໗. ຈນ຺ທກຸມາຣຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ

໔໕. ສຕ຺ຕເມ ເອກຣາຊສ຺ສ ອຕ຺ຣໂຊຕິ ເອກຣາຊສ຺ສ ນາມ ກາສິຣຎ຺ໂຎ ໂອຣສປຸຕ຺ໂຕ. ນຄເຣ ປຸປ຺ຜວຕິຍາຕິ ປຸປ຺ຜວຕິນາມເກ ນຄເຣ. ຈນ຺ທສວ຺ຫໂຍຕິ ຈນ຺ທສທ຺ເທນ ອວ຺ຫາຕພ຺ໂພ, ຈນ຺ທນາໂມຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຕີເຕ ກິຣ ອຍໍ ພາຣາຓສີ ປຸປ຺ຜວຕີ ນາມ ອໂຫສິ. ຕຕ຺ຖ ວສວຕ຺ຕິຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ເອກຣາຊາ ນາມ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ໂຄຕມິຍາ ນາມ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ‘‘ຈນ຺ທກຸມາໂຣ’’ຕິສ຺ສ ນາມມກໍສຸ. ຕສ຺ສ ປທສາ ຄມນກາເລ ອປໂຣປິ ປຸຕ຺ໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ‘‘ສູຣິຍກຸມາໂຣ’’ຕິ ນາມມກໍສຸ. ຕສ຺ສ ປທສາ ຄມນກາເລ ເອກາ ຘີຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ‘‘ເສລາ’’ຕິສ຺ສາ ນາມມກໍສຸ. ເວມາຕິກາ ຈ ເນສໍ ຠທ຺ທເສໂນ ສູໂຣ ຈາຕິ ທ຺ເວ ຠາຕໂຣ ອເຫສຸໍ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອນຸປຸພ຺ເພນ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ໂຕ ສິປ຺ເປສຸ ຈ ວິຊ຺ຊາຏ຺ຐາເນສຸ ຈ ປາຣໍ ອຄມາສິ. ຕສ຺ສ ຣາຊາ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ຈນ຺ທໍ ນາມ ຣາຊຘີຕຣໍ ອາເນຕ຺ວາ ອຸປຣຊ຺ຊໍ ອທາສິ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອໂກ ປຸຕ຺ໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ‘‘ວາສຸໂລ’’ຕິ ນາມມກໍສຸ. ຕສ຺ສ ປນ ຣຎ຺ໂຎ ຂຓ຺ຑຫາໂລ ນາມ ປຸໂຣຫິໂຕ, ຕໍ ຣາຊາ ວິນິຈ຺ຉເຍ ຐເປສິ. ໂສ ລຎ຺ຊວິຕ຺ຕໂກ ຫຸຕ຺ວາ ລຎ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອສ຺ສາມິເກ ສາມິເກ ກໂຣຕິ, ສາມິເກ ຈ ອສ຺ສາມິເກ ກໂຣຕິ. ອເຖກທິວສໍ ອຏ຺ຏປຣາຊິໂຕ ເອໂກ ປຸຣິໂສ ວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐາເນ ອຸປກ຺ໂກເສນ຺ໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຣາຊູປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ປາເທສຸ ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ສາມິ ຂຓ຺ຑຫາໂລ ວິນິຈ຺ຉເຍ ວິໂລປໍ ຂາທຕິ, ອຫໍ ເຕນ ລຎ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣາຊຍໍ ປາປິໂຕ’’ຕິ ອຏ຺ຏສ຺ສຣມກາສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ມາ ຠາຍີ’’ຕິ ຕໍ ອສ຺ສາເສຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ເນຕ຺ວາ ສາມິກເມວ ສາມິກໍ ອກາສິ. ມຫາຊໂນ ມຫາສທ຺ເທນ ສາຘຸກາຣມທາສິ.

ຣາຊາ ‘‘ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ກິຣ ອຏ຺ໂຏ ສຸວິນິຈ຺ຉິໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ, ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕ຺ວເມວ ອຏ຺ຏກຣເຓ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ວິນິຈ຺ຉິນາຫີ’’ຕິ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອທາສິ. ຂຓ຺ຑຫາລສ຺ສ ອາໂຍ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊິ. ໂສ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂພຘິສຕ຺ເຕ ອາຆາຕໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ໂອຕາຣາເປກ຺ໂຂ ວິຈຣິ. ໂສ ປນ ຣາຊາ ມຸຘປ຺ປສນ຺ໂນ. ໂສ ເອກທິວສໍ ສຸປິນນ຺ເຕນ ເທວໂລກໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ປຸໂຣຫິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກຄາມິມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ຂາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ອຕິທານໍ ທທນ຺ໂຕ ສພ຺ພຈຕຸກ຺ເກນ ຍຎ຺ຎໍ ຍຊສ຺ສູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຣຎ຺ຎາ ‘‘ກິໍ ອຕິທານ’’ນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ປິຍປຸຕ຺ຕາ ປິຍຠຣິຍາ ປິຍຘີຕໂຣ ມຫາວິຠວເສຏ຺ຐິໂນ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທໂຍຕິ ເອເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຕ຺ວາ ທ຺ວິປທຈຕຸປ຺ປເທ ຍຎ຺ຎຕ຺ຖາຍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ເຕສໍ ຄລໂລຫິເຕນ ຍຊນໍ ອຕິທານໍ ນາມາ’’ຕິ ສຎ຺ຎາເປສິ. ອິຕິ ໂສ ‘‘ສຄ຺ຄມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິຣຍມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ຂິ.

ຣາຊາປິ ຕສ຺ມິໍ ປຓ຺ຑິຕສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ ວຸຕ຺ຕວິຘິ ສຄ຺ຄມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕຸກາໂມ ມຫນ຺ຕໍ ຍຎ຺ຎາວາຏໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ໂພຘິສຕ຺ຕາທິເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຣາຊກຸມາເຣ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຂຓ຺ຑຫາເລນ ວຸຕ຺ຕໍ ສພ຺ພໍ ທ຺ວິປທຈຕຸປ຺ປທໍ ຍຎ຺ຎປສຸຕຏ຺ຐາເນ ເນຖາຕິ ອາຓາເປສິ. ສພ຺ພຎ຺ຈ ຍຎ຺ຎສມ຺ຠາຣໍ ອຸປກ຺ຂຏໍ ອໂຫສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາຊໂນ ມຫນ຺ຕໍ ໂກລາຫລໍ ອກາສິ. ຣາຊາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ຂຓ຺ຑຫາເລນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠິໂຕ ປຸນປິ ຕຖາ ຕໍ ອາຓາເປສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ຂຓ຺ຑຫາເລນ ວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐານໍ ອລຠນ຺ເຕນ ມຍິ ອາຆາຕໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ມເມວ ມຣຓໍ ອິຈ຺ຉນ຺ເຕນ ມຫາຊນສ຺ສ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອຸປ຺ປາທິຕ’’ນ຺ຕິ ຊານິຕ຺ວາ ນານາວິເຘຫິ ອຸປາເຍຫິ ຣາຊານໍ ຕໂຕ ທຸຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄາຫໂຕ ວິເວເຈຕຸໍ ວາຍມິຕ຺ວາປິ ນາສກ຺ຂິ. ມຫາຊໂນ ປຣິເທວິ, ມຫນ຺ຕໍ ກາຣຸຎ຺ຎມກາສິ. ມຫາຊນສ຺ສ ປຣິເທວນ຺ຕສ຺ເສວ ຍຎ຺ຎາວາເຏ ສພ຺ພກມ຺ມານິ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ຣາຊປຸຕ຺ຕໍ ເນຕ຺ວາ ຄີວາຍ ນາເມຕ຺ວາ ນິສີທາເປສຸໍ. ຂຓ຺ຑຫາໂລ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ອຸປນາເມຕ຺ວາ ຂຄ຺ຄໍ ອາທາຍ ‘‘ຕສ຺ສ ຄີວໍ ຉິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຏ຺ຐາສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ຈນ຺ທາ ນາມ ຣາຊປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເທວີ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ເມ ປຏິສຣຓໍ ນຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຕໂນ ສຈ຺ຈພເລນ ສາມິກສ຺ສ ໂສຕ຺ຖິໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ປຣິສາຍ ອນ຺ຕເຣ ວິຈຣນ຺ຕີ ‘‘ອິທໍ ເອກນ຺ເຕເນວ ປາປກມ຺ມໍ, ຍໍ ຂຓ຺ຑຫາໂລ ສຄ຺ຄມຄ຺ໂຄຕິ ກໂຣຕິ. ອິມິນາ ມຍ຺ຫໍ ສຈ຺ຈວຈເນນ ມມ ສາມິກສ຺ສ ໂສຕ຺ຖິ ໂຫຕຸ.

‘‘ຍາ ເທວຕາ ອິຘ ໂລເກ, ສພ຺ພາ ຕາ ສຣຓໍ ຄຕາ;

ອນາຖໍ ຕາຍຖ ມມໍ, ຍຖາຫໍ ປຕິມາ ສິຍ’’ນ຺ຕິ. –

ສຈ຺ຈກິຣິຍມກາສິ. ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ຕສ຺ສາ ປຣິເທວນສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ຊລິຕໍ ອໂຍກູຏໍ ອາທາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ຕາເສຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປສິ. ສກ຺ໂກປິ ຕທາ ອຕ຺ຕໂນ ທິພ຺ພຣູປໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕໍ ສໂຊຕິຠູຕໍ ວຊິຣໍ ປຣິພ຺ຠມນ຺ໂຕ ‘‘ອເຣ, ປາປຣາຊ ກາຬກຓ຺ຓິ, ກທາ ຕຍາ ປາຓາຕິປາເຕນ ສຸຄຕິຄມນໍ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພໍ, ຈນ຺ທກຸມາຣໍ ສພ຺ພຎ຺ຈ ອິມໍ ຊນໍ ພນ຺ຘນໂຕ ໂມເຈຫິ, ໂນ ເຈ ໂມເຈສ຺ສສິ, ເອຕ຺ເຖວ ເຕ ອິມສ຺ສ ຈ ທຸຏ຺ຐພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສີສໍ ຜາເລສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາກາເສ ອຏ຺ຐາສິ. ຕໍ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ຣາຊາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈ ສີຆໍ ສພ຺ເພ ພນ຺ຘນາ ໂມເຈສຸໍ.

ອຖ ມຫາຊໂນ ເອກໂກລາຫລໍ ກຕ຺ວາ ສຫສາ ຍຎ຺ຎາວາຏໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຂຓ຺ຑຫາລສ຺ສ ເອເກກໍ ເລຑ຺ຑຸປ຺ປຫາຣໍ ເທນ຺ໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ນໍ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປຕ຺ວາ ຣາຊານມ຺ປິ ມາເຣຕຸໍ ອາຣຠິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປຸເຣຕຣເມວ ປິຕຣໍ ປລິສ຺ສຊິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ມາເຣຕຸໍ ນ ອທາສິ. ມຫາຊໂນ ‘‘ຊີວິຕໍ ຕາວສ຺ສ ປາປຣຎ຺ໂຎ ເທມ, ຉຕ຺ຕໍ ປນສ຺ສ ນ ທສ຺ສາມ, ນຄເຣ ວາສໍ ວາ ນ ທສ຺ສາມ, ຕໍ ຈຓ຺ຑາລໍ ກຕ຺ວາ ພຫິນຄເຣ ວາສາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ ຣາຊເວສໍ ຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາວໍ ນິວາສາເປຕ຺ວາ ຫລິທ຺ທິປິໂລຕິກາຍ ສີສໍ ເວເຐຕ຺ວາ ຈຓ຺ຑາລໍ ກຕ຺ວາ ຈຓ຺ຑາລຄາມໍ ປຫິຓິໍສຸ. ເຍ ປນ ຕໍ ປສຸຆາຕຍຎ຺ຎໍ ຍຊິໍສຸ ເຈວ ຍຊາເປສຸຎ຺ຈ ອນຸໂມທິໍສຸ ຈ, ສພ຺ເພ ເຕ ນິຣຍປຣາຍນາ ອເຫສຸໍ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສພ຺ເພ ປຕິຏ຺ຐາ ນິຣຍໍ, ຍຖາ ຕໍ ປາປກໍ ກຣິຕ຺ວານ;

ນ ຫິ ປາປກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ, ລພ຺ຠາ ສຸຄຕິໍ ອິໂຕ ຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໑໑໔໓);

ອຖ ສພ຺ພາປິ ຣາຊປຣິສາ ນາຄຣາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ຈິໍສຸ. ໂສ ຘມ຺ເມນ ຣຊ຺ຊໍ ອນຸສາສນ຺ໂຕ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ມຫາຊນສ຺ສ ຈ ອກາຣເຓເນວ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ສໍເວຄຊາໂຕ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາສຸ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ອຸສ຺ສາຫຊາໂຕ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ, ສີລານິ ຣກ຺ຂິ, ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ສມາທິຍິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໔໖. ‘‘ຕທາຫໍ ຍຊນາ ມຸຕ຺ໂຕ, ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຍຎ຺ຎວາຏໂຕ;

ສໍເວຄໍ ຊນຍິຕ຺ວານ, ມຫາທານໍ ປວຕ຺ຕຍິ’’ນ຺ຕິ. – ອາທິ;

ຕຕ຺ຖ ຍຊນາ ມຸຕ຺ໂຕຕິ ຂຓ຺ຑຫາເລນ ວິຫິຕຍຎ຺ຎວິຘິໂຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຆາເຕຕພ຺ພໂຕ ມຸຕ຺ໂຕ. ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຍຎ຺ຎວາຏໂຕຕິ ອຠິເສກກຣຓຕ຺ຖາຍ ອຸສ຺ສາຫຊາເຕນ ມຫາຊເນນ ສທ຺ຘິໍ ຕໂຕ ຍຎ຺ຎຠູມິໂຕ ນິຄ຺ຄໂຕ. ສໍເວຄໍ ຊນຍິຕ຺ວານາຕິ ເອວໍ ‘‘ພຫຸອນ຺ຕຣາໂຍ ໂລກສນ຺ນິວາໂສ’’ຕິ ອຕິວິຍ ສໍເວຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ມຫາທານໍ ປວຕ຺ຕຍິນ຺ຕິ ຉ ທານສາລາໂຍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ມຫຕາ ຘນປຣິຈ຺ຈາເຄນ ເວສ຺ສນ຺ຕຣທານສທິສໍ ມຫາທານມທາສິໍ. ເອເຕນ ອຠິເສກກຣຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕສ຺ສ ມຫາທານສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ.

໔໗. ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ອທຕ຺ວານາຕິ ທກ຺ຂິຓາຣເຫ ປຸຄ຺ຄເລ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ອປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ. ອປິ ຉປ຺ປຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິໂຍຕິ ອປ຺ເປກທາ ຉປິ ປຎ຺ຈປິ ຣຕ຺ຕິໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ປິວນຂາທນຠຸຎ຺ຊນານິ ນ ກໂຣມີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຕທາ ກິຣ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ສກລຊມ຺ພຸທີປໍ ອຸນ຺ນງ຺ຄລໍ ກຕ຺ວາ ມຫາເມໂຆ ວິຍ ອຠິວສ຺ສນ຺ໂຕ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ທານສາລາສຸ ອນ຺ນປານາທິອຸຬາຣຸຬາຣປຓີຕປຓີຕເມວ ຍາຈການໍ ຍຖາຣຸຈິຕໍ ທິວເສ ທິວເສ ທີຍຕິ, ຕຖາປິ ອຕ຺ຕໂນ ສຊ຺ຊິຕໍ ອາຫາຣໍ ຣາຊາຣຫໂຠຊນມ຺ປິ ຍາຈການໍ ອທຕ຺ວາ ນ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນາຫໍ ປິວາມີ’’ຕິອາທິ.

໔໘. ອິທານິ ຕຖາ ຍາຈການໍ ທາເນ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອຸປມໍ ຕາວ ອາຫຣຕິ ‘‘ຍຖາປິ ວາຓິໂຊ ນາມາ’’ຕິອາທິນາ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍຖາ ນາມ ວາຓິໂຊ ຠຓ຺ຑຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອປ຺ເປນ ປາຠເຕນ ພຫຸໍ ຠຓ຺ຑໍ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ວິປຸລໍ ຠຓ຺ຑສນ຺ນິຈຍໍ ກຕ຺ວາ ເທສກາລໍ ຊານນ຺ໂຕ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ລາໂຠ ອຸທໂຍ ມຫາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ເທເສ ກາເລ ວາ ຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ຫຣຕິ ອຸປເນຕິ ວິກ຺ກິຓາຕິ.

໔໙. ສກຠຸຕ຺ຕາປີຕິ ສກຠຸຕ຺ຕໂຕປິ ອຕ຺ຕນາ ປຣິຠຸຕ຺ຕໂຕປິ. ‘‘ສກປຣິຠຸຕ຺ຕາປີ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ປເຣຕິ ປຣສ຺ມິໍ ປຏິຄ຺ຄາຫກປຸຄ຺ຄເລ. ສຕຠາໂຄຕິ ອເນກສຕຠາໂຄ ອາຍຕິໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ວາຓິເຊນ ກີຕຠຓ຺ຑໍ ຕຕ຺ເຖວ ອວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ຕຖາຣູເປ ເທເສ ກາເລ ຈ ວິກ຺ກິຓິຍມານໍ ພຫຸໍ ອຸທຍໍ ວິປຸລໍ ຜລໍ ໂຫຕິ, ຕເຖວ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ອຕ຺ຕນາ ອນຸປຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣສ຺ມິໍ ປຏິຄ຺ຄາຫກປຸຄ຺ຄເລ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ ອເນກສຕຠາໂຄ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕນາ ອຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາປິ ປຣສ຺ສ ທາຕພ຺ພເມວາຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສຕຄຸຓາ ທກ຺ຂິຓາ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພາ. ປຸຖຸຊ຺ຊນທຸສ຺ສີເລ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສຫສ຺ສຄຸຓາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໓໗໙) ວິຕ຺ຖາໂຣ. ອປຣມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວໍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ຊາເນຍ຺ຍຸໍ ທານສໍວິຠາຄສ຺ສ ວິປາກໍ, ຍຖາຫໍ ຊານາມິ, ນ ອທຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ນ ຈ ເນສໍ ມຈ຺ເຉຣມລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ໂຍປິ ເນສໍ ອສ຺ສ ຈຣິໂມ ອາໂລໂປ ຈຣິມໍ ກພຬໍ, ຕໂຕປິ ນ ອສໍວິຠຊິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິອາທິ (ອິຕິວຸ. ໒໖).

໕໐. ເອຕມຕ຺ຖວສໍ ຎຕ຺ວາຕິ ເອຕໍ ທານສ຺ສ ມຫປ຺ຜລຠາວສງ຺ຂາຕຎ຺ເຈວ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິຍາ ປຈ຺ຈຍຠາວສງ຺ຂາຕຎ຺ຈ ອຕ຺ຖວສໍ ກາຣຓໍ ຊານິຕ຺ວາ. ນ ປຏິກ຺ກມາມິ ທານໂຕຕິ ທານປາຣມິໂຕ ອີສກມ຺ປິ ນ ນິວຕ຺ຕາມິ ອຠິກ຺ກມາມິ ເອວ. ກິມຕ຺ຖໍ? ສມ຺ໂພຘິມນຸປຕ຺ຕິຍາຕິ ສມ຺ໂພຘິໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍຕ຺ຖໍ, ອຘິຄນ຺ຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມຫາຊເນນ ປິຕຣິ ຈຓ຺ຑາລຄາມໍ ປເວສິເຕ ທາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ປຣິພ຺ພຍໍ ທາເປສິ ນິວາສນານິ ປາຣຸປນານິ ຈ. ໂສປິ ນຄຣໍ ປວິສິຕຸໍ ອລຠນ຺ໂຕ ໂພຘິສຕ຺ເຕ ອຸຍ຺ຍານກີຬາທິອຕ຺ຖໍ ພຫິຄເຕ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ປຸຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ ປນ ນ ວນ຺ທຕິ, ນ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ‘‘ຈິຣໍ ຊີວ, ສາມີ’’ຕິ ວທຕິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ທິຏ຺ຐທິວເສ ອຕິເຣກສມ຺ມານໍ ກໂຣຕິ. ໂສ ເອວໍ ຘມ຺ເມນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອາຍຸປຣິໂຍສາເນ ສປຣິໂສ ເທວໂລກໍ ປູເຣສິ.

ຕທາ ຂຓ຺ຑຫາໂລ ເທວທຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ, ໂຄຕມີ ເທວີ ມຫາມາຍາ, ຈນ຺ທາ ຣາຊຘີຕາ ຣາຫຸລມາຕາ, ວາສຸໂລ ຣາຫຸໂລ, ເສລາ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ, ສູໂຣ ມຫາກສ຺ສໂປ, ຠທ຺ທເສໂນ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ, ສູຣິຍກຸມາໂຣ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ຈນ຺ທຣາຊາ ໂລກນາໂຖ.

ຕສ຺ສ ອິຘາປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຍຖາຣຫໍ ເສສປາຣມິໂຍ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພາ. ຕທາ ຂຓ຺ຑຫາລສ຺ສ ກກ຺ຂຬຜຣຸສຠາວໍ ຊານນ຺ໂຕປິ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ອຏ຺ຏສ຺ສ ວິນິຈ຺ຉໂຍ, ອຕ຺ຕານໍ ມາເຣຕຸກາມສ຺ເສວ ຂຓ຺ຑຫາລສ຺ສ ຕຖາ ຍຎ຺ຎວິຘານໍ ຊານິຕ຺ວາປິ ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ຈິຕ຺ຕປ຺ປໂກປາຠາໂວ, ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປິຕຸ ສຕ຺ຕຸ ຠວິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖປິ ‘‘ມາທິສສ຺ສ ນາມ ຄຣູຫິ ວິໂຣໂຘ ນ ຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ປຸຣິສປສຸໍ ກຕ຺ວາ ຆາຕາເປຕຸກາມສ຺ສ ປິຕຸ ອາຓາຍໍ ອວຏ຺ຐານໍ, ໂກສິຍາ ອສິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສີສໍ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ອຸປກ຺ກມນ຺ເຕ ປຸໂຣຫິເຕ ອຕ຺ຕໂນ ປິຕຣິ ປຸຕ຺ເຕ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ຈ ເມຕ຺ຕາຜຣເຓນ ສມຈິຕ຺ຕຕາ, ມຫາຊເນ ປິຕຣໍ ມາເຣຕຸໍ ອຸປກ຺ກມນ຺ເຕ ສຍໍ ປລິສ຺ສຊິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຊີວິຕທານຎ຺ຈ, ທິວເສ ທິວເສ ເວສ຺ສນ຺ຕຣທານສທິສໍ ມຫາທານໍ ທທໂຕປິ ທາເນນ ອຕິຕ຺ຕຠາໂວ, ມຫາຊເນນ ຈຓ຺ຑາເລສຸ ວາສາປິຕສ຺ສ ປິຕຸ ທາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ທຕ຺ວາ ໂປສນໍ, ມຫາຊນໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາສຸ ປຕິຏ຺ຐາປນນ຺ຕິ ເອວມາທໂຍ ຄຸຓານຸຠາວາ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພາຕິ.

ຈນ຺ທກຸມາຣຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.