໕. ກຸມາຣກສ຺ສປຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ

ປຎ຺ຈມາປທາເນ ອິໂຕ ສຕສຫສ຺ສມ຺ຫີຕິອາທິກໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ກຸມາຣກສ຺ສປຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອປທານໍ. ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຈິຕ຺ຕກຖິການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖນ຺ໂຕ ປຓິຘານໍ ກຕ຺ວາ ຕທນຸຣູປານິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອຸຠຍສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ທິພ຺ພສຸຂໍ ມານຸສສຸຂຎ຺ຈ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄເຫ ເອກິສ຺ສາ ເສຏ຺ຐິຘີຕາຍ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ສາ ກິຣ ກຸມາຣິກາກາເລເຍວ ປພ຺ພຊິຕຸກາມາ ມາຕາປິຕໂຣ ຍາຈິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອລຠມານາ ປຕິກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຕໍ ອຊານິຕ຺ວາ ‘‘ສາມິກໍ ອາຣາເຘຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອນຸຊານາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ສາ ສາມິກໍ ອາຣາເຘນ຺ຕີ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ –

‘‘ສເຈ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ, ອນ຺ໂຕ ພາຫິຣໂກ ສິຍາ;

ທຓ຺ຑໍ ນູນ ຄເຫຕ຺ວານ, ກາເກ ໂສເຓ ນິວາຣເຍ’’ຕິ. (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໒໒) –

ອາທິນາ ສຣີຣສ຺ສ ໂທສໍ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ຕໍ ອາຣາເຘສິ.

ສາ ສາມິເກນ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ຄພ຺ຠິນິຠາວໍ ອຊານນ຺ຕີ ເທວທຕ຺ຕປກ຺ຂິຍາສຸ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ປພ຺ພຊິ. ຕສ຺ສາ ຄພ຺ຠິນິຠາວໍ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເທວທຕ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ‘‘ອສ຺ສມຓີ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ‘‘ນາຫໍ ເທວທຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປພ຺ພຊິຕາ, ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປພ຺ພຊິຕາ’’ຕິ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລໍ ປຸຈ຺ຉິ. ສຕ຺ຖາ ອຸປາລິຕ຺ເຖຣໍ ປຏິຈ຺ຉາເປສິ. ເຖໂຣ ສາວຕ຺ຖິນຄຣວາສີນິ ກຸລານິ ວິສາຂຎ຺ຈ ອຸປາສິກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ສຣາຊິກາຍ ປຣິສາຍ ຕໍ ວິນິຈ຺ຉິນນ຺ໂຕ ‘‘ປຸເຣ ລທ຺ໂຘ ຄພ຺ໂຠ, ອໂຣຄາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ‘‘ສາຘຸ ສຸວິນິຈ຺ຉິຕໍ ອຸປາລິນາ ອຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິ ເຖຣສ຺ສ ສາຘຸກາຣໍ ອທາສິ.

ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສຸວຓ຺ຓພິມ຺ພສທິສໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ. ຕໍ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ‘‘ທາຣກປຣິຫຣຓໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປລິໂພໂຘ’’ຕິ ຘາຕີນໍ ທາເປຕ຺ວາ ໂປສາເປສິ, ກສ຺ສໂປຕິສ຺ສ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ອປຣຠາເຄ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ເນຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສິ. ກຸມາຣກາເລ ປພ຺ພຊິຕຕ຺ຕາ ປນ ຠຄວຕາ ‘‘ກສ຺ສປໍ ປກ຺ໂກສຖ, ອິທໍ ຜລໍ ວາ ຂາທນີຍໍ ວາ ກສ຺ສປສ຺ສ ເທຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ກຕຣກສ຺ສປສ຺ສາ’’ຕິ ‘‘ກຸມາຣກສ຺ສປສ຺ສາ’’ຕິ ເອວໍ ຄຫິຕນາມຕ຺ຕາ ຣຎ຺ຎາ ໂປສາວນີຍປຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ ວຸທ຺ຘກາເລປິ ກຸມາຣກສ຺ສໂປຕ຺ເວວ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ.

ໂສ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ພຸທ຺ຘວຈນຎ຺ຈ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຖ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປພ຺ພຕມຕ຺ຖເກ ສມຓຘມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອນາຄາມີ ຫຸຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘາວາເສ ນິພ຺ພຕ຺ຕມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ‘‘ວິປສ຺ສນາຍ ມຸຂໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມຄ຺ຄຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຸປາຍໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຎ຺ຈທສປຎ຺ເຫ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ອນ຺ຘວເນ ວສນ຺ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ‘‘ອິເມ ປຎ຺ເຫ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິ. ຕໂຕ ໂສ ເຕ ປຎ຺ເຫ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ. ຠຄວາປິສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ເຖໂຣ ຠຄວຕາ ກຖິຕນິຍາເມເນວ ເຕ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ຄພ຺ຠໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ.

໑໕໐. ໂສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ສຣິຕ຺ວາ ໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ປຸພ຺ພຈຣິຕາປທານໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ອິໂຕ ສຕສຫສ຺ສມ຺ຫີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ນ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ. ອນຸຕ຺ຕານປທເມວ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ.

໑໖໙. ອາປນ຺ນສຕ຺ຕາ ເມ ມາຕາຕິ ມຍ຺ຫໍ ມາຕາ ຄຣຸຄພ຺ຠາ ຄພ຺ຠິນີ ປສຸຕາສນ຺ນຄພ຺ຠາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໗໓. ວມ຺ມິກສທິສໍ ກາຍນ຺ຕິ ສຣີຣໍ ນາມ ວມ຺ມິກສທິສໍ ຍຖາ ວມ຺ມິໂກ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຉິທ຺ທາວຉິທ຺ໂທ ຆຣໂຄຬິກອຸປຈິກາທີນໍ ອາສໂຍ, ເອວເມວ ອຍໍ ກາໂຍ ນວຉິທ຺ໂທ ຘຸວສ຺ສໂວຕິ ພຸທ຺ເຘນ ຠຄວຕາ ເທສິຕໍ ປກາສິຕໍ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ອາສເວ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອເສເສຕ຺ວາ ກິເລສໂຕ ວິມຸຈ຺ຈິ, ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປຣຠາເຄ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິຈິຕ຺ຕຘມ຺ມກຖິກຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຈິຕ຺ຕກຖິການໍ ຍທິທໍ ກຸມາຣກສ຺ສໂປ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໒໐໙, ໒໑໗) ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສີຕິ.

ກຸມາຣກສ຺ສປຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ ສມຕ຺ຕາ.