໔. ມຫາສຸທສ຺ສນຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ

໒໘. ຈຕຸຕ຺ເຖ ກຸສາວຕິມ຺ຫິ ນຄເຣຕິ ກຸສາວຕີນາມເກ ນຄເຣ, ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ ເອຕຣຫິ ກຸສິນາຣາ ນິວິຏ຺ຐາ. ມຫີປຕີຕິ ຂຕ຺ຕິໂຍ, ນາເມນ ມຫາສຸທສ຺ສໂນ ນາມ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕີຕິ ຈກ຺ກຣຕນໍ ວຕ຺ເຕຕິ ຈຕູຫິ ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິຈກ຺ເກຫິ ວຕ຺ຕຕິ, ເຕຫິ ຈ ປຣໍ ປວຕ຺ເຕຕິ, ປຣຫິຕາຍ ຈ ອິຣິຍາປຖຈກ຺ການໍ ວຕ຺ໂຕ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖີຕິປິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ອຖ ວາ ຈຕູຫິ ອຈ຺ຉຣິຍຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄເຕນ, ປເຣຫິ ອນຠິຠວນີຍສ຺ສ ອນຕິກ຺ກມນີຍສ຺ສ ອາຓາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຈກ຺ກສ຺ສ ວຕ຺ໂຕ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖີຕິປິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ປຣິຓາຍກຣຕນປຸພ຺ພງ຺ຄເມນ ຫຕ຺ຖິຣຕນາທິປມຸເຂນ ມຫາພລກາເຍນ ປຸຎ຺ຎານຸຠາວນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ກາຍພເລນ ຈ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ມຫພ຺ພໂລ. ຍທາ ອາສິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາ –

ອຕີເຕ ກິຣ ມຫາປຸຣິໂສ ສຸທສ຺ສນຕ຺ຕຠາວໂຕ ຕຕິເຍ ອຕ຺ຕຠາເວ ຄຫປຕິກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ຘຣມານກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ເອກໍ ເຖຣໍ ອຣຎ຺ຎວາສໍ ວສນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ເມນ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິຏ຺ໂຐ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິຘ ມຍາ ອຍ຺ຍສ຺ສ ປຓ຺ຓສາລໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມໍ ປຫາຍ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ນິວາສໂຍຄ຺ຄໍ ປຓ຺ຓສາລໍ ກຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຏ຺ຐຕ຺ຖຣຓໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ກຣິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ປຣິໂຠຄໍ, ນ ນຸ ໂຂ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອກມນ຺ເຕ ນິສີທິ. ເຖໂຣ ອນ຺ໂຕຄາມໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຓ຺ຓສາລໍ ປວິສິຕ຺ວາ ກຏ຺ຐຕ຺ຖຣເຓ ນິສີທິ. ມຫາສຕ຺ໂຕປິ ນໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຜາສຸກາ, ຠນ຺ເຕ, ປຓ຺ຓສາລາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ຜາສຸກາ, ຠທ຺ທມຸຂ, ປພ຺ພຊິຕສາຣຸປ຺ປາຕິ. ວສິສ຺ສຖ, ຠນ຺ເຕ, ອິຘາຕິ? ອາມ, ອຸປາສກາຕິ. ໂສ ອຘິວາສນາກາເຣເນວ ‘‘ວສິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ນິພທ຺ຘໍ ມຍ຺ຫໍ ຆຣທ຺ວາຣໍ ອາຄນ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຏິຊານາເປຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຕໂນ ຆເຣເຍວ ຠຕ຺ຕວິສ຺ສຄ຺ຄໍ ກາຣາເປສິ. ໂສ ປຓ຺ຓສາລາຍໍ ກຏສາຣກໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ມຎ຺ຈປີຐໍ ປຎ຺ຎເປສິ, ອປສ຺ເສນໍ ນິກ຺ຂິປິ, ປາທກຐລິກໍ ຐເປສິ, ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓິ, ຈງ຺ກມໍ ກຕ຺ວາ ວາລຸກໍ ໂອກິຣິ, ປຣິສ຺ສຍວິໂນທນຕ຺ຖໍ ປຓ຺ຓສາລໍ ກຓ຺ຏກວຕິຍາ ປຣິກ຺ຂິປິ, ຕຖາ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຈງ຺ກມຎ຺ຈ. ເຕສໍ ອນ຺ໂຕວຕິປຣິຍນ຺ເຕ ຕາລປນ຺ຕິໂຍ ໂຣເປສິ. ເອວມາທິນາ ອາວາສໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຕິຈີວຣໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ສມຓປຣິກ຺ຂາຣໍ ອທາສິ. ເຖຣສ຺ສ ຫິ ຕທາ ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ຕິຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕປຕ຺ຕຖາລກປຣິສ຺ສາວນຘມກຣຓປຣິໂຠຄຠາຊນຉຕ຺ຕຸປາຫນອຸທກຕຸມ຺ພສູຈິກຕ຺ຕຣ- ຍຏ຺ຐິອາຣກຓ຺ຏກປິປ຺ຜລິນຂຈ຺ເຉທນປທີເປຍ຺ຍາທິ ປພ຺ພຊິຕານໍ ປຣິໂຠຄຊາຕໍ ອທິນ຺ນໍ ນາມ ນາໂຫສິ. ໂສ ປຎ຺ຈ ສີລານິ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຍາວຊີວໍ ເຖຣໍ ອຸປຏ຺ຐຫິ. ເຖໂຣ ຕຕ຺ເຖວ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ.

໒໙. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ຍາວຕາຍຸກໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກຸສາວຕິຍາ ຣາຊຘານິຍາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມຫາສຸທສ຺ສໂນ ນາມ ຣາຊາ ອໂຫສິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ຕສ຺ສິສ຺ສຣິຍານຸຠາໂວ ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ອານນ຺ທ, ຣາຊາ ມຫາສຸທສ຺ສໂນ ນາມ ອໂຫສິ ຂຕ຺ຕິໂຍ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໒.໒໔໒) ນເຍນ ສຸຕ຺ເຕ ອາຄໂຕ ເອວ. ຕສ຺ສ ກິຣ ຈຕຸຣາສີຕິ ນຄຣສຫສ຺ສານິ ກຸສາວຕີຣາຊຘານິປ຺ປມຸຂານິ, ຈຕຸຣາສີຕິ ປາສາທສຫສ຺ສານິ ຘມ຺ມປາສາທປ຺ປມຸຂານິ, ຈຕຸຣາສີຕິ ກູຏາຄາຣສຫສ຺ສານິ ມຫາພ຺ຍູຫກູຏາຄາຣປ຺ປມຸຂານິ, ຕານິ ສພ຺ພານິ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ກຕາຍ ເອກິສ຺ສາ ປຓ຺ຓສາລາຍ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ, ຈຕຸຣາສີຕິ ປລ຺ລງ຺ກສຫສ຺ສານິ ນາຄສຫສ຺ສານິ ອສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຣຖສຫສ຺ສານິ ຕສ຺ສ ທິນ຺ນສ຺ສ ມຎ຺ຈປີຐສ຺ສ, ຈຕຸຣາສີຕິ ມຓິສຫສ຺ສານິ ຕສ຺ສ ທິນ຺ນສ຺ສ ປທີປສ຺ສ, ຈຕຸຣາສີຕິ ໂປກ຺ຂຣຓິສຫສ຺ສານິ ເອກໂປກ຺ຂຣຓິຍາ, ຈຕຸຣາສີຕິ ອິຕ຺ຖິສຫສ຺ສານິ ປຸຕ຺ຕສຫສ຺ສານິ ຄຫປຕິສຫສ຺ສານິ ຈ ປຕ຺ຕຖາລກາທິປຣິໂຠຄາຣຫສ຺ສ ປພ຺ພຊິຕປຣິກ຺ຂາຣທານສ຺ສ, ຈຕຸຣາສີຕິ ເຘນຸສຫສ຺ສານິ ປຎ຺ຈໂຄຣສທານສ຺ສ, ຈຕຸຣາສີຕິ ວຕ຺ຖໂກຏ຺ຐສຫສ຺ສານິ ນິວາສນປາຣຸປນທານສ຺ສ, ຈຕຸຣາສີຕິ ຖາລິປາກສຫສ຺ສານິ ໂຠຊນທານສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ. ໂສ ສຕ຺ຕຫິ ຣຕເນຫິ ຈຕູຫິ ອິທ຺ຘີຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຣາຊາຘິຣາຊາ ຫຸຕ຺ວາ ສກລໍ ສາຄຣປຣິຍນ຺ຕໍ ປຖວິມຓ຺ຑລໍ ຘມ຺ເມນ ອຠິວິຊິຍ ອຊ຺ຌາວສນ຺ໂຕ ອເນກສເຕສຸ ຐາເນສຸ ທານສາລາໂຍ ກາເຣຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ທິວສສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ ‘‘ໂຍ ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ໂສ ທານສາລາສຸ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕູ’’ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຕ຺ຖາຫໍ ທິວເສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ, ໂຆສາເປມິ ຕຫິໍ ຕຫິ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ນຄເຣ. ‘‘ຕທາຫ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ສ ຕທາ ອຫໍ, ມຫາສຸທສ຺ສນກາເລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຫິໍ ຕຫິນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປາກາຣສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂກ ກິໍ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາທີສຸ ໂຍ ໂກຈິ ສຕ຺ໂຕ ອນ຺ນາທີສຸ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອິຈ຺ຉຕິ. ປຕ຺ເຖຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ກສ຺ສ ກິໍ ທີຍຕຸ ຘນນ຺ຕິ ອເນກວາຣໍ ປຣິຍາຍນ຺ຕເຣຫິ ຈ ທານໂຆສນາຍ ປວຕ຺ຕິຕຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອເຕນ ທານປາຣມິຍາ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ເທຍ຺ຍຘມ຺ມປຏິຄ຺ຄາຫກວິກປ຺ປຣຫິຕາ ຫິ ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ທານປາຣມີຕິ.

໓໐. ອິທານິ ທານໂຆສນາຍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກປຸຄ຺ຄລປຣິກິຕ຺ຕນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂກ ຉາຕໂກ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ຉາຕໂກຕິ ຊິຆຈ຺ຉິໂຕ. ຕສິໂຕຕິ ປິປາສິໂຕ. ໂກ ມາລໍ ໂກ ວິເລປນນ຺ຕິປິ ‘‘ອິຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ນຄ຺ໂຄຕິ ວຕ຺ຖວິກໂລ, ວຕ຺ເຖນ ອຕ຺ຖິໂກຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຣິທຫິສ຺ສຕີຕິ ນິວາສິສ຺ສຕິ.

໓໑. ໂກ ປເຖ ຉຕ຺ຕມາເທຕີຕິ ໂກ ປຖິໂກ ປເຖ ມຄ຺ເຄ ອຕ຺ຕໂນ ວສ຺ສວາຕາຕປຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ຉຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຉຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຖິໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂກປາຫນາ ມຸທູ ສຸຠາຕິ ທສ຺ສນີຍຕາຍ ສຸຠາ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສຕາຍ ມຸທູ ອຸປາຫນາ ອຕ຺ຕໂນ ປາທານໍ ຈກ຺ຂູນຎ຺ຈ ຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ. ໂກ ອາເທຕີຕິ ໂກ ຕາຫິ ອຕ຺ຖິໂກຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສາຍຎ຺ຈ ປາໂຕ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ-ສທ຺ເທນ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ຈາຕິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ທິວເສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຆສາເປມີ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໒. ນ ຕໍ ທສສຸ ຐາເນສູຕິ ຕໍ ທານໍ ນ ທສສຸ ຐາເນສຸ ປຏິຍຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ນປິ ຐານສເຕສຸ ວາ ປຏິຍຕ຺ຕໍ, ອປິ ຈ ໂຂ ອເນກສເຕສຸ ຐາເນສຸ ປຏິຍຕ຺ຕໍ. ຍາຈເກ ຘນນ຺ຕິ ຍາຈເກ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຘນໍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ອຸປກ຺ຂຏໍ. ທ຺ວາທສໂຍຊນາຍາເມ ຫິ ນຄເຣ ສຕ຺ຕໂຍຊນວິຕ຺ຖເຕ ສຕ຺ຕສຸ ປາກາຣນ຺ຕເຣສຸ ສຕ຺ຕ ຕາລປນ຺ຕິປຣິກ຺ເຂປາ, ຕາສຸ ຕາລປນ຺ຕີສຸ ຈຕຸຣາສີຕິ ໂປກ຺ຂຣຓິສຫສ຺ສານິ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ໂປກ຺ຂຣຓິຕີເຣ ມຫາທານໍ ປຏ຺ຐປິຕໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ປຏ຺ຐເປສິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຣາຊາ ມຫາສຸທສ຺ສໂນ ຕາສໍ ໂປກ຺ຂຣຓີນໍ ຕີເຣ ເອວຣູປໍ ທານໍ ອນ຺ນໍ ອນ຺ນຕ຺ຖິກສ຺ສ, ປານໍ ປານຕ຺ຖິກສ຺ສ, ວຕ຺ຖໍ ວຕ຺ຖຕ຺ຖິກສ຺ສ, ຍານໍ ຍານຕ຺ຖິກສ຺ສ, ສຍນໍ ສຍນຕ຺ຖິກສ຺ສ, ອິຕ຺ຖິໍ ອິຕ຺ຖິຕ຺ຖິກສ຺ສ, ຫິຣຎ຺ຎໍ ຫິຣຎ຺ຎຕ຺ຖິກສ຺ສ, ສຸວຓ຺ຓໍ ສຸວຓ຺ຓຕ຺ຖິກສ຺ສາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໒໕໔).

໓໓. ຕຕ຺ຖາຍໍ ທານສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຕາກາໂຣ – ມຫາປຸຣິໂສ ຫິ ອິຕ຺ຖີນຎ຺ຈ ປຸຣິສານຎ຺ຈ ອນຸຈ຺ຉວິເກ ອລງ຺ກາເຣ ກາເຣຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖິມຕ຺ຕເມວ ຕຕ຺ຖ ປຣິຈາຣວເສນ ເສສຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ປຣິຈ຺ຈາຄວເສນ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ຣາຊາ ມຫາສຸທສ຺ສໂນ ທານໍ ເທຕິ, ຕໍ ຍຖາສຸຂໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ. ມຫາຊນາ ໂປກ຺ຂຣຓິຕີຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ຺ຫຕ຺ວາ ວຕ຺ຖາທີນິ ນິວາເສຕ຺ວາ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ເຍສໍ ຕາທິສານິ ອຕ຺ຖິ, ເຕ ປຫາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຍສໍ ນຕ຺ຖິ, ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຍ ຫຕ຺ຖິຍານາທີສຸປິ ນິສີທິຕ຺ວາ ຍຖາສຸຂໍ ວິຈຣິຕ຺ວາ ວຣສຍເນສຸປິ ສຍິຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖີຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕວິຘຣຕນປສາຘນານິ ປສາເຘຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ຍໍ ຍໍ ອຕ຺ຖິກາ, ຕໍ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນຕ຺ຖິກາ ໂອຫາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕມ຺ປິ ທານໍ ອຸຏ຺ຐາຍ ສມຸຏ຺ຐາຍ ເທວສິກໍ ທີຍເຕວ. ຕທາ ຊມ຺ພຸທີປວາສີນໍ ອຎ຺ຎໍ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ, ທານໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ນ ຕສ຺ສ ທານສ຺ສ ກາລປຣິຈ຺ເຉໂທ ອໂຫສິ. ຣຕ຺ຕິຎ຺ຈາປິ ທິວາປິ ຍທາ ຍທາ ອຕ຺ຖິກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕທາ ຕທາ ທີຍເຕວ. ເອວໍ ມຫາປຸຣິໂສ ຍາວຊີວໍ ສກລຊມ຺ພຸທີປໍ ອຸນ຺ນງ຺ຄລໍ ກຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທິວາ ວາ ຍທິ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ, ຍທິ ເອຕິ ວນິພ຺ພໂກ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ທິວາ ວາ ຍທິ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ, ຍທິ ເອຕີຕິ ເອເຕນສ຺ສ ຍຖາກາລໍ ທານໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍາຈການຎ຺ຫິ ລາຠາສາຍ ອຸປສງ຺ກມນກາໂລ ເອວ ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ທານສ຺ສ ກາໂລ ນາມ. ວນິພ຺ພໂກຕິ ຍາຈໂກ. ລທ຺ຘາ ຍທິຈ຺ຉກໍ ໂຠຄນ຺ຕິ ເອເຕນ ຍຖາຠິຣຸຈິຕໍ ທານໍ. ໂຍ ໂຍ ຫິ ຍາຈໂກ ຍໍ ຍໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຕໍຕເທວ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ເທຕິ. ນ ຕສ຺ສ ມຫຄ຺ຆທຸລ຺ລຠາທິຠາວໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປໂຣຘໍ ຈິນ຺ເຕສິ. ປູຣຫຕ຺ໂຖວ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ເອເຕນ ຍາວທິຈ຺ຉກໍ ທານໍ ທສ຺ເສຕິ, ຍຕ຺ຕກຎ຺ຫິ ຍາຈກາ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ອປຣິຫາເປຕ຺ວາວ ມຫາສຕ຺ໂຕ ເທຕິ ອຸຬາຣຊ຺ຌາສຍຕາຍ ຈ ມຫິທ຺ຘິກຕາຍ ຈ.

໓໔. ‘‘ຍາວຊີວິກ’’ນ຺ຕິ ເອເຕນ ທານສ຺ສ ກາລປຣິຍນ຺ຕາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ສມາທານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ມຫາສຕ຺ຕາ ຍາວປາຣິປູຣິ ເວມຊ຺ເຌ ນ ກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ໂພຘິສມ຺ຠາຣສມ຺ຠຣເຓ ສງ຺ໂກຈາຠາເວນ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ອໂວສານາປຕ຺ຕິໂຕ ມຣເຓນປິ ອນຸປຈ຺ເຉໂທ ເອວ, ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ ຕເຖວ ປຏິປຊ຺ຊນໂຕ, ‘‘ຍາວຊີວິກ’’ນ຺ຕິ ປນ ມຫາສຸທສ຺ສນຈຣິຕສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ນປາຫໍ ເທສ຺ສໍ ຘນໍ ທມ຺ມີຕິ ອິທໍ ຘນໍ ນາມ ມຍ຺ຫໍ ນ ເທສ຺ສໍ ອມນາປນ຺ຕິ ເອວຣູປໍ ມຫາທານໍ ເທນ຺ໂຕ ເຄຫໂຕ ຈ ຘນໍ ນີຫຣາເປມິ. ນປິ ນຕ຺ຖິ ນິຈໂຍ ມຍີຕິ ມມ ສມີເປ ຘນນິຈໂຍ ຘນສງ຺ຄໂຫ ນາປິ ນຕ຺ຖິ, ສລ຺ເລຂວຸຕ຺ຕິສມໂຓ ວິຍ ອສງ຺ຄໂຫປິ ນ ໂຫມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ເຍນ ອຊ຺ຌາສເຍນ ຕສ຺ສິທໍ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ຕິຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໕. ອິທານິ ຕໍ ອຸປມາຍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຍຖາປິ ອາຕຸໂຣ ນາມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖິທໍ ອຸປມາສໍສນ຺ທເນນ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຖທສ຺ສນໍ – ຍຖາ ນາມ ອາຕຸໂຣ ໂຣຄາຠິຠູໂຕ ປຸຣິໂສ ໂຣຄໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິໂມເຈຕຸກາໂມ ຘເນນ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓາທິນາ ເວຊ຺ຊໍ ຕິກິຈ຺ຉກໍ ຕປ຺ເປຕ຺ວາ ອາຣາເຘຕ຺ວາ ຍຖາວິຘິ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຕໂຕ ໂຣຄໂຕ ວິມຸຈ຺ຈຕິ.

໓໖. ຕເຖວ ເອວເມວ ອຫມ຺ປິ ອຏ຺ຏຠູຕໍ ສກລໂລກໍ ກິເລສໂຣຄໂຕ ສກລສໍສາຣທຸກ຺ຂໂຣຄໂຕ ຈ ປຣິໂມເຈຕຸກາໂມ ຕສ຺ສ ຕໂຕ ປຣິໂມຈນສ຺ສ ອຍໍ ສພ຺ພສາປເຕຍ຺ຍປຣິຈ຺ຈາໂຄ ທານປາຣມິອຸປາໂຍຕິ ຊານມາໂນ ພຸຊ຺ຌມາໂນ ອເສສໂຕ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄາຫການຎ຺ຈ ວເສນ ອນວເສສໂຕ ມຫາທານສ຺ສ ວເສນ ສຕ຺ຕານໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ປຣິປູເຣຕຸໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ນ ມຍ຺ຫໍ ທານປາຣມີ ປຣິປຸຓ຺ຓາ, ຕສ຺ມາ ອູນມນນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕໍ ອູນໍ ມນໍ ປູຣຍິຕຸໍ ປວຕ຺ຕຍິຕຸໍ ວນິພ຺ພເກ ຍາຈເກ ອທາສິໍ ຕໍ ທານໍ ເອວຣູປໍ ມຫາທານໍ ທທາມິ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ຕສ຺ມິໍ ທານຘມ຺ເມ ຕສ຺ສ ຈ ຜເລ ນິຣາລໂຍ ອນເປກ຺ໂຂ ອປຈ຺ຈາໂສ ກິຎ຺ຈິປິ ອປຈ຺ຈາສີສມາໂນ ເກວລໍ ສມ຺ໂພຘິມນຸປຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓເມວ ອຘິຄນ຺ຕຸໍ ເທມີຕິ.

ເອວໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຎ຺ຎານຸຠາວນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມປາສາທໍ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ມຫາພ຺ຍູຫກູຏາຄາຣທ຺ວາເຣ ເອວ ກາມວິຕກ຺ກາທໂຍ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ໂສວຓ຺ຓມເຍ ຣາຊປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ຌານາຠິຎ຺ຎາໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ໂສວຓ຺ຓມຍໍ ກູຏາຄາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຣຊຕມເຍ ປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ຠາເວຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຌານສມາປຕ຺ຕີຫິ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ມຣຓສມເຍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປຄຕານໍ ສຸຠທ຺ທາເທວີປມຸຂານໍ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ອິຕ຺ຖາຄາຣສຫສ຺ສານໍ ອມຈ຺ຈປາຣິສຊ຺ຊາທີນຎ຺ຈ –

‘‘ອນິຈ຺ຈາ ວຕ ສງ຺ຂາຣາ, ອຸປ຺ປາທວຍຘມ຺ມິໂນ;

ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວູປສໂມ ສຸໂຂ’’ຕິ. (ທີ. ນິ. ໒.໒໒໑, ໒໗໒; ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໖; ໒.໑໔໓) –

ອິມາຍ ຄາຖາຍ ໂອວທິຕ຺ວາ ອາຍຸປຣິໂຍສາເນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຣາຍໂນ ອໂຫສິ.

ຕທາ ສຸຠທ຺ທາເທວີ ຣາຫຸລມາຕາ ອໂຫສິ, ປຣິຓາຍກຣຕນໍ ຣາຫຸໂລ, ເສສປຣິສາ ພຸທ຺ຘປຣິສາ, ມຫາສຸທສ຺ສໂນ ປນ ໂລກນາໂຖ.

ອິຘາປິ ທສ ປາຣມິໂຍ ສຣູປໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ເອວ, ທານຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ປນ ອຸຬາຣຕາຍ ທານປາຣມີ ເອວ ປາຬິຍໍ ອາຄຕາ. ເສສຘມ຺ມາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ. ຕຖາ ອຸຬາເຣ ສຕ຺ຕຣຕນສມຸຊ຺ຊເລ ຈຕຸທີປິສ຺ສຣິເຍປິ ຐິຕສ຺ສ ຕາທິສໍ ໂຠຄສຸຂໍ ອນລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ກາມວິຕກ຺ກາທໂຍ ທູຣໂຕ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ຕຖາຣູເປ ມຫາທາເນ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕສ຺ເສວ ຈຕຸຣາສີຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ສມາປຕ຺ຕີຫິ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ອນິຈ຺ຈຕາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກຕ຺ວາປິ ວິປສ຺ສນາຍ ອນຸສ຺ສຸກ຺ກນໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນິສ຺ສງ຺ຄຕາຕິ ເອວມາທໂຍ ຄຸຓານຸຠາວາ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພາຕິ.

ມຫາສຸທສ຺ສນຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.