໘. ສິວິຣາຊຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ

໕໑. ອຏ຺ຐເມ ອຣິຏ຺ຐສວ຺ຫເຍ ນຄເຣຕິ ອຣິຏ຺ຐປຸຣນາມເກ ນຄເຣ. ສິວິ ນາມາສິ ຂຕ຺ຕິໂຍຕິ ສິວີຕິ ໂຄຕ຺ຕໂຕ ເອວໍນາມໂກ ຣາຊາ ອໂຫສິ.

ອຕີເຕ ກິຣ ສິວິຣຏ຺ເຐ ອຣິຏ຺ຐປຸຣນຄເຣ ສິວິຣາເຊ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ‘‘ສິວິກຸມາໂຣ’’ຕິສ຺ສ ນາມມກໍສຸ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຕກ຺ກສິລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄຫິຕສິປ຺ໂປ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຕຸ ສິປ຺ປໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຸປຣຊ຺ຊໍ ລຠິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ປິຕຸ ອຈ຺ຈເຍນ ຣາຊາ ຫຸຕ຺ວາ ອຄຕິຄມນໍ ປຫາຍ ທສ ຣາຊຘມ຺ເມ ອໂກເປຕ຺ວາ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ໂຕ ນຄຣສ຺ສ ຈຕູສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ນຄຣມຊ຺ເຌ ນິເວສນທ຺ວາເຣຕິ ຉ ທານສາລາໂຍ ກາເຣຕ຺ວາ ເທວສິກໍ ຉສຕສຫສ຺ສປຣິຈ຺ຈາເຄນ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ອຏ຺ຐມີຈາຕຸທ຺ທສີປນ຺ນຣສີສຸ ສຍໍ ທານສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທານຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກຕິ.

ໂສ ເອກທາ ປຸຓ຺ຓມທິວເສ ປາໂຕວ ສມຸສ຺ສິຕເສຕຈ຺ຉຕ຺ເຕ ຣາຊປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ອຕ຺ຕນາ ທິນ຺ນທານໍ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ພາຫິຣວຕ຺ຖຸໍ ອຕ຺ຕນາ ອທິນ຺ນໍ ນາມ ອທິສ຺ວາ ‘‘ນ ເມ ພາຫິຣກທານໍ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຕເສຕິ, ຍຖາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກທານໍ, ອໂຫ ວຕ ມມ ທານສາລໍ ຄຕກາເລ ໂກຈິ ຍາຈໂກ ພາຫິຣວຕ຺ຖຸໍ ອຍາຈິຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກເມວ ຍາເຈຍ຺ຍ, ສເຈ ຫິ ເມ ໂກຈິ ສຣີເຣ ມໍສໍ ວາ ໂລຫິຕໍ ວາ ສີສໍ ວາ ຫທຍມໍສໍ ວາ ອກ຺ຂີນິ ວາ ອຸປຑ຺ຒສຣີຣໍ ວາ ສກລເມວ ວາ ອຕ຺ຕຠາວໍ ທາສຠາເວນ ຍາເຈຍ຺ຍ, ຕໍຕເທວສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ທາຕຸໍ ສກ຺ໂກມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ປາຬິຍໍ ປນ ອກ຺ຂີນໍ ເອວ ວເສນ ອາຄຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ນິສຊ຺ຊ ປາສາທວເຣ, ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສຫໍ ຕທາ’’.

໕໒. ‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ມານຸສໍ ທານໍ, ອທິນ຺ນໍ ເມ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ໂຍປິ ຍາເຈຍ຺ຍ ມໍ ຈກ຺ຂຸໍ, ທເທຍ຺ຍໍ ອວິກມ຺ປິໂຕ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມານຸສໍ ທານນ຺ຕິ ປກຕິມນຸສ຺ເສຫິ ທາຕພ຺ພທານໍ ອນ຺ນປານາທິ. ເອວໍ ປນ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ອຸຬາເຣ ທານຊ຺ຌາສເຍ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ສກ຺ກສ຺ສ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາສນໍ ອຸຓ຺ຫາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ໂສ ຕສ຺ສ ກາຣຓໍ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ສິວິຣາຊາ ອຊ຺ຊ ສມ຺ປຕ຺ຕຍາຈກາ ຈກ຺ຂູນິ ເຈ ຍາຈນ຺ຕິ, ຈກ຺ຂູນິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ເນສໍ ທສ຺ສາມີຕິ ຈິນ຺ເຕສີ’’ຕິ ສກ຺ໂກ ເທວປຣິສາຍ ວຕ຺ວາ ‘‘ໂສ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ຕໍ ທາຕຸໍ, ອຸທາຫຸ ໂນຕິ ວີມໍສິສ຺ສາມິ ຕາວ ນ’’ນ຺ຕິ ໂພຘິສຕ຺ເຕ ໂສຬສຫິ ຄນ຺ໂຘທກຆເຏຫິ ນ຺ຫຕ຺ວາ ສພ຺ພາລງ຺ກາເຣຫິ ປຏິມຓ຺ຑິເຕ ອລງ຺ກຕຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘວຣຄເຕ ທານຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຊຣາຊິຓ຺ໂຓ ອນ຺ຘພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸປເຖ ເອກສ຺ມິໍ ອຸນ຺ນຕປ຺ປເທເສ ອຸໂຠ ຫຕ຺ເຖ ປສາເຣຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ຊຍາເປຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ຕທຠິມຸຂໍ ວາຣຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກິໍ ອິຈ຺ຉສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ‘‘ຕວ ທານຊ຺ຌາສຍໍ ນິສ຺ສາຍ ສມຸຄ຺ຄເຕນ ກິຕ຺ຕິໂຆເສນ ສກລໂລກສນ຺ນິວາໂສ ນິຣນ຺ຕຣໍ ຜຸໂຏ, ອຫຎ຺ຈ ອນ຺ໂຘ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ ອຸປຈາຣວເສນ ເອກໍ ຈກ຺ຂຸໍ ຍາຈິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໕໓. ‘‘ມມ ສງ຺ກປ຺ປມຎ຺ຎາຍ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິສ຺ສໂຣ;

ນິສິນ຺ໂນ ເທວປຣິສາຍ, ອິທໍ ວຈນມພ຺ຣວິ.

໕໔. ‘‘ນິສຊ຺ຊ ປາສາທວເຣ, ສິວິຣາຊາ ມຫິທ຺ຘິໂກ;

ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ວິວິຘໍ ທານໍ, ອເທຍ຺ຍໍ ໂສ ນ ປສ຺ສຕິ.

໕໕. ‘‘ຕຖໍ ນຸ ວິຕຖໍ ເນຕໍ, ຫນ຺ທ ວີມໍສຍາມິ ຕໍ;

ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ອາຄເມຍ຺ຍາຖ, ຍາວ ຊານາມິ ຕໍ ມນໍ.

໕໖. ‘‘ປເວຘມາໂນ ປລິຕສິໂຣ, ວລິຄຕ຺ໂຕ ຊຣາຕຸໂຣ;

ອນ຺ຘວຓ຺ໂຓວ ຫຸຕ຺ວານ, ຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມິ.

໕໗. ‘‘ໂສ ຕທາ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວານ, ວາມໍ ທກ຺ຂິຓພາຫຸ ຈ;

ສິຣສ຺ມິໍ ອຎ຺ຊລິໍ ກຕ຺ວາ, ອິທໍ ວຈນມພ຺ຣວິ.

໕໘. ‘‘‘ຍາຈາມິ ຕໍ ມຫາຣາຊ, ຘມ຺ມິກ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒນ;

ຕວ ທານຣຕາ ກິຕ຺ຕິ, ອຸຄ຺ຄຕາ ເທວມານຸເສ.

໕໙. ‘‘‘ອຸໂຠປິ ເນຕ຺ຕາ ນຍນາ, ອນ຺ຘາ ອຸປຫຕາ ມມ;

ເອກໍ ເມ ນຍນໍ ເທຫິ, ຕ຺ວມ຺ປິ ເອເກນ ຍາປຍາ’’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ວິວິຘໍ ທານນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາ ທິນ຺ນໍ ວິວິຘໍ ທານໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ, ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ທານໍ ວາ ອຕ຺ຕນາ ທິນ຺ນໍ ວິວິຘໍ ພາຫິຣໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ. ອເທຍ຺ຍໍ ໂສ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ພາຫິຣໍ ວິຍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກວຕ຺ຖຸມ຺ປິ ອເທຍ຺ຍໍ ທາຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍໍ ນ ປສ຺ສຕິ, ‘‘ຈກ຺ຂູນິປິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຖໍ ນຸ ວິຕຖໍ ເນຕນ຺ຕິ ເອຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກວຕ຺ຖຸໂນປິ ອເທຍ຺ຍສ຺ສ ອທສ຺ສນໍ ເທຍ຺ຍຠາເວເນວ ທສ຺ສນໍ ຈິນ຺ຕນໍ ສຈ຺ຈໍ ນຸ ໂຂ, ອຸທາຫຸ, ອສຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ຕທາ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວານ, ວາມໍ ທກ຺ຂິຓພາຫຸ ຈາຕິ ວາມພາຫຸໍ ທກ຺ຂິຓພາຫຸຎ຺ຈ ຕທາ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ, ອຸໂຠ ພາຫູ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒນາຕິ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒີກຣ. ຕ຺ວມ຺ປິ ເອເກນ ຍາປຍາຕິ ເອເກນ ຈກ຺ຂຸນາ ສມວິສມໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ສກໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ຕ຺ວໍ ຍາເປຫິ, ອຫມ຺ປິ ຠວໂຕ ລທ຺ເຘນ ເອເກນ ຍາເປມີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ‘‘ອິທາເນວາຫໍ ປາສາເທ ນິສິນ຺ໂນ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາຄໂຕ, ອຍຎ຺ຈ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ວິຍ ຈກ຺ຂຸໍ ຍາຈຕິ, ອໂຫ ວຕ ເມ ລາຠາ, ອຊ຺ຊ ເມ ມໂນຣໂຖ ມຕ຺ຖກໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ, ອທິນ຺ນປຸພ຺ພໍ ວຕ ທານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸສ຺ສາຫຊາໂຕ ອໂຫສິ. ຕມຕ຺ຖໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ອາຫ –

໖໐. ‘‘ຕສ຺ສາຫໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ຫຏ຺ໂຐ ສໍວິຄ຺ຄມານໂສ;

ກຕຎ຺ຊລີ ເວທຊາໂຕ, ອິທໍ ວຈນມພ຺ຣວິໍ.

໖໑. ‘‘‘ອິທານາຫໍ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ວານ, ປາສາທໂຕ ອິຘາຄໂຕ;

ຕ຺ວໍ ມມ ຈິຕ຺ຕມຎ຺ຎາຍ, ເນຕ຺ຕໍ ຍາຈິຕຸມາຄໂຕ.

໖໒. ‘‘‘ອໂຫ ເມ ມານສໍ ສິທ຺ຘໍ, ສງ຺ກປ຺ໂປ ປຣິປູຣິໂຕ;

ອທິນ຺ນປຸພ຺ພໍ ທານວຣໍ, ອຊ຺ຊ ທສ຺ສາມິ ຍາຈເກ’’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຣູປຘຣສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ. ຫຏ຺ໂຐຕິ ຕຸຏ຺ໂຐ. ສໍວິຄ຺ຄມານໂສຕິ ມມ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ວິຍ ອິມິນາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ຈກ຺ຂຸ ຍາຈິຕໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ເອວໍ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ປມຊ຺ຊິໂຕ ວຕມ຺ຫີຕິ ສໍວິຄ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ. ເວທຊາໂຕຕິ ຊາຕປີຕິປາໂມຊ຺ໂຊ. ອພ຺ຣວິນ຺ຕິ ອຠາສິໍ. ມານສນ຺ຕິ ມນສິ ຠວໍ ມານສໍ, ທານຊ຺ຌາສໂຍ, ‘‘ຈກ຺ຂຸໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນທານຊ຺ຌາສໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ມໂນຣໂຖ. ປຣິປູຣິໂຕຕິ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ.

ອຖ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມມ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຎຕ຺ວາ ວິຍ ທຸຈ຺ຈຊມ຺ປິ ຈກ຺ຂຸໍ ມໍ ຍາຈຕິ, ສິຍາ ນຸ ໂຂ ກາຍຈິ ເທວຕາຍ ອນຸສິຏ຺ໂຐ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ ຕາວ ນ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ຊາຕກເທສນາຍໍ –

‘‘ເກນານຸສິຏ຺ໂຐ ອິຘມາຄໂຕສິ, ວນິພ຺ພກ ຈກ຺ຂຸປຖານິ ຍາຈິຕຸໍ;

ສຸທຸຈ຺ຈຊໍ ຍາຈສິ ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄໍ, ຍມາຫຸ ເນຕ຺ຕໍ ປຸຣິເສນ ທຸຈ຺ຈຊ’’ນ຺ຕິ.(ຊາ. ໑.໑໕.໕໓);

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຣູປຘໂຣ ສກ຺ໂກ ອາຫ –

‘‘ຍມາຫຸ ເທເວສຸ ສຸຊມ຺ປຕີຕິ, ມຆວາຕິ ນໍ ອາຫຸ ມນຸສ຺ສໂລເກ;

ເຕນານຸສິຏ຺ໂຐ ອິຘມາຄໂຕສ຺ມິ, ວນິພ຺ພໂກ ຈກ຺ຂຸປຖານິ ຍາຈິຕຸໍ.

‘‘ວນິພ຺ພໂຕ ມຍ຺ຫໍ ວນິໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ, ທທາຫິ ເຕ ຈກ຺ຂຸປຖານິ ຍາຈິໂຕ;

ທທາຫິ ເມ ຈກ຺ຂຸປຖໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ, ຍມາຫຸ ເນຕ຺ຕໍ ປຸຣິເສນ ທຸຈ຺ຈຊ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໕໔-໕໕);

ມຫາສຕ຺ໂຕ ອາຫ –

‘‘ເຍນ ອຕ຺ເຖນ ອາຄຈ຺ຉິ, ຍມຕ຺ຖມຠິປຕ຺ຖຍໍ;

ເຕ ເຕ ອິຊ຺ຌນ຺ຕຸ ສງ຺ກປ຺ປາ, ລຠ ຈກ຺ຂູນິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ.

‘‘ເອກໍ ເຕ ຍາຈມານສ຺ສ, ອຸຠຍານິ ທທາມຫໍ;

ສ ຈກ຺ຂຸມາ ຄຈ຺ຉ ຊນສ຺ສ ເປກ຺ຂໂຕ,

ຍທິຈ຺ຉເສ ຕ຺ວໍ ຕທ ເຕ ສມິຊ຺ຌຕູ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໕໖-໕໗);

ຕຕ຺ຖ ວນິພ຺ພກາຕິ ຕໍ ອາລປຕິ. ຈກ຺ຂຸປຖານີຕິ ທສ຺ສນສ຺ສ ປຖຠາວໂຕ ຈກ຺ຂູນເມເວຕໍ ນາມໍ. ຍມາຫູຕິ ຍໍ ໂລເກ ‘‘ທຸຈ຺ຈຊ’’ນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ. ວນິພ຺ພໂຕຕິ ຍາຈນ຺ຕສ຺ສ. ວນິນ຺ຕິ ຍາຈນໍ. ເຕ ເຕຕິ ເຕ ຕວ ຕສ຺ສ ອນ຺ຘສ຺ສ ສງ຺ກປ຺ປາ. ສ ຈກ຺ຂຸມາຕິ ໂສ ຕ຺ວໍ ມມ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມາ ຫຸຕ຺ວາ. ຕທ ເຕ ສມິຊ຺ຌຕູຕິ ຍໍ ຕ຺ວໍ ມມ ສນ຺ຕິກາ ອິຈ຺ຉສິ, ຕໍ ເຕ ສມິຊ຺ຌຕູຕິ.

ຣາຊາ ເອຕ຺ຕກໍ ກເຖຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສກ຺ເກນ ອນຸສິຏ຺ໂຐ ອິຘາຄໂຕສ຺ມີຕິ ຠຓຕິ, ນູນ ອິມສ຺ສ ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ຈກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອິເຘວ ມຍາ ຈກ຺ຂູນິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ທາຕຸໍ ອສາຣຸປ຺ປ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາທາຍ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ສິວກໍ ນາມ ເວຊ຺ຊໍ ປກ຺ໂກສາເປສິ. ອຖ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ກິຣ ຣາຊາ ອກ຺ຂີນິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທາຕຸກາໂມ’’ຕິ ສກລນຄເຣ ເອກໂກລາຫລໍ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ຣຎ຺ໂຎ ຎາຕິເສນາປຕິອາທໂຍ ຣາຊວລ຺ລຠາ ອມຈ຺ຈາ ປາຣິສຊ຺ຊາ ນາຄຣາ ໂອໂຣຘາ ຈ ສພ຺ເພ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ນານາອຸປາເຍຫິ ນິວາເຣສຸໍ. ຣາຊາປິ ເນ ອນຸວາເຣສິ ເຕນາຫ –

‘‘ມາ ໂນ ເທວ ອທາ ຈກ຺ຂຸໍ, ມາ ໂນ ສພ຺ເພ ປຣາກຣິ;

ຘນໍ ເທຫິ ມຫາຣາຊ, ມຸຕ຺ຕາ ເວຬຸຣິຍາ ພຫູ.

‘‘ຍຸຕ຺ເຕ ເທວ ຣເຖ ເທຫິ, ອາຊານີເຍ ຈລງ຺ກເຕ;

ນາເຄ ເທຫິ ມຫາຣາຊ, ເຫມກປ຺ປນວາສເສ.

‘‘ຍຖາ ຕໍ ສິວໂຍ ສພ຺ເພ, ສໂຍຄ຺ຄາ ສຣຖາ ສທາ;

ສມນ຺ຕາ ປຣິກິເຣຍ຺ຍຸໍ, ເອວໍ ເທຫິ ຣເຖສຠາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໕໘-໖໐);

ອຖ ຣາຊາ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ –

‘‘ໂຍ ເວ ທສ຺ສນ຺ຕິ ວຕ຺ວານ, ອທາເນ ກຸຣຸເຕ ມໂນ;

ຠູມ຺ຍໍ ໂສ ປຕິຕໍ ປາສໍ, ຄີວາຍໍ ປຏິມຸຎ຺ຈຕິ.

‘‘ໂຍ ເວ ທສ຺ສນ຺ຕິ ວຕ຺ວານ, ອທາເນ ກຸຣຸເຕ ມໂນ;

ປາປາ ປາປຕໂຣ ໂຫຕິ, ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ຍມສາຘນໍ.

‘‘ຍຎ຺ຫິ ຍາເຈ ຕຎ຺ຫິ ທເທ, ຍໍ ນ ຍາເຈ ນ ຕໍ ທເທ;

ສ຺ວາຫໍ ຕເມວ ທສ຺ສາມິ, ຍໍ ມໍ ຍາຈຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໖໑-໖໓);

ຕຕ຺ຖ ມາ ໂນ, ເທວາຕິ ໂນຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ເທວ, ມາ ຈກ຺ຂຸໍ ອທາສິ. ມາ ໂນ ສພ຺ເພ ປຣາກຣີຕິ ອມ຺ເຫ ສພ຺ເພ ມາ ປຣິຈ຺ຈຊິ. ອກ຺ຂີສຸ ຫິ ທິນ຺ເນສຸ ຕ຺ວໍ ຣຊ຺ຊໍ ນ ກຣິສ຺ສສິ, ເອວໍ ຕຍາ ມຍໍ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ນາມ ຠວິສ຺ສາມາຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ເອວມາຫໍສຸ. ປຣິກິເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ປຣິວາເຣຍ຺ຍຸໍ. ເອວໍ ເທຫີຕິ ຍຖາ ຕໍ ອວິກລຈກ຺ຂຸໍ ສິວໂຍ ຈິຣໍ ປຣິວາເຣຍ຺ຍຸໍ, ເອວໍ ເທຫິ ຘນເມວສ຺ສ ເທຫິ, ມາ ອກ຺ຂີນິ, ອກ຺ຂີສຸ ຫິ ທິນ຺ເນສຸ ນ ຕໍ ສິວໂຍ ປຣິວາເຣສ຺ສນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປຏິມຸຎ຺ຈຕີຕິ ປຏິປເວເສຕິ. ປາປາ ປາປຕໂຣ ໂຫຕີຕິ ລາມກາ ລາມກຕໂຣ ນາມ ໂຫຕິ. ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ຍມສາຘນນ຺ຕິ ຍມສ຺ສ ອາຓາປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ອຸສ຺ສທນິຣຍໍ ເອສ ປຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ຍຎ຺ຫິ ຍາເຈຕິ ຍໍ ວຕ຺ຖຸໍ ຍາຈໂກ ຍາຈຕິ, ທາຍໂກປິ ຕເທວ ທເທຍ຺ຍ, ນ ອຍາຈິຕໍ, ອຍຎ຺ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈກ຺ຂຸໍ ມໍ ຍາຈຕິ, ນ ມຸຕ຺ຕາທິກໍ ຘນໍ, ຕໍ ທສ຺ສາມີຕິ ວທຕິ.

ອຖ ນໍ ‘‘ອາຍຸອາທີສຸ ກິໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ຈກ຺ຂູນິ ເທສິ ເທວາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ມຫາປຸຣິໂສ ‘‘ນາຫໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໍ ສມ຺ປຣາຍິກໍ ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ເທມິ, ອປິ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ອາຈິຓ຺ຓສມາຈິຓ຺ໂຓ ໂປຣາຓກມຄ຺ໂຄ ເອສ, ຍທິທໍ ທານປາຣມິປູຣຓໍ ນາມາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ອາຍຸໍ ນຸ ວຓ຺ຓໍ ນຸ ສຸຂໍ ພລໍ ນຸ, ກິໍ ປຕ຺ຖຍາໂນ ນຸ ຊນິນ຺ທ ເທສິ;

ກຖຎ຺ຫິ ຣາຊາ ສິວິນໍ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ຈກ຺ຂູນິ ທຊ຺ຊາ ປຣໂລກເຫຕຸ.

‘‘ນ ວາຫເມຕໍ ຍສສາ ທທາມິ, ນ ປຸຕ຺ຕມິຈ຺ເຉ ນ ຘນໍ ນ ຣຏ຺ຐໍ;

ສຕຎ຺ຈ ຘມ຺ໂມ ຈຣິໂຕ ປຸຣາໂຓ, ອິຈ຺ເຈວ ທາເນ ຣມເຕ ມໂນ ມມາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໖໔-໖໕);

ຕຕ຺ຖ ປຣໂລກເຫຕູຕິ, ມຫາຣາຊ, ກຖໍ ນາມ ຕຸມ຺ຫາທິໂສ ປຓ຺ຑິຕປຸຣິໂສ ສກ຺ກສມ຺ປຕ຺ຕິສທິສໍ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ອິສ຺ສຣິຍໍ ປຫາຍ ປຣໂລກເຫຕຸ ຈກ຺ຂູນິ ທເທຍ຺ຍາຕິ.

ນ ວາຫນ຺ຕິ ນ ເວ ອຫໍ. ຍສສາຕິ ທິພ຺ພສ຺ສ ວາ ມານຸສສ຺ສ ວາ ອິສ຺ສຣິຍສ຺ສ ກາຣຓາ, ອປິຈ ສຕໍ ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ຘມ຺ໂມ ພຸທ຺ຘກາຣໂກ ຈຣິໂຕ ອາຈຣິໂຕ ອາຈິຓ຺ໂຓ ປຸຣາຕໂນ ອິຈ຺ເຈວ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ທາເນເຍວ ອີທິໂສ ມມ ມໂນ ນິຣໂຕຕິ.

ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ຣາຊາ ອມຈ຺ເຈ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ສິວກໍ ເວຊ຺ຊໍ ອາຓາເປສິ – ‘‘ເອຫິ, ສິວກ, ມມ ອຸໂຠປິ ອກ຺ຂີນິ ອິມສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທາຕຸໍ ສີຆໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖ ປຕິຏ຺ຐເປຫີ’’ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໖໓. ‘‘ເອຫິ ສິວກ ອຸຏ຺ເຐຫິ, ມາ ທນ຺ຘຍິ ມາ ປເວຘຍິ;

ອຸໂຠປິ ນຍນໍ ເທຫິ, ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ວນິພ຺ພເກ.

໖໔. ‘‘ຕໂຕ ໂສ ໂຈທິໂຕ ມຍ຺ຫໍ, ສິວໂກ ວຈນໍກໂຣ;

ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວານ ປາທາສິ, ຕາລມິຎ຺ຊໍວ ຍາຈເກ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸຏ຺ເຐຫີຕິ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍໍ ກໂຣຫິ. ອິມສ຺ມິໍ ມມ ຈກ຺ຂຸທາເນ ສຫາຍກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຫີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ມາ ທນ຺ຕຍີຕິ ມາ ຈິຣາຍິ. ອຍຎ຺ຫິ ອຕິທຸລ຺ລໂຠ ຈິຣກາລໍ ປຕ຺ຖິໂຕ ມຍາ ອຸຕ຺ຕໂມ ທານກ຺ຂໂຓ ປຏິລທ຺ໂຘ, ໂສ ມາ ວິຣຊ຺ຌີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມາ ປເວຘຍີຕິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຣຎ຺ໂຎ ຈກ຺ຂູນິ ອຸປ຺ປາເຏມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕຸຕ຺ຣາສວເສນ ມາ ເວຘຍິ ສຣີຣກມ຺ປໍ ມາ ອາປຊ຺ຊິ. ອຸໂຠປິ ນຍນນ຺ຕິ ອຸໂຠປິ ນຍເນ. ວນິພ຺ພເກຕິ ຍາຈກສ຺ສ ມຍ຺ຫນ຺ຕິ ມຍາ. ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວານ ປາທາສີຕິ ໂສ ເວຊ຺ໂຊ ຣຎ຺ໂຎ ອກ຺ຂິກູປໂຕ ອຸໂຠປິ ອກ຺ຂີນິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ຫຕ຺ເຖ ອທາສິ.

ເທນ຺ໂຕ ຈ ນ ສຕ຺ຖເກນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ອທາສິ. ໂສ ຫິ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍຸຕ຺ຕໍ ມາທິສສ຺ສ ສຸສິກ຺ຂິຕເວຊ຺ຊສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ອກ຺ຂີສຸ ສຕ຺ຖປາຕນ’’ນ຺ຕິ ເຠສຊ຺ຊານິ ຆໍເສຕ຺ວາ ເຠສຊ຺ຊຈຸຓ຺ເຓນ ນີລຸປ຺ປລໍ ປຣິຠາເວຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓກ຺ຂິໍ ອຸປສິງ຺ຆາເປສິ, ອກ຺ຂິ ປຣິວຕ຺ຕິ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂສ ປຣິຠາເວຕ຺ວາ ປຸນປິ ອຸປສິງ຺ຆາເປສິ, ອກ຺ຂິ ອກ຺ຂິກູປໂຕ ມຸຈ຺ຈິ, ພລວຕຣາ ເວທນາ ອຸທປາທິ, ຕຕິຍວາເຣ ຂຣຕຣໍ ປຣິຠາເວຕ຺ວາ ອຸປນາເມສິ, ອກ຺ຂິ ໂອສຘພເລນ ປຣິພ຺ຠມິຕ຺ວາ ອກ຺ຂິກູປໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ນ຺ຫາຣຸສຸຕ຺ຕເກນ ໂອລມ຺ພມານໍ ອຏ຺ຐາສິ, ອຘິມຕ຺ຕາ ເວທນາ ອຸທປາທິ, ໂລຫິຕໍ ປຄ຺ຆຣິ, ນິວຕ຺ຖສາຏກາປິ ໂລຫິເຕນ ເຕມິໍສຸ. ໂອໂຣຘາ ຈ ອມຈ຺ຈາ ຈ ຣຎ຺ໂຎ ປາທມູເລ ປຕິຕ຺ວາ ‘‘ເທວ, ອກ຺ຂີນິ ມາ ເທຫິ, ເທວ, ອກ຺ຂີນິ ມາ ເທຫີ’’ຕິ ມຫາປຣິເທວໍ ປຣິເທວິໍສຸ.

ຣາຊາ ເວທນໍ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ, ມາ ປປຎ຺ຈໍ ກຣີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ສາຘຸ, ເທວາ’’ຕິ ວາມຫຕ຺ເຖນ ອກ຺ຂິໍ ຘາເຣຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ເຖນ ສຕ຺ຖກໍ ອາທາຍ ອກ຺ຂິສຸຕ຺ຕກໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອກ຺ຂິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐເປສິ. ໂສ ວາມກ຺ຂິນາ ທກ຺ຂິຓກ຺ຂິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ຈາຄປີຕິຍາ ອຠິຠຸຍ຺ຍມານໍ ທຸກ຺ຂເວທນໍ ເວເທນ຺ໂຕ ‘‘ເອຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ມມ ອິໂຕ ຈກ຺ຂຸໂຕ ສຕຄຸເຓນ ສຫສ຺ສຄຸເຓນ ສຕສຫສ຺ສຄຸເຓນ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸເມວ ປິຍຕຣໍ, ຕສ຺ສ ເມ ອິທໍ ອກ຺ຂິທານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອກ຺ຂິໍ ອທາສິ. ໂສ ຕໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອກ຺ຂິມ຺ຫິ ຐເປສິ, ຕໍ ຕສ຺ສານຸຠາເວນ ວິກສິຕນີລຸປ຺ປລໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ວາມກ຺ຂິນາ ຕສ຺ສ ຕໍ ອກ຺ຂິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອໂຫ ສຸທິນ຺ນໍ ມຍາ ອກ຺ຂີ’’ຕິ ອນ຺ໂຕສມຸຄ຺ຄຕາຍ ປີຕິຍາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ຜຸຏສຣີໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ອປຣມ຺ປິ ອທາສິ. ສກ຺ໂກປິ ຕໍ ຕເຖວ ກຕ຺ວາ ຣາຊນິເວສນາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ເສວ ນຄຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເທວໂລກເມວ ຄໂຕ.

ຣຎ຺ໂຎ ນຈິຣສ຺ເສວ ອກ຺ຂີນິ ອາວາຏຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ຕານິ ກມ຺ພລເຄຓ຺ຑຸກໍ ວິຍ ອຸຄ຺ຄເຕນ ມໍສປິຓ຺ເຑນ ປູເຣຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມຣູປສ຺ສ ວິຍ ຣຸຫິໍສຸ, ເວທນາ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊິ. ອຖ ມຫາສຕ຺ໂຕ ກຕິປາຫໍ ປາສາເທ ວສິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ອນ຺ຘສ຺ສ ຣຊ຺ເຊນາຕິ ອມຈ຺ຈານໍ ຣຊ຺ຊໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອມຈ຺ຈານໍ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ມຸຂໂຘວນາທິທາຍໂກ ເອໂກ ປຸຣິໂສ ມຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕິເກ ໂຫຕຸ, ສຣີຣກິຈ຺ຈຏ຺ຐາເນສຸປິ ເມ ຣຊ຺ຊຸກໍ ພນ຺ຘຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສິວິກາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂປກ຺ຂຣຓິຕີເຣ ຣາຊປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທິ. ອມຈ຺ຈາປິ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກມິໍສຸ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ອຕ຺ຕໂນ ທານໍ ອາວຊ຺ເຊສິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ສກ຺ກສ຺ສ ອາສນໍ ອຸຓ຺ຫາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ສກ຺ໂກ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຫາຣາຊສ຺ສ ວຣໍ ທຕ຺ວາ ຈກ຺ຂຸໍ ປຏິປາກຕິກໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປທສທ຺ທມກາສິ. ມຫາສຕ຺ເຕນ ຈ ‘‘ໂກ ເອໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ –

‘‘ສກ຺ໂກຫມສ຺ມິ ເທວິນ຺ໂທ, ອາຄໂຕສ຺ມິ ຕວນ຺ຕິເກ;

ວຣໍ ວຣສ຺ສຸ ຣາຊີສິ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມນສິຈ຺ຉສີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໗໑) –

ວຕ຺ວາ ເຕນ –

‘‘ປຫູຕໍ ເມ ຘນໍ ສກ຺ກ, ພລໍ ໂກໂສ ຈນປ຺ປໂກ;

ອນ຺ຘສ຺ສ ເມ ສໂຕ ທານິ, ມຣຓຎ຺ເຎວ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໗໒) –

ວຸຕ຺ເຕ ອຖ ນໍ ສກ຺ໂກ ອາຫ – ‘‘ສິວິຣາຊ, ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ ມຣິຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ມຣຓໍ ໂຣເຈສິ, ອຸທາຫຸ ອນ຺ຘຠາເວນາ’’ຕິ. ອນ຺ຘຠາເວນ, ເທວາຕິ. ‘‘ມຫາຣາຊ, ທານໍ ນາມ ນ ເກວລໍ ສມ຺ປຣາຍຕ຺ຖເມວ ທິຍ຺ຍຕິ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມຕ຺ຖາຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕວ ທານປຸຎ຺ຎເມວ ນິສ຺ສາຍ ສຈ຺ຈກິຣິຍໍ ກໂຣຫິ, ຕສ຺ສ ພເລເນວ ເຕ ຈກ຺ຂຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເຕນ ຫິ ມຍາ ມຫາທານໍ ສຸທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ສຈ຺ຈກິຣິຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ –

‘‘ເຍ ມໍ ຍາຈິຕຸມາຍນ຺ຕິ, ນານາໂຄຕ຺ຕາ ວນິພ຺ພກາ;

ໂຍປິ ມໍ ຍາຈເຕ ຕຕ຺ຖ, ໂສປິ ເມ ມນໂສ ປິໂຍ;

ເອເຕນ ສຈ຺ຈວຊ຺ເຊນ, ຈກ຺ຂຸ ເມ ອຸປປຊ຺ຊຖາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໗໔) –

ອາຫ.

ຕຕ຺ຖ ເຍ ມນ຺ຕິ ເຍ ມໍ ຍາຈິຕຸມາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສຸປິ ອາຄເຕສຸ ໂຍ ອິມໍ ນາມ ເທຫີຕິ ວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣນ຺ໂຕ ມໍ ຍາຈເຕ, ໂສປິ ເມ ມນໂສ ປິໂຍ. ເອເຕນາຕິ ສເຈ ມຍ຺ຫໍ ສພ຺ເພປິ ຍາຈກາ ປິຍາ, ສຈ຺ຈເມເວຕໍ ມຍາ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອເຕນ ເມ ສຈ຺ຈວຈເນນ ເອກໍ ຈກ຺ຂຸ ອຸປປຊ຺ຊຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕູຕິ.

ອຖສ຺ສ ວຈນສມນນ຺ຕຣເມວ ປຐມໍ ຈກ຺ຂຸ ອຸທປາທິ. ຕໂຕ ທຸຕິຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ –

‘‘ຍໍ ມໍ ໂສ ຍາຈິຕຸໍ ອາຄາ, ເທຫິ ຈກ຺ຂຸນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂູນິ ປາທາສິໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວນິພ຺ພໂຕ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ມໍ ອາວິສີ ປີຕິ, ໂສມນສ຺ສຎ຺ຈນປ຺ປກໍ;

ເອເຕນ ສຈ຺ຈວຊ຺ເຊນ, ທຸຕິຍໍ ເມ ອຸປປຊ຺ຊຖາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໗໕-໗໖) –

ອາຫ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍ ມນ຺ຕິ ໂຍ ມໍ. ໂສຕິ ໂສ ຈກ຺ຂຸຍາຈໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ. ອາຄາຕິ ອາຄໂຕ. ວນິພ຺ພໂຕຕິ ຍາຈນ຺ຕສ຺ສ. ມໍ ອາວິສີຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຈກ຺ຂູນິ ທຕ຺ວາ ອນ຺ຘກາເລປິ ຕຖາຣູປໍ ເວທນໍ ອຄເຓຕ຺ວາ ‘‘ອໂຫ ສຸທິນ຺ນໍ ເມ ທານ’’ນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕໍ ມໍ ຠິຍ຺ໂຍ ອຕິເຣກຕຣາ ປີຕິ ອາວິສິ. ໂສມນສ຺ສຎ຺ຈນປ຺ປກນ຺ຕິ ອປຣິມາຓໍ ໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ເອເຕນາຕິ ສເຈ ຕທາ ມມ ອນປ຺ປກໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ສຈ຺ຈເມເວຕໍ ມຍາ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອເຕນ ເມ ສຈ຺ຈວຈເນນ ທຸຕິຍມ຺ປິ ຈກ຺ຂຸ ອຸປປຊ຺ຊຕູຕິ.

ຕໍຂຓຎ຺ເຎວ ທຸຕິຍມ຺ປິ ຈກ຺ຂຸ ອຸທປາທິ. ຕານິ ປນສ຺ສ ຈກ຺ຂູນິ ເນວ ປາກຕິການິ, ນ ທິພ຺ພານິ. ສກ຺ກພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຫິ ທິນ຺ນໍ ຈກ຺ຂຸໍ ປຸນ ປາກຕິກໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ອຸປຫຕຈກ຺ຂຸໂນ ຈ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ນາມ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປນສ຺ສ ອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສາເນສຸ ອວິປຣີຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ທານປີຕິໍ ອຸປາທາຍ ປີຕິຜຣຓວເສນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ ‘‘ສຈ຺ຈປາຣມິຕາຈກ຺ຂູນີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໖໕. ‘‘ທທມານສ຺ສ ເທນ຺ຕສ຺ສ, ທິນ຺ນທານສ຺ສ ເມ ສໂຕ;

ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖາ ນຕ຺ຖິ, ໂພຘິຍາເຍວ ກາຣຓາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ທທມານສ຺ສາຕິ ຈກ຺ຂູນິ ທາຕຸໍ ເວຊ຺ເຊນ ອຸປ຺ປາເຏນ຺ຕສ຺ສ. ເທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຸປ຺ປາຏິຕານິ ຕານິ ສກ຺ກພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐເປນ຺ຕສ຺ສ. ທິນ຺ນທານສ຺ສາຕິ ຈກ຺ຂຸທານໍ ທິນ຺ນວໂຕ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖາຕິ ທານຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ອຎ຺ຎຖາຠາໂວ. ໂພຘິຍາເຍວ ກາຣຓາຕິ ຕຎ຺ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ເສວ ເຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໖. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສຸທຸລ຺ລຠຕາຍ ເອວໍ ສຸທຸກ຺ກຣໍ ມຍາ ກຕນ຺ຕິ ນ ຈກ຺ຂູນໍ ນ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສປິ ອປ຺ປິຍຕາຍາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ເມ ເທສ຺ສາ’’ຕິ ໂອສານຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕາ ນ ເມ ນ ເທສ຺ສິໂຍຕິ ປຐໂມ ນ-ກາໂຣ ນິປາຕມຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ຕາ ນ ເມ ກຸຊ຺ຌິຕພ຺ໂພ, ນ ອປ຺ປິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອຕ຺ຕານໍ ເມ ນ ເທສ຺ສິຍ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ເມ ອຕ຺ຕານໍ ອຫໍ ນ ເທສ຺ສິຍໍ ນ ກຸຊ຺ເຌຍ຺ຍໍ ນ ກຸຊ຺ຌິຕຸໍ ອຣຫາມິ ນ ໂສ ມຍາ ກຸຊ຺ຌິຕພ຺ໂພຕິ. ‘‘ອຕ຺ຕາປິ ເມ ນ ເທສ຺ສິໂຍ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ອທາສຫນ຺ຕິ ອທາສິໍ ອຫໍ. ‘‘ອທາສິຫ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ.

ຕທາ ປນ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ສຈ຺ຈກິຣິຍາຍ ຈກ຺ຂູສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ສກ຺ການຸຠາເວນ ສພ຺ພາ ຣາຊປຣິສາ ສນ຺ນິປຕິຕາວ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ສກ຺ໂກ ມຫາຊນມຊ຺ເຌ ອາກາເສ ຐຕ຺ວາ –

‘‘ຘມ຺ເມນ ຠາສິຕາ ຄາຖາ, ສິວີນໍ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒນ;

ເອຕານິ ຕວ ເນຕ຺ຕານິ, ທິພ຺ພານິ ປຏິທິສ຺ສເຣ.

‘‘ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣເສລໍ, ສມຕິຄ຺ຄຍ຺ຫ ປພ຺ພຕໍ;

ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນສຕໍ, ທສ຺ສນໍ ອນຸໂຠນ຺ຕຸ ເຕ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໗໗-໗໘) –

ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ຖຸຕິໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລກເມວ ຄໂຕ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ມຫາຊນປຣິວຸໂຕ ມຫນ຺ເຕນ ສກ຺ກາເຣນ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຣາຊເຄຫທ຺ວາເຣ ສຸສຊ຺ຊິເຕ ມຫາມຓ຺ຑເປ ສມຸສ຺ສິຕເສຕຈ຺ຉຕ຺ເຕ ຣາຊປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ຈກ຺ຂຸປຏິລາເຠນ ຕຸຏ຺ຐຫຏ຺ຐປມຸທິຕານໍ ທຏ຺ຐຸໍ ອາຄຕານໍ ນາຄຣານໍ ຊານປທານໍ ຣາຊປຣິສາຍ ຈ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ –

‘‘ໂກ ນີຘ ວິຕ຺ຕໍ ນ ທເທຍ຺ຍ ຍາຈິໂຕ, ອປິ ວິສິຏ຺ຐໍ ສຸປິຍມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ;

ຕທິງ຺ຆ ສພ຺ເພ ສິວໂຍ ສມາຄຕາ, ທິພ຺ພານິ ເນຕ຺ຕານິ ມມຊ຺ຊ ປສ຺ສຖ.

‘‘ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣເສລໍ, ສມຕິຄ຺ຄຍ຺ຫ ປພ຺ພຕໍ;

ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນສຕໍ, ທສ຺ສນໍ ອນຸໂຠນ຺ຕິ ເມ.

‘‘ນ ຈາຄມຕ຺ຕາ ປຣມຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ, ມຈ຺ຈານໍ ອິຘ ຊີວິເຕ;

ທຕ຺ວານ ມານຸສໍ ຈກ຺ຂຸໍ, ລທ຺ຘໍ ເມ ຈກ຺ຂຸ ອມານຸສໍ.

‘‘ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ສິວໂຍ, ເທຖ ທານານິ ຠຸຎ຺ຊຖ;

ທຕ຺ວາ ຈ ຠຸຕ຺ວາ ຈ ຍຖານຸຠາວໍ, ອນິນ຺ທິຕາ ສຄ຺ຄມຸເປຖ ຐານ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໗໙-໘໒) –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ເມນ ຠາສິຕາຕິ, ມຫາຣາຊ, ອິມາ ເຕ ຄາຖາ ຘມ຺ເມນ ສຠາເວເນວ ຠາສິຕາ. ທິພ຺ພານີຕິ ທິພ຺ພານຸຠາວຍຸຕ຺ຕານິ. ປຏິທິສ຺ສເຣຕິ ປຏິທິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕິໂຣກຸຏ຺ຏນ຺ຕິ ປຣກຸຏ຺ຏໍ. ຕິໂຣເສລນ຺ຕິ ປຣເສລໍ. ສມຕິຄ຺ຄຍ຺ຫາຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ. ສມນ຺ຕາ ທສທິສາ ໂຍຊນສຕໍ ຣູປທສ຺ສນໍ ອນຸໂຠນ຺ຕຸ ສາເຘນ຺ຕຸ.

ໂກ ນີຘາຕິ ໂກ ນຸ ອິຘ. ອປິ ວິສິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມມ຺ປິ ສມານໍ. ນ ຈາຄມຕ຺ຕາຕິ ຈາຄປ຺ປມາຓໂຕ ອຎ຺ຎໍ ວຣໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອິຘ ຊີວິເຕຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຊີວໂລເກ. ‘‘ອິຘ ຊີວຕ’’ນ຺ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ຊີວມານານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອມານຸສນ຺ຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ມຍາ ລທ຺ຘໍ, ອິມິນາ ກາຣເຓນ ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ ‘‘ຈາຄໂຕ ອຸຕ຺ຕມໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາຕິ ເອຕໍ ມຍາ ລທ຺ຘໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາປິ.

ອິຕິ ອິມາຫິ ຈຕູຫິ ຄາຖາຫິ ນ ເກວລໍ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ, ອຖ ໂຂ ອນ຺ວທ຺ຘມາສມ຺ປິ ອຸໂປສເຖ ມຫາຊນໍ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາຊໂນ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ເທວໂລກປຣາຍໂນ ອໂຫສິ.

ຕທາ ເວຊ຺ໂຊ ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ອໂຫສິ, ສກ຺ໂກ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖໂຣ, ເສສປຣິສາ ພຸທ຺ຘປຣິສາ, ສິວິຣາຊາ ໂລກນາໂຖ.

ຕສ຺ສ ອິຘາປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຍຖາຣຫໍ ປາຣມິໂຍ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພາ. ຕຖາ ທິວເສ ທິວເສ ຍຖາ ອທິນ຺ນປຸພ຺ພໍ ພາຫິຣເທຍ຺ຍຘມ຺ມວຕ຺ຖຸ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອປຣິມິຕໍ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ເຕນ ອປຣິຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກວຕ຺ຖຸກໍ ທານໍ ທເທຍ຺ຍໍ, ກທາ ນຸ ໂຂ ມໍ ໂກຈິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ຍາເຈຍ຺ຍ, ສເຈ ຫິ ໂກຈິ ຍາຈໂກ ເມ ຫທຍມໍສສ຺ສ ນາມໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ກຓເຍນ ນໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ປສນ຺ນອຸທກໂຕ ສນາຬໍ ປທຸມໍ ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ ວິຍ ໂລຫິຕພິນ຺ທຸໍ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕໍ ຫທຍໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ສາມິ. ສເຈ ສຣີຣມໍສສ຺ສ ນາມໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ອວເລຂເນນ ຕາລຄຸຬປຏລໍ ອຸປ຺ປາເຏນ຺ໂຕ ວິຍ ສຣີຣມໍສໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ທສ຺ສາມິ. ສເຈ ໂລຫິຕສ຺ສ ນາມໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ອສິນາ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຍນ຺ຕມຸເຂ ວາ ປຕິຕ຺ວາ ອຸປນີຕໍ ຠາຊນໍ ປູເຣຕ຺ວາ ໂລຫິຕໍ ທສ຺ສາມິ. ສເຈ ປນ ໂກຈິ ‘‘ເຄເຫ ເມ ກມ຺ມໍ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ຕຕ຺ຖ ເມ ທາສກມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວເທຍ຺ຍ, ຣາຊເວສໍ ອປເນຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ສາເວຕ຺ວາ ທາສກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມິ. ສເຈ ວາ ປນ ໂກຈິ ອກ຺ຂີນໍ ນາມໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ຕາລມິຎ຺ຊໍ ນີຫຣນ຺ໂຕ ວິຍ ອກ຺ຂີນິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ທສ຺ສາມີຕິ ເອວໍ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓວສີຠາວປ຺ປຕ຺ຕານໍ ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕານໍເຍວ ອາເວຓິກາ ອຸຬາຣຕຣາ ປຣິວິຕກ຺ກຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ຈກ຺ຂຸຍາຈກໍ ລຠິຕ຺ວາ ອມຈ຺ຈປາຣິສຊ຺ຊາທີຫິ ນິວາຣິຍມານສ຺ສາປິ ເຕສໍ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິວິຕກ຺ການຸຣູປໍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຈ ປຣມາ ປີຕິປຏິສໍເວທນາ, ຕສ຺ສາ ປີຕິມນຕາຍ ອວິຕຖຠາວໍ ນິສ຺ສາຍ ສກ຺ກສ຺ສ ປຸຣໂຕ ສຈ຺ຈກິຣິຍາກຣຓໍ, ເຕນ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ຈກ຺ຂູນໍ ປຏິປາກຕິກຠາໂວ, ເຕສຎ຺ຈ ທິພ຺ພານຸຠາວຕາຕິ ເອວມາທໂຍ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ຄຸຓານຸຠາວາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ສິວິຣາຊຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.