໙. ເວສ຺ສນ຺ຕຣຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ

໖໗. ນວເມ ຍາ ເມ ອໂຫສິ ຊນິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ເມຕິ ເວສ຺ສນ຺ຕຣຠູຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຘາຍ ສຕ຺ຖາ ວທຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ຜຸສ຺ສຕີ ນາມ ຂຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ. ຕທາ ຫິສ຺ສ ມາຕາ ‘‘ຜຸສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍນາມິກາ ຂຕ຺ຕິຍານີ ອໂຫສິ. ສາ ອຕີຕາສຸ ຊາຕີສູຕິ ສາ ຕໂຕ ອນນ຺ຕຣາຕີຕຊາຕິຍໍ. ເອກຕ຺ເຖ ຫິ ເອຕໍ ພຫຸວຈນໍ. ສກ຺ກສ຺ສ ມເຫສີ ປິຍາ ອໂຫສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຖ ວາ ຍາ ເມ ອໂຫສິ ຊນິກາ ອິມສ຺ມິໍ ຈຣິມຕ຺ຕຠາເວ, ສາ ອຕີຕາສຸ ຊາຕີສຸ ຜຸສ຺ສຕີ ນາມ, ຕຕ຺ຖ ອຕີຕາຍ ຊາຕິຍາ ຂຕ຺ຕິຍາ, ຍຕ຺ຖາຫໍ ຕສ຺ສາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ, ຕໂຕ ອນນ຺ຕຣາຕີຕາຍ ສກ຺ກສ຺ສ ມເຫສີ ປິຍາ ອໂຫສີຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາ –

ອິໂຕ ຫິ ເອກນວຸເຕ ກປ຺ເປ ວິປສ຺ສີ ນາມ ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ອຸທປາທິ. ຕສ຺ມິໍ ພນ຺ຘຸມຕີນຄຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ເຂເມ ມິຄທາເຍ ວິຫຣນ຺ເຕ ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ເກນຈິ ຣຎ຺ຎາ ເປສິຕໍ ມຫຄ຺ຆໍ ຈນ຺ທນສາຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ເຊຏ຺ຐຘີຕາຍ ອທາສິ. ສາ ເຕນ ສຸຂຸມໍ ຈນ຺ທນຈຸຓ຺ຓໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສມຸຄ຺ຄໍ ປູເຣຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ສຣີຣໍ ປູເຊຕ຺ວາ ເສສຈຸຓ຺ຓານິ ຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ວິກິຣິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອນາຄເຕ ຕຸມ຺ຫາທິສສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ມາຕາ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ສາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ຕສ຺ສາ ຈນ຺ທນຈຸຓ຺ຓປູຊາຍ ຜເລນ ຣຕ຺ຕຈນ຺ທນປຣິປ຺ໂຜສິເຕນ ວິຍ ສຣີເຣນ ເທເວສຸ ຈ ມນຸສ຺ເສສຸ ຈ ສໍສຣນ຺ຕີ ຕາວຕິໍສຠວເນ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວຣຎ຺ໂຎ ອຄ຺ຄມເຫສີ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອຖສ຺ສາ ອາຍຸປຣິໂຍສາເນ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ຕສ຺ສາ ປຣິກ຺ຂີຓາຍຸກຕໍ ຎຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອນຸກມ຺ປາຍ ‘‘ຠທ຺ເທ, ຜຸສ຺ສຕິ ທສ ເຕ ວເຣ ທມ຺ມິ, ເຕ ຄຓ຺ຫສ຺ສູ’’ຕິ ອາຫ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໖໘. ‘‘ຕສ຺ສາ ອາຍຸກ຺ຂຍໍ ຎຕ຺ວາ, ເທວິນ຺ໂທ ເອຕທພ຺ຣວິ;

‘ທທາມິ ເຕ ທສ ວເຣ, ວຣ ຠທ຺ເທ ຍທິຈ຺ຉສີ’’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວຣາຕິ ວຣສ຺ສຸ ວຣໍ ຄຓ຺ຫ. ຠທ຺ເທ, ຍທິຈ຺ຉສີຕິ, ຠທ຺ເທ, ຜຸສ຺ສຕິ ຍໍ ອິຈ຺ຉສິ ຍໍ ຕວ ປິຍໍ, ຕໍ ທສຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ ‘‘ວຣໍ ວຣສ຺ສຸ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ວທຕິ.

໖໙. ປຸນິທມພ຺ຣວີຕິ ປຸນ ອິທໍ ສາ ອຕ຺ຕໂນ ຈວນຘມ຺ມຕໍ ອຊານນ຺ຕີ ‘‘ກິໍ ນຸ ເມ ອປຣາຘຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິກໍ ອຠາສິ. ສາ ຫິ ປມຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອາຍຸກ຺ຂຍໍ ອຊານນ຺ຕີ ອຍໍ ‘‘ວຣໍ ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ‘‘ກຕ຺ຖຈິ ມມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ ອິຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ເອວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອປຣາຘຕ຺ຖີຕິ ອປຣາໂຘ ອຕ຺ຖິ. ກິໍ ນຸ ເທສ຺ສາ ອຫໍ ຕວາຕິ ກິໍ ກາຣຓໍ ອຫໍ ຕວ ເທສ຺ສາ ກຸຊ຺ຌິຕພ຺ພາ ອປ຺ປິຍາ ຊາຕາ. ຣມ຺ມາ ຈາເວສິ ມໍ ຐານາຕິ ຣມຓີຍາ ອິມສ຺ມາ ຐານາ ຈາເວສິ. ວາໂຕວ ຘຣຓີຣຸຫນ຺ຕິ ເຍນ ພລວາ ມາລຸໂຕ ວິຍ ຣຸກ຺ຂໍ ອຸມ຺ມູເລນ຺ໂຕ ອິມມ຺ຫາ ເທວໂລກາ ຈາເວຕຸກາໂມສິ ກິໍ ນຸ ກາຣຓນ຺ຕິ ຕໍ ປຸຈ຺ຉຕິ.

໗໐. ຕສ຺ສິທນ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ອິທໍ. ນ ເຈວ ເຕ ກຕໍ ປາປນ຺ຕິ ນ ເຈວ ຕຍາ ກິຎ຺ຈິ ປາປໍ ກຕໍ ເຍນ ເຕ ອປຣາໂຘ ສິຍາ. ນ ຈ ເມ ຕ຺ວໍສິ ອປ຺ປິຍາຕິ ມມ ຕ຺ວໍ ນ ຈາປິ ອປ຺ປິຍາ, ເຍນ ເທສ຺ສາ ນາມ ມມ ອປ຺ປິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໗໑. ອິທານິ ເຍນ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວເຣ ທາຕຸກາໂມ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍເຍວ ເຕ ອາຍຸ, ຈວນກາໂລ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວເຣ ຄຓ຺ຫາເປນ຺ໂຕ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫ ມຍາ ທິນ຺ເນ, ວເຣ ທສ ວຣຸຕ຺ຕເມ’’ຕິ ອາຫ.

ຕຕ຺ຖ ວຣຸຕ຺ຕເມຕິ ວເຣສຸ ອຸຕ຺ຕເມ ອຄ຺ຄວເຣ.

໗໒. ທິນ຺ນວຣາຕິ ‘‘ວເຣ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎາທານວເສນ ທິນ຺ນວຣາ. ຕຸຏ຺ຐຫຏ຺ຐາຕິ ອິຈ຺ຉິຕລາຠປຣິໂຕເສນ ຕຸຏ຺ຐາ ເຈວ ຕສ຺ສ ຈ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສເນນ ຫາສວເສນ ຫຏ຺ຐາ ຈ. ປໂມທິຕາຕິ ພລວປາໂມຊ຺ເຊນ ປມຸທິຕາ. ມມໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາຕິ ເຕສຸ ວເຣສຸ ມໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ. ທສ ວເຣ ວຣີຕິ ສາ ອຕ຺ຕໂນ ຂີຓາຍຸກຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສກ຺ເກນ ວຣທານຕ຺ຖໍ ກໂຕກາສາ ສກລຊມ຺ພຸທີປຕລໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ສິວິຣຎ຺ໂຎ ນິເວສນໍ ທິສ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄມເຫສິຠາໂວ ນີລເນຕ຺ຕຕາ ນີລຠມຸກຕາ ຜຸສ຺ສຕີຕິນາມໍ ຄຸຓວິເສສຍຸຕ຺ຕປຸຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ອນຸນ຺ນຕກຸຈ຺ຉິຠາໂວ ອລມ຺ພຕ຺ຖນຕາ ອປລິຕຠາໂວ ສຸຂຸມຈ຺ຉວິຕາ ວຊ຺ຌຊນານໍ ໂມຈນສມຕ຺ຖຕາ ຈາຕິ ອິເມ ທສ ວເຣ ຄຓ຺ຫິ.

ອິຕິ ສາ ທສ ວເຣ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ມທ຺ທຣຎ຺ໂຎ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຊາຍມານາ ຈ ສາ ຈນ຺ທນຈຸຓ຺ຓປຣິປ຺ໂຜສິເຕນ ວິຍ ສຣີເຣນ ຊາຕາ. ເຕນສ຺ສາ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ‘‘ຜຸສ຺ສຕີ’’ ຕ຺ເວວ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ສາ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ໂສຬສວສ຺ສກາເລ ອຸຕ຺ຕມຣູປຘຣາ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ເຊຕຸຕ຺ຕຣນຄເຣ ສິວິມຫາຣາຊາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຎ຺ຊຍກຸມາຣສ຺ສຕ຺ຖາຍ ອາເນຕ຺ວາ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຕໍ ໂສຬສນ຺ນໍ ອິຕ຺ຖິສຫສ຺ສານໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ອຄ຺ຄມເຫສິຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໗໓. ‘‘ຕໂຕ ຈຸຕາ ສາ ຜຸສ຺ສຕີ, ຂຕ຺ຕິເຍ ອຸປປຊ຺ຊຖ;

ເຊຕຸຕ຺ຕຣມ຺ຫິ ນຄເຣ, ສຎ຺ຊເຍນ ສມາຄມີ’’ຕິ.

ສາ ສຎ຺ຊຍຣຎ຺ໂຎ ປິຍາ ອໂຫສິ ມນາປາ. ອຖ ສກ຺ໂກ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ‘‘ມຍາ ຜຸສ຺ສຕິຍາ ທິນ຺ນວເຣສຸ ນວ ວຣາ ສມິທ຺ຘາ’’ຕິ ທິສ຺ວາ ‘‘ປຸຕ຺ຕວໂຣ ນ ສມິທ຺ໂຘ, ຕມ຺ປິສ຺ສາ ສມິຊ຺ຌາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ຕທາ ຕາວຕິໍສເທວໂລເກ ຂີຓາຍຸກໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ມາຣິສ, ຕຍາ ມນຸສ຺ສໂລເກ ສິວິສຎ຺ຊຍຣຎ຺ໂຎ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ເຈວ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ຈວນຘມ຺ມານໍ ສຏ຺ຐິສຫສ຺ສານໍ ເທວປຸຕ຺ຕານໍ ປຏິຎ຺ຎໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສກຏ຺ຐານເມວ ຄໂຕ. ມຫາສຕ຺ໂຕປິ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖຸປ຺ປນ຺ໂນ. ເສສາ ເທວປຸຕ຺ຕາປິ ສຏ຺ຐິສຫສ຺ສານໍ ອມຈ຺ຈານໍ ເຄເຫສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ມຫາສຕ຺ເຕ ກຸຈ຺ຉິຄເຕ ຜຸສ຺ສຕິເທວີ ຈຕູສຸ ນຄຣທ຺ວາເຣສຸ ນຄຣມຊ຺ເຌ ນິເວສນທ຺ວາເຣຕິ ຉ ທານສາລາໂຍ ກາເຣຕ຺ວາ ເທວສິກໍ ຉສຕສຫສ຺ສານິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທານໍ ທາຕຸໍ ໂທຫຬິນີ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ຕສ຺ສາ ໂທຫຬໍ ສຸຕ຺ວາ ເນມິຕ຺ຕເກ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ມຫາຣາຊ, ເທວິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ທານາຠິຣໂຕ ອຸຬາໂຣ ສຕ຺ໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ທາເນນ ຕິຕ຺ຕິໍ ນ ປາປຸຓິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ທານໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓຊິຓ຺ຓາຕຸຣກປຓທ຺ຘິກວນິພ຺ພກຍາຈເກ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຣຎ຺ໂຎ ອາຍສ຺ສ ປມາຓໍ ນາໂຫສິ. ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ຣາຊາໂນ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ປຫິຓນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໗໔. ‘‘ຍທາຫໍ ຜຸສ຺ສຕິຍາ ກຸຈ຺ຉິໍ, ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ປິຍມາຕຸຍາ;

ມມ ເຕເຊນ ເມ ມາຕາ, ຕທາ ທານຣຕາ ອຫຸ.

໗໕. ‘‘ອຘເນ ອາຕຸເຣ ຊິຓ຺ເຓ, ຍາຈເກ ອທ຺ຘິເກ ຊເນ;

ສມເຓ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຂີເຓ, ເທຕິ ທານໍ ອກິຎ຺ຈເນ’’ຕິ;

ຕຕ຺ຖ ມມ ເຕເຊນາຕິ ມມ ທານຊ຺ຌາສຍານຸຠາເວນ. ຂີເຓຕິ ໂຠຄາທີຫິ ປຣິກ຺ຂີເຓ ປາຣິຊຸຎ຺ຎປ຺ປຕ຺ເຕ. ອກິຎ຺ຈເນຕິ ອປຣິຄ຺ຄເຫ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິສເຍ ຠຸມ຺ມໍ. ອຘນາທໂຍ ຫິ ທານຘມ຺ມສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ ວິສໂຍ.

ເທວີ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິຫາເຣນ ຄພ຺ຠໍ ຘາເຣນ຺ຕີ ທສມາເສ ປຣິປຸຓ຺ເຓ ນຄຣໍ ທຏ຺ຐຸກາມາ ຫຸຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ເທວນຄຣໍ ວິຍ ນຄຣໍ ອລງ຺ກາຣາເປຕ຺ວາ ເທວິໍ ຣຖວຣໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກາເຣສິ. ຕສ຺ສາ ເວສ຺ສວີຖິຍາ ມຊ຺ຌປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ກມ຺ມຊວາຕາ ຈລິໍສຸ. ອມຈ຺ຈາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ. ໂສ ເວສ຺ສວີຖິຍໍເຍວສ຺ສາ ສູຕິຆຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫາເປສິ. ສາ ຕຕ຺ຖ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ. ເຕນາຫ –

໗໖. ‘‘ທສມາເສ ຘາຣຍິຕ຺ວານ, ກໂຣນ຺ເຕ ປຸຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ;

ເວສ຺ສານໍ ວີຖິຍາ ມຊ຺ເຌ, ຊເນສິ ຜຸສ຺ສຕີ ມມໍ.

໗໗. ‘‘ນ ມຍ຺ຫໍ ມຕ຺ຕິກໍ ນາມໍ, ນາປິ ເປຕ຺ຕິກສມ຺ຠວໍ.

ຊາເຕຕ຺ຖ ເວສ຺ສວີຖິຍໍ, ຕສ຺ມາ ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ອຫູ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກໂຣນ຺ເຕ ປຸຣໍ ປທກ຺ຂິຓນ຺ຕິ ເທວິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຎ຺ຊຍມຫາຣາເຊ ນຄຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຸຣຸມາເນ. ເວສ຺ສານນ຺ຕິ ວາຓິຊານໍ.

ນ ມຕ຺ຕິກໍ ນາມນ຺ຕິ ນ ມາຕຸອາຄຕໍ ມາຕາມຫາທີນໍ ນາມໍ. ເປຕ຺ຕິກສມ຺ຠວນ຺ຕິ ປິຕຸ ອິທນ຺ຕິ ເປຕ຺ຕິກໍ, ສມ຺ຠວຕິ ເອຕສ຺ມາຕິ ສມ຺ຠໂວ, ຕໍ ເປຕ຺ຕິກໍ ສມ຺ຠໂວ ເອຕສ຺ສາຕິ ເປຕ຺ຕິກສມ຺ຠວໍ, ນາມໍ. ມາຕາປິຕຸສມ຺ພນ຺ຘວເສນ ນ ກຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຊາເຕຕ຺ຖາຕິ ຊາໂຕ ເອຕ຺ຖ. ‘‘ຊາໂຕມ຺ຫີ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ຕສ຺ມາ ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ອຫູຕິ ຍສ຺ມາ ຕທາ ເວສ຺ສວີຖິຍໍ ຊາໂຕ, ຕສ຺ມາ ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ນາມ ອໂຫສິ, ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣຕິ ນາມໍ ອກໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມຫາສຕ຺ໂຕ ມາຕຸ ກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ວິສໂທ ຫຸຕ຺ວາ ອກ຺ຂີນິ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາວ ນິກ຺ຂມິ. ນິກ຺ຂນ຺ຕມຕ຺ເຕ ເອວ ມາຕຸ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ມ, ທານໍ ທສ຺ສາມິ, ອຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ອາຫ. ອຖສ຺ສ ມາຕາ ‘‘ຕາຕ, ຍຖາຊ຺ຌາສຍໍ ທານໍ ເທຫີ’’ຕິ ຫຕ຺ຖສມີເປ ສຫສ຺ສຕ຺ຖວິກໍ ຐເປສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຫິ ອຸມ຺ມງ຺ຄຊາຕເກ (ຊາ. ໒.໒໒.໕໙໐ ອາທໂຍ) ອິມສ຺ມິໍ ຊາຕເກ ປຈ຺ຉິມຕ຺ຕຠາເວຕິ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ຊາຕມຕ຺ໂຕວ ກເຖສິ. ຣາຊາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ອຕິທີຆາທິໂທສວິວຊ຺ຊິຕາ ມຘຸຣຂີຣາ ຈຕຸສຏ຺ຐິຘາຕິໂຍ ອຸປຏ຺ຐາເປສິ. ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຊາຕານໍ ສຏ຺ຐິຍາ ທາຣກສຫສ຺ສານມ຺ປິ ຘາຕິໂຍ ທາເປສິ. ໂສ ສຏ຺ຐິທາຣກສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ວຑ຺ຒຕິ. ຕສ຺ສ ຣາຊາ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ກຸມາຣປິຬນ຺ຘນໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ອທາສິ. ໂສ ຈຕຸປຎ຺ຈວສ຺ສິກກາເລ ຕໍ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຘາຕີນໍ ທຕ຺ວາ ປຸນ ຕາຫິ ທີຍມານໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ‘‘ມມ ປຸຕ຺ເຕນ ທິນ຺ນໍ ສຸທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອປຣມ຺ປິ ກາເຣສິ. ຕມ຺ປິ ເທຕິ. ທາຣກກາເລເຍວ ຘາຕີນໍ ນວວາເຣ ປິຬນ຺ຘນໍ ອທາສິ.

ອຏ຺ຐວສ຺ສິກກາເລ ປນ ສຍນປີເຐ ນິສິນ຺ໂນ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ພາຫິຣກທານໍ ເທມິ, ນ ຕໍ ມໍ ປຣິໂຕເສຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກທານໍ ທາຕຸກາໂມມ຺ຫິ. ສເຈ ຫິ ມໍ ໂກຈິ ຫທຍໍ ຍາເຈຍ຺ຍ, ຫທຍໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທເທຍ຺ຍໍ. ສເຈ ອກ຺ຂີນິ ຍາເຈຍ຺ຍ, ອກ຺ຂີນິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ທເທຍ຺ຍໍ. ສເຈ ສກລສຣີເຣ ມໍສໍ ຣຸຘິຣມ຺ປິ ວາ ຍາເຈຍ຺ຍ, ສກລສຣີຣໂຕ ມໍສໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຣຸຘິຣມ຺ປິ ອສິນາ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ທເທຍ຺ຍໍ. ອຖາປິ ໂກຈິ ‘ທາໂສ ເມ ໂຫຫີ’ຕິ ວເທຍ຺ຍ, ອຕ຺ຕານໍ ຕສ຺ສ ສາເວຕ຺ວາ ທເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ເສວໍ ສຠາວໍ ສຣສໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸນຫຸຕາຘິກທ຺ວິໂຍຊນສຕສຫສ຺ສພຫລາ ອຍໍ ມຫາປຖວີ ອຸທກປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ກມ຺ປິ. ສິເນຣຸປພ຺ພຕຣາຊາ ໂອນມິຕ຺ວາ ເຊຕຸຕ຺ຕຣນຄຣາຠິມຸໂຂ ອຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໗໘. ‘‘ຍທາຫໍ ທາຣໂກ ໂຫມິ, ຊາຕິຍາ ອຏ຺ຐວສ຺ສິໂກ;

ຕທາ ນິສຊ຺ຊ ປາສາເທ, ທານໍ ທາຕຸໍ ວິຈິນ຺ຕຍິໍ.

໗໙. ‘‘ຫທຍໍ ທເທຍ຺ຍໍ ຈກ຺ຂຸໍ, ມໍສມ຺ປິ ຣຸຘິຣມ຺ປິ ຈ;

ທເທຍ຺ຍໍ ກາຍໍ ສາເວຕ຺ວາ, ຍທິ ໂກຈິ ຍາຈເຍ ມມໍ.

໘໐. ‘‘ສຠາວໍ ຈິນ຺ຕຍນ຺ຕສ຺ສ, ອກມ຺ປິຕມສຓ຺ຐິຕໍ;

ອກມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ປຖວີ, ສິເນຣຸວນວຏໍສກາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສາເວຕ຺ວາຕິ ‘‘ອຊ຺ຊ ປຏ຺ຐາຍ ອຫໍ ອິມສ຺ສ ທາໂສ’’ຕິ ທາສຠາວໍ ສາເວຕ຺ວາ. ຍທິ ໂກຈິ ຍາຈເຍ ມມນ຺ຕິ ໂກຈິ ມໍ ຍທິ ຍາເຈຍ຺ຍ. ສຠາວໍ ຈິນ຺ຕຍນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອວິປຣີຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຍຖາຠູຕໍ ສຠາວໍ ອຕິຕ຺ຕິມໍ ຍຖາຊ຺ຌາສຍໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ມມ, ມຍິ ຈິນ຺ເຕນ຺ເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອກມ຺ປິຕນ຺ຕິ ກມ຺ປິຕຣຫິຕໍ. ອສຓ຺ຐິຕນ຺ຕິ ສງ຺ໂກຈຣຫິຕໍ. ເຍນ ຫິ ໂລຠາທິນາ ອໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ຈກ຺ຂາທິທາເນ ຈິຕ຺ຕຸຕ຺ຣາສສງ຺ຂາຕໍ ກມ຺ປິຕໍ ສງ຺ໂກຈສງ຺ຂາຕໍ ສຓ຺ຐິຕຎ຺ຈ ສິຍາ, ເຕນ ວິນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອກມ຺ປີຕິ ອຈລິ. ສິເນຣຸວນວຏໍສກາຕິ ສິເນຣຸມ຺ຫິ ອຸຏ຺ຐິຕນນ຺ທນວນຜາຣຸສກວນມິສ຺ສກວນຈິຕ຺ຕລຕາວນາທິກປ຺ປກຕຣຸວນໍ ສິເນຣຸວນໍ. ອຖ ວາ ສິເນຣຸ ຈ ຊມ຺ພຸທີປາທີສຸ ຣມຓີຍວນຎ຺ຈ ສິເນຣຸວນໍ, ຕໍ ວນໍ ວຏໍສກໍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ສິເນຣຸວນວຏໍສກາ.

ເອວຎ຺ຈ ປຖວິກມ຺ປເນ ວຕ຺ຕມາເນ ມຘຸຣຄມ຺ຠີຣເທໂວ ຄຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຂຓິກວສ຺ສໍ ວສ຺ສິ, ວິຊ຺ຊຸລຕາ ນິຈ຺ຉຣິໍສຸ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ອຸພ຺ຠິຊ຺ຊິ, ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ອປ຺ໂຜເຏສິ, ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ສາຘຸກາຣມທາສິ, ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ເອກໂກລາຫລໍ ອໂຫສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ໂສຬສວສ຺ສກາເລເຍວ ສພ຺ພສິປ຺ປານໍ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ປາປຸຓິ. ຕສ຺ສ ປິຕາ ຣຊ຺ຊໍ ທາຕຸກາໂມ ມາຕຣາ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ມທ຺ທຣາຊກຸລໂຕ ມາຕຸລຘີຕຣໍ ມທ຺ທິໍ ນາມ ຣາຊກຎ຺ຎໍ ອາເນຕ຺ວາ ໂສຬສນ຺ນໍ ອິຕ຺ຖິສຫສ຺ສານໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ອຄ຺ຄມເຫສິໍ ກຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕໍ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ຈິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ຣຊ຺ເຊ ປຕິຏ຺ຐິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເທວສິກໍ ຉສຕສຫສ຺ສານິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ທານໍ ໂອໂລເກຕຸໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ. ອປຣຠາເຄ ມທ຺ທິເທວີ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ. ຕໍ ກຎ຺ຈນຊາເລນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິໍສຸ, ເຕນສ຺ສ ‘‘ຊາລິກຸມາໂຣ’’ຕ຺ເວວ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ຕສ຺ສ ປທສາ ຄມນກາເລ ສາ ຘີຕຣໍ ວິຊາຍິ. ຕໍ ກຓ຺ຫາຊິເນນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິໍສຸ, ເຕນສ຺ສາ ‘‘ກຓ຺ຫາຊິນາ’’ຕ຺ເວວ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໘໑. ‘‘ອນ຺ວທ຺ຘມາເສ ປນ຺ນຣເສ, ປຸຓ຺ຓມາເສ ອຸໂປສເຖ;

ປຈ຺ຈຍໍ ນາຄມາຣຸຍ຺ຫ, ທານໍ ທາຕຸໍ ອຸປາຄມິ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອນ຺ວທ຺ຘມາເສຕິ ອນຸອທ຺ຘມາເສ, ອທ຺ຘມາເສ ອທ຺ຘມາເສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຓ຺ຓມາເສຕິ ປຸຓ຺ຓມາສິຍໍ, ມາສປຣິປູຣິຍາ ຈນ຺ທປຣິປູຣິຍາ ຈ ສມນ຺ນາຄເຕ ປນ຺ນຣເສ ທານໍ ທາຕຸໍ ອຸປາຄມິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ໂຍຊນາ – ປຈ຺ຈຍໍ ນາຄມາຣຸຍ຺ຫ ອທ຺ຘມາເສ ອທ຺ຘມາເສ ທານໍ ທາຕຸໍ ທານສາລໍ ອຸປາຄມິໍ, ເອວໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຈ ຍທາ ເອກສ຺ມິໍ ປນ຺ນຣເສ ປຸຓ຺ຓມາສິອຸໂປສເຖ ທານໍ ທາຕຸໍ ອຸປາຄມິໍ, ຕທາ ກລິງ຺ຄຣຏ຺ຐວິສຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຸປຄຎ຺ຉຸ ມນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍໍ ນາຄນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍນາມກໍ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິໍ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ຊາຕທິວເສ ເອກາ ອາກາສຈາຣິນີ ກເຣຓຸກາ ອຠິມງ຺ຄລສມ຺ມຕໍ ສພ຺ພເສຕຫຕ຺ຖິໂປຕກໍ ອາເນຕ຺ວາ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິຏ຺ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ຕສ຺ສ ມຫາສຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ລທ຺ຘຕ຺ຕາ ‘‘ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕ຺ເວວ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ຕໍ ປຈ຺ຈຍນາມກໍ ໂອປວຍ຺ຫໍ ຫຕ຺ຖິນາຄໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ທານໍ ທາຕຸໍ ອຸປາຄມິນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໘໒. ‘‘ກລິງ຺ຄຣຏ຺ຐວິສຍາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຸປຄຎ຺ຉຸ ມໍ;

ອຍາຈຸໍ ມໍ ຫຕ຺ຖິນາຄໍ, ຘຎ຺ຎໍ ມງ຺ຄລສມ຺ມຕໍ.

໘໓. ‘‘ອວຸຏ຺ຐິໂກ ຊນປໂທ, ທຸພ຺ຠິກ຺ໂຂ ຉາຕໂກ ມຫາ;

ທທາຫິ ປວຣໍ ນາຄໍ, ສພ຺ພເສຕໍ ຄຊຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ກລິງ຺ຄຣຏ຺ຐວິສຍາ’’ຕິອາທິຄາຖາ ເຫຏ຺ຐາ ກຸຣຸຣາຊຈຣິເຕປິ (ຈຣິຍາ. ໑.໒໑-໒໒) ອາຄຕາ ເອວ, ຕສ຺ມາ ຕາສໍ ອຕ຺ໂຖ ກຖາມຄ຺ໂຄ ຈ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຘ ປນ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິໂນ ເສຕຕ຺ຕາ ‘‘ສພ຺ພເສຕໍ ຄຊຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘວຣຄໂຕ –

໘໔. ‘‘ທທາມິ ນ ວິກມ຺ປາມິ, ຍໍ ມໍ ຍາຈນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ;

ສນ຺ຕໍ ນປ຺ປຏິຄູຫາມິ, ທາເນ ເມ ຣມເຕ ມໂນ’’ຕິ. –

ອຕ຺ຕໂນ ທານາຠິຣຕິໍ ປເວເທນ຺ໂຕ –

໘໕. ‘‘ນ ເມ ຍາຈກມນຸປ຺ປຕ຺ເຕ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ອນຸຈ຺ຉໂວ;

ມາ ເມ ຠິຊ຺ຊິ ສມາທານໍ, ທສ຺ສາມິ ວິປຸລໍ ຄຊ’’ນ຺ຕິ. (ຈຣິຍາ. ໑.໒໓) –

ປຏິຊານິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ອນລງ຺ກຕຏ຺ຐານໍ ໂອໂລກນຕ຺ຖໍ ອນຸປຣິຍາຍິຕ຺ວາ ອນລງ຺ກຕຏ຺ຐານໍ ອທິສ຺ວາ ກຸສຸມມິສ຺ສຄນ຺ໂຘທກຠຣິຕໍ ສຸວຓ຺ຓຠິງ຺ຄາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ໂຠນ຺ໂຕ ອິໂຕ ເອຖາ’’ຕິ ອລງ຺ກຕຣຊຕທາມສທິສໍ ຫຕ຺ຖິໂສຓ຺ຑໍ ເຕສໍ ຫຕ຺ເຖ ຐເປຕ຺ວາ ອຸທກໍ ປາເຕຕ຺ວາ ອລງ຺ກຕວາຣຓໍ ອທາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໘໖. ‘‘ນາຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂສຓ຺ຑາຍ, ຠິງ຺ຄາເຣ ຣຕນາມເຍ;

ຊລໍ ຫຕ຺ເຖ ອາກິຣິຕ຺ວາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອທໍ ຄຊ’’ນ຺ຕິ. (ຈຣິຍາ. ໑.໒໔);

ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ວິຊ຺ຊມານໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ. ນປ຺ປຏິຄູຫາມີຕິ ນ ປຏິຈ຺ຉາເທມິ. ໂຍ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ‘‘ມຍ຺ຫເມວ ໂຫຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕິ, ຍາຈິໂຕ ວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ໂສ ຍາຈການໍ ອຠິມຸເຂ ຐິຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖໂຕ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ ນາມ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ສີສໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກທານໍ ທາຕຸກາໂມວ, ກຖໍ ພາຫິຣໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຕສ຺ມາ ອາຫ ‘‘ສນ຺ຕໍ ນປ຺ປຏິຄູຫາມີ’’ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ທາເນ ເມ ຣມເຕ ມໂນ’’ຕິ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

ຕສ຺ສ ປນ ຫຕ຺ຖິໂນ ຈຕູສຸ ປາເທສຸ ອລງ຺ກາຣາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຕສຫສ຺ສານິ ອຄ຺ຆນ຺ຕິ, ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ອລງ຺ກາຣາ ທ຺ເວ ສຕສຫສ຺ສານິ, ເຫຏ຺ຐາ ອຸທເຣ ກມ຺ພລໍ ສຕສຫສ຺ສໍ, ປິຏ຺ຐິຍໍ ມຸຕ຺ຕາຊາລໍ ມຓິຊາລໍ ກຎ຺ຈນຊາລນ຺ຕິ ຕີຓິ ຊາລານິ ຕີຓິ ສຕສຫສ຺ສານິ, ອຸໂຠ ກຓ຺ຓາລງ຺ກາຣາ ທ຺ເວ ສຕສຫສ຺ສານິ, ປິຏ຺ຐິຍໍ ອຕ຺ຖຕກມ຺ພລໍ ສຕສຫສ຺ສໍ, ກຸມ຺ຠາລງ຺ກາໂຣ ສຕສຫສ຺ສໍ, ຕໂຍ ວຏໍສກາ ຕີຓິ ສຕສຫສ຺ສານິ, ກຓ຺ຓຈູຬາລງ຺ກາໂຣ ສຕສຫສ຺ສໍ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ທນ຺ຕານໍ ອລງ຺ກາຣາ ທ຺ເວ ສຕສຫສ຺ສານິ, ໂສຓ຺ຑາຍ ໂສວຕ຺ຖິກາລງ຺ກາໂຣ ສຕສຫສ຺ສໍ, ນງ຺ຄຸຏ຺ຐາລງ຺ກາໂຣ ສຕສຫສ຺ສໍ, ອາໂຣຫຓນິສ຺ເສຓິ ສຕສຫສ຺ສໍ, ຠຸຎ຺ຊນກຏາຫໍ ສຕສຫສ຺ສໍ, ຐເປຕ຺ວາ ອນຄ຺ຆຠຓ຺ຑໍ ອິທໍ ຕາວ ເອຕ຺ຕກໍ ຈຕຸວີສຕິ ສຕສຫສ຺ສານິ ອຄ຺ຆຕິ. ຉຕ຺ຕປິຓ຺ຑິຍໍ ປນ ມຓິ, ຈູຬາມຓິ, ມຸຕ຺ຕາຫາເຣ ມຓິ, ອງ຺ກຸເສ ມຓິ, ຫຕ຺ຖິກຓ຺ຐເວຐນມຸຕ຺ຕາຫາເຣ ມຓິ, ຫຕ຺ຖິກຸມ຺ເຠ ມຓີຕິ ອິມານິ ຉ ອນຄ຺ຆານິ, ຫຕ຺ຖີປິ ອນຄ຺ໂຆ ເອວາຕິ ຫຕ຺ຖິນາ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕ ອນຄ຺ຆານິ, ຕານິ ສພ຺ພານິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອທາສິ. ຕຖາ ຫຕ຺ຖິໂນ ປຣິຈາຣການິ ປຎ຺ຈ ກຸລສຕານິ ຫຕ຺ຖິເມຓ຺ຑຫຕ຺ຖິໂຄປເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ອທາສິ. ສຫ ທາເນນ ປນສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຠູມິກມ຺ປາທໂຍ ອເຫສຸໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໘໗. ‘‘ປຸນາປຣໍ ທທນ຺ຕສ຺ສ, ສພ຺ພເສຕໍ ຄຊຸຕ຺ຕມໍ;

ຕທາປິ ປຖວີ ກມ຺ປິ, ສິເນຣຸວນວຏໍສກາ’’ຕິ.

ຊາຕເກປິ (ຊາ. ໒.໒໒.໑໖໗໓) ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ຕທາສິ ຍໍ ຠິໍສນກໍ, ຕທາສິ ໂລມຫໍສນໍ;

ຫຕ຺ຖິນາເຄ ປທິນ຺ນມ຺ຫິ, ເມທນີ ສມ຺ປກມ຺ປຖາ’’ຕິ.

໘໘. ຕສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ທາເນນາຕິ ຉຫິ ອນຄ຺ເຆຫິ ສທ຺ຘິໍ ຈຕຸວີສຕິສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກອລງ຺ກາຣຠຓ຺ຑສຫິຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈາເຄນ. ສິວໂຍຕິ ສິວິຣາຊກຸມາຣາ ເຈວ ສິວິຣຏ຺ຐວາສິໂນ ຈ. ‘‘ສິວໂຍ’’ຕິ ຈ ເທສນາສີສເມຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ອມຈ຺ຈາ ປາຣິສຊ຺ຊາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເນຄມຊານປທາ ນາຄຣາ ສກລຣຏ຺ຐວາສິໂນ ຈ ສຎ຺ຊຍມຫາຣາຊໍ ຜຸສ຺ສຕິເທວິໍ ມທ຺ທິເທວິຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ເອວ. ກຸທ຺ຘາຕິ ເທວຕາວຕ຺ຕເນນ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ກຸທ຺ຘາ. ສມາຄຕາຕິ ສນ຺ນິປຕິຕາ. ເຕ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຫຕ຺ຖິໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ມຫາທ຺ວາເຣນ ປວິສິຕ຺ວາ ນຄຣມຊ຺ເຌນ ປາຍິໍສຸ. ມຫາຊເນນ ຈ ‘‘ອມ຺ໂຠ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ອມ຺ຫາກໍ ຫຕ຺ຖີ ກຸໂຕ ອຠິຣຸຬ຺ໂຫ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເວສ຺ສນ຺ຕຣມຫາຣາເຊນ ໂນ ຫຕ຺ຖີ ທິນ຺ໂນ, ເກ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ຫຕ຺ຖວິກາຣາທີຫິ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕາ ອຄມໍສຸ. ອຖ ອມຈ຺ເຈ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ມຫາຊນາ ຣາຊທ຺ວາເຣ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ຣຎ຺ຎາ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຘນໍ ວາ ຘຎ຺ຎໍ ວາ ເຂຕ຺ຕໍ ວາ ວຕ຺ຖຸ ວາ ທາສິທາສປຣິຈາຣິກາ ວາ ທາຕພ຺ພາ ສິຍາ, ກຖຎ຺ຫິ ນາມາຍໍ ເວສ຺ສນ຺ຕຣມຫາຣາຊາ ຣາຊາຣຫໍ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິໍ ທສ຺ສຕິ, ນ ອິທານິ ເອວໍ ຣຊ຺ຊໍ ວິນາເສຕຸໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ອຸຊ຺ຌາຍິຕ຺ວາ ສຎ຺ຊຍມຫາຣາຊສ຺ສ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ເຕນ ອນຸນີຍມານາ ອນນຸຍນ຺ຕາ ອຄມໍສຸ. ເກວລໍ ປນ –

‘‘ມາ ນໍ ທຓ຺ເຑນ ສຕ຺ເຖນ, ນ ຫິ ໂສ ພນ຺ຘນາຣໂຫ;

ປພ຺ພາເຊຫິ ຈ ນໍ ຣຏ຺ຐາ, ວງ຺ເກ ວສຕຸ ປພ຺ພເຕ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໑໖໘໗) –

ວທິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ປພ຺ພາເຊສຸໍ ສກາ ຣຏ຺ຐາ, ວງ຺ກໍ ຄຈ຺ຉຕຸ ປພ຺ພຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປພ຺ພາເຊສຸນ຺ຕິ ຣຊ຺ຊໂຕ ພຫິ ວາສຕ຺ຖາຍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກມກໍສຸ; –

ຣາຊາປິ ‘‘ມຫາ ໂຂ ອຍໍ ປຏິປກ຺ໂຂ, ຫນ຺ທ ມມ ປຸຕ຺ໂຕ ກຕິປາຫໍ ຣຊ຺ຊໂຕ ພຫິ ວສຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ –

‘‘ເອໂສ ເຈ ສິວີນໍ ຉນ຺ໂທ, ຉນ຺ທໍ ນປ຺ປນຸທາມເສ;

ອິມໍ ໂສ ວສຕຸ ຣຕ຺ຕິໍ, ກາເມ ຈ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕຸ.

‘‘ຕໂຕ ຣຕ຺ຍາ ວິວສາເນ, ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນໍ ປຕິ;

ສມຄ຺ຄາ ສິວໂຍ ຫຸຕ຺ວາ, ຣຏ຺ຐາ ປພ຺ພາຊຍນ຺ຕຸ ນ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໑໖໘໘-໑໖໘໙) –

ວຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ກຕ຺ຕາຣໍ ເປເສສິ ‘‘ອິມໍ ປວຕ຺ຕິໍ ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ. ໂສ ຕຖາ ອກາສິ.

ມຫາສຕ຺ໂຕປິ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ –

‘‘ກິສ຺ມິໍ ເມ ສິວໂຍ ກຸທ຺ຘາ, ນາຫໍ ປສ຺ສາມິ ທຸກ຺ກຏໍ;

ຕໍ ເມ ກຕ຺ເຕ ວິຍາຈິກ຺ຂ, ກສ຺ມາ ປພ຺ພາຊຍນ຺ຕິ ມ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໑໗໐໑) –

ກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕນ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ຫຕ຺ຖິທາເນນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂສມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ –

‘‘ຫທຍໍ ຈກ຺ຂຸມ຺ປຫໍ ທຊ຺ຊໍ, ກິໍ ເມ ພາຫິຣກໍ ຘນໍ;

ຫິຣຎ຺ຎໍ ວາ ສຸວຓ຺ຓໍ ວາ, ມຸຕ຺ຕາ ເວຬຸຣິຍາ ມຓິ.

‘‘ທກ຺ຂິຓໍ ວາປຫໍ ພາຫຸໍ, ທິສ຺ວາ ຍາຈກມາຄເຕ;

ທເທຍ຺ຍໍ ນ ວິກມ຺ເປຍ຺ຍໍ, ທາເນ ເມ ຣມເຕ ມໂນ.

‘‘ກາມໍ ມໍ ສິວໂຍ ສພ຺ເພ, ປພ຺ພາເຊນ຺ຕຸ ຫນນ຺ຕຸ ວາ;

ເນວ ທານາ ວິຣມິສ຺ສໍ, ກາມໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕຸ ສຕ຺ຕຘາ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໑໗໐໓-໑໗໐໕) –

ວຕ຺ວາ ‘‘ນາຄຣາ ເມ ເອກທິວສໍ ທານໍ ທາຕຸໍ ໂອກາສໍ ເທນ຺ຕຸ, ສ຺ເວ ທານໍ ທຕ຺ວາ ຕຕິຍທິວເສ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ກຕ຺ຕາຣໍ ເຕສໍ ສນ຺ຕິເກ ເປເສຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ສ຺ເວ ສຕ຺ຕສຕກໍ ນາມ ມຫາທານໍ ທສ຺ສາມິ, ສຕ຺ຕຫຕ຺ຖິສຕານິ ສຕ຺ຕອສ຺ສສຕານິ ສຕ຺ຕຣຖສຕານິ ສຕ຺ຕອິຕ຺ຖິສຕານິ ສຕ຺ຕທາສສຕານິ ສຕ຺ຕທາສິສຕານິ ສຕ຺ຕເຘນຸສຕານິ ປຏິຍາເທຫິ, ນານປ຺ປກາຣຎ຺ຈ ອນ຺ນປານາທິໍ ສພ຺ພໍ ທາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ອຸປຏ຺ຐເປຫີ’’ຕິ ສພ຺ພກມ຺ມິກໍ ອມຈ຺ຈໍ ອາຓາເປຕ຺ວາ ເອກໂກວ ມທ຺ທິເທວິຍາ ວສນຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຠທ຺ເທ ມທ຺ທິ, ອນຸຄາມິກນິຘິໍ ນິທຫມານາ, ສີລວນ຺ເຕສຸ ທເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ຕມ຺ປິ ທາເນ ນິໂຍເຊຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອຕ຺ຕໂນ ຄມນກາຣຓໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ວນໍ ວສນຕ຺ຖາຍ ຄມິສ຺ສາມິ, ຕ຺ວໍ ອິເຘວ ອນຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາ ວສາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ‘‘ນາຫໍ, ມຫາຣາຊ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ວິນາ ເອກທິວສມ຺ປິ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ.

ທຸຕິຍທິວເສ ສຕ຺ຕສຕກໍ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕສຕກໍ ທານໍ ເທນ຺ຕສ຺ເສວ ສາຍໍ ອໂຫສິ. ອລງ຺ກຕຣເຖນ ມາຕາປິຕູນໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ສ຺ເວ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຕ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອກາມການໍ ເຕສໍ ອສ຺ສຸມຸຂານໍ ໂຣທນ຺ຕານໍເຍວ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕໍ ທິວສໍ ອຕ຺ຕໂນ ນິເວສເນ ວສິຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ‘‘ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປາສາທໂຕ ໂອຕຣິ. ມທ຺ທິເທວີ ສສ຺ສຸສສຸເຣຫິ ນານານເຍຫິ ຍາຈິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິຍມານາປິ ເຕສໍ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ເຕ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເສສິຕ຺ຖິໂຍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ທ຺ເວ ປຸຕ຺ເຕ ອາທາຍ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ປຐມຕຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣເຖ ອຏ຺ຐາສິ.

ມຫາປຸຣິໂສ ຣຖໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ຣເຖ ຐິໂຕ ມຫາຊນໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຖາ’’ຕິ ໂອວາທມສ຺ສ ທຕ຺ວາ ນຄຣໂຕ ນິກ຺ຂມິ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ມາຕາ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ທານວິຕ຺ຕໂກ ທານໍ ເທຕູ’’ຕິ ອາຠຣເຓຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕຣຕນປູຣານິ ສກຏານິ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ເປເສສິ. ໂສປິ ອຕ຺ຕໂນ ກາຍາຣຸຬ຺ຫເມວ ອາຠຣຓຠຓ຺ຑໍ ສມ຺ປຕ຺ຕຍາຈການໍ ອຏ຺ຐາຣສ ວາເຣ ທຕ຺ວາ ເສສໍ ສພ຺ພມທາສິ. ນຄຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາວ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອໂລເກຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ ຣຖປ຺ປມາເຓ ຐາເນ ມຫາປຖວີ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຣຖໍ ນຄຣາຠິມຸຂໍ ອກາສິ. ໂສ ມາຕາປິຕູນໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ໂອໂລເກສິ. ເຕນ ກາຣຸຎ຺ເຎນ ປຖວິກມ຺ໂປ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕສໍ ນິຈ຺ຉຸຠມານານ’’ນ຺ຕິອາທິ.

໘໙-໙໐. ຕຕ຺ຖ ນິຈ຺ຉຸຠມານານນ຺ຕິ ເຕສຸ ສິວີສຸ ນິກ຺ກຑ຺ຒນ຺ເຕສຸ, ປພ຺ພາເຊນ຺ເຕສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສໍ ວາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕານໍ. ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕຸນ຺ຕິ ສຕ຺ຕສຕກມຫາທານໍ ທາຕຸໍ. ອາຍາຈິສ຺ສນ຺ຕິ ຍາຈິໍ. ສາວຍິຕ຺ວາຕິ ໂຆສາເປຕ຺ວາ. ກຓ຺ຓເຠຣິນ຺ຕິ ຍຸຄລມຫາເຠຣິໍ. ທທາມຫນ຺ຕິ ທທາມິ ອຫໍ.

໙໑. ອເຖຕ຺ຖາຕິ ອເຖວໍ ທາເນ ທີຍມາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ທານຄ຺ເຄ. ຕຸມູໂລຕິ ເອກໂກລາຫລີຠູໂຕ. ເຠຣໂວຕິ ຠຍາວໂຫ. ມຫາສຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎສໍ ໂສ ຠຍໍ ຊເນຕິ, ຕສ຺ສ ຠຍຊນນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ. ‘‘ທາເນນິມ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມໍ ເວສ຺ສນ຺ຕຣມຫາຣາຊານໍ ທາເນນ ເຫຕຸນາ ສິວໂຍ ຣຏ຺ຐໂຕ ນີຫຣນ຺ຕິ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ, ຕຖາປິ ປຸນ ຈ ເອວຣູປໍ ທານໍ ເທຕິ ອຍນ຺ຕິ.

໙໒-໙໔. ອິທານິ ຕໍ ທານໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຫຕ຺ຖິ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຄວນ຺ຕິ ເຘນຸໍ. ຈຕຸວາຫິໍ ຣຖໍ ທຕ຺ວາຕິ ວຫນ຺ຕີຕິ ວາຫິໂນ, ອສ຺ສາ, ຈຕຸໂຣ ອາຊຎ຺ຎສິນ຺ຘເວ ຣຖຎ຺ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ທຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ຫິ ຕຖາ ນຄຣໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ສຫຊາເຕ ສຏ຺ຐິສຫສ຺ເສ ອມຈ຺ເຈ ເສສຊນຎ຺ຈ ອສ຺ສຸປຸຓ຺ຓມຸຂໍ ອນຸພທ຺ຘນ຺ຕໍ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຣຖໍ ປາເຊນ຺ໂຕ ມທ຺ທິໍ ອາຫ – ‘‘ສເຈ, ຠທ຺ເທ, ປຈ຺ຉໂຕ ຍາຈກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຸປຘາເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ສາ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ນິສີທິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຕສຕກມຫາທານໍ ຄມນກາເລ ກຕທານຎ຺ຈ ສມ຺ປາປຸຓິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ກຸຫິ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ທານໍ ທຕ຺ວາ ຣເຖນ ຄໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອສ຺ເສ ຍາຈິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອນຸພນ຺ຘິໍສຸ. ມທ຺ທີ ເຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ຍາຈກາ, ເທວາ’’ຕິ ອາໂຣເຈສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ຣຖໍ ຐເປສິ. ເຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອສ຺ເສ ຍາຈິໍສຸ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ອສ຺ເສ ອທາສິ. ເຕ ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຕາ. ອສ຺ເສສຸ ປນ ທິນ຺ເນສຸ ຣຖຘຸຣໍ ອາກາເສເຍວ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເທວປຸຕ຺ຕາ ໂຣຫິຕມິຄວຓ຺ເຓນາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຖຘຸຣໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຄມໍສຸ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ເຕສໍ ເທວປຸຕ຺ຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ –

‘‘ອິງ຺ຆ ມທ຺ທິ ນິສາເມຫິ, ຈິຕ຺ຕຣູປໍວ ທິສ຺ສຕິ;

ມິຄໂຣຫິຈ຺ຈວຓ຺ເຓນ, ທກ຺ຂິຓສ຺ສາ ວຫນ຺ຕິ ມ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໑໘໖໔) –

ມທ຺ທິຍາ ອາຫ.

ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕຣູປໍວາຕິ ອຈ຺ຉຣິຍຣູປໍ ວິຍ. ທກ຺ຂິຓສ຺ສາຕິ ສຸສິກ຺ຂິຕອສ຺ສາ ວິຍ ມໍ ວຫນ຺ຕິ.

ອຖ ນໍ ເອວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອປໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຖໍ ຍາຈິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ຣຖໍ ອທາສິ. ຣເຖ ປນ ທິນ຺ເນ ເທວປຸຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣຘາຍິໍສຸ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ສພ຺ເພປິ ປຕ຺ຕິກາວ ອເຫສຸໍ. ອຖ ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ມທ຺ທິ, ຕ຺ວໍ ກຓ຺ຫາຊິນໍ ຄຓ຺ຫາຫິ, ອຫໍ ຊາລິກຸມາຣໍ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ອຸໂຠປິ ທ຺ເວ ທາຣເກ ອງ຺ເກນາທາຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປິຍສລ຺ລາປາ ປຏິປຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ມນຸສ຺ເສ ວງ຺ກປພ຺ພຕສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕາ ສຍເມວ ໂອນເຕສຸ ຜລຣຸກ຺ເຂສຸ ຜລານິ ທາຣການໍ ທທນ຺ຕາ ອຕ຺ຖກາມາຫິ ເທວຕາຫິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ສງ຺ຂິປິຕຕ຺ຕາ ຕທເຫວ ເຈຕຣຏ຺ຐໍ ສມ຺ປາປຸຓິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕຸວາຫິໍ ຣຖໍ ທຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ຈາຕຸມ຺ມຫາປເຖຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຄມນມຄ຺ເຄນ ປສ຺ສໂຕ ອາຄເຕນ ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ອາຄຕມຄ຺ເຄນ ຈ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄຕຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ຈຕຸກ຺ກສງ຺ຂາເຕ ຈຕຸມຫາປເຖ ຐຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຣຖໍ ທຕ຺ວາ. ເອກາກິໂຍຕິ ອມຈ຺ຈເສວກາທິສຫາຍາຠາເວນ ເອກໂກ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອທຸຕິໂຍ’’ຕິ. ມທ຺ທິເທວິໍ ອິທມພ຺ຣວີຕິ ມທ຺ທິເທວິໍ ອິທໍ ອຠາສິ.

໙໖-໙໙. ປທຸມໍ ປຸຓ຺ຑຣີກໍວາຕິ ປທຸມໍ ວິຍ, ປຸຓ຺ຑຣີກໍ ວິຍ ຈ. ກຓ຺ຫາຊິນຄ຺ຄຫີຕິ ກຓ຺ຫາຊິນໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ອຠິຊາຕາຕິ ຊາຕິສມ຺ປນ຺ນາ. ວິສມໍ ສມນ຺ຕິ ວິສມໍ ສມຎ຺ຈ ຠູມິປ຺ປເທສໍ. ເອນ຺ຕີຕິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອນຸມຄ຺ເຄ ປຏິປ຺ປເຖຕິ ອນຸມຄ຺ເຄ ວາ ປຏິປເຖ ວາຕິ ວາ-ສທ຺ທສ຺ສ ໂລໂປ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກຣຸຓນ຺ຕິ ຠາວນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ, ກຣຸຓາຍິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸກ຺ຂໍ ເຕ ປຏິເວເທນ຺ຕີຕິ ອິເມ ເອວໍ ສຸຂຸມາລາ ປທສາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ທູເຣວ ອິໂຕ ວງ຺ກປພ຺ພໂຕຕິ ເຕ ຕທາ ອມ຺ເຫສຸ ກາຣຸຎ຺ຎວເສນ ອຕ຺ຕນາ ທຸກ຺ຂໍ ປຏິລຠນ຺ຕິ, ຕຖາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປນ຺ນທຸກ຺ຂໍ ປຏິເວເທນ຺ຕິ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໐-໑. ປວເນຕິ ມຫາວເນ. ຜລິເນຕິ ຜລວນ຺ເຕ. ອຸພ຺ພິທ຺ຘາຕິ ອຸທ຺ຘໍ ອຸຄ຺ຄຕາ ອຸຈ຺ຈາ. ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ທາຣເກຕິ ຍຖາ ຜລານິ ທາຣການໍ ຫຕ຺ຖູປຄຍ຺ຫການິ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ຣຸກ຺ຂາ ສຍເມວ ສາຂາຫິ ໂອນມິຕ຺ວາ ທາຣເກ ອຸເປນ຺ຕິ.

໑໐໒. ອຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ອຈ຺ຉຣາໂຍຄ຺ຄໍ, ອຈ຺ຉຣໍ ປຫຣິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ອຠູຕປຸພ຺ພໍ ຠູຕນ຺ຕິ ອພ຺ຠຸຕໍ. ໂລມານໍ ຫໍສນສມຕ຺ຖຕາຍ ໂລມຫໍສນໍ. ສາຫຸກາຣນ຺ຕິ ສາຘຸກາຣໍ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ອິຕ຺ຖິຣຕນຠາເວນ ສພ຺ເພຫິ ອງ຺ເຄຫິ ອວຍເວຫິ ໂສຠຕີຕິ ສພ຺ພງ຺ຄໂສຠນາ.

໑໐໓-໔. ອຈ຺ເຉຣໍ ວຕາຕິ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ. ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ເຕເຊນາຕິ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ. ສງ຺ຂິປິໍສຸ ປຖໍ ຍກ຺ຂາຕິ ເທວຕາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎເຕເຊນ ໂຈທິຕາ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ປາເປສຸໍ, ອປ຺ປກໍ ອກໍສຸ, ຕໍ ປນ ທາຣເກສຸ ກຣຸຓາຍ ກຕໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸກມ຺ປາຍ ທາຣເກ’’ຕິ. ເຊຕຸຕ຺ຕຣນຄຣໂຕ ຫິ ສຸວຓ຺ຓຄິຣິຕາໂລ ນາມ ປພ຺ພໂຕ ປຎ຺ຈ ໂຍຊນານິ, ຕໂຕ ໂກນ຺ຕິມາຣາ ນາມ ນທີ ປຎ຺ຈ ໂຍຊນານິ, ຕໂຕ ມາຣຎ຺ຊນາຄິຣິ ນາມ ປພ຺ພໂຕ ປຎ຺ຈ ໂຍຊນານິ, ຕໂຕ ທຓ຺ຑພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຍຊນານິ, ຕໂຕ ມາຕຸລນຄຣໍ ທສ ໂຍຊນານິ, ອິຕິ ຕໍ ຣຏ຺ຐໍ ເຊຕຸຕ຺ຕຣນຄຣໂຕ ຕິໍສ ໂຍຊນານິ ໂຫຕິ. ເທວຕາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎເຕເຊນ ໂຈທິຕາ ມຄ຺ຄໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ປາເປສຸໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ເອກາເຫເນວ ອຕິກ຺ກມິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິກ຺ຂນ຺ຕທິວເສເນວ, ເຈຕຣຏ຺ຐມຸປາຄມຸ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ເຈຕຣຏ຺ເຐ ມາຕຸລນຄຣໍ ປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ນຄຣສ຺ສ ທ຺ວາຣສມີເປ ສາລາຍໍ ນິສີທິ. ອຖສ຺ສ ມທ຺ທິເທວີ ປາເທສຸ ຣຊໍ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ປາເທ ສມ຺ພາຫິຕ຺ວາ ‘‘ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ສາລໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸປເຖ ສາລທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ນຄຣໍ ປວິສນ຺ຕິໂຍ ຈ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິໂຍ ຈ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຕໍ ທິສ຺ວາ ປຣິວາເຣສຸໍ. ມຫາຊໂນ ຕຎ຺ຈ ເວສ຺ສນ຺ຕຣຎ຺ຈ ປຸຕ຺ເຕ ຈສ຺ສ ຕຖາ ອາຄເຕ ທິສ຺ວາ ຣາຊູນໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ສຏ຺ຐິສຫສ຺ສາ ຣາຊາໂນ ໂຣທນ຺ຕາ ປຣິເທວນ຺ຕາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມຄ຺ຄປຣິສ຺ສມໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຕຖາ ອາຄມນກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ.

ມຫາສຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິທານໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ກເຖສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ຣຊ຺ເຊນ ນິມນ຺ຕຍິໍສຸ. ມຫາປຸຣິໂສ ‘‘ມຍາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຣຊ຺ຊໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕເມວ ໂຫຕຸ, ຣາຊາ ປນ ມໍ ຣຏ຺ຐາ ປພ຺ພາເຊຕິ, ຕສ຺ມາ ວງ຺ກປພ຺ພຕເມວ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ນານປ຺ປກາຣໍ ຕຕ຺ຖ ວາສໍ ຍາຈິຍມາໂນປິ ຕໍ ອນລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ເຕຫິ ຄຫິຕາຣກ຺ໂຂ ຕໍ ຣຕ຺ຕິໍ ສາລາຍເມວ ວສິຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ປາໂຕວ ນານຄ຺ຄຣສໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປນ຺ນຣສໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນທ຺ວາເຣ ຐຕ຺ວາ ເຕ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ປນ຺ນຣສໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ເຕຫິ ອາຈິກ຺ຂິຕນິຍາເມເນວ ອຄມາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໐໕. ‘‘ສຏ຺ຐິຣາຊສຫສ຺ສານິ, ຕທາ ວສນ຺ຕິ ມາຕຸເລ;

ສພ຺ເພ ປຎ຺ຊລິກາ ຫຸຕ຺ວາ, ໂຣທມານາ ອຸປາຄມຸໍ.

໑໐໖. ‘‘ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສລ຺ລາປໍ, ເຈເຕຫິ ເຈຕປຸຕ຺ເຕຫິ;

ເຕ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວານ, ວງ຺ກໍ ອຄມຸ ປພ຺ພຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສລ຺ລາປນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ເຕຫິ ຣາຊູຫິ ສມາຄເມຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສມ຺ໂມທມານາ ກຖໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ. ເຈຕປຸຕ຺ເຕຫີຕິ ເຈຕຣາຊປຸຕ຺ເຕຫິ. ເຕ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວານາຕິ ເຕ ຣາຊາໂນ ຕໂຕ ວນທ຺ວາຣຏ຺ຐາເນ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ. ວງ຺ກໍ ອຄມຸ ປພ຺ພຕນ຺ຕິ ອມ຺ເຫ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຊນາ ວງ຺ກປພ຺ພຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຄມມ຺ຫາ.

ອຖ ມຫາສຕ຺ໂຕ ເຕຫິ ອາຈິກ຺ຂິຕມຄ຺ເຄນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄນ຺ຘມາທນປພ຺ພຕໍ ປຕ຺ວາ ຕໍ ທິວສໍ ຕຕ຺ຖ ວສິຕ຺ວາ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣທິສາຠິມຸໂຂ ເວປຸລ຺ລປພ຺ພຕປາເທນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເກຕຸມຕີນທີຕີເຣ ນິສີທິຕ຺ວາ ວນຈຣເກນ ທິນ຺ນໍ ມຘຸມໍສໍ ຂາທິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓສູຈິໍ ທຕ຺ວາ ນ຺ຫຕ຺ວາ ປິວິຕ຺ວາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘທຣໂຖ ນທິໍ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ສານຸປພ຺ພຕສິຂເຣ ຐິຕສ຺ສ ນິຄ຺ໂຣຘສ຺ສ ມູເລ ໂຖກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນາລິກປພ຺ພຕໍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ມຸຈລິນ຺ທສຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຣຕີເຣນ ປຸພ຺ພຸຕ຺ຕຣກຓ຺ຓໍ ປຕ຺ວາ ເອກປທິກມຄ຺ເຄເນວ ວນຆຏໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຕໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຄິຣິວິທຸຄ຺ຄານໍ ນທີປຠວານໍ ປຸຣໂຕ ຈຕຸຣສ຺ສໂປກ຺ຂຣຓິໍ ປາປຸຓິ.

໑໐໗. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ສກ຺ໂກ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ‘‘ມຫາສຕ຺ໂຕ ຫິມວນ຺ຕໍ ປວິຏ຺ໂຐ, ວສນຏ຺ຐານໍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ວິສ຺ສກມ຺ມໍ ເປເສສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉ ວງ຺ກປພ຺ພຕກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ຣມຓີເຍ ຐາເນ ອສ຺ສມປທໍ ມາເປຫີ’’ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ປຓ຺ຓສາລາໂຍ ທ຺ເວ ຈງ຺ກເມ ທ຺ເວ ຈ ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານທິວາຏ຺ຐານານິ ມາເປຕ຺ວາ ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ນານາປຸປ຺ຜວິຈິຕ຺ເຕ ຣຸກ຺ເຂ ຜລິເຕ ຣຸກ຺ເຂ ປຸປ຺ຜຄຈ຺ເຉ ກທລິວນາທີນິ ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ປພ຺ພຊິຕປຣິກ຺ຂາເຣ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ‘‘ເຍເກຈິ ປພ຺ພຊິຕຸກາມາ, ເຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ອກ຺ຂຣານິ ລິຂິຕ຺ວາ ອມນຸສ຺ເສ ຈ ເຠຣວສທ຺ເທ ມິຄປກ຺ຂິໂນ ຈ ປຏິກ຺ກມາເປຕ຺ວາ ສກຏ຺ຐານເມວ ຄໂຕ.

ມຫາສຕ຺ໂຕ ເອກປທິກມຄ຺ຄໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ປພ຺ພຊິຕານໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມທ຺ທິຎ຺ຈ ປຸຕ຺ເຕ ຈ ຕຕ຺ເຖວ ຐເປຕ຺ວາ ອສ຺ສມປທໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອກ຺ຂຣານິ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ສກ຺ເກນ ທິນ຺ໂນສ຺ມີ’’ຕິ ປຓ຺ຓສາລທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ປວິຏ຺ໂຐ ຂຄ຺ຄຎ຺ຈ ຘນຸຎ຺ຈ ອປເນຕ຺ວາ ສາຏເກ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອິສິເວສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກຕ຺ຕຣທຓ຺ຑໍ ອາທາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສທິເສນ ອຸປສເມນ ທາຣການໍ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ມທ຺ທິເທວີປິ ມຫາສຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປາເທສຸ ປຕິຕ຺ວາ ໂຣທິຕ຺ວາ ເຕເນວ ສທ຺ຘິໍ ອສ຺ສມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຓ຺ຓສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອິສິເວສໍ ຄຓ຺ຫິ. ປຈ຺ຉາ ປຸຕ຺ເຕປິ ຕາປສກຸມາຣເກ ກຣິໍສຸ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມທ຺ທິໍ ວຣໍ ຍາຈິ ‘‘ມຍໍ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປພ຺ພຊິຕາ ນາມ, ອິຕ຺ຖີ ຈ ນາມ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ມລໍ, ມາ ທານິ ອກາເລ ມມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຈ຺ຉາ’’ຕິ. ສາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕມ຺ປິ ວຣໍ ຍາຈິ ‘‘ເທວ, ຕຸມ຺ເຫ ປຸຕ຺ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ອິເຘວ ໂຫຖ, ອຫໍ ຜລາຜລໍ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ສາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຣຎ຺ຎໂຕ ຜລາຜລານິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຕໂຍ ຊເນ ປຏິຊຄ຺ຄິ. ອິຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂຕ຺ຕິຍາ ວງ຺ກປພ຺ພຕກຸຈ຺ຉິຍໍ ສຕ຺ຕມາສມຕ຺ຕໍ ວສິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາມນ຺ຕຍິຕ຺ວາ ເທວິນ຺ໂທ, ວິສ຺ສກມ຺ມໍ ມຫິທ຺ຘິກ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ອາມນ຺ຕຍິຕ຺ວາຕິ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ. ມຫິທ຺ຘິກນ຺ຕິ ມຫຕິຍາ ເທວິທ຺ຘິຍາ ສມນ຺ນາຄຕໍ. ອສ຺ສມໍ ສຸກຕນ຺ຕິ ອສ຺ສມປທໍ ສຸກຕໍ ກຕ຺ວາ. ຣມ຺ມໍ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ວສນານຸຈ຺ຉວິກໍ ປຓ຺ຓສາລໍ. ສຸມາປຍາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ມາປຍ. ອາຓາເປສີຕິ ວຈນເສໂສ. ສຸມາປຍີຕິ ສມ຺ມາ ມາເປສິ.

໑໑໑. ອສຸຎ຺ໂຎຕິ ຍຖາ ໂສ ອສ຺ສໂມ ອສຸຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຕສ຺ສ ອສຸຎ຺ຎຠາວກຣເຓນ ອສຸຎ຺ໂຎ ໂຫມິ. ‘‘ອສຸຎ຺ເຎ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ມມ ວສເນເນວ ອສຸຎ຺ເຎ ອສ຺ສເມ ທາຣເກ ອນຸຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ວສາມິ ຕຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐາມິ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເມຕ຺ຕານຸຠາເວນ ສມນ຺ຕາ ຕິໂຍຊເນ ສພ຺ເພ ຕິຣຈ຺ຉານາປິ ເມຕ຺ຕໍ ປຏິລຠິໍສຸ.

ເອວໍ ເຕສຸ ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ເຕສຸ ກລິງ຺ຄຣຏ຺ຐວາສີ ຊູຊໂກ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອມິຕ຺ຕຕາປນາຍ ນາມ ຠຣິຍາຍ ‘‘ນາຫໍ ເຕ ນິຈ຺ຈໍ ຘຎ຺ຎໂກຏ຺ຏນອຸທກາຫຣຓຍາຄຸຠຕ຺ຕປຈນາທີນິ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກມິ, ປຣິຈາຣກໍ ເມ ທາສໍ ວາ ທາສິໍ ວາ ອາເນຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ກຸໂຕຫໍ ເຕ ໂຠຕິ ທຸຄ຺ຄໂຕ ທາສໍ ວາ ທາສິໍ ວາ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕາຍ ‘‘ເອສ ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ຣາຊາ ວງ຺ກປພ຺ພເຕ ວສຕິ. ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ເຕ ມຍ຺ຫໍ ປຣິຈາຣເກ ຍາຈິຕ຺ວາ ອາເນຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກິເລສວເສນ ຕສ຺ສາ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ຕຕາຍ ຕສ຺ສາ ວຈນໍ ອຕິກ຺ກມິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປາເຖຍ຺ຍໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ເຊຕຸຕ຺ຕຣນຄຣໍ ປຕ຺ວາ ‘‘ກຸຫິໍ ເວສ຺ສນ຺ຕຣມຫາຣາຊາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ.

ມຫາຊໂນ ‘‘ອິເມສໍ ຍາຈການໍ ອຕິທາເນນ ອມ຺ຫາກໍ ຣາຊາ ຣຏ຺ຐາ ປພ຺ພາຊິໂຕ, ເອວໍ ອມ຺ຫາກໍ ຣາຊານໍ ນາເສຕ຺ວາ ປຸນປິ ອິເຘວ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ເລຑ຺ຑຸທຓ຺ຑາທິຫຕ຺ໂຖ ອຸປກ຺ໂກສນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອນຸພນ຺ຘິ. ໂສ ເທວຕາວິຄ຺ຄຫິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ວງ຺ກປພ຺ພຕຄາມິມຄ຺ຄໍ ອຠິຣຸຬ຺ໂຫ ອນຸກ຺ກເມນ ວນທ຺ວາຣໍ ປຕ຺ວາ ມຫາວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ມຄ຺ຄມູຬ຺ໂຫ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ໂຕ ເຕຫິ ຣາຊູຫິ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ຐປິເຕນ ເຈຕປຸຕ຺ເຕນ ສມາຄຎ຺ຉິ. ເຕນ ‘‘ກຫໍ, ໂຠ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ເວສ຺ສນ຺ຕຣມຫາຣາຊສ຺ສ ສນ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອທ຺ຘາ ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ເຕ ວາ ເທວິໍ ວາ ຍາຈິຕຸໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ມາ ໂຂ, ຕ຺ວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຕ຺ຖ ຄຎ຺ຉິ, ສເຈ ຄຈ຺ຉສິ, ເອຕ຺ເຖວ ເຕ ສີສໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ສຸນຂານໍ ຆາສໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຕນ ສນ຺ຕຊ຺ຊິໂຕ ມຣຓຠຍຠີໂຕ ‘‘ອຫມສ຺ສ ປິຕຣາ ເປສິໂຕ ທູໂຕ, ‘ຕໍ ອາເນສ຺ສາມີ’ຕິ ອາຄໂຕ’’ຕິ ມຸສາວາທໍ ອຠາສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຈຕປຸຕ຺ໂຕ ຕຸຏ຺ຐຫຏ຺ໂຐ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສກ຺ກາຣສມ຺ມານໍ ກຕ຺ວາ ວງ຺ກປພ຺ພຕຄາມິມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ໂສ ຕໂຕ ປຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ອຈ຺ຈຸເຕນ ນາມ ຕາປເສນ ສທ຺ຘິໍ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ມຄ຺ຄໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຕນາປິ ມຄ຺ເຄ ອາຈິກ຺ຂິເຕ ເຕນ ອາຈິກ຺ຂິຕສຎ຺ຎາຍ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອສ຺ສມປທຏ຺ຐານສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມທ຺ທິເທວິຍາ ຜລາຜລຕ຺ຖໍ ຄຕກາເລ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຸໂຠ ທາຣເກ ຍາຈິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໑໒. ‘‘ປວເນ ວສມານສ຺ສ, ອທ຺ຘິໂກ ມໍ ອຸປາຄມິ;

ອຍາຈິ ປຸຕ຺ຕເກ ມຍ຺ຫໍ, ຊາລິໍ ກຓ຺ຫາຊິນໍ ຈຸໂຠ’’ຕິ.

ເອວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ທາຣເກສຸ ຍາຈິເຕສຸ ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ຈິຣສ຺ສໍ ວຕ ເມ ຍາຈໂກ ອຘິຄໂຕ, ອຊ຺ຊາຫໍ ອນວເສສໂຕ ທານປາຣມິໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ປສາຣິຕຫຕ຺ເຖ ສຫສ຺ສຕ຺ຖວິກໍ ຐເປນ຺ໂຕ ວິຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂຕເສນ຺ໂຕ ສກລຎ຺ຈ ຕໍ ປພ຺ພຕກຸຈ຺ຉິໍ ອຸນ຺ນາເທນ຺ໂຕ ‘‘ທທາມິ ຕວ ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ຕເກ, ອປິ ຈ ມທ຺ທິເທວີ ປນ ປາໂຕວ ຜລາຜລຕ຺ຖາຍ ວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສາຍໍ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ຕາຍ ອາຄຕາຍ ເຕ ປຸຕ຺ຕເກ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕ຺ວຎ຺ຈ ມູລຜລາຜລໍ ຂາທິຕ຺ວາ ເອກຣຕ຺ຕິໍ ວສິຕ຺ວາ ວິຄຕປຣິສ຺ສໂມ ປາໂຕວ ຄມິສ຺ສສີ’’ຕິ ອາຫ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ກາມຎ຺ເຈສ ອຸຬາຣຊ຺ຌາສຍຕາຍ ປຸຕ຺ຕເກ ທທາຕິ, ມາຕາ ປນ ວຈ຺ຉຄິທ຺ຘາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທານສ຺ສ ອນ຺ຕຣາຍມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍ, ຍໍນູນາຫໍ ອິມໍ ນິປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ທາຣເກ ຄເຫຕ຺ວາ ອຊ຺ເຊວ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ປຸຕ຺ຕາ ເຈ ເຕ ມຍ຺ຫໍ ທິນ຺ນາ, ກິໍ ທານິ ມາຕຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເປສິເຕຫິ, ທາຣເກ ຄເຫຕ຺ວາ ອຊ຺ເຊວ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສເຈ, ຕ຺ວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣາຊປຸຕ຺ຕິໍ ມາຕຣໍ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ອິຈ຺ຉສິ, ອິເມ ທາຣເກ ຄເຫຕ຺ວາ ເຊຕຸຕ຺ຕຣນຄຣໍ ຄຈ຺ຉ, ຕຕ຺ຖ ສຎ຺ຊຍມຫາຣາຊາ ທາຣເກ ຄເຫຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ເຕ ຘນໍ ທສ຺ສຕິ, ເຕນ ທາສທາສິໂຍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສສິ, ສຸຂຎ຺ຈ ຊີວິສ຺ສສິ, ອຎ຺ຎຖາ ອິເມ ສຸຂຸມາລາ ຣາຊທາຣກາ, ກິໍ ເຕ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ເອວມ຺ປິ ມຍາ ນ ສກ຺ກາ ກາຕຸໍ, ຣາຊທຓ຺ຑໂຕ ຠາຍາມິ, ມຍ຺ຫເມວ ຄາມໍ ເນສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ອິມໍ ເຕສໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ ສຸຕ຺ວາ ທາຣກາ ‘‘ປິຕາ ໂນ ໂຂ ອມ຺ເຫ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທາຕຸກາໂມ’’ຕິ ປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປທຸມິນິຄຈ຺ເຉ ນິລີຍິໍສຸ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕ ອທິສ຺ວາວ ‘‘ຕ຺ວໍ ‘ທາຣເກ ທທາມີ’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕ ອປກ຺ກມາເປສິ, ເອໂສ ເຕ ສາຘຸຠາໂວ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ມຫາສຕ຺ໂຕ ສຫສາວ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ທາຣເກ ຄເວສນ຺ໂຕ ປທຸມິນິຄຈ຺ເຉ ນິລີເນ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອຖ, ຕາຕາ, ມາ ມຍ຺ຫໍ ທານປາຣມິຍາ ອນ຺ຕຣາຍໍ ອກຕ຺ຖ, ມມ ທານຊ຺ຌາສຍໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຖ, ອຍຎ຺ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕຸມ຺ເຫ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ຍກສ຺ສ ສຎ຺ຊຍມຫາຣາຊສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄມິສ຺ສຕິ, ຕາຕ ຊາລິ, ຕ຺ວໍ ຠຸຊິສ຺ໂສ ໂຫຕຸກາໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນິກ຺ຂສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ຠຸຊິສ຺ໂສ ຠເວຍ຺ຍາສິ, ກຓ຺ຫາຊິເນ ຕ຺ວໍ ທາສສຕໍ ທາສິສຕໍ ຫຕ຺ຖິສຕໍ ອສ຺ສສຕໍ ອຸສຠສຕໍ ນິກ຺ຂສຕນ຺ຕິ ສພ຺ພສຕໍ ທຕ຺ວາ ຠຸຊິສ຺ສາ ຠເວຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ກຸມາເຣ ອຄ຺ຆາເປຕ຺ວາ ສມສ຺ສາເສຕ຺ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ອສ຺ສມປທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກມຓ຺ຑລຸນາ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ອຸທກໍ ປາເຕຕ຺ວາ ອຕິວິຍ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຖວິໍ ອຸນ຺ນາເທນ຺ໂຕ ປິຍປຸຕ຺ຕທານໍ ອທາສິ. ອິຘາປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຖວິກມ຺ປາທໂຍ ອເຫສຸໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໑໓. ‘‘ຍາຈກໍ ອຸປຄຕໍ ທິສ຺ວາ, ຫາໂສ ເມ ອຸປປຊ຺ຊຖ;

ອຸໂຠ ປຸຕ຺ເຕ ຄເຫຕ຺ວານ, ອທາສິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຕທາ.

໑໑໔. ‘‘ສເກ ປຸຕ຺ເຕ ຈຊນ຺ຕສ຺ສ, ຊູຊເກ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຍທາ;

ຕທາປິ ປຖວີ ກມ຺ປິ, ສິເນຣຸວນວຏໍສກາ’’ຕິ.

ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ທາຣເກ ອຄນ຺ຕຸກາເມ ລຕາຍ ຫຕ຺ເຖສຸ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒິ. ເຕສໍ ພນ຺ຘຏ຺ຐາເນ ຉວິໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ໂລຫິຕໍ ປຄ຺ຆຣິ. ໂສ ລຕາທຓ຺ເຑນ ປຫຣນ຺ໂຕ ອາກຑ຺ຒິ. ເຕ ປິຕຣໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ.

‘‘ອມ຺ມາ ຈ ຕາຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ, ຕ຺ວຎ຺ຈ ໂນ ຕາຕ ທສ຺ສສິ;

ມາ ໂນ ຕ຺ວໍ ຕາຕ ອທທາ, ຍາວ ອມ຺ມາປິ ເອຕຸ ໂນ;

ຕທາຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກາມໍ, ວິກ຺ກິຓາຕຸ ຫນາຕຸ ວາ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໒໑໒໖) –

ວຕ຺ວາ ປຸນປິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ໂຆຣທສ຺ສໂນ ກຸຣູຣກມ຺ມນ຺ໂຕ –

‘‘ມນຸສ຺ໂສ ອຸທາຫຸ ຍກ຺ໂຂ, ມໍສໂລຫິຕໂຠຊໂນ;

ຄາມາ ອຣຎ຺ຎມາຄມ຺ມ, ຘນໍ ຕໍ ຕາຕ ຍາຈຕິ;

ນີຍມາເນ ປິສາເຈນ, ກິໍ ນຸ ຕາຕ ອຸທິກ຺ຂສີ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໒໑໓໐-໒໑໓໑) –

ອາທີນິ ວທນ຺ຕາ ປຣິເທວິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ຘນນ຺ຕິ ປຸຕ຺ຕຘນໍ.

ຊູຊໂກ ທາຣເກ ຕຖາ ປຣິເທວນ຺ເຕເຍວ ໂປເຖນ຺ໂຕວ ຄເຫຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ທາຣການໍ ກຣຸຓໍ ປຣິເທວິເຕນ ຕສ຺ສ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອກາຣຸຎ຺ຎຠາເວນ ພລວໂສໂກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ຈ ອຸທປາທິ. ໂສ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ປເວຓິໍ ອນຸສ຺ສຣິ. ‘‘ສພ຺ເພວ ຫິ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ມຫາປຣິຈ຺ຈາເຄ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຫມ຺ປິ ເຕສໍ ອພ຺ຠນ຺ຕໂຣ, ປຸຕ຺ຕທານຎ຺ຈ ມຫາປຣິຈ຺ຈາຄານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ, ຕສ຺ມາ ເວສ຺ສນ຺ຕຣ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉານຸຕາໂປ ນ ເຕ ອນຸຈ຺ຉວິໂກ’’ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຠາເສຕ຺ວາ ‘‘ທິນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມມ ເຕ ນ ກິຎ຺ຈິ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕ຺ວາ ທຬ຺ຫສມາທານໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ປຓ຺ຓສາລທ຺ວາເຣ ປາສາຓຜລເກ ກຎ຺ຈນປຏິມາ ວິຍ ນິສີທິ.

ອຖ ມທ຺ທິເທວີ ອຣຎ຺ຎໂຕ ຜລາຜລໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕີ ‘‘ມາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ທານນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ວາຬມິຄຣູປຘຣາຫິ ເທວຕາຫິ ອຸປຣຸທ຺ຘມຄ຺ຄາ ເຕສຸ ອປຄເຕສຸ ຈິເຣນ ອສ຺ສມໍ ປຕ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ຊ ເມ ທຸສ຺ສຸປິນໍ ທິຏ຺ຐໍ, ທຸນ຺ນິມິຕ຺ຕານິ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕີ ອສ຺ສມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕເກ ອປສ຺ສນ຺ຕີ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ເທວ, ນ ໂຂ ອມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ຕເກ ປສ຺ສາມິ, ກຸຫິໍ ເຕ ຄຕາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ສາ ປຸຕ຺ຕເກ ອຸປຘາເຣນ຺ຕີ ຕຫິໍ ຕຫິໍ ອຸປຘາວິຕ຺ວາ ຄເວສນ຺ຕີ ອທິສ຺ວາ ປຸນປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ກກ຺ຂຬກຖາຍ ນໍ ປຸຕ຺ຕໂສກໍ ຊຫາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ –

‘‘ນູນ ມທ຺ທີ ວຣາໂຣຫາ, ຣາຊປຸຕ຺ຕີ ຍສສ຺ສິນີ;

ປາໂຕ ຄຕາສິ ອຸຎ຺ຉາຍ, ກິມິທໍ ສາຍມາຄຕາ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໒໒໒໕) –

ວຕ຺ວາ ຕາຍ ຈິຣາຍນກາຣເຓ ກຖິເຕ ປຸນປິ ທາຣເກ ສນ຺ຘາຍ ນ ກິຎ຺ຈິ ອາຫ. ສາ ປຸຕ຺ຕໂສເກນ ເຕ ອຸປຘາເຣນ຺ຕີ ປຸນປິ ວາຕເວເຄນ ວນານິ ວິຈຣິ. ຕາຍ ເອກຣຕ຺ຕິຍໍ ວິຈຣິຕຏ຺ຐານໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ ປນ຺ນຣສໂຍຊນມຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ອຖ ວິຠາຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຐິຕາ ທາຣການໍ ອທສ຺ສເນນ ພລວໂສກາຠິຠູຕາ ຕສ຺ສ ປາທມູເລ ຉິນ຺ນກທລີ ວິຍ ຠູມິຍໍ ວິສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ປຕິ. ໂສ ‘‘ມຕາ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ກມ຺ປມາໂນ ອຸປ຺ປນ຺ນພລວໂສໂກປິ ສຕິໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ຊານິສ຺ສາມິ ຕາວ ຊີວຕິ, ນ ຊີວຕີ’’ຕິ ສຕ຺ຕມາເສ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ອນາປນ຺ນປຸພ຺ໂພປິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຠາເວນ ຕສ຺ສາ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອູຣູສຸ ຐເປຕ຺ວາ ອຸທເກນ ປຣິປ຺ໂຜສິຕ຺ວາ ອຸຣຎ຺ຈ ມຸຂຎ຺ຈ ຫທຍຎ຺ຈ ປຣິມຊ຺ຊິ. ມທ຺ທີປິ ໂຂ ໂຖກໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ສຕິໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ເທວ, ທາຣກາ ເຕ ກຸຫິໍ ຄຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ໂສ ອາຫ – ‘‘ເທວິ, ເອກສ຺ສ ເມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ມໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ອາຄຕສ຺ສ ທາສຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕາຍ ‘‘ກສ຺ມາ, ເທວ, ປຸຕ຺ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທຕ຺ວາ ມມ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ປຣິເທວິຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕິຍາ ນາຈິກ຺ຂີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ປຐມເມວ ວຸຕ຺ເຕ ຕວ ຈິຕ຺ຕທຸກ຺ຂໍ ພຫຸ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິທານິ ປນ ສຣີຣທຸກ຺ເຂນ ຕນຸກໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ມໍ ປສ຺ສ ມທ຺ທິ ມາ ປຸຕ຺ເຕ, ມາ ພາຬ຺ຫໍ ປຣິເທວສິ;

ລຈ຺ຉາມ ປຸຕ຺ເຕ ຊີວນ຺ຕາ, ອໂຣຄາ ຈ ຠວາມເສ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໒໒໖໐) –

ໂສ ສມສ຺ສາເສຕ຺ວາ ປຸນ –

‘‘ປຸຕ຺ເຕ ປສຸຎ຺ຈ ຘຎ຺ຎຎ຺ຈ, ຍຎ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ຆເຣ ຘນໍ;

ທຊ຺ຊາ ສປ຺ປຸຣິໂສ ທານໍ, ທິສ຺ວາ ຍາຈກມາຄຕໍ;

ອນຸໂມທາຫິ ເມ ມທ຺ທິ, ປຸຕ຺ຕເກ ທານມຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໒໒໖໑) –

ວຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕທານໍ ຕໍ ອນຸໂມທາເປສິ.

ສາປິ –

‘‘ອນຸໂມທາມິ ເຕ ເທວ, ປຸຕ຺ຕເກ ທານມຸຕ຺ຕມໍ;

ທຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຫິ, ຠິຍ຺ໂຍ ທານໍ ທໂທ ຠວາ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໒໒໖໒) –

ວຕ຺ວາ ອນຸໂມທິ.

ເອວໍ ເຕສຸ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ກເຖນ຺ເຕສຸ ສກ຺ໂກ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຫາປຸຣິໂສ ຫິຍ຺ໂຍ ຊູຊກສ຺ສ ປຖວິໍ ອຸນ຺ນາເທຕ຺ວາ ທາຣເກ ອທາສິ. ອິທານິ ນໍ ໂກຈິ ຫີນປຸຣິໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມທ຺ທິເທວິໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕໂຕ ຣາຊາ ນິປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ຠເວຍ຺ຍ, ຫນ຺ທາຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຓ຺ເຓນ ນໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມທ຺ທິໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ປາຣມິກູຏໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ກສ຺ສຈິ ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ນໍ ຕສ຺ເສວ ທຕ຺ວາ ອາຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນເວລາຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຓ຺ເຓນ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ມຫາປຸຣິໂສ ‘‘ອຕິຖິ ໂນ ອາຄໂຕ’’ຕິ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ມຘຸຣປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເກນຕ຺ເຖນ ອິຘາຄໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖ ນໍ ສກ຺ໂກ ມທ຺ທິເທວິໍ ຍາຈິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໑໕. ‘‘ປຸນເທວ ສກ຺ໂກ ໂອຣຸຍ຺ຫ, ຫຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສນ຺ນິໂຠ;

ອຍາຈິ ມໍ ມທ຺ທິເທວິໍ, ສີລວນ຺ຕິໍ ປຕິພ຺ພຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຸນເທວາຕິ ທາຣເກ ທິນ຺ນທິວສໂຕ ປຈ຺ຉາ ເອວ. ຕທນນ຺ຕຣເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອຣຸຍ຺ຫາຕິ ເທວໂລກໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓສນ຺ນິໂຠຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສມານວຓ຺ໂຓ.

ອຖ ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ຫິຍ຺ໂຍ ເມ ທ຺ເວປິ ທາຣເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທິນ຺ນາ, ອຫມ຺ປິ ອຣຎ຺ເຎ ເອກໂກວ, ກຖໍ ເຕ ມທ຺ທິໍ ສີລວນ຺ຕິໍ ປຕິພ຺ພຕໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາວ ປສາຣິຕຫຕ຺ເຖ ອນຄ຺ຆຣຕນໍ ຐເປນ຺ໂຕ ວິຍ ອສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອພຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອໂນລີນມານໂສ ‘‘ອຊ຺ຊ ເມ ທານປາຣມີ ມຕ຺ຖກໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ຄິຣິໍ ອຸນ຺ນາເທນ຺ໂຕ ວິຍ –