ຺ຎລກ຺ຂຓໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ. ‘‘ອໂຍຆຣກຸມາໂຣ’’ຕ຺ເວວສ຺ສ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ຕໍ ຘາຕີນໍ ທຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ອາຣກ຺ຂໍ ສໍວິທຫິຕ຺ວາ ຣາຊາ ເທວິໍ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ອາເນສິ. ຍກ຺ຂິນີປິ ອຸທກວາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເວສ຺ສວຓສ຺ສ ອຸທກໍ ວຫນ຺ຕີ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ຕາ.

ມຫາສຕ຺ໂຕ ອໂຍຆເຣເຍວ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ຕຕ຺ເຖວ ສພ຺ພສິປ຺ປານິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິ. ຣາຊາ ປຸຕ຺ຕໍ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກໍ ວິທິຕ຺ວາ ‘‘ຣຊ຺ຊມສ຺ສ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອມຈ຺ເຈ ອາຓາເປສິ – ‘‘ປຸຕ຺ຕໍ ເມ ອາເນຖາ’’ຕິ. ເຕ ‘‘ສາຘຸ, ເທວາ’’ຕິ ນຄຣໍ ອລງ຺ກາຣາເປຕ຺ວາ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣວິຠູສິຕໍ ມງ຺ຄລວາຣຓໍ ອາທາຍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຸມາຣໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ເຘ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສສຸໍ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ຣາຊານໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ຣາຊາ ຕສ຺ສ ສຣີຣໂສຠໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ພລວສິເນເຫນ ຕໍ ອາລິງ຺ຄິຕ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ເຊວ ເມ ປຸຕ຺ຕໍ ອຠິສິຎ຺ຈຖາ’’ຕິ ອມຈ຺ເຈ ອາຓາເປສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປິຕຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ນ ມຍ຺ຫໍ ຣຊ຺ເຊນ ອຕ຺ໂຖ, ອຫໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ເມ ອນຸຊານາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທຸກ຺ເຂນ ຊີວິໂຕ ລທ຺ໂຘ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ເຂນາຕິ, ຕາຕ, ຕວ ຠາຕິກາ ທ຺ເວ ເອກາຍ ຍກ຺ຂິນິຍາ ຂາທິຕາ, ຕຸຍ຺ຫໍ ປນ ຕໂຕ ອມນຸສ຺ສຠຍໂຕ ນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ກເຕນ ທຸກ຺ເຂນ ມຫຕາ ອາຍາເສນ ຊີວິໂຕ ລທ຺ໂຘ. ສໍປີເຬ ປຕິໂປສິໂຕຕິ ນານາວິຘາຍ ອມນຸສ຺ສຣກ຺ຂາຍ ສມ຺ພາເຘ ອໂຍຆເຣ ວິຊາຍນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ໂສຬສວສ຺ສຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ພາເຘ ສໍວຑ຺ຒິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຊ຺ເຊວ, ປຸຕ຺ຕ, ປຏິປຊ຺ຊ, ເກວລໍ ວສຸຘໍ ອິມນ຺ຕິ ກຎ຺ຈນມາລາລງ຺ກຕສ຺ສ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ຣຕນຣາສິມ຺ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ຕີຫິ ສງ຺ເຂຫິ ອຠິສິຎ຺ຈິຍມາໂນ ອິມໍ ກຸລສນ຺ຕກໍ ເກວລໍ ສກລໍ ສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕໍ ຕໂຕເຍວ ສຫ ຣຏ຺ເຐຫີຕິ ສຣຏ຺ຐກໍ ສຫ ນິຄເມຫິ ມຫາຄາເມຫີຕິ ສນິຄມໍ ອປຣິມິເຕນ ປຣິວາຣຊເນນ ສທ຺ຘິໍ ສຊນໍ ອິມໍ ວສຸຘໍ ມຫາປຖວິໍ ອຊ຺ເຊວ, ປຸຕ຺ຕ, ປຏິປຊ຺ຊ, ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຂຕ຺ຕິຍໍ. ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວານ, ອິທໍ ວຈນມພ຺ຣວິນ຺ຕິ ຂຕ຺ຕິຍໍ ກາສິຣາຊານໍ ມມ ປິຕຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ອິທໍ ວຈນໍ ອຠາສິໍ.

໒໗. ເຍ ເກຈິ ມຫິຍາ ສຕ຺ຕາຕິ ອິມິສ຺ສາ ມຫາປຖວິຍາ ເຍ ເກຈິ ສຕ຺ຕາ ນາມ. ຫີນມຸກ຺ກຏ຺ຐມຊ຺ຌິມາຕິ ລາມກາ ເຈວ ອຸຕ຺ຕມາ ຈ, ອຸຠິນ຺ນໍ ເວມຊ຺ເຌ ຠວຕ຺ຕາ ມຊ຺ຌິມາ ຈ. ສເກ ເຄເຫຕິ ສພ຺ເພ ເຕ ສເກ ເຄເຫ. ສກຎາຕິຠີຕິ ສເກຫິ ຎາຕີຫິ ສມ຺ໂມທມານາ ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ອນຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາ ຍຖາວິຠວໍ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ.

໒໘. ອິທໍ ໂລເກ ອຸຕ຺ຕຣິຍນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ອສທິສໍ, ມຍ຺ຫໍ ເອວ ອາເວຓິກໍ. ກິໍ ປນ ຕໍ ສໍປີເຬ ມມ ໂປສນນ຺ຕິ ສມ຺ພາເຘ ມມ ສໍວຑ຺ຒນໍ. ຕຖາ ຫິ ອໂຍຆຣມ຺ຫິ ສໍວຑ຺ໂຒ, ອປ຺ປເຠ ຈນ຺ທສູຣິເຍຕິ ຈນ຺ທສູຣິຍານໍ ປຠາຣຫິເຕ ອໂຍຆເຣ ສໍວຑ຺ໂຒມ຺ຫີຕິ ສໍວຑ຺ໂຒ ອມ຺ຫິ.

໒໙. ປູຕິກຸຓປສມ຺ປຸຓ຺ຓາຕິ ປູຕິຄນ຺ຘນານປ຺ປກາຣກຸຓປສມ຺ປຸຓ຺ຓາ ຄູຖນິຣຍສທິສາ. ມາຕຸ ກຸຈ຺ຉິໂຕ ຊີວິຕສໍສເຍ ວຕ຺ຕມາເນ ກຖໍ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ. ຕໂຕ ໂຆຣຕເຣຕິ ຕໂຕປິ ຄພ຺ຠວາສໂຕ ທາຣຸຓຕເຣ, ອວິສ຺ສຏ຺ຐວາເສນ ທຸກ຺ເຂ. ປກ຺ຂິຕ຺ຕໂຍຆເຣຕິ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອໂຍຆເຣ, ພນ຺ຘນາຄາເຣ ຐປິໂຕ ວິຍ ອໂຫສິນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໓໐. ຍທິຫນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍທີຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ຕາທິສນ຺ຕິ ຍາທິສໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕາທິສໍ ປຣມທາຣຸຓໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຕ຺ວາ ອຫໍ ຣຊ຺ເຊສຸ ຍທິ ຣຊ຺ຊາມິ ຍທິ ຣມິສ຺ສາມິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປາປານໍ ລາມການໍ ນິຫີນປຸຣິສານໍ ອຸຕ຺ຕໂມ ນິຫີນຕໂມ ສິຍໍ.

໓໑. ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕມ຺ຫິ ກາເຍນາຕິ ອປຣິມຸຕ຺ຕຄພ຺ຠວາສາທິນາ ປູຕິກາເຍນ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕ ນິພ຺ພິນ຺ໂນ ອມ຺ຫິ. ຣຊ຺ເຊນມ຺ຫິ ອນຕ຺ຖິໂກຕິ ຣຊ຺ເຊນປິ ອນຕ຺ຖິໂກ ອມ຺ຫິ. ຍກ຺ຂິນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ມຸຕ຺ໂຕປິ ຫິ ນາຫໍ ອຊຣາມໂຣ, ກິໍ ເມ ຣຊ຺ເຊນ, ຣຊ຺ຊຎ຺ຫິ ນາມ ສພ຺ເພສໍ ອນຕ຺ຖານໍ ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານໍ, ຕຕ຺ຖ ຐິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທຸນ຺ນິກ຺ຂມໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອນຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນິພ຺ພຸຕິໍ ປຣິເຍສິສ຺ສໍ, ຍຕ຺ຖ ມໍ ມຈ຺ຈຸ ນ ມທ຺ທິເຍຕິ ຍຕ຺ຖ ຐິຕໍ ມໍ ມຫາເສໂນ ມຈ຺ຈຸຣາຊາ ນ ມທ຺ທິເຍ ນ ໂອຕ຺ຖເຣຍ຺ຍ ນ ອຠິຠເວຍ຺ຍ, ຕໍ ນິພ຺ພຸຕິໍ ອມຕມຫານິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສິສ຺ສາມີຕິ.

໓໒. ເອວາຫໍ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ວານາຕິ ເອວໍ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ນານປ຺ປກາຣໍ ສໍສາເຣ ອາທີນວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ນິພ຺ພາເນ ອານິສໍສທສ຺ສເນນ ຈ ໂຍນິໂສ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ. ວິຣວນ຺ເຕ ມຫາຊເນຕິ ມຍາ ວິປ຺ປໂຍຄທຸກ຺ຂາສຫເນນ ວິຣວນ຺ເຕ ປຣິເທວນ຺ເຕ ມາຕາປິຕຸປ຺ປມຸເຂ ມຫນ຺ເຕ ຊເນ. ນາໂຄວ ພນ຺ຘນໍ ເຉຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ນາມ ມຫາພໂລ ຫຕ຺ຖິນາໂຄ ທຸພ຺ພລຕຣໍ ຣຊ຺ຊຸພນ຺ຘນໍ ສຸເຂເນວ ຉິນ຺ທຕິ, ເອວເມວ ຎາຕິສງ຺ຄາທິເຠທສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຊເນ ຕຓ຺ຫາພນ຺ຘນສ຺ສ ຉິນ຺ທເນນ ພນ຺ຘນໍ ເຉຕ຺ວາ ການນສງ຺ຂາຕໍ ມຫາວນໍ ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄມນວເສນ ປາວິສິໍ. ໂອສານຄາຖາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາ ເອວ.

ຕຕ຺ຖ ຈ ມຫາສຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປພ຺ພຊ຺ຊາຘິປ຺ປາຍໍ ຊານິຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ, ກິໍກາຣຓາ ປພ຺ພຊສີ’’ຕິ ຣຎ຺ຎາ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ເທວ, ອຫໍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ທສ ມາເສ ຄູຖນິຣເຍ ວິຍ ວສິຕ຺ວາ ມາຕຸ ກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຍກ຺ຂິນິຍາ ຠເຍນ ໂສຬສວສ຺ສານິ ພນ຺ຘນາຄາເຣ ວສນ຺ໂຕ ພຫິ ໂອໂລເກຕຸມ຺ປິ ນ ລຠິໍ, ອຸສ຺ສທນິຣເຍ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວິຍ ອໂຫສິໍ, ຍກ຺ຂິນິໂຕ ມຸຕ຺ໂຕປິ ອຊຣາມໂຣ ນ ໂຫມິ, ມຈ຺ຈຸ ນາເມສ ນ ສກ຺ກາ ເກນຈິ ຊິນິຕຸໍ, ຠເວ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕມ຺ຫິ, ຍາວ ເມ ພ຺ຍາຘິຊຣາມຣຓານິ ນາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕາວເທວ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຈຣິສ຺ສາມິ, ອລໍ ເມ ຣຊ຺ເຊນ, ອນຸຊານາຫິ ມໍ, ເທວ, ປພ຺ພຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ຍເມກຣຕ຺ຕິໍ ປຐມໍ, ຄພ຺ເຠ ວສຕິ ມາຓໂວ;

ອພ຺ຠຸຏ຺ຐິໂຕວ ໂສ ຍາຕິ, ສ ຄຈ຺ຉໍ ນ ນິວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໓໖໓) –

ອາທິນາ ຈຕຸວີສຕິຍາ ຄາຖາຫິ ປິຕຸ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ‘‘ມຫາຣາຊ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຣຊ຺ຊໍ ຕຸມ຺ຫາກເມວ ໂຫຕຸ, ນ ມຍ຺ຫໍ ອິມິນາ ອຕ຺ໂຖ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ກເຖນ຺ເຕເຍວ ພ຺ຍາຘິຊຣາມຣຓານິ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ຕິຏ຺ຐຖ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຍທາມໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມຕ຺ຕຫຕ຺ຖີ ວິຍ, ກຎ຺ຈນປຎ຺ຊຣໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສີຫໂປຕໂກ ວິຍ, ກາເມ ປຫາຍ ມາຕາປິຕໂຣ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິ. ອຖສ຺ສ ປິຕາ ‘‘ອຍໍ ນາມ ກຸມາໂຣ ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມ, ກິມງ຺ຄໍ ປນາຫໍ, ມມາປິ ຣຊ຺ເຊນ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຣຊ຺ຊໍ ປຫາຍ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອວ ນິກ຺ຂມິ. ຕສ຺ມິໍ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕ ເທວີປິ ອມຈ຺ຈາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາທໂຍປີຕິ ສກລນຄຣວາສິໂນ ໂຠເຄ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ສມາຄໂມ ມຫາ ອໂຫສິ, ປຣິສາ ທ຺ວາທສໂຍຊນິກາ ຊາຕາ, ເຕ ອາທາຍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຫິມວນ຺ຕໍ ປາວິສິ.

ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ຕສ຺ສ ນິກ຺ຂນ຺ຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ວິສ຺ສກມ຺ມໍ ເປເສຕ຺ວາ ທ຺ວາທສໂຍຊນາຍາມໍ ສຕ຺ຕໂຍຊນວິຕ຺ຖາຣໍ ອສ຺ສມປທໍ ກາເຣສິ, ສພ຺ເພ ຈ ປພ຺ພຊິຕປຣິກ຺ຂາເຣ ປຏິຍາທາເປສິ. ອິຘ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ຈ ໂອວາທທານຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຣາຍນຕາ ຈ ປຣິສາຍ ສມ຺ມາ ປຏິປຕ຺ຕິ ຈ ສພ຺ພາ ມຫາໂຄວິນ຺ທຈຣິຍາຍໍ (ຈຣິຍາ. ໑.໓໗ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕທາ ມາຕາປິຕໂຣ ມຫາຣາຊກຸລານິ ອເຫສຸໍ, ປຣິສາ ພຸທ຺ຘປຣິສາ, ອໂຍຆຣປຓ຺ຑິໂຕ ໂລກນາໂຖ.

ຕສ຺ສ ເສສປາຣມິນິທ຺ຘາຣຓາ ອານຸຠາວວິຠາວນາ ຈ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ອໂຍຆຣຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.