໒. ສງ຺ຂພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ

໑໑-໑໒. ທຸຕິຍສ຺ມິໍ ປຸນາປຣນ຺ຕິ ປຸນ ອປຣໍ, ນ ເກວລມິທໍ ອກິຕ຺ຕິຈຣິຍເມວ, ອຖ ໂຂ ປຸນ ອປຣໍ ອຎ຺ຎໍ ສງ຺ຂຈຣິຍມ຺ປິ ປວກ຺ຂິສ຺ສໍ, ສຸໂຓຫີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສງ຺ຂສວ຺ຫໂຍຕິ ສງ຺ຂນາໂມ. ມຫາສມຸທ຺ທໍ ຕຣິຕຸກາໂມຕິ ສຸວຓ຺ຓຠູມິໍ ຄນ຺ຕຸໍ ນາວາຍ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ຕຣິຕຸກາໂມ. ອຸປຄຈ຺ຉາມິ ປຏ຺ຏນນ຺ຕິ ຕາມລິຕ຺ຕິປຏ຺ຏນໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຄຈ຺ຉາມິ. ສຍມ຺ຠຸຎາເຓນ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຍາ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ ສຍເມວ ຠູຕນ຺ຕິ ສຍມ຺ຠຸໍ. ກິເລສມາຣາທີສຸ ເກນຈິປິ ນ ປຣາຊິຕນ຺ຕິ ອປຣາຊິຕໍ, ຕິຓ຺ຓໍ ມາຣານໍ ມຕ຺ຖກໍ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ຐິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຕາຍ ກຐິນຠູມິຍາຕິ ຆມ຺ມສນ຺ຕາເປນ ສນ຺ຕຕ຺ຕາຍ ສກ຺ຂຣວາລຸການິຈິຕຕ຺ຕາ ຂຣາຍ ກກ຺ຂຬາຍ ຠູມິຍາ.

໑໓. ຕນ຺ຕິ ຕໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ. ອິມມຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິມໍ ອິທານິ ວກ຺ຂມານໍ ‘‘ອິທໍ ເຂຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ອຕ຺ຖໍ. ວິຈິນ຺ຕຍິນ຺ຕິ ຕທາ ສງ຺ຂພ຺ຣາຫ຺ມຓຠູໂຕ ຈິນ຺ເຕສິນ຺ຕິ ສຕ຺ຖາ ວທຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາ –

ອຕີເຕ ອຍໍ ພາຣາຓສີ ໂມຬິນີ ນາມ ອໂຫສິ. ໂມຬິນີນຄເຣ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ສງ຺ໂຂ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນ ຈຕູສຸ ນຄຣທ຺ວາເຣສຸ ນຄຣມຊ຺ເຌ ອຕ຺ຕໂນ ນິເວສນທ຺ວາເຣຕິ ຉສຸ ຐາເນສຸ ຉ ທານສາລາໂຍ ກາເຣຕ຺ວາ ເທວສິກໍ ຉສຕສຫສ຺ສານິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ກປຓທ຺ຘິກາທີນໍ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ເຄເຫ ຘເນ ຂີເຓ ທານໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ອປຣິກ຺ຂີເຓເຍວ ຘເນ ນາວາຍ ສຸວຓ຺ຓຠູມິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘນໍ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ນາວໍ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ປູຣາເປຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຍາວາຫໍ ອາຄຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ຕາວ ເມ ທານໍ ອນຸປຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕາ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ທາສກມ຺ມກຣປຣິວຸໂຕ ອຸປາຫນໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຉຕ຺ເຕນ ຘາຣິຍມາເນນ ປຏ຺ຏນຄາມາຠິມຸໂຂ ປາຍາສິ.

ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຄນ຺ຘມາທເນ ເອໂກ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ຕໍ ຘນາຫຣຓຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຫາປຸຣິໂສ ຘນໍ ອາຫຣິຕຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠວິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ອສ຺ສ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອນ຺ຕຣາໂຍ, ໂນ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ເອສ ມໍ ທິສ຺ວາ ຉຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຸປາຫນຎ຺ຈ ມຍ຺ຫໍ ທຕ຺ວາ ອຸປາຫນທານນິສ຺ສນ຺ເທນ ສມຸທ຺ເທ ຠິນ຺ນາຍ ນາວາຍ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠິສ຺ສຕິ, ກຣິສ຺ສາມິສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິ ອາກາເສນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສມເຍ ຈຓ຺ຑວາຕາຕເປນ ອງ຺ຄາຣສນ຺ຖຕສທິສໍ ອຸຓ຺ຫວາລຸກໍ ມທ຺ທນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອຠິມຸຂໍ ອາຄຎ຺ຉິ. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາວ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ‘‘ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ເມ ອາຄຕໍ, ອຊ຺ຊ ມຍາ ເອຕ຺ຖ ພີຊໍ ໂຣເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕມຫໍ ປຏິປເຖ ທິສ຺ວາ, ອິມມຕ຺ຖໍ ວິຈິນ຺ຕຍິ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ອິທໍ ເຂຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິ ຈິນ຺ຕິຕາກາຣທສ຺ສນໍ. ເຂຕ຺ຕນ຺ຕິ ຂິຕ຺ຕໍ ພີຊໍ ມຫປ຺ຜລຠາວກຣເຓນ ຕາຍຕີຕິ ເຂຕ຺ຕໍ, ປຸພ຺ພຓ຺ຓາປຣຓ຺ຓວິຣຸຫນຠູມິ. ອິຘ ປນ ເຂຕ຺ຕໍ ວິຍາຕິ ເຂຕ຺ຕໍ, ອຄ຺ຄທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ. ເຕເນວາຫ ‘‘ປຸຎ຺ຎກາມສ຺ສ ຊນ຺ຕຸໂນ’’ຕິ.

໑໔. ມຫາຄມນ຺ຕິ ວິປຸລຜລາຄມໍ, ສສ຺ສສມ຺ປຕ຺ຕິທາຍກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພີຊໍ ນ ໂຣເປຕີຕິ ພີຊໍ ນ ວປຕິ.

໑໕. ເຂຕ຺ຕວຣຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ເຂຕ຺ຕວເຣສຸປິ ອຸຕ຺ຕມໍ. ສີລາທິຄຸຓສມ຺ປນ຺ນາ ຫິ ວິເສສໂຕ ອຣິຍສາວກາ ເຂຕ຺ຕວຣາ, ຕໂຕປິ ອຄ຺ຄຠູໂຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ເຂຕ຺ຕວຣຸຕ຺ຕໂມ. ກາຣນ຺ຕິ ສກ຺ກາຣໍ. ຍທິ ນ ກໂຣມີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອິທມີທິສໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປູຊາສກ຺ກາຣໍ ຍທິ ນ ກໂຣມິ, ປຸຎ຺ເຎນ ອຕ຺ຖິໂກ ນາມາຫໍ ນ ຠເວຍ຺ຍນ຺ຕິ.

໑໖-໑໗. ຍຖາ ອມຈ຺ໂຈຕິອາທີນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຄາຖານໍ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຍຖາ ນາມ ໂຍ ໂກຈິ ຣຎ຺ຎາ ມຸທ຺ທາຘິກາເຣ ຐປິໂຕ ລຎ຺ຉນຘໂຣ ອມຈ຺ຈປຸຣິໂສ ເສນາປຕິ ວາ ໂສ ອນ຺ເຕປຸເຣ ຊເນ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ພລກາຍາທີສຸ ຣຎ຺ໂຎ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ນ ປຏິປຊ຺ຊຕິ ນ ເຕສໍ ຘນຘຎ຺ຎໍ ເທຕິ, ຕໍ ຕໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ວຕ຺ຕໍ ປຣິຫາເປຕິ. ໂສ ມຸທ຺ທິໂຕ ປຣິຫາຍຕິ ມຸທ຺ທາຘິກາຣລທ຺ຘວິຠວໂຕ ປຣິຘໍສຕິ, ເອວເມວ ອຫມ຺ປິ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມສ຺ສ ຣໂຕ ລທ຺ຘພ຺ພປຸຎ຺ຎຜລສງ຺ຂາຕໍ ປຸຎ຺ຎກາໂມ ທກ຺ຂິຓາຍ ວິປຸລຜລຠາວກຣເຓນ ວິປຸລໍ ທິສ຺ວານ ຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ອຸຬາຣໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ທານໍ ຍທິ ນ ທທາມິ ປຸຎ຺ຎໂຕ ອາຍຕິໍ ປຸຎ຺ຎຜລໂຕ ຈ ປຣິຘໍສາມິ. ຕສ຺ມາ ອິຘ ມຍາ ປຸຎ຺ຎໍ ກາຕພ຺ພເມວາຕິ.

ເອວໍ ປນ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ມຫາປຸຣິໂສ ທູຣໂຕວ ອຸປາຫນາ ໂອໂຣຫິຕ຺ວາ ເວເຄນ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ອິມໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ອຸປຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ ຕຕ຺ຖ ວາລຸກໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ເນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ວາສິຕປຣິສ຺ສາວິເຕນ ອຸທເກນ ຕສ຺ສ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ, ຄນ຺ຘເຕເລນ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ, ອຕ຺ຕໂນ ອຸປາຫນໍ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ, ຄນ຺ຘເຕເລນ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ, ຕສ຺ສ ປາເທ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມໍ ອຸປາຫນໍ ອາຣຸຍ຺ຫ, ອິມໍ ຉຕ຺ຕໍ ມຕ຺ຖເກ ກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ຉຕ຺ຕຸປາຫນໍ ອທາສິ. ໂສປິສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປສາທສໍວຑ຺ຒນຕ຺ຖໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ເວຫາສໍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘມາທນໍ ອຄມາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໘. ‘‘ເອວາຫໍ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ວານ, ໂອໂຣຫິຕ຺ວາ ອຸປາຫນາ;

ຕສ຺ສ ປາທານິ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ອທາສິໍ ຉຕ຺ຕຸປາຫນ’’ນ຺ຕິ.

ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຕິວິຍ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປຏ຺ຏນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນາວໍ ອຠິຣຸຫິ. ອຖສ຺ສ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ຕຣນ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ນາວາ ວິວຣມທາສິ. ອຸທກໍ ອຸສ຺ສິຎ຺ຈິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ມຫາຊໂນ ມຣຓຠຍຠີໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເທວຕາ ນມສ຺ສິຕ຺ວາ ມຫາວິຣວໍ ວິຣວິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ເອກໍ ອຸປຏ຺ຐາກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສກລສຣີຣໍ ເຕເລນ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ສປ຺ປິນາ ສທ຺ຘິໍ ສກ຺ຂຣຈຸຓ຺ຓານິ ຍາວທຕ຺ຖໍ ຂາທິຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ຂາທາເປຕ຺ວາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ກູປກຍຏ຺ຐິມຕ຺ຖກໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ‘‘ອິມາຍ ທິສາຍ ອມ຺ຫາກໍ ນຄຣ’’ນ຺ຕິ ທິສໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປປຣິປນ຺ຖໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈາຘິຏ຺ຐາເນນ ປໂມເຈນ຺ໂຕ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອຸສຠມຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຕິຕ຺ວາ ສມຸທ຺ທໍ ຕຣິຕຸໍ ອາຣຠິ. ມຫາຊໂນ ປນ ຕຕ຺ເຖວ ວິນາສໍ ປາປຸຓິ. ຕສ຺ສ ຕຣນ຺ຕສ຺ເສວ ສຕ຺ຕ ທິວສາ ຄຕາ. ໂສ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ກາເລ ໂລໂຓທເກນ ມຸຂໍ ວິກ຺ຂາເລຕ຺ວາ ອຸໂປສຖິໂກ ອໂຫສິເຍວ.

ຕທາ ປນ ອີທິສານໍ ປຸຣິສວິເສສານໍ ຣກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ຈຕູຫິ ໂລກປາເລຫິ ຐປິຕາ ມຓິເມຂລາ ນາມ ເທວຘີຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອິສ຺ສຣິເຍນ ສຕ຺ຕາຫໍ ປມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ສຈາຍໍ ອິຘ ມຣິສ຺ສ, ອຕິວິຍ ຄາຣຍ຺ຫາ ອຠວິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ສໍວິຄ຺ຄຫທຍາ ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍາ ທິພ຺ພໂຠຊນສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ເວເຄນາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິທໍ ທິພ຺ພໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕໍ ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ນາຫໍ ຠຸຎ຺ຊາມິ, ອຸໂປສຖິໂກມ຺ຫີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ –

‘‘ຍໍ ຕ຺ວໍ ສຸເຂນາຠິສເມກ຺ຂເສ ມໍ, ຠຸຎ຺ຊສ຺ສຸ ຠຕ຺ຕໍ ອິຕິ ມໍ ວເທສິ;

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ນາຣິ ມຫານຸຠາເວ, ເທວີ ນຸສິ ຕ຺ວໍ ອຸທ ມານຸສີ ນູ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໐.໔໒) –

ອາຫ. ສາ ຕສ຺ສ ປຏິວຈນໍ ເທນ຺ຕີ –

‘‘ເທວີ ອຫໍ ສງ຺ຂ ມຫານຸຠາວາ, ອິຘາຄຕາ ສາຄຣວາຣິມຊ຺ເຌ;

ອນຸກມ຺ປິກາ ໂນ ຈ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ, ຕເວວ ອຕ຺ຖາຍ ອິຘາຄຕາສ຺ມິ.

‘‘ອິຘນ຺ນປານໍ ສຍນາສນຎ຺ຈ, ຍານານິ ນານາວິວິຘານິ ສງ຺ຂ;

ສພ຺ພສ຺ສ ຕ຺ຍາຫໍ ປຏິປາທຍາມິ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຕຸຍ຺ຫໍ ມນສາຠິປຕ຺ຖິຕ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໐.໔໓-໔໔) –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ອຍໍ ເທວຘີຕາ ສມຸທ຺ທປິຏ຺ເຐ ມຍ຺ຫໍ ‘ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ທມ຺ມີ’ຕິ ວທຕິ, ຍຎ຺ເຈສາ ມຍ຺ຫໍ ເທຕິ, ຕມ຺ປິ ມມ ປຸຎ຺ເຎເນວ, ຕໍ ປນ ປຸຎ຺ຎໍ ອຍໍ ເທວຘີຕາ ຊານາຕິ ນຸ ໂຂ, ອຸທາຫຸ ນ ຊານາຕິ, ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ ຕາວ ນ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຍິຏ຺ຐຎ຺ຈ ຫຸຕຎ຺ຈ ມຍ຺ຫໍ, ສພ຺ພສ຺ສ ໂນ ອິສ຺ສຣາ ຕ຺ວໍ ສຸຄຕ຺ເຕ;

ສຸສ຺ໂສຓິ ສຸພ຺ຠູຣຸ ວິລຄ຺ຄມຊ຺ເຌ, ກິສ຺ສ ເມ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໐.໔໕);

ຕຕ຺ຖ ຍິຏ຺ຐນ຺ຕິ ທານວເສນ ຍຊິຕໍ. ຫຸຕນ຺ຕິ ອາຫຸນປາຫຸນວເສນ ທິນ຺ນໍ. ສພ຺ພສ຺ສ ໂນ ອິສ຺ສຣາ ຕ຺ວນ຺ຕິ ອມ຺ຫາກໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສ ຕ຺ວໍ ອິສ຺ສຣາ, ‘‘ອຍໍ ອິມສ຺ສ ວິປາໂກ, ອຍໍ ອິມສ຺ສາ’’ຕິ ພ຺ຍາກຣິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ. ສຸສ຺ໂສຓີຕິ ສຸນ຺ທຣຊຆເນ. ສຸພ຺ຠູຣູຕິ ສຸນ຺ທເຣຫິ ຠມຸເກຫິ ອູຣູຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄເຕ. ວິລຄ຺ຄມຊ຺ເຌຕິ ວິລຄ຺ຄຕນຸມຊ຺ເຌ. ກິສ຺ສ ເມຕິ ມຍາ ກຕກມ຺ເມສຸ ກຕຣກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ, ເຍນາຫໍ ອປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຊ຺ຊ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠາມີຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເທວຘີຕາ ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘ຍໍ ອຕ຺ຕນາ ກຸສລກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕໍ ກມ຺ມໍ ນ ຊານາຕີ’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ປຸຈ຺ຉຕິ ມຎ຺ເຎ, ກເຖສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ນາວາຠິຣຸຫນທິວເສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ຉຕ຺ຕຸປາຫນທານປຸຎ຺ຎເມວ ຕສ຺ສ ກາຣຓນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕີ –

‘‘ຆມ຺ເມ ປເຖ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເອກຠິກ຺ຂຸໍ, ອຸຄ຺ຆຏ຺ຏປາທໍ ຕສິຕໍ ກິລນ຺ຕໍ;

ປຏິປາທຍີ ສງ຺ຂ ອຸປາຫນານິ, ສາ ທກ຺ຂິຓາ ກາມທຸຫາ ຕວຊ຺ຊາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໐.໔໖) –

ຄາຖມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ເອກຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ ເອກໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ອຸຄ຺ຆຏ຺ຏປາທນ຺ຕິ ອຸຓ຺ຫວາລຸກາຍ ຆຏ຺ຏປາທໍ, ວິພາຘິຕປາທນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສິຕນ຺ຕິ ປິປາສິຕໍ. ປຏິປາທຍີຕິ ປຏິປາເທສິ ໂຍເຊສິ. ກາມທຸຫາຕິ ສພ຺ພກາມທາຍິກາ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ເອວຣູເປປິ ນາມ ອປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ມຫາສມຸທ຺ເທ ມຍາ ທິນ຺ນໍ ຉຕ຺ຕຸປາຫນທານໍ ມມ ສພ຺ພກາມທທໍ ຊາຕໍ ອໂຫ ສຸທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ –

‘‘ສາ ໂຫຕຸ ນາວາ ຜລກູປປນ຺ນາ, ອນວສ຺ສຸຕາ ເອຣກວາຕຍຸຕ຺ຕາ;

ອຎ຺ຎສ຺ສ ຍານສ຺ສ ນ ເຫຕ຺ຖ ຠູມິ, ອຊ຺ເຊວ ມໍ ໂມຬິນິໍ ປາປຍສ຺ສູ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໐.໔໗) –

ຄາຖມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ຜລກູປປນ຺ນາຕິ ມຫານາວຕາຍ ພຫູຫິ ຜລເກຫິ ອຸເປຕາ. ອຸທກປ຺ປເວສນາຠາເວນ ອນວສ຺ສຸຕາ. ສມ຺ມາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄມນກວາເຕນ ເອຣກວາຕຍຸຕ຺ຕາ.

ເທວຘີຕາ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຸຏ຺ຐຫຏ຺ຐາ ທີຆໂຕ ອຏ຺ຐອຸສຠໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຈຕຸອຸສຠໍ ຄມ຺ຠີຣໂຕ ວີສຕິຍຏ຺ຐິກໍ ສຕ຺ຕຣຕນມຍໍ ນາວໍ ມາເປຕ຺ວາ ກູປຜິຍາຣິຕ຺ຕຍຸຕ຺ຕານິ ອິນ຺ທນີລຣຊຕສຸວຓ຺ຓມຍາທີນິ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຣຕນານໍ ປູເຣຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາລິງ຺ເຄຕ຺ວາ ນາວໍ ອາໂຣເປສິ, ອຸປຏ຺ຐາກໍ ປນສ຺ສ ນ ໂອໂລເກສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຕ຺ຕນາ ກຕກລ຺ຍາຓໂຕ ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິໍ ອທາສິ, ໂສ ອນຸໂມທິ. ອຖ ເທວຘີຕາ ຕມ຺ປິ ອາລິງ຺ເຄຕ຺ວາ ນາວາຍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຕໍ ນາວໍ ໂມຬິນີນຄຣໍ ເນຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຆເຣ ຘນໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານເມວ ອຄມາສິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສາ ຕຕ຺ຖ ວິຕ຺ຕາ ສຸມນາ ປຕີຕາ, ນາວໍ ສຸຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ;

ອາທາຍ ສງ຺ຂໍ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ, ອຸປານຍີ ນຄຣໍ ສາຘຸຣມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໐.໔໘);

ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ຫິ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ຈ ນິໂຣຘໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕຠາເວນ ສຕ຺ຕສຸ ເຈຕນາສຸ ອາທິເຈຕນາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍາ ອຕິອຸຬາຣຜລາ ຈ ຊາຕາ. ອິທມ຺ປິ ຕສ຺ສ ທານສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕຜລນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອປຣິມາຓຜລຎ຺ຫິ ຕໍ ທານໍ ໂພຘິສມ຺ຠາຣຠູຕໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໙. ‘‘ເຕເນວາຫໍ ສຕຄຸຓໂຕ, ສຸຂຸມາໂລ ສຸເຂຘິໂຕ;

ອປິ ຈ ທານໍ ປຣິປູເຣນ຺ໂຕ, ເອວໍ ຕສ຺ສ ອທາສຫ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເຕນາຕິ ຕໂຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໂຕ, ສຕຄຸຓໂຕຕິ ສຕຄຸເຓນ ອຫໍ ຕທາ ສງ຺ຂຠູໂຕ ສຸຂຸມາໂລ, ຕສ຺ມາ ສຸເຂຘິໂຕ ສຸຂສໍວຑ຺ໂຒ, ອປິ ຈ ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ທານໍ ປຣິປູເຣນ຺ໂຕ, ເອວໍ ມຍ຺ຫໍ ທານປາຣມີ ປຣິປູເຣຕູຕິ ຕສ຺ສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣທຸກ຺ຂໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ຉຕ຺ຕຸປາຫນໍ ອທາສິນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ທານຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ອຸຬາຣຠາວໍ ສຕ຺ຖາ ປເວເທສິ.

ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ຍາວຊີວໍ ອມິຕຘນເຄຫໍ ອຊ຺ຌາວສນ຺ໂຕ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ທານານິ ທຕ຺ວາ ສີລານິ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ອາຍຸປຣິໂຍສາເນ ສປຣິໂສ ເທວນຄຣໍ ປູເຣສິ.

ຕທາ ເທວຘີຕາ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ອໂຫສິ, ປຸຣິໂສ ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ, ໂລກນາໂຖ ສງ຺ຂພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ.

ຕສ຺ສ ສຸວິສຸທ຺ຘນິຈ຺ຈສີລອຸໂປສຖສີລາທິວເສນ ສີລປາຣມີ ທານສີລາທີນໍ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕຕ຺ຕາ ກຸສລຘມ຺ມວເສນ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມີ, ທານາທິນິປ຺ຜາທນຕ຺ຖໍ ອພ຺ຠຸສ຺ສຫນວເສນ ຕຖາ ມຫາສມຸທ຺ທຕຣຓວາຍາມວເສນ ຈ ວີຣິຍປາຣມີ, ຕທຕ຺ຖໍ ອຘິວາສນຂນ຺ຕິວເສນ ຂນ຺ຕິປາຣມີ, ປຏິຎ຺ຎານຸຣູປປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ສຈ຺ຈປາຣມີ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຈລສມາທານາຘິຏ຺ຐານວເສນ ອຘິຏ຺ຐານປາຣມີ, ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ຫິຕຊ຺ຌາສຍວເສນ ເມຕ຺ຕາປາຣມີ, ສຕ຺ຕສງ຺ຂາຣກຕວິປ຺ປກາເຣສຸ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຸເປກ຺ຂາປາຣມີ, ສພ຺ພປາຣມີນໍ ອຸປກາຣານຸປກາເຣ ຘມ຺ເມ ຊານິຕ຺ວາ ອນຸປກາເຣ ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ອຸປກາຣຘມ຺ເມສຸ ປວຕ຺ຕາປນປຸເຣຈຣາ ສຫຊາຕາ ຈ ອຸປາຍໂກສລ຺ລຠູຕາ ປຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາປາຣມີຕິ ອິມາປິ ປາຣມິໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ.

ທານຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ປນ ອຕິອຸຬາຣຠາເວນ ທານປາຣມີວເສນ ເທສນາ ປວຕ຺ຕາ. ຍສ຺ມາ ເຈຕ຺ຖ ທສ ປາຣມິໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາ ມຫາກຣຸຓາທໂຍ ໂພຘິສຕ຺ຕຄຸຓາ ອິຘາປິ ຍຖາຣຫໍ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພາ. ຕຖາ ອຕ຺ຕໂນ ໂຠຄສຸຂໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ມຫາກຣຸຓາຍ ‘‘ທານປາຣມິໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ທານສມ຺ຠາຣສໍຫຣຓຕ຺ຖໍ ສມຸທ຺ທຕຣຓໍ, ຕຕ຺ຖ ຈ ສມຸທ຺ທປຕິຕສ຺ສປິ ອຸໂປສຖາຘິຏ຺ຐານໍ, ສີລຂຓ຺ຑຠເຍນ ເທວຘີຕາຍປິ ອຸປຄຕາຍ ອາຫາຣານາຫຣຓນ຺ຕິ ເອວມາທໂຍ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ຄຸຓາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິທານິ ວກ຺ຂມາເນສຸ ເສສຈຣິເຕສຸ ອິມິນາວ ນເຍນ ຄຸຓນິທ຺ຘາຣຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິເສສມຕ຺ຕເມວ ວກ຺ຂາມ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ເອວໍ ອຈ຺ຉຣິຍາ ເຫເຕ, ອພ຺ຠຸຕາ ຈ ມເຫສິໂນ…ເປ…;

ປເຄວານຸກິຣິຍາ ເຕສໍ, ຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຘມ຺ມໂຕ’’ຕິ.

ສງ຺ຂພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.