໓. ຈມ຺ເປຍ຺ຍນາຄຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ

໒໐. ຕຕິເຍ ຈມ຺ເປຍ຺ຍໂກຕິ ອງ຺ຄມຄຘຣຏ຺ຐານໍ ອນ຺ຕເຣ ຈມ຺ປາ ນາມ ນທີ, ຕສ຺ສາ ເຫຏ຺ຐາ ນາຄຠວນມ຺ປິ ອວິທູຣຠວຕ຺ຕາ ຈມ຺ປາ ນາມ, ຕຕ຺ຖ ຊາໂຕ ນາຄຣາຊາ ຈມ຺ເປຍ຺ຍໂກ. ຕທາປິ ຘມ຺ມິໂກ ອາສິນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຈມ຺ເປຍ຺ຍນາຄຣາຊກາເລປິ ອຫໍ ຘມ຺ມຈາຣີ ອໂຫສິໍ.

ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຫິ ຕທາ ຈມ຺ປານາຄຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຈມ຺ເປຍ຺ໂຍ ນາມ ນາຄຣາຊາ ອໂຫສິ, ມຫິທ຺ຘິໂກ ມຫານຸຠາໂວ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ນາຄຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ໂຕ ເທວຣາຊໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິສທິສອິສ຺ສຣິຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ໂຕ ປາຣມິປູຣຓສ຺ສ ອໂນກາສຠາວໂຕ ‘‘ກິໍ ເມ ອິມາຍ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍາ, ອຸໂປສຖວາສໍ ວສິຕ຺ວາ ອິໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ສມ຺ມເທວ ປາຣມິໂຍ ປູເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ປາສາເທເຍວ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ອລງ຺ກຕນາຄມາຓວິກາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ‘‘ອິຘ ເມ ສີລສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປາສາທໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍາເນ ນິສີທຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ຕາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິຘ ເມ ສີລສ຺ສ ສໍກິເລໂສ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິໂຕ ນາຄຠວນໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸໂປສຖວາສໍ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸໂປສຖທິວເສສຸ ນາຄຠວນາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ປຈ຺ຈນ຺ຕຄາມສ຺ສ ອວິທູເຣ ມຄ຺ຄສມີເປ ວມ຺ມິກມຕ຺ຖເກ ‘‘ມມ ຈມ຺ມາທີຫິ ອຕ຺ຖິກາ ຈມ຺ມາທີນິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕຸ, ກີຬາສປ຺ປໍ ວາ ກາຕຸກາມາ ກີຬາສປ຺ປໍ ກໂຣນ຺ຕູ’’ຕິ ສຣີຣໍ ທານມຸເຂ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ໂຠເຄ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິປນ຺ໂນ ອຸໂປສຖວາສໍ ວສຕິ ຈາຕຸທ຺ທສິຍໍ ປຎ຺ຈທສິຍຎ຺ຈ, ປາຏິປເທ ນາຄຠວນໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ເສວໍ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ທີໂຆ ອທ຺ຘາ ວີຕິວຕ຺ໂຕ.

ອຖ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ສຸມນາຍ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ‘‘ເທວ, ຕ຺ວໍ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວສສິ, ໂສ ຈ ສາສງ຺ໂກ ສປ຺ປຏິຠໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ມງ຺ຄລໂປກ຺ຂຣຓິຕີເຣ ຐຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ມໍ, ຠທ຺ເທ, ໂກຈິ ປຫຣິຕ຺ວາ ກິລເມສ຺ສຕິ, ອິມິສ຺ສາ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ອຸທກໍ ອາວິລໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ສເຈ ສຸປຓ຺ໂຓ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕິ, ອຸທກໍ ປກ຺ກຸຖິສ຺ສຕິ. ສເຈ ອຫິຕຸຓ຺ຑິໂກ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕິ, ອຸທກໍ ໂລຫິຕວຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕີຓິ ນິມິຕ຺ຕານິ ຕສ຺ສາ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ຈາຕຸທ຺ທສີອຸໂປສຖໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ນາຄຠວນາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວມ຺ມິກມຕ຺ຖເກ ນິປຊ຺ຊິ ສຣີຣໂສຠາຍ ວມ຺ມິກໍ ໂສຠຍມາໂນ. ສຣີຣຎ຺ຫິສ຺ສ ຣຊຕທາມໍ ວິຍ ເສຕໍ ອໂຫສິ, ມຕ຺ຖໂກ ຣຕ຺ຕກມ຺ພລເຄຓ຺ຑຸໂກ ວິຍ, ສຣີຣໍ ນງ຺ຄລສີສປ຺ປມາຓໍ ຠູຣິທຕ຺ຕກາເລ (ຊາ. ໒.໒໒.໗໘໔ ອາທໂຍ) ປນ ອູຣຸປ຺ປມາຓໍ, ສງ຺ຂປາລກາເລ (ຊາ. ໒.໑໗.໑໔໓ ອາທໂຍ) ເອກໂທຓິກນາວປ຺ປມາຓໍ.

ຕທາ ເອໂກ ພາຣາຓສິມາຓໂວ ຕກ຺ກສິລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອລມ຺ປາຍນມນ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ອຕ຺ຕໂນ ຄາມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ມຫາສຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ເມ ຕຸຈ຺ຉຫຕ຺ເຖນ ຄາມໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ອິມໍ ນາຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄາມນິຄມຣາຊຘານີສຸ ກີຬາເປນ຺ໂຕ ຘນໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາວ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ທິພ຺ໂພສຘານິ ຄເຫຕ຺ວາ ທິພ຺ພມນ຺ຕໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ທິພ຺ພມນ຺ຕໍ ສຸຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ກຓ຺ເຓສຸ ຕຕ຺ຕສລາກາປເວສນກາໂລ ວິຍ ອໂຫສິ, ມຕ຺ຖເກ ສິຂເຣນ ອຠິມນ຺ຖິຍມາໂນ ວິຍ. ໂສ ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເອໂສ’’ຕິ ໂຠຄນ຺ຕຣໂຕ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອຫິຕຸຓ຺ຑິກໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມມ ວິສໍ ອຸຄ຺ຄເຕຊໍ, ສຈາຫໍ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ນາສາວາຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມິ, ເອຕສ຺ສ ສຣີຣໍ ຠຸສມຸຏ຺ຐິ ວິຍ ວິປ຺ປກິຣິສ຺ສຕິ, ອຖ ເມ ສີລໍ ຂຓ຺ຑໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ນໍ ໂອໂລເກສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ອກ຺ຂີນິ ນິມ຺ມີເລຕ຺ວາ ສີສໍ ໂຠຄນ຺ຕເຣ ຐເປສິ. ອຫິຕຸຓ຺ຑິກພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂອສຘໍ ຂາທິຕ຺ວາ ມນ຺ຕໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເຂຬໍ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ສຣີເຣ ໂອສິຎ຺ຈິ. ໂອສຘານຎ຺ຈ ມນ຺ຕສ຺ສ ຈ ອານຸຠາເວນ ເຂເຬນ ຜຸຏ຺ຐຜຸຏ຺ຐຏ຺ຐາເນ ໂຜຏານໍ ອຸຏ຺ຐານກາໂລ ວິຍ ອໂຫສິ.

ອຖ ໂສ ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ທີຆໂສ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ອຊປເທນ ທຓ຺ເຑນ ອຸປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ທຸພ຺ພລໍ ກຕ຺ວາ ສີສໍ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິປ຺ປີເຬສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ມຸຂໍ ວິວຣິ. ອຖສ຺ສ ມຸເຂ ເຂຬໍ ໂອສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ໂອສຘມນ຺ຕພເລນ ທນ຺ເຕ ຠິນ຺ທິ. ມຸຂໍ ໂລຫິຕສ຺ສ ປູຣິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ສີລເຠທຠເຍນ ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຘິວາເສນ຺ໂຕ ອກ຺ຂີນິ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ໂອໂລກນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນາກາສິ. ໂສປິ ‘‘ນາຄຣາຊານໍ ທຸພ຺ພລໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຏ຺ຐີນິ ສໍຈຸຓ຺ຓຍມາໂນ ວິຍ ສກລສຣີຣໍ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ປຏ຺ຏກເວຐນໍ ນາມ ເວເຐສິ, ຕນ຺ຕມຊ຺ຊິຕໍ ນາມ ມຊ຺ຊິ, ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐ ຄເຫຕ຺ວາ ທຸສ຺ສໂປຖນໍ ນາມ ໂປເຖສິ. ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ສກລສຣີຣໍ ໂລຫິຕມກ຺ຂິຕໍ ອໂຫສິ, ໂສ ມຫາເວທນໍ ອຘິວາເສສິ.

ອຖສ຺ສ ທຸພ຺ພລຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ວລ຺ລີຫິ ເປຬໍ ກຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນ຺ຕຄາມໍ ເນຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ກີຬາເປສິ. ນີລາທີສຸ ວຓ຺ເຓສຸ ວຏ຺ຏຈຕຸຣສ຺ສາທີສຸ ສຓ຺ຐາເນສຸ ອຓຸໍຖູລາທີສຸ ປມາເຓສຸ ຍໍ ຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອິຈ຺ຉຕິ, ມຫາສຕ຺ໂຕ ຕໍ ຕເທວ ກຕ຺ວາ ນຈ຺ຈຕິ, ຜຓສຕມ຺ປິ ຜຓສຫສ຺ສມ຺ປິ ກໂຣຕິເຍວ. ມຫາຊໂນ ປສີທິຕ຺ວາ ພຫຸຘນມທາສິ. ເອກທິວສເມວ ກຫາປຓສຫສ຺ສຎ຺ເຈວ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນິເກ ຈ ປຣິກ຺ຂາເຣ ລຠິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາທິໂຕວ ‘‘ສຫສ຺ສໍ ລຠິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ຕໍ ປນ ຘນໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ປຈ຺ຈນ຺ຕຄາເມເຍວ ຕາວ ເມ ເອຕ຺ຕກໍ ຘນໍ ລທ຺ຘໍ, ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕານໍ ທສ຺ສິເຕ ກີວ ພຫຸໍ ຘນໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສກຏຎ຺ຈ ສຸຂຍານກຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ສກເຏ ປຣິກ຺ຂາເຣ ຐເປຕ຺ວາ ສຸຂຍານເກ ນິສິນ຺ໂນ ‘‘ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ມຫາສຕ຺ຕໍ ຄາມນິຄມຣາຊຘານີສຸ ກີຬາເປນ຺ໂຕ ພາຣາຓສິຍໍ ອຸຄ຺ຄເສນຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິເກ ກີຬາເປຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຄມາສິ. ໂສ ມຓ຺ຑູເກ ມາເຣຕ຺ວາ ນາຄຣຎ຺ໂຎ ເທຕິ. ນາຄຣາຊາ ‘‘ປຸນປ຺ປຸນໍ ມໍ ນິສ຺ສາຍ ມາເຣສ຺ສຕີ’’ຕິ ນ ຂາທຕິ. ອຖສ຺ສ ມຘຸລາເຊ ອທາສິ. ເຕປິ ‘‘ສຈາຫໍ ໂຄຈຣໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມິ, ອນ຺ໂຕເປຬາຍເມວ ມຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນ ຂາທຕິ.

໒໑. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມາສມຕ຺ເຕນ ພາຣາຓສິໍ ປຕ຺ວາ ທ຺ວາຣຄາມເກ ຕໍ ກີຬາເປນ຺ໂຕ ພຫຸຘນໍ ລຠິ. ຣາຊາປິ ນໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ກີຬາເປຫີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສາຘຸ, ເທວ, ສ຺ເວ ປນ຺ນຣເສ ຕຸມ຺ຫາກໍ ກີຬາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຣາຊາ ‘‘ສ຺ເວ ນາຄຣາຊາ ຣາຊງ຺ຄເຓ ນຈ຺ຈິສ຺ສຕິ, ມຫາຊໂນ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ປສ຺ສຕູ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ຣາຊງ຺ຄຓໍ ອລງ຺ກາຣາເປຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປກ຺ໂກສາເປສິ. ໂສ ຣຕນເປຬາຍ ມຫາສຕ຺ຕໍ ເນຕ຺ວາ ວິຈິຕ຺ຕຕ຺ຖເຣ ເປຬໍ ຐເປຕ຺ວາ ນິສີທິ. ຣາຊາປິ ປາສາທາ ໂອຣຸຍ຺ຫ ມຫາຊນປຣິວຸໂຕ ຣາຊາສເນ ນິສີທິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຫາສຕ຺ຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ນຈ຺ຈາເປສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ເຕນ ຈິນ຺ຕິຕຈິນ຺ຕິຕາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ມຫາຊໂນ ສກຠາເວນ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ເຈລຸກ຺ເຂປສຫສ຺ສານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ຣຕນວສ຺ສໍ ວສ຺ສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕທາປິ ມໍ ຘມ຺ມຈາຣິ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ຕທາປີຕິ ຍທາຫໍ ຈມ຺ເປຍ຺ຍໂກ ນາຄຣາຊາ ໂຫມິ, ຕທາປິ. ຘມ຺ມຈາຣິນ຺ຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ມໍ ເອວ ຈຣຕິ, ນ ອຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຘມ຺ມນ຺ຕິ ຘມ຺ມຈາຣີ. ອຸປວຸຏ຺ຐອຸໂປສຖນ຺ຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ອຣິຍຸໂປສຖສີລສ຺ສ ຣກ຺ຂຓວເສນ ອຸປວສິຕອຸໂປສຖໍ. ຣາຊທ຺ວາຣມ຺ຫິ ກີຬຕີຕິ ພາຣາຓສິຍໍ ອຸຄ຺ຄເສນຣຎ຺ໂຎ ເຄຫທ຺ວາເຣ ກີຬາເປຕິ.

໒໒. ຍໍ ຍໍ ໂສ ວຓ຺ຓໍ ຈິນ຺ຕຍີຕິ ໂສ ອຫິຕຸຓ຺ຑິກພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ຍໍ ຍໍ ນີລາທິວຓ຺ຓໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນີລໍ ວ ປີຕໂລຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ນີລໍ ວາຕິ ວາ-ສທ຺ໂທ ອນິຍມຕ຺ໂຖ, ຄາຖາສຸຂຕ຺ຖໍ ຣສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ, ເຕນ ວາສທ຺ເທນ ວຸຕ຺ຕາວສິຏ຺ຐໍ ໂອທາຕາທິວຓ຺ຓວິເສສຎ຺ເຈວ ວຏ຺ຏາທິສຓ຺ຐານວິເສສຎ຺ຈ ອຓຸໍຖູລາທິປມາຓວິເສສຎ຺ຈ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕນ຺ໂຕຕິ ຕສ຺ສ ອຫິຕຸຓ຺ຑິກສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ໂຕ. ຈິນ຺ຕິຕສນ຺ນິໂຠຕິ ເຕນ ຈິນ຺ຕິຕຈິນ຺ຕິຕາກາເຣນ ເປກ຺ຂຊນສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐຫາມີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໒໓. ນ ເກວລຎ຺ຈ ເຕນ ຈິນ຺ຕິຕາກາຣທສ຺ສນໍ ເອວ ມຍ຺ຫໍ ອານຸຠາໂວ. ອປິ ຈ ຖລໍ ກເຣຍ຺ຍມຸທກໍ, ອຸທກມ຺ປິ ຖລໍ ກເຣຕິ ຖລໍ ມຫາປຖວິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸທກໍ, ອຸທກມ຺ປິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຖວິໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍໍ ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ ຈ. ຍທິຫໍ ຕສ຺ສ ກຸປ຺ເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອຫິຕຸຓ຺ຑິກສ຺ສ ອຫໍ ຍທິ ກຸຊ຺ເຌຍ຺ຍໍ. ຂເຓນ ຉາຣິກໍ ກເຣຕິ ໂກຘຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ເອວ ຠສ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍໍ.

໒໔. ເອວໍ ຠຄວາ ຕທາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນການຕ຺ຖປຏິພາຫເນ ສມຕ຺ຖຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ເຍນ ອຘິປ຺ປາເຍນ ຕໍ ປຏິພາຫນໍ ນ ກຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍທິ ຈິຕ຺ຕວສີ ເຫສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ‘‘ອຍໍ ອຫິຕຸຓ຺ຑິໂກ ມໍ ອຕິວິຍ ພາຘຕິ, ນ ເມ ອານຸຠາວໍ ຊານາຕິ, ຫນ຺ທສ຺ສ ເມ ອານຸຠາວໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ໂອໂລກນມຕ຺ເຕນາປິ ຍທິ ຈິຕ຺ຕວສີ ອຠວິສ຺ສໍ, ອຖ ໂສ ຠຸສມຸຏ຺ຐິ ວິຍ ວິປ຺ປກິຣິສ຺ສຕິ. ອຫໍ ຍຖາສມາທິນ຺ນໂຕ ປຣິຫາຍິສ຺ສາມິ ສີລໂຕ. ຕຖາ ຈ ສຕິ ສີເລນ ປຣິຫີນສ຺ສ ຂຓ຺ຑິຕສີລສ຺ສ ຍ຺ວາຍໍ ມຍາ ທີປງ຺ກຣທສພລສ຺ສ ປາທມູລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຠິປຕ຺ຖິໂຕ, ອຸຕ຺ຕມຕ຺ໂຖ ພຸທ຺ຘຠາໂວ ໂສ ນ ສິຊ຺ຌຕິ.

໒໕. ກາມໍ ຠິຊ຺ຊຕຸຍໍ ກາໂຍຕິ ອຍໍ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ ໂອທນກຸມ຺ມາສູປຈໂຍ ອນິຈ຺ຈຸຈ຺ຉາທນປຣິມທ຺ທນເຠທນວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ໂມ ກາໂຍ ກິຎ຺ຈາປິ ຠິຊ຺ຊຕຸ ວິນສ຺ສຕຸ, ອິເຘວ ອິມສ຺ມິໍ ເອວ ຐາເນ ມຫາວາເຕ ຂິຕ຺ຕຠຸສມຸຏ຺ຐິ ວິຍ ວິປ຺ປກິຣີຍຕຸ, ເນວ ສີລໍ ປຠິນ຺ເທຍ຺ຍໍ, ວິກິຣນ຺ເຕ ຠຸສໍ ວິຍາຕິ ສີລໍ ປນ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖສິທ຺ຘິຍາ ເຫຕຸຠູຕໍ ອິມສ຺ມິໍ ກເຬວເຣ ຠຸສມຸຏ຺ຐິ ວິຍ ວິປ຺ປກິຣນ຺ເຕປິ ເນວ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍໍ, ກາຍຊີວິເຕສຸ ນິຣເປກ຺ໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ສີລປາຣມິໍເຍວ ປູເຣມີຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໍ ຕາທິສໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕທາ ອຘິວາເສສິນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຖ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ອຫິຕຸຓ຺ຑິກຫຕ຺ຖຄຕສ຺ສ ມາໂສ ປຣິປູຣິ, ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ນິຣາຫາໂຣວ ອໂຫສິ. ສຸມນາ ‘‘ອຕິຈິຣາຍຕິ ເມ ສາມິໂກ, ໂກ ນຸ ໂຂ ປວຕ຺ຕີ’’ຕິ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ໂລຫິຕວຓ຺ຓໍ ອຸທກໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຫິຕຸຓ຺ຑິເກນ ຄຫິໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ນາຄຠວນາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ວມ຺ມິກສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫິຕຏ຺ຐານໍ ກິລມິຕຏ຺ຐານຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ໂຣທິຕ຺ວາ ກນ຺ທິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນ຺ຕຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊທ຺ວາເຣ ອາກາເສ ໂຣທມານາ ອຏ຺ຐາສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ນຈ຺ຈນ຺ໂຕວ ອາກາສໍ ອຸລ຺ໂລເກນ຺ໂຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ ລຊ຺ຊິໂຕ ເປຬໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ.

ຣາຊາ ຕສ຺ສ ເປຬໍ ປວິຏ຺ຐກາເລ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕໍ ອາກາເສ ຐິຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກາ ນຸ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ນາຄກຎ຺ຎາຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນິສ຺ສໍສຍໍ ໂຂ ນາຄຣາຊາ ອິມໍ ທິສ຺ວາ ລຊ຺ຊິໂຕ ເປຬໍ ປວິຏ຺ໂຐ, ອຍຎ຺ຈ ຍຖາທສ຺ສິໂຕ ອິທ຺ຘານຸຠາໂວ ນາຄຣາຊສ຺ເສວ, ນ ອຫິຕຸຓ຺ຑິກສ຺ສາ’’ຕິ ນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ ອຍໍ ນາຄຣາຊາ, ກຖໍ ນາມ ອິມສ຺ສ ຫຕ຺ຖໍ ຄໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ມຈາຣີ ສີລວາ ນາຄຣາຊາ, ຈາຕຸທ຺ທສີປນ຺ນຣສີສຸ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວສນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣໍ ທານມຸເຂ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ມຫາມຄ຺ຄສມີເປ ວມ຺ມິກມຕ຺ຖເກ ນິປຊ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ຖາຍເມເຕນ ຄຫິໂຕ, ອິມສ຺ສ ເທວຈ຺ຉຣາປຏິຠາຄາ ອເນກສຫສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິໂຍ, ເທວໂລກສມ຺ປຕ຺ຕິສທິສາ ນາຄຠວນສມ຺ປຕ຺ຕິ, ອຍໍ ມຫິທ຺ຘິໂກ ມຫານຸຠາໂວ ສກລປຖວິໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ, ເກວລໍ ‘ສີລໍ ເມ ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’ຕິ ເອວຣູປໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ອນຸໂຠຕີ’’ຕິ ຈ ສຸຕ຺ວາ ສໍເວຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ຕາວເທວ ຕສ຺ສ ອຫິຕຸຓ຺ຑິກສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ພຫຸໍ ຘນໍ ມຫນ຺ຕຎ຺ຈ ຍສໍ ອິສ຺ສຣິຍຎ຺ຈ ທຕ຺ວາ – ‘‘ຫນ຺ທ, ໂຠ, ອິມໍ ນາຄຣາຊານໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫີ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປສິ.

ມຫາສຕ຺ໂຕ ນາຄວຓ຺ຓໍ ອນ຺ຕຣຘາເປຕ຺ວາ ມາຓວກວຓ຺ເຓນ ເທວກຸມາໂຣ ວິຍ ອຏ຺ຐາສິ. ສຸມນາປິ ອາກາສໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຏ຺ຐາສິ. ນາຄຣາຊາ ຣຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຊລິໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ເອຫິ, ມຫາຣາຊ, ມຍ຺ຫໍ ນິເວສນໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ອາຄຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ ຍາຈິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ມຸຕ຺ໂຕ ຈມ຺ເປຍ຺ຍໂກ ນາໂຄ, ຣາຊານໍ ເອຕທພ຺ຣວິ;

‘ນໂມ ເຕ ກາສິຣາຊຕ຺ຖຸ, ນໂມ ເຕ ກາສິວຑ຺ຒນ;

ອຎ຺ຊລິໍ ເຕ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາມິ, ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ ເມ ນິເວສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ຣາຊາ ຕສ຺ສ ນາຄຠວນຄມນໍ ອນຸຊານິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ຕໍ ສປຣິສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນາຄຠວນໍ ເນຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອິສ຺ສຣິຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕິປາຫໍ ຕຕ຺ຖ ວສາເປຕ຺ວາ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ – ‘‘ສພ຺ພາ ຣາຊປຣິສາ ຍາວທິຈ຺ຉກໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓາທິກໍ ຘນໍ ຄຓ຺ຫຕູ’’ຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ຈ ອເນເກຫິ ສກຏສເຕຫິ ຘນໍ ເປເສສິ. ‘‘ມຫາຣາຊ, ຣຎ຺ຎາ ນາມ ທານໍ ທາຕພ຺ພໍ, ສີລໍ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ຘມ຺ມິກາ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສໍວິທຫິຕພ຺ພາ’’ຕິ ທສຫິ ຣາຊຘມ຺ມກຖາຫິ ໂອວທິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ຣາຊາ ມຫນ຺ເຕນ ຍເສນ ນາຄຠວນາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິເມວ ຄໂຕ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກິຣ ຊມ຺ພຸທີປຕເລ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ຊາຕໍ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ສີລານິ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ສປຣິໂສ ສຄ຺ຄປຸຣໍ ປູເຣສິ.

ຕທາ ອຫິຕຸຓ຺ຑິໂກ ເທວທຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ, ສຸມນາ ຣາຫຸລມາຕາ, ອຸຄ຺ຄເສໂນ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ, ຈມ຺ເປຍ຺ຍໂກ ນາຄຣາຊາ ໂລກນາໂຖ.

ຕສ຺ສ ອິຘາປິ ຍຖາຣຫໍ ເສສປາຣມິໂຍ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພາ. ອິຘ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອຈ຺ຉຣິຍານຸຠາວາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວາຕິ.

ຈມ຺ເປຍ຺ຍນາຄຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.