໑໐. ສງ຺ຂປາລຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ

໘໕. ທສເມ ສງ຺ຂປາໂລຕິອາທີສຸ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ເທວໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິສທິສາຍ ມຫຕິຍາ ນາຄິທ຺ຘິຍາ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ມຫິທ຺ຘິໂກ. ເຫຏ຺ຐາ ທ຺ເວ, ອຸປຣິ ທ຺ເວຕິ ຈຕສ຺ໂສ ທາຐາ ອາວຸຘາ ເອຕສ຺ສາຕິ ທາຐາວຸໂຘ. ອຸຄ຺ຄເຕຊວິສຕາຍ ໂຆຣວິໂສ. ນາຄໂຍນິສິທ຺ຘາຫິ ທ຺ວີຫິ ຊິວ຺ຫາຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ທ຺ວິຊິວ຺ໂຫ. ມຫານຸຠາວານມ຺ປິ ອຸເຣນ ຄມນໂຕ ‘‘ອຸຣຄາ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມານໍ ນາຄານໍ ອຘິປຕິຠາວໂຕ ອຸຣຄາຘິຠູ.

໘໖. ທ຺ວິນ຺ນໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສນ຺ຘິຠາເວນ ຄຕຏ຺ຐານສງ຺ຂາເຕ ຈຕຸປ຺ປເຖ. ອປຣາປຣໍ ມຫາຊນສຎ຺ຈຣຓຏ຺ຐານຠູເຕ ມຫາມຄ຺ເຄ. ຕໂຕ ເອວ ມຫາຊນສມາກິຓ຺ຓຠາເວນ ນານາຊນສມາກຸເລ. ອິທານິ ວກ຺ຂມານານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ວເສນ ຈຕຸໂຣ ອງ຺ເຄ. ອຘິຏ຺ຐາຍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ, ຈິຕ຺ເຕ ຐເປຕ຺ວາ. ຍທາຫໍ ສງ຺ຂປາໂລ ນາມ ຍຖາວຸຕ຺ຕຣູໂປ ນາຄຣາຊາ ໂຫມິ, ຕທາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ຐາເນ ວາສໍ ອຸໂປສຖວາສວເສນ ນິວາສໍ ອກປ຺ປຍິໍ ກປ຺ເປສິໍ.

ມຫາສຕ຺ໂຕ ຫິ ທານສີລາທິປຸຎ຺ຎປສຸໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ໂພຘິປຣິເຍສນວເສນ ອປຣາປຣໍ ເທວມນຸສ຺ສຄຕີສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ກທາຈິ ເທວໂຠຄສທິສສມ຺ປຕ຺ຕິເກ ນາຄຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສງ຺ຂປາໂລ ນາມ ນາຄຣາຊາ ອໂຫສິ ມຫິທ຺ຘິໂກ ມຫານຸຠາໂວ. ໂສ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຕາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສໂຍນິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ໂຕ ອຸໂປສຖວາສໍ ວສິ. ອຖສ຺ສ ນາຄຠວເນ ວສນ຺ຕສ຺ສ ອຸໂປສຖວາໂສ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສີລໍ ສໍກິລິສ຺ສຕິ, ເຕນ ໂສ ນາຄຠວນາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ກຓ຺ຫວຓ຺ຓາຍ ນທິຍາ ອວິທູເຣ ມຫາມຄ຺ຄສ຺ສ ຈ ເອກປທິກມຄ຺ຄສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕເຣ ເອກໍ ວມ຺ມິກໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ຈາຕຸທ຺ທສປນ຺ນຣເສສຸ ສມາທິນ຺ນສີໂລ ‘‘ມມ ຈມ຺ມາທີນິ ອຕ຺ຖິກາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ທານມຸເຂ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊຕິ, ປາຏິປເທ ນາຄຠວນໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸນາປຣໍ ຍທາ ໂຫມິ, ສງ຺ຂປາໂລ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ເອວ.

໘໗. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ຉວິຍາ ຈມ຺ເມນາຕິອາທິກໍ ‘‘ຈຕຸໂຣ ອງ຺ເຄ ອຘິຏ຺ຐາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸຣງ຺ຄາຘິຏ຺ຐານທສ຺ສນໍ. ຉວິຈມ຺ມານິ ຫິ ອິຘ ເອກມງ຺ຄໍ. ເອວໍ ອຸໂປສຖວາສໍ ວສນ຺ຕສ຺ສ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ທີໂຆ ອທ຺ຘາ ວີຕິວຕ຺ໂຕ.

ອເຖກທິວສໍ ຕສ຺ມິໍ ຕຖາ ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ນິປນ຺ເນ ໂສຬສ ໂຠຊປຸຕ຺ຕາ ‘‘ມໍສໍ ອາຫຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາວຸຘຫຕ຺ຖາ ອຣຎ຺ເຎ ຈຣນ຺ຕາ ກິຎ຺ຈິ ອລຠິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕາ ຕໍ ວມ຺ມິກມຕ຺ຖເກ ນິປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຍໍ ອຊ຺ຊ ໂຄຘາໂປຕກມ຺ປິ ນ ລຠິມ຺ຫາ, ອິມໍ ນາຄຣາຊານໍ ວຘິຕ຺ວາ ຂາທິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ມຫາ ໂຂ ປເນສ ຄຍ຺ຫມາໂນ ປລາເຍຍ຺ຍາຕິ ຍຖານິປນ຺ນກໍເຍວ ນໍ ໂຠເຄສຸ ສູເລຫິ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ທຸພ຺ພລໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສູລານິ ອາທາຍ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສາປິ ສຣີຣໍ ມຫນ຺ຕໍ ເອກໂທຓິກນາວປ຺ປມາຓໍ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຐປິຕສຸມນປຸປ຺ຜທາມໍ ວິຍ ຊິຎ຺ຊຸກຜລສທິເສຫິ ອກ຺ຂີຫິ ຊຍສຸມນປຸປ຺ຜສທິເສນ ຈ ສີເສນ ສມນ຺ນາຄຕໍ ອຕິວິຍ ໂສຠຕິ. ໂສ ເຕສໍ ໂສຬສນ຺ນໍ ຊນານໍ ປທສທ຺ເທນ ໂຠຄນ຺ຕຣໂຕ ສີສໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕກ຺ຂີນິ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ເຕ ສູລຫຕ຺ເຖ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ຊ ມຍ຺ຫໍ ມໂນຣໂຖ ມຕ຺ຖກໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ທານມຸເຂ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ມມ ສຣີຣໍ ສຕ຺ຕີຫິ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຉິທ຺ທາວຉິທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ເຕ ນ ໂອໂລເກສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສີລຂຓ຺ຑຠເຍນ ທຬ຺ຫໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສີສໍ ໂຠຄນ຺ຕເຣ ເອວ ປເວເສຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ.

ອຖ ນໍ ເຕ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕາ ຠູມິຍໍ ປາເຕຕ຺ວາ ຕິຂິຓສູເລຫິ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສກຓ຺ຏກາ ກາຬເວຕ຺ຕຍຏ຺ຐິໂຍ ປຫາຣມຸເຂຫິ ປເວເສຕ຺ວາ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ກາເຊຫິ ອາທາຍ ມຫາມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິໍສຸ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ສູເລຫິ ວິຊ຺ຌນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອກຏ຺ຐາເນປິ ອກ຺ຂີນິ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ເຕ ນ ໂອໂລເກສິ. ຕສ຺ສ ອຏ຺ຐຫິ ກາເຊຫິ ອາທາຍ ນີຍມານສ຺ສ ສີສໍ ໂອລມ຺ພິຕ຺ວາ ຠູມິໍ ປຫຣຕິ. ອຖ ນໍ ‘‘ສີສມສ຺ສ ໂອລມ຺ພຕີ’’ຕິ ມຫາມຄ຺ເຄ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ສຸຂຸເມນ ສູເລນ ນາສາປຸເຏ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຣຊ຺ຊຸກໍ ປເວເສຕ຺ວາ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກາຊໂກຏິຍໍ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ປຸນປິ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໘໘. ‘‘ອທ຺ທສໍສຸ ໂຠຊປຸຕ຺ຕາ, ຂຣາ ລຸທ຺ທາ ອກາຣຸຓາ;

ອຸປຄຎ຺ຉຸໍ ມມໍ ຕຕ຺ຖ, ທຓ຺ຑມຸຄ຺ຄຣປາຓິໂນ.

໘໙. ‘‘ນາສາຍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ, ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏເກ;

ກາເຊ ອາໂຣປຍິຕ຺ວານ, ໂຠຊປຸຕ຺ຕາ ຫຣິໍສຸ ມ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂຠຊປຸຕ຺ຕາຕິ ລຸທ຺ທປຸຕ຺ຕາ. ຂຣາຕິ ກກ຺ຂຬາ, ຜຣຸສກາຍວຈີກມ຺ມນ຺ຕາ. ລຸທ຺ທາຕິ ທາຣຸຓາ, ໂຆຣມານສາ. ອກາຣຸຓາຕິ ນິກ຺ກຣຸຓາ. ທຓ຺ຑມຸຄ຺ຄຣປາຓິໂນຕິ ຈຕຸຣສ຺ສທຓ຺ຑຫຕ຺ຖາ. ນາສາຍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາຕິ ຣຊ຺ຊຸກໍ ປເວເສຕຸໍ ສຸຂຸເມນ ສູເລນ ນາສາປຸເຏ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ. ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏເກຕິ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐປ຺ປເທເສ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກສມີເປ ຈ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກາເຊ ອາໂຣປຍິຕ຺ວານາຕິ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ພທ຺ເຘສຸ ອຏ຺ຐສຸ ເວຕ຺ຕລຕາມຓ຺ຑເລສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ໂອວິຊ຺ຌິຕໍ ເອເກກໍ ກາຊໍ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ໂຠຊປຸຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ຘໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ.

໙໐. ສສາຄຣນ຺ຕໍ ປຖວິນ຺ຕິ ສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕໍ ມຫາປຖວິໍ. ສການນໍ ສປພ຺ພຕນ຺ຕິ ສທ຺ຘິໍ ການເນຫິ ປພ຺ພເຕຫິ ຈາຕິ ສການນໍ ສປພ຺ພຕຎ຺ຈ. ນາສາວາເຕນ ຌາປເຍຕິ ສຈາຫໍ ອິຈ຺ຉມາໂນ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ນາສາວາຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ, ສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕໍ ສການນໍ ສປພ຺ພຕໍ ອິມໍ ມຫາປຖວິໍ ຌາເປຍ຺ຍໍ, ສຫ ນາສາວາຕວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ຉາຣິກໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ເອຕາທິໂສ ຕທາ ມຍ຺ຫໍ ອານຸຠາໂວ.

໙໑. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ສູເລຫິ ວິນິວິຊ຺ຌນ຺ເຕ, ໂກຏ຺ຏຍນ຺ເຕປິ ສຕ຺ຕິຠິ. ໂຠຊປຸຕ຺ເຕ ນ ກຸປ຺ປາມີຕິ ທຸພ຺ພລຠາວກຣຓຕ຺ຖໍ ເວຕ຺ຕລຕາປເວສນຕ຺ຖຎ຺ຈ ສາຣທາຣູຫິ ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ ກເຕຫິ ຕິຂິຓສູເລຫິ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ວິຊ຺ຌນ຺ເຕປິ ທຸພ຺ພລຠາວກຣຓຕ຺ຖໍ ຕິຂິຓາຫິ ສຕ຺ຕີຫິ ຕຫິໍ ຕຫິໍ ໂກຏ຺ຏຍນ຺ເຕປິ ໂຠຊປຸຕ຺ຕານໍ ລຸທ຺ທານໍ ນ ກຸປ຺ປາມິ. ເອສາ ເມ ສີລປາຣມີຕິ ເອວໍ ມຫານຸຠາວສ຺ສ ຕຖາ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ຍາ ເມ ມຍ຺ຫໍ ສີລຂຓ຺ຑຠເຍນ ເຕສໍ ອກຸຊ຺ຌນາ, ເອສາ ເອກນ຺ເຕເນວ ຊີວິຕນິຣເປກ຺ຂຠາເວນ ປວຕ຺ຕາ ມຍ຺ຫໍ ສີລປາຣມີ, ສີລວເສນ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕຖາ ປນ ໂພຘິສຕ຺ເຕ ເຕຫິ ນີຍມາເນ ມິຖິລນຄຣວາສີ ອາຬາໂຣ ນາມ ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ປຎ຺ຈສກຏສຕານິ ອາທາຍ ສຸຂຍານເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເຕ ໂຠຊປຸຕ຺ເຕ ມຫາສຕ຺ຕໍ ຫຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ກາຣຸຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເຕ ລຸທ຺ເທ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິສ຺ສາຍໍ ນາໂຄ ນີຍຕິ, ເນຕ຺ວາ ຈິມໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສຖາ’’ຕິ? ເຕ ‘‘ອິມສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ມໍສໍ ສາທຸຎ຺ຈ ມຸທຸຎ຺ຈ ຖູລຎ຺ຈ ປຈິຕ຺ວາ ຂາທິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ອຖ ໂສ ເຕສໍ ໂສຬສວາຫໂຄເຓ ປສຕໍ ປສຕໍ ສຸວຓ຺ຓມາສເກ ສພ຺ເພສໍ ນິວາສນປາຣຸປນານິ ຠຣິຍານມ຺ປິ ເຕສໍ ວຕ຺ຖາຠຣຓານິ ທຕ຺ວາ ‘‘ສມ຺ມາ, ອຍໍ ມຫານຸຠາໂວ ນາຄຣາຊາ, ອຕ຺ຕໂນ ສີລຄຸເຓນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ນ ທຸພ຺ຠິ, ອິມໍ ກິລມນ຺ເຕຫິ ພຫຸໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສຸຕໍ, ວິສ຺ສຊ຺ເຊຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ‘‘ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ມນາໂປ ຠກ຺ໂຂ, ພຫູ ຈ ໂນ ອຸຣຄາ ຠຸຕ຺ຕປຸພ຺ພາ, ຕຖາປິ ຕວ ວຈນໍ ອມ຺ເຫຫິ ປູເຊຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ອິມໍ ນາຄໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມາ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕໍ ຠູມິຍໍ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກກ຺ຂຬຕາຍ ຕາ ກຓ຺ຏກາຈິຕາ ອາວຸຕາ ກາຬເວຕ຺ຕລຕາ ໂກຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒິຕຸໍ ອາຣຠິໍສຸ.

ອຖ ໂສ ນາຄຣາຊານໍ ກິລມນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອກິລເມນ຺ໂຕວ ອສິນາ ລຕາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ທາຣການໍ ກຓ຺ຓເວຘໂຕ ປຏິຫຣຓນິຍາເມນ ອທຸກ຺ຂາເປນ຺ໂຕ ສຓິກໍ ນີຫຣິ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ເຕ ໂຠຊປຸຕ຺ຕາ ຍໍ ພນ຺ຘນໍ ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖຸໂຕ ປເວເສຕ຺ວາ ປຏິມຸກ຺ກໍ, ຕໍ ພນ຺ຘນໍ ສຓິກໍ ໂມຈຍິໍສຸ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ປາຈີນາຠິມຸໂຂ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອສ຺ສຸປຸຓ຺ເຓຫິ ເນຕ຺ເຕຫິ ອາຬາຣໍ ໂອໂລເກສິ. ລຸທ຺ທາ ໂຖກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຸຣໂຄ ທຸພ຺ພໂລ, ມຕກາເລ ຄເຫຕ຺ວາວ ນໍ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນິລີຍິໍສຸ. ອາຬາໂຣ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ‘‘ຄຈ຺ເຉວ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ມຫານາຄ, ມາ ຕໍ ລຸທ຺ທາ ປຸນ ຄເຫສຸ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ໂຕ ໂຖກໍ ຕໍ ນາຄໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິ.

ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ນາຄຠວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປປຎ຺ຈໍ ອກຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອາຬາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນາຄຠວນສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖຕ຺ວາ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ເນຕ຺ວາ ຕີຫິ ກຎ຺ຎາສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ມຫນ຺ຕມສ຺ສ ຍສໍ ທຕ຺ວາ ທິພ຺ເພຫິ ກາເມຫິ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ. ອາຬາໂຣ ນາຄຠວເນ ເອກວສ຺ສໍ ວສິຕ຺ວາ ທິພ຺ເພ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ສມ຺ມ, ປພ຺ພຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ນາຄຣາຊສ຺ສ ກເຖຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕປຣິກ຺ຂາເຣ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕປ຺ປເທສໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຈິຣໍ ວສິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ພາຣາຓສິໍ ປຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຣຎ຺ຎາ ສມາຄໂຕ ເຕນ ອາຈາຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ປສນ຺ເນນ ‘‘ຕ຺ວໍ ອຸຬາຣໂຠຄາ ມຎ຺ເຎ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ, ເກນ ນຸ ໂຂ ກາຣເຓນ ປພ຺ພຊິໂຕສີ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຕໂນ ປພ຺ພຊ຺ຊາກາຣຓໍ ກເຖນ຺ໂຕ ລຸທ຺ທານໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊາປນໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຣຎ຺ໂຎ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ –

‘‘ທິຏ຺ຐາ ມຍາ ມານຸສກາປິ ກາມາ, ອສສ຺ສຕາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ;

ອາທີນວໍ ກາມຄຸເຓສຸ ທິສ຺ວາ, ສທ຺ຘາຍຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕມ຺ຫິ, ຣາຊ.

‘‘ທຸມປ຺ຜລານີວ ປຕນ຺ຕິ ມາຓວາ, ທຫຣາ ຈ ວຸທ຺ຘາ ຈ ສຣີຣເຠທາ;

ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ປພ຺ພຊິໂຕມ຺ຫິ ຣາຊ, ອປຓ຺ຓກໍ ສາມຎ຺ຎເມວ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໑໗.໑໙໑-໑໙໒) –

ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ –

‘‘ອທ຺ຘາ ຫເວ ເສວິຕພ຺ພາ ສປຎ຺ຎາ, ພຫຸສ຺ສຸຕາ ເຍ ພຫຸຐານຈິນ຺ຕິໂນ;

ນາຄຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວານ ຕວຎ຺ຈຬາຣ, ກາຫາມິ ປຸຎ຺ຎານິ ອນປ຺ປການີ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໑໗.໑໙໓) –

ອາຫ.

ອຖສ຺ສ ຕາປໂສ –

‘‘ອທ຺ຘາ ຫເວ ເສວິຕພ຺ພາ ສປຎ຺ຎາ, ພຫຸສ຺ສຸຕາ ເຍ ພຫຸຐານຈິນ຺ຕິໂນ;

ນາຄຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວານ ມມຎ຺ຈ ຣາຊ, ກໂຣຫິ ປຸຎ຺ຎານິ ອນປ຺ປການີ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໑໗.໑໙໔) –

ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວສ຺ສານມາເສ ວສິຕ຺ວາ ປຸນ ຫິມວນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ຠາເວຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປໂຄ ອໂຫສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ຍາວຊີວໍ ອຸໂປສຖວາສໍ ວສິຕ຺ວາ ສຄ຺ຄປຸຣໍ ປູເຣສິ. ໂສປິ ຣາຊາ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ຍຖາກມ຺ມໍ ຄໂຕ.

ຕທາ ອາຬາໂຣ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ອໂຫສິ, ພາຣາຓສິຣາຊາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ, ສງ຺ຂປາລນາຄຣາຊາ ໂລກນາໂຖ.

ຕສ຺ສ ສຣີຣປຣິຈ຺ຈາໂຄ ທານປາຣມີ, ຕຖາຣູເປນປິ ວິສເຕເຊນ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຕຖາຣູປາຍປິ ປີຬາຍ ສຕິ ສີລສ຺ສ ອຠິນ຺ນຕາ ສີລປາຣມີ, ເທວໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິສທິສໍ ໂຠຄໍ ປຫາຍ ນາຄຠວນໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມກຣຓໍ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມີ, ‘‘ທານາທິອຕ຺ຖໍ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ສໍວິທຫນໍ ປຎ຺ຎາປາຣມີ, ກາມວິຕກ຺ກວິໂນທນໍ ອຘິວາສນວີຣິຍຎ຺ຈ ວີຣິຍປາຣມີ, ອຘິວາສນຂນ຺ຕິ ຂນ຺ຕິປາຣມີ, ສຈ຺ຈສມາທານໍ ສຈ຺ຈປາຣມີ, ອຈລສມາທານາຘິຏ຺ຐານໍ ອຘິຏ຺ຐານປາຣມີ, ໂຠຊປຸຕ຺ເຕ ອຸປາທາຍ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ເມຕ຺ຕານຸທ຺ທຍຠາໂວ ເມຕ຺ຕາປາຣມີ, ເວທນາຍ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາຣກຕວິປ຺ປກາເຣສຸ ຈ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠາໂວ ອຸເປກ຺ຂາປາຣມີຕິ ເອວໍ ທສ ປາຣມິໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ສີລປາຣມີ ປນ ອຕິສຍວຕີຕິ ກຕ຺ວາ ສາ ເອວ ເທສນໍ ອາຣຸຬ຺ຫາ. ຕຖາ ອິຘ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຄຸຓານຸຠາວາ ‘‘ໂຍຊນສຕິເກ ນາຄຠວນຏ຺ຐາເນ’’ຕິອາທິນາ ຠູຣິທຕ຺ຕຈຣິຍາຍໍ (ຈຣິຍາ. ໒.໑໑ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຍຖາຣຫໍ ວິຠາເວຕພ຺ພາຕິ.

ສງ຺ຂປາລຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເອເຕຕິ ເຍ ຫຕ຺ຖິນາຄຈຣິຍາທໂຍ ອິມສ຺ມິໍ ວຄ຺ເຄ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ອນນ຺ຕຣຄາຖາຍ ຈ ‘‘ຫຕ຺ຖິນາໂຄ ຠູຣິທຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິນາ ອຸທ຺ທານວເສນ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ ນວ ຈຣິຍາ, ເຕ ສພ຺ເພ ວິເສສໂຕ ສີລປາຣມິປູຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕິຍາ ສີລໍ ພລໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ສີລພລາ. ສີລສ຺ສ ປຣມຕ຺ຖປາຣມິຠູຕສ຺ສ ປຣິກ຺ຂຣຓໂຕ ສນ຺ຕານສ຺ສ ຈ ປຣິຠາວນາວເສນ ອຠິສງ຺ຂຣຓໂຕ ປຣິກ຺ຂາຣາ. ອຸກ຺ກໍສຄຕາຍ ສີລປຣມຕ຺ຖປາຣມິຍາ ອສມ຺ປຸຓ຺ຓຕ຺ຕາ ປເທໂສ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖິ, ນ ນິປ຺ປເທໂສຕິ ປເທສິກາ ສປ຺ປເທສາ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ອາຫ ‘‘ຊີວິຕໍ ປຣິຣກ຺ຂິຕ຺ວາ, ສີລານິ ອນຸຣກ຺ຂິສ’’ນ຺ຕິ, ຍສ຺ມາ ເອເຕສຸ ຫຕ຺ຖິນາຄຈຣິຍາທີສຸ (ຈຣິຍາ. ໒.໑ ອາທໂຍ) ອຫໍ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕໍ ເອກເທເສນ ປຣິຣກ຺ຂິຕ຺ວາວ ສີລານິ ອນຸຣກ຺ຂິໍ, ຊີວິຕໍ ນ ສພ຺ພຖາ ປຣິຈ຺ຈຊິໍ, ເອກນ຺ເຕເນວ ປນ ສງ຺ຂປາລສ຺ສ ເມ ສໂຕ ສພ຺ພກາລມ຺ປິ ຊີວິຕໍ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ນິຍ຺ຍຕ຺ຕໍ, ສງ຺ຂປາລນາຄຣາຊສ຺ສ ປນ ເມ ມຫານຸຠາວສ຺ສ ອຸຄ຺ຄວິສເຕຊສ຺ສ ສໂຕ ສມານສ຺ສ ສພ຺ພກາລມ຺ປິ ເຕຫິ ລຸທ຺ເທຫິ ສມາຄເມ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພປິ ປຈ຺ຉາປິ ສໂຕ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສີລານຸຣກ຺ຂຓຕ຺ຖເມວ ຊີວິຕໍ ເອກໍເສເນວ ນິຍ຺ຍຕ຺ຕໍ ນີຍາຕິຕໍ ທານມຸເຂ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ, ຕສ຺ມາ ສາ ສີລປາຣມີຕິ ຍສ຺ມາ ເຈຕເທວໍ, ຕສ຺ມາ ເຕນ ກາຣເຓນ ສາ ປຣມຕ຺ຖປາຣມິຠາວໍ ປຕ຺ຕາ ມຍ຺ຫໍ ສີລປາຣມີຕິ ທສ຺ເສຕີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖທີປນິຍາ ຈຣິຍາປິຏກສໍວຓ຺ຓນາຍ

ທສວິຘຈຣິຍາສງ຺ຄຫສ຺ສ ວິເສສໂຕ

ສີລປາຣມິວິຠາວນສ຺ສ

ທຸຕິຍວຄ຺ຄສ຺ສ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.