໖. ນິມິຣາຊຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ

໔໐. ຉຏ຺ເຐ ມິຖິລາຍໍ ປຸຣຸຕ຺ຕເມຕິ ມິຖິລານາມເກ ວິເທຫານໍ ອຸຕ຺ຕມນຄເຣ. ນິມິ ນາມ ມຫາຣາຊາຕິ ເນມິໍ ຆເຏນ຺ໂຕ ວິຍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ‘‘ນິມີ’’ຕິ ລທ຺ຘນາໂມ, ມຫນ຺ເຕຫິ ທານສີລາທິຄຸຓວິເສເສຫິ ມຫຕາ ຈ ຣາຊານຸຠາເວນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ມຫນ຺ໂຕ ຣາຊາຕິ ມຫາຣາຊາ. ປຓ຺ຑິໂຕ ກຸສລຕ຺ຖິໂກຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປເຣສຎ຺ຈ ປຸຎ຺ຎຕ຺ຖິໂກ.

ອຕີເຕ ກິຣ ວິເທຫຣຏ຺ເຐ ມິຖິລານຄເຣ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມຆເທໂວ ນາມ ຣາຊາ ອໂຫສິ. ໂສ ຈຕຸຣາສີຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ກຸມາຣກີຬໍ ກີຬິຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິ ວສ຺ສຫສ຺ສານິ ອຸປຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ຍທາ ເມ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ປສ຺ເສຍ຺ຍາສິ, ຕທາ ເມ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ກປ຺ປກສ຺ສ ວຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ເຕນ ປລິຕານິ ທິສ຺ວາ ອາໂຣຈິເຕ ສຸວຓ຺ຓສຓ຺ຑາເສນ ອຸທ຺ຘຣາເປຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປລິຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ປາຕຸຠູໂຕ ໂຂ ມຍ຺ຫໍ ເທວທູໂຕ’’ຕິ ສໍເວຄຊາໂຕ ‘‘ອິທານິ ມຍາ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕສຫສ຺ສຸຏ຺ຐານກໍ ຄາມວຣໍ ກປ຺ປກສ຺ສ ທຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐກຸມາຣໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ –

‘‘ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄຣຸຫາ ມຍ຺ຫໍ, ອິເມ ຊາຕາ ວໂຍຫຣາ;

ປາຕຸຠູຕາ ເທວທູຕາ, ປພ຺ພຊ຺ຊາສມໂຍ ມມາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໙) –

ວຕ຺ວາ ສາຘຸກໍ ຣຊ຺ເຊ ສມນຸສາສິຕ຺ວາ ຍທິປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຎ຺ຎານິປິ ຈຕຸຣາສີຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອາຍຸ ອຕ຺ຖິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ມຈ຺ຈຸໂນ ສນ຺ຕິເກ ຐິຕໍ ວິຍ ອຕ຺ຕານໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ສໍວິຄ຺ຄຫທໂຍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ໂຣເຈຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕໍ ທິສ຺ວາ, ມຆເທໂວ ທິສມ຺ປຕິ;

ສໍເວຄໍ ອລຠີ ຘີໂຣ, ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ສມໂຣຈຍີ’’ຕິ. (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໐໙);

ໂສ ປຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິມິນາວ ນີຫາເຣນ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍາສິ ຍຖາ ມຍາ ປຏິປນ຺ນໍ, ມາ ໂຂ ຕ຺ວໍ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ອໂຫສີ’’ຕິ ໂອວທິຕ຺ວາ ນຄຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຌານສມາປຕ຺ຕີຫິ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ອາຍຸປຣິໂຍສາເນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຣາຍໂນ ອໂຫສິ. ປຸຕ຺ໂຕປິສ຺ສ ພຫູນິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຘມ຺ເມນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕ຺ວາ ເຕເນວ ອຸປາເຍນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຣາຍໂນ ອໂຫສິ. ຕຖາ ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ, ຕຖາ ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕຕິ ເອວໍ ທ຺ວີຫິ ອູນານິ ຈຕຸຣາສີຕິ ຂຕ຺ຕິຍສຫສ຺ສານິ ສີເສ ປລິຕໍ ທິສ຺ວາວ ປພ຺ພຊິຕານິ. ອຖ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິໂຕວ ‘‘ປວຕ຺ຕຕິ ນຸ ໂຂ ມຍາ ມນຸສ຺ສໂລເກ ກຕໍ ກລ຺ຍາຓໍ ນ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ອທ຺ຘານໍ ປວຕ຺ຕໍ, ອິທານິ ນປ຺ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ນ ໂຂ ປນາຫໍ ມຍ຺ຫໍ ປເວຓິຍາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊິຕຸໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວໍເສ ຊາຕຣຎ຺ໂຎ ເອວ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວໍສສ຺ສ ເນມິໍ ຆເຏນ຺ໂຕ ວິຍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເນມິໍ ຆເຏນ຺ໂຕ ວິຍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ນິມີຕິ ລທ຺ຘນາໂມ’’ຕິ.

ຕສ຺ສ ຫິ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ປິຕຣາ ອານີຕາ ລກ຺ຂຓປາຐກາ. ລກ຺ຂຓານິ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ມຫາຣາຊ, ອຍໍ ກຸມາໂຣ ຕຸມ຺ຫາກໍ ວໍສໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ປິຕຸປິຕາມເຫຫິປິ ມຫານຸຠາໂວ ມຫາປຸຎ຺ໂຎ’’ຕິ ພ຺ຍາກຣິໍສຸ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນຕ຺ເຖນ ‘‘ນິມີ’’ຕິສ຺ສ ນາມໍ ອກາສິ, ໂສ ທຫຣກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສີເລ ອຸໂປສຖກມ຺ເມ ຈ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ປິຕາ ປຸຣິມນເຍເນວ ປລິຕໍ ທິສ຺ວາ ກປ຺ປກສ຺ສ ຄາມວຣໍ ທຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕໍ ຣຊ຺ເຊ ສມນຸສາສິຕ຺ວາ ນຄຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຌານານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຣາຍໂນ ອໂຫສິ.

ນິມິຣາຊາ ປນ ທານຊ຺ຌາສຍຕາຍ ຈຕູສຸ ນຄຣທ຺ວາເຣສຸ ນຄຣມຊ຺ເຌ ຈາຕິ ປຎ຺ຈ ທານສາລາໂຍ ກາເຣຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ເອເກກາຍ ທານສາລາຍ ສຕສຫສ຺ສໍ ສຕສຫສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ເທວສິກໍ ປຎ຺ຈສຕສຫສ຺ສານິ ປຣິຈ຺ຈຊິ, ປຎ຺ຈ ສີລານິ ຣກ຺ຂິ, ປກ຺ຂທິວເສສຸ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ສມາທິຍິ, ມຫາຊນມ຺ປິ ທານາທີສຸ ປຸຎ຺ເຎສຸ ສມາທເປສິ, ສຄ຺ຄມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ຂິ, ນິຣຍຠເຍນ ຕຊ຺ເຊສິ, ປາປໂຕ ນິວາເຣສິ. ຕສ຺ສ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ມຫາຊໂນ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ເທວໂລໂກ ປຣິປູຣິ, ນິຣໂຍ ຕຸຈ຺ໂຉ ວິຍ ອໂຫສິ. ຕທາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ທານຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ອຸຬາຣຠາວໍ ສວິເສສໍ ທານປາຣມິຍາ ປູຣິຕຠາວຎ຺ຈ ປເວເທນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ –

໔໑. ‘‘ຕທາຫໍ ມາປຍິຕ຺ວານ, ຈຕຸສ຺ສາລໍ ຈຕຸມ຺ມຸຂໍ;

ຕຕ຺ຖ ທານໍ ປວຕ຺ເຕສິໍ, ມິຄປກ຺ຂິນຣາທິນ’’ນ຺ຕິ. – ອາທິມາຫ;

ຕຕ຺ຖ ຕທາຕິ ຕສ຺ມິໍ ນິມິຣາຊກາເລ. ມາປຍິຕ຺ວານາຕິ ກາຣາເປຕ຺ວາ. ຈຕຸສ຺ສາລນ຺ຕິ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ສມ຺ພນ຺ຘສາລໍ. ຈຕຸມ຺ມຸຂນ຺ຕິ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຈຕູຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ຍຸຕ຺ຕໍ. ທານສາລາຍ ຫິ ມຫນ຺ຕຠາວໂຕ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ຍາຈກຊນສ຺ສ ຈ ພຫຸຠາວໂຕ ນ ສກ຺ກາ ເອເກເນວ ທ຺ວາເຣນ ທານຘມ຺ມໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມຎ຺ຈ ປຣິໂຍສາເປຕຸນ຺ຕິ ສາລາຍ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາທ຺ວາຣານິ ກາຣາເປສິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ໂກຓາ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ຣາສິກໂຕ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຣຸຓຸຄ຺ຄໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ປກຕິຍາ ສໍເວສນກາໂລ, ຕາວ ທານໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ອິຕຣສ຺ມິມ຺ປິ ກາເລ ອເນກສຕາ ປທີປາ ຌາຍນ຺ຕິ. ຍທາ ຍທາ ອຕ຺ຖິກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕທາ ຕທາ ທີຍເຕວ. ຕຎ຺ຈ ທານໍ ນ ກປຓທ຺ຘິກວນິພ຺ພກຍາຈການຎ຺ເຎວ, ອຖ ໂຂ ອຑ຺ຒານໍ ມຫາໂຠຄານມ຺ປິ ອຸປກປ຺ປນວເສນ ມຫາສຸທສ຺ສນທານສທິສໍ ອຸຬາຣຕຣປຓີຕຕຣານໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມານໍ ປຣິຈ຺ຈຊນໂຕ ສພ຺ເພປິ ສກລຊມ຺ພຸທີປວາສິໂນ ມນຸສ຺ສາ ປຏິຄ຺ຄເຫສຸຎ຺ເຈວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິໍສຸ ຈ. ສກລຊມ຺ພຸທີປຎ຺ຫິ ອຸນ຺ນງ຺ຄລໍ ກຕ຺ວາ ມຫາປຸຣິໂສ ຕທາ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ຍຖາ ຈ ມນຸສ຺ສານໍ, ເອວໍ ມິຄປກ຺ຂິເກ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕານມ຺ປິ ທານສາລາຍ ພຫິ ເອກມນ຺ເຕ ເຕສໍ ອຸປກປ຺ປນວເສນ ທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕຕ຺ຖ ທານໍ ປວຕ຺ເຕສິໍ, ມິຄປກ຺ຂິນຣາທິນ’’ນ຺ຕິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ຕິຣຈ຺ຉານານເມວ, ເປຕານມ຺ປິ ທິວເສ ທິວເສ ປຕ຺ຕິໍ ທາເປສິ. ຍຖາ ຈ ເອກິສ຺ສາ ທານສາລາຍ, ເອວໍ ປຎ຺ຈສຸປິ ທານສາລາສຸ ທານໍ ປວຕ຺ຕິຕ຺ຖ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ຕທາຫໍ ມາປຍິຕ຺ວານ, ຈຕຸສ຺ສາລໍ ຈຕຸມ຺ມຸຂ’’ນ຺ຕິ ເອກໍ ວິຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ນຄຣມຊ຺ເຌ ທານສາລໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໒. ອິທານິ ຕຕ຺ຖ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ເອກເທເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຈ຺ຉາທນຎ຺ຈ ສຍນໍ, ອນ຺ນໍ ປານຎ຺ຈ ໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ຕຕ຺ຖ ອຈ຺ຉາທນນ຺ຕິ ໂຂມສຸຂຸມາທິນານາວິຘນິວາສນປາຣຸປນໍ. ສຍນນ຺ຕິ ມຎ຺ຈປລ຺ລງ຺ກາທິຎ຺ເຈວ ໂຄນກຈິຕ຺ຕກາທິຎ຺ຈ ອເນກວິຘໍ ສຍິຕພ຺ພກໍ, ອາສນມ຺ປິ ເຈຕ຺ຖ ສຍນຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອນ຺ນໍ ປານຎ຺ຈ ໂຠຊນນ຺ຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຍຖາຠິຣຸຈິຕໍ ນານຄ຺ຄຣສໍ ອນ຺ນຎ຺ເຈວ ປານຎ຺ຈ ອວສິຏ຺ຐໍ ນານາວິຘໂຠຊນວິກຕິຎ຺ຈ. ອພ຺ໂພຈ຺ຉິນ຺ນໍ ກຣິຕ຺ວານາຕິ ອາຣມ຺ຠໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອາຍຸປຣິໂຍສານາ ອໂຫຣຕ຺ຕໍ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ.

໔໓-໔. ອິທານິ ຕສ຺ສ ທານສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອາຣພ຺ຠ ທານປາຣມິຠາເວນ ປວຕ຺ຕິຕຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຍຖາ ຕທາ ອຕ຺ຕໂນ ອຊ຺ຌາສໂຍ ປວຕ຺ໂຕ, ຕໍ ອຸປມາຍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາປິ ເສວໂກ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍຖາ ນາມ ເສວກປຸຣິໂສ ອຕ຺ຕໂນ ສາມິກໍ ກາລານຸກາລໍ ເສວນວເສນ ອຸປຄໂຕ ລທ຺ຘພ຺ພຘນເຫຕຸ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ສພ຺ພຖາປິ ກາຍວຈີມໂນກມ຺ເມຫິ ຍຖາ ໂສ ອາຣາຘິໂຕ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອາຣາຘນີຍໍ ອາຣາຘນເມວ ເອສຕິ ຄເວສຕິ, ຕຖາ ອຫມ຺ປິ ໂພຘິສຕ຺ຕຠູໂຕ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສາມິຠູຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ພຸທ຺ຘຠາວໍ ເສເວຕຸກາໂມ ຕສ຺ສ ອາຣາຘນຕ຺ຖໍ ສພ຺ພຠເວ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຠເວ ທານປາຣມິປຣິປູຣຓວເສນ ທາເນນ ສພ຺ພສຕ຺ເຕ ສນ຺ຕປ຺ເປຕ຺ວາ ໂພຘິສງ຺ຂາຕໂຕ ອຣິຍມຄ຺ຄຎາຓໂຕ ຊາຕຕ຺ຕາ ‘‘ໂພຘິຊ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຣໂຕ ສພ຺ພຖາ ນານູປາເຍຫິ ເອສິສ຺ສາມິ ຄເວສິສ຺ສາມິ, ຕໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ໂພຘິໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ຊີວິຕປຣິຈ຺ຈາຄາທິໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ກຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉາມິ ອຠິປຕ຺ເຖມີຕິ.

ເອວມິຘ ທານຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ອຸຬາຣຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ທານປາຣມິວເສເນວ ເທສນາ ກຕາ. ຊາຕກເທສນາຍໍ ປນສ຺ສ ສີລປາຣມິອາທີນມ຺ປິ ປຣິປູຣຓໍ ວິຠາວິຕເມວ, ຕຖາ ຫິສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສີລາທິຄຸເຓຫິ ອຕ຺ຕານໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ມຫາຊນໍ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐເປນ຺ຕສ຺ສ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕເທວຕາ ສຸຘມ຺ມາຍໍ ເທວສຠາຍໍ ສນ຺ນິປຕິຕາ ‘‘ອໂຫ ອມ຺ຫາກໍ ນິມິຣາຊານໍ ນິສ຺ສາຍ ມຍໍ ອິມໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ຕາ, ເອວຣູປາປິ ນາມ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ມຫາຊນສ຺ສ ພຸທ຺ຘກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມານາ ອຈ຺ຉຣິຍມນຸສ຺ສາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ຄຸເຓ ວຓ຺ເຓນ຺ຕາ ອຠິຕ຺ຖວິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ອຈ຺ເຉຣໍ ວຕ ໂລກສ຺ມິໍ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ວິຈກ຺ຂຓາ;

ຍທາ ອຫຸ ນິມິຣາຊາ, ປຓ຺ຑິໂຕ ກຸສລຕ຺ຖິໂກ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໔໒໑) –

ອາທິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ເທວາ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐຸກາມາ ອເຫສຸໍ. ອເຖກທິວສໍ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ອຸໂປສຖິກສ຺ສ ອຸປຣິປາສາທວຣຄຕສ຺ສ ປຈ຺ຉິມຍາເມ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ ‘‘ທານໍ ນຸ ໂຂ ວຣໍ, ອຸທາຫຸ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ກງ຺ຂໍ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ສກ຺ກສ຺ສ ຠວນໍ ອຸຓ຺ຫາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ສກ຺ໂກ ຕໍ ກາຣຓໍ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ຕຖາ ວິຕກ຺ເກນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຫນ຺ທສ຺ສ ວິຕກ຺ກໍ ຉິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຐິໂຕ ເຕນ ‘‘ໂກສິ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຕໂນ ເທວຣາຊຠາວໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ມຫາຣາຊ, ຈິນ຺ເຕສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ສກ຺ໂກ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍເມວ ອຸຕ຺ຕມໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

‘‘ຫີເນນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ, ຂຕ຺ຕິເຍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ;

ມຊ຺ຌິເມນ ຈ ເທວຕ຺ຕໍ, ອຸຕ຺ຕເມນ ວິສຸຊ຺ຌຕິ.

‘‘ນ ເຫເຕ ສຸລຠາ ກາຍາ, ຍາຈໂຍເຄນ ເກນຈິ;

ເຍ ກາເຍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອນຄາຣາ ຕປສ຺ສິໂນ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໒.໔໒໙-໔໓໐) –

ອາຫ.

ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຕິຕ຺ຖາຍຕເນສຸ ເມຖຸນວິຣຕິມຕ຺ຕໍ ຫີນໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ນາມ, ເຕນ ຂຕ຺ຕິຍກຸເລ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຌານສ຺ສ ອຸປຈາຣມຕ຺ຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ ນາມ, ເຕນ ເທວຕ຺ຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ ປນ ອຸຕ຺ຕມໍ ນາມ, ເຕນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ຕຎ຺ຫິ ພາຫິຣກາ ‘‘ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ວິສຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. ສາສເນ ປນ ປຣິສຸທ຺ຘສີລສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທວນິກາຍໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍເຈຕນາ ຫີນຕາຍ ຫີນໍ ນາມ, ເຕນ ຍຖາປຕ຺ຖິເຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ປຣິສຸທ຺ຘສີລສ຺ສ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ ມຊ຺ຌິມໍ ນາມ, ເຕນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ປຣິສຸທ຺ຘສີລສ຺ສ ປນ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ ນາມ, ເຕນ ວິສຸຊ຺ຌຕີຕິ. ອິຕິ ສກ຺ໂກ ‘‘ມຫາຣາຊ, ທານໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສວ ສຕຄຸເຓນ ສຫສ຺ສຄຸເຓນ ສຕສຫສ຺ສຄຸເຓນ ມຫປ຺ຜໂລ’’ຕິ ວຓ຺ເຓສິ. ກາຍາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຄຓາ. ຍາຈໂຍເຄນາຕິ ຍາຈນຍຸຕ຺ເຕນ. ‘‘ຍາຊໂຍເຄນາ’’ຕິປິ ປາຬິ, ຍຊນຍຸຕ຺ເຕນ, ທານຍຸຕ຺ເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕປສ຺ສິໂນຕິ ຕປນິສ຺ສິຕກາ. ອິມາຍປິ ຄາຖາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສສ຺ເສວ ມຫານຸຠາວຕໍ ທີເປຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ, ມຫາຣາຊ, ທານໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍເມວ ມຫປ຺ຜລໍ, ທ຺ເວປິ ປເນເຕ ມຫາປຸຣິສກຕ຺ຕພ຺ພາວ. ທ຺ວີສຸປິ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ທານຎ຺ຈ ເທຫິ ສີລຎ຺ຈ ຣກ຺ຂາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ໂອວທິຕ຺ວາ ສກຏ຺ຐານເມວ ຄໂຕ.

ອຖ ນໍ ເທວຄໂຓ ‘‘ມຫາຣາຊ, ກຸຫິໍ ຄຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຫ. ສກ຺ໂກ ‘‘ມິຖິລາຍໍ ນິມິຣຎ຺ໂຎ ກງ຺ຂ ຉິນ຺ທິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຕມຕ຺ຖໍ ປກາເສຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຄຸເຓ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວຓ຺ເຓສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເທວາ ‘‘ມຫາຣາຊ, ມຍ຺ຫໍ ນິມິຣາຊານໍ ທຏ຺ຐຸກາມມ຺ຫາ, ສາຘຸ ນໍ ປກ຺ໂກສາເປຫີ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ສກ຺ໂກ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ມາຕລິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉ ນິມິຣາຊານໍ ເວຊຍນ຺ຕໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອາເນຫີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຣເຖນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ມຫາສຕ຺ຕໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ຍຖາກມ຺ມໍ ປາປກມ຺ມີນໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມີນຎ຺ຈ ຐານານິ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ເທວໂລກໍ ເນສິ. ເທວາປິ ໂຂ ‘‘ນິມິຣາຊາ ອາຄໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ທິພ຺ພຄນ຺ຘວາສປຸປ຺ຜຫຕ຺ຖາ ຍາວ ຈິຕ຺ຕກູຏທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກາ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕໍ ທິພ຺ພຄນ຺ຘາທີຫິ ປູເຊນ຺ຕາ ສຸຘມ຺ມໍ ເທວສຠໍ ອານຍິໍສຸ. ຣາຊາ ຣຖາ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ເທວສຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສກ຺ເກນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ເຕນ ທິພ຺ເພຫິ ກາເມຫິ ນິມນ຺ຕິຍມາໂນ ‘‘ອລໍ, ມຫາຣາຊ, ມຍ຺ຫໍ ອິເມຫິ ຍາຈິຕກູປເມຫິ ກາເມຫີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສຄຓນາຍ ສຕ຺ຕາຫເມວ ຐຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉາມຫໍ ມນຸສ຺ສໂລກໍ, ຕຕ຺ຖ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ສກ຺ໂກ ‘‘ນິມິຣາຊານໍ ມິຖິລໍ ເນຫີ’’ຕິ ມາຕລິໍ ອາຓາເປສິ. ໂສ ຕໍ ເວຊຍນ຺ຕຣຖໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ປາຈີນທິສາຠາເຄນ ມິຖິລໍ ປາປຸຓິ. ມຫາຊໂນ ທິພ຺ພຣຖໍ ທິສ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ອກາສິ. ມາຕລິ ສີຫປຎ຺ຊເຣ ມຫາສຕ຺ຕໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສກຏ຺ຐານເມວ ຄໂຕ. ມຫາຊໂນປິ ຣາຊານໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ‘‘ກີທິໂສ, ເທວ, ເທວໂລໂກ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ຣາຊາ ເທວໂລກສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ວຓ຺ເຓຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫປິ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຖ, ເອວໍ ຕສ຺ມິໍ ເທວໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຖາ’’ຕິ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ໂສ ອປຣຠາເຄ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປລິຕໍ ທິສ຺ວາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຣຊ຺ຊໍ ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ກາເມ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ຠາເວຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປໂຄ ອໂຫສິ.

ຕທາ ສກ຺ໂກ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອໂຫສິ. ມາຕລິ ອານນ຺ໂທ. ຈຕຸຣາສີຕິ ຣາຊສຫສ຺ສານິ ພຸທ຺ຘປຣິສາ. ນິມິຣາຊາ ໂລກນາໂຖ.

ຕສ຺ສ ອິຘາປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ໂພຘິສມ຺ຠາຣາ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພາ. ຕຖາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຫາຍ ປຸພ຺ເພ ອຕ຺ຕນາ ປວຕ຺ຕິຕໍ ກລ຺ຍາຓວຕ຺ຕໍ ອນຸປ຺ປພນ຺ເຘສ຺ສາມີຕິ ມຫາກຣຸຓາຍ ມນຸສ຺ສໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ, ອຸຬາໂຣ ທານຊ຺ຌາສໂຍ, ຕທນຸຣູປາ ທານາທີສຸ ປຏິປຕ຺ຕິ, ມຫາຊນສ຺ສ ຈ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາປນໍ, ຍາວ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ປຕ຺ຖຏຍສຕາ, ສກ຺ກສ຺ສ ເທວຣາຊສ຺ສ ອຸປສງ຺ກມເນ ອຕິວິມ຺ຫຍຕາ, ເຕນ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນິມນ຺ຕິຍມາໂນປິ ຕໍ ອນລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາຣປຣິພ຺ຣູຫນຕ຺ຖໍ ປຸນ ມນຸສ຺ສວາສູປຄມນໍ, ລາຠສມ຺ປຕ຺ຕີສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອລຄ຺ຄຠາໂວຕິ ເອວມາທໂຍ ຄຸຓານຸຠາວາ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພາຕິ.

ນິມິຣາຊຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.