ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣຓວຓ຺ຓນາ

໓໕໗. ກິໍ ສໍໂຍຊນາຕິ ກິໍ ພນ຺ຘນາ, ເກນ ພນ຺ຘເນນ ພທ຺ຘາ ຫຸຕ຺ວາ. ປຸຖຸກາຍາຕິ ພຫຸຊນາ. ອເວຣາຕິ ອປ຺ປຏິຆາ. ອທຓ຺ຑາຕິ ອາວຸຘທຓ຺ຑຘນທຓ຺ຑວິນິມຸຕ຺ຕາ. ອສປຕ຺ຕາຕິ ອປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ. ອພ຺ຍາປຊ຺ຊາຕິ ວິຄຕໂທມນສ຺ສາ. ວິຫເຣມຸ ອເວຣິໂນຕິ ອໂຫ ວຕ ເກນຈິ ສທ຺ຘິໍ ອເວຣິໂນ ວິຫເຣຍ຺ຍາມ, ກຕ຺ຖຈິ ໂກປໍ ນ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຈ຺ຉຣາຍ ຄຫິຕກໍ ຊງ຺ຆສຫສ຺ເສນ ສທ຺ຘິໍ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາມາຕິ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປູຊໍ ກຕ຺ວາ ຈ ປຕ຺ຖຍນ຺ຕິ. ອິຕິ ຈ ເນສໍ ໂຫຕີຕິ ເອວຎ຺ຈ ເນສໍ ອຍໍ ປຕ຺ຖນາ ໂຫຕິ. ອຖ ຈ ປນາຕິ ເອວໍ ປຕ຺ຖນາຍ ສຕິປິ.

ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍສໍໂຍຊນາຕິ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິຂີຍນລກ຺ຂຓາ ອິສ຺ສາ, ອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປເຣຫິ ສາຘາຣຓຠາວສ຺ສ ອສຫນລກ຺ຂຓໍ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ອິສ຺ສາ ຈ ມຈ຺ຉຣິຍຎ຺ຈ ສໍໂຍຊນໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍສໍໂຍຊນາ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍານິ ອຠິຘມ຺ເມ ວຸຕ຺ຕາເນວ.

ອາວາສມຈ຺ຉຣິເຍນ ປເນຕ຺ຖ ຍກ຺ໂຂ ວາ ເປໂຕ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ອາວາສສ຺ສ ສງ຺ກາຣໍ ສີເສນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວິຈຣຕິ. ກຸລມຈ຺ຉຣິເຍນ ຕສ຺ມິໍ ກຸເລ ອຎ຺ເຎສໍ ທານາທີນິ ກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ຠິນ຺ນໍ ວຕິທໍ ກຸລໍ ມມາ’’ຕິ ຈິນ຺ຕຍໂຕ ໂລຫິຕມ຺ປິ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ກຸຈ຺ຉິວິເຣຈນມ຺ປິ ໂຫຕິ, ອນ຺ຕານິປິ ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑານິ ຫຸຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ. ລາຠມຈ຺ຉຣິເຍນ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕເກ ລາເຠ ມຈ຺ຉຣາຍິຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຍກ຺ໂຂ ວາ ເປໂຕ ວາ ມຫາອຊຄໂຣ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ສຣີຣວຓ຺ຓຄຸຓວຓ຺ຓມຈ຺ຉຣິເຍນ ປນ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມມຈ຺ຉຣິເຍນ ຈ ອຕ຺ຕໂນວ ວຓ຺ຓໍ ວຓ຺ເຓຕິ, ນ ປເຣສໍ ວຓ຺ຓໍ, ‘‘ກິໍ ວຓ຺ໂຓ ເອໂສ’’ຕິ ຕໍ ຕໍ ໂທສໍ ວທນ຺ໂຕ ປຣິຍຕ຺ຕິຎ຺ຈ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິ ອເທນ຺ໂຕ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ເຈວ ເອຬມູໂຄ ຈ ໂຫຕິ.

ອປິຈ ອາວາສມຈ຺ຉຣິເຍນ ໂລຫເຄເຫ ປຈ຺ຈຕິ. ກຸລມຈ຺ຉຣິເຍນ ອປ຺ປລາໂຠ ໂຫຕິ. ລາຠມຈ຺ຉຣິເຍນ ຄູຖນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ວຓ຺ຓມຈ຺ຉຣິເຍນ ຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ວຓ຺ໂຓ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ຘມ຺ມມຈ຺ຉຣິເຍນ ກຸກ຺ກຸຬນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ອິທໍ ປນ ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍສໍໂຍຊນໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ປຫີຍຕິ. ຍາວ ຕໍ ນປ຺ປຫີຍຕິ, ຕາວ ເທວມນຸສ຺ສາ ອເວຣຕາທີນິ ປຕ຺ຖຍນ຺ຕາປິ ເວຣາທີຫິ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິເຍວ.

ຕິຓ຺ຓາ ເມຕ຺ຖ ກງ຺ຂາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ປຎ຺ເຫ ມຍາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ກງ຺ຂາ ຕິຓ຺ຓາຕິ ວທຕິ, ນ ມຄ຺ຄວເສນ ຕິຓ຺ຓກງ຺ຂຕໍ ທີເປຕິ. ວິຄຕາ ກຖໍກຖາຕິ ອິທໍ ກຖໍ, ອິທໍ ກຖນ຺ຕິ ອຍມ຺ປິ ກຖໍກຖາ ວິຄຕາ.

໓໕໘. ນິທານາທີນິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ປິຍາປ຺ປິຍນິທານນ຺ຕິ ປິຍສຕ຺ຕສງ຺ຂາຣນິທານໍ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ອປ຺ປິຍສຕ຺ຕສງ຺ຂາຣນິທານາ ອິສ຺ສາ. ອຸຠຍໍ ວາ ອຸຠຍນິທານໍ. ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ຫິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາທໂຍ, ຄຫຏ຺ຐສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາທໂຍ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທໂຍ ວາ ສຕ຺ຕາ ປິຍາ ໂຫນ຺ຕິ ເກຬາຍິຕາ ມມາຍິຕາ, ມຸຫຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຕ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ອຘິວາເສຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ໂສ ອຎ຺ຎໍ ຕາທິສໍ ປິຍສຕ຺ຕໍ ລຠນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອິສ຺ສໍ ກໂຣຕິ. ‘‘ອິມິນາ ອມ຺ຫາກໍ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ, ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ຕາວ ນໍ ເທຖາ’’ຕິ ຕເມວ ອຎ຺ເຎຫິ ຍາຈິໂຕ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ທາຕຸໍ, ກິລມິສ຺ສຕິ ວາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິສ຺ສຕິ ວາ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ຕາວ ອຸຠຍມ຺ປິ ປິຍສຕ຺ຕນິທານໍ ໂຫຕິ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປນ ປຕ຺ຕຈີວຣປຣິກ຺ຂາຣຊາຕໍ, ຄຫຏ຺ຐສ຺ສ ວາ ອລງ຺ກາຣາທິອຸປກຣຓໍ ປິຍໍ ໂຫຕິ ມນາປໍ, ໂສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຕາທິສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອໂຫ ວຕສ຺ສ ເອວຣູປໍ ນ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິສ຺ສໍ ກໂຣຕິ, ຍາຈິໂຕ ວາປິ ‘‘ມຍມ຺ເປຕໍ ມມາຍນ຺ຕາ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊາມ, ນ ສກ຺ກາ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ອຸຠຍມ຺ປິ ປິຍສງ຺ຂາຣນິທານໍ ໂຫຕິ. ອປ຺ປິເຍ ປນ ເຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ສຕ຺ເຕ ຈ ສງ຺ຂາເຣ ຈ ລຠິຕ຺ວາ ສເຈປິສ຺ສ ເຕ ອມນາປາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາປິ ກິເລສານໍ ວິປຣີຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ມໍ ໂກ ອຎ຺ໂຎ ເອວຣູປສ຺ສ ລາຠີ’’ຕິ ອິສ຺ສໍ ວາ ກໂຣຕິ, ຍາຈິໂຕ ຕາວກາລິກມ຺ປິ ອທທມາໂນ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ວາ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ອຸຠຍມ຺ປິ ອປ຺ປິຍສຕ຺ຕສງ຺ຂາຣນິທານໍ ໂຫຕິ.

ຉນ຺ທນິທານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຣິເຍສນຉນ຺ໂທ, ປຏິລາຠຉນ຺ໂທ, ປຣິໂຠຄຉນ຺ໂທ, ສນ຺ນິຘິຉນ຺ໂທ, ວິສ຺ສຊ຺ຊນຉນ຺ໂທຕິ ປຎ຺ຈວິໂຘ ຉນ຺ໂທ.

ກຕໂມ ປຣິເຍສນຉນ຺ໂທ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອຕິຕ຺ໂຕ ຉນ຺ທຊາໂຕ ຣູປໍ ປຣິເຍສຕິ, ສທ຺ທໍ. ຄນ຺ຘໍ. ຣສໍ. ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ປຣິເຍສຕິ, ຘນໍ ປຣິເຍສຕິ. ອຍໍ ປຣິເຍສນຉນ຺ໂທ.

ກຕໂມ ປຏິລາຠຉນ຺ໂທ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອຕິຕ຺ໂຕ ຉນ຺ທຊາໂຕ ຣູປໍ ປຏິລຠຕິ, ສທ຺ທໍ. ຄນ຺ຘໍ. ຣສໍ. ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ປຏິລຠຕິ, ຘນໍ ປຏິລຠຕິ. ອຍໍ ປຏິລາຠຉນ຺ໂທ.

ກຕໂມ ປຣິໂຠຄຉນ຺ໂທ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອຕິຕ຺ໂຕ ຉນ຺ທຊາໂຕ ຣູປໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ສທ຺ທໍ. ຄນ຺ຘໍ. ຣສໍ. ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ຘນໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ອຍໍ ປຣິໂຠຄຉນ຺ໂທ.

ກຕໂມ ສນ຺ນິຘິຉນ຺ໂທ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອຕິຕ຺ໂຕ ຉນ຺ທຊາໂຕ ຘນສນ຺ນິຈຍໍ ກໂຣຕິ ‘‘ອາປທາສຸ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອຍໍ ສນ຺ນິຘິຉນ຺ໂທ.

ກຕໂມ ວິສ຺ສຊ຺ຊນຉນ຺ໂທ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອຕິຕ຺ໂຕ ຉນ຺ທຊາໂຕ ຘນໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ຫຕ຺ຖາໂຣຫານໍ, ອສ຺ສາໂຣຫານໍ, ຣຖິການໍ, ຘນຸຄ຺ຄຫານໍ – ‘‘ອິເມ ມໍ ຣກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ໂຄປິສ຺ສນ຺ຕິ ມມາຍິສ຺ສນ຺ຕິ ສມ຺ປຣິວາຣຍິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນຉນ຺ໂທ. ອິເມ ປຎ຺ຈ ຉນ຺ທາ. ອິຘ ຕຓ຺ຫາມຕ຺ຕເມວ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວິຕກ຺ກນິທາໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ລາຠໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິນິຈ຺ຉໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໑໐) ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ ວິນິຈ຺ຉຍວິຕກ຺ໂກ ວິຕກ຺ໂກ ນາມ. ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ ທ຺ເວ ວິນິຈ຺ຉຍາ ຕຓ຺ຫາວິນິຈ຺ຉໂຍ ຈ, ທິຏ຺ຐິວິນິຈ຺ຉໂຍ ຈ. ອຏ຺ຐສຕໍ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕໍ ຕຓ຺ຫາວິນິຈ຺ຉໂຍ ນາມ. ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ທິຏ຺ຐິວິນິຈ຺ຉໂຍ ນາມາຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕຕຓ຺ຫາວິນິຈ຺ຉຍວເສນ ຫິ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐປິຍາປ຺ປິຍວວຕ຺ຖານໍ ນ ໂຫຕິ. ຕເທວ ຫິ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ອິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ອນິຏ຺ຐໍ ປຈ຺ຈນ຺ຕຣາຊມຊ຺ຌິມເທສຣາຊູນໍ ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາທມິຄມໍສາທີສຸ ວິຍ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ຕຓ຺ຫາວິນິຈ຺ຉຍວິນິຈ຺ຉິເຕ ປຏິລທ຺ຘວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ຣູປສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອຕ຺ຕກໍ ສທ຺ທສ຺ສ, ເອຕ຺ຕກໍ ຄນ຺ຘສ຺ສ, ເອຕ຺ຕກໍ ຣສສ຺ສ, ເອຕ຺ຕກໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອຕ຺ຕກໍ ມຍ຺ຫໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອຕ຺ຕກໍ ປຣສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອຕ຺ຕກໍ ນິທຫິສ຺ສາມິ, ເອຕ຺ຕກໍ ປຣສ຺ສ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ວວຕ຺ຖານໍ ວິຕກ຺ກວິນິຈ຺ຉເຍນ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຉນ຺ໂທ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ວິຕກ຺ກນິທາໂນ’’ຕິ.

ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂານິທາໂນຕິ ຕໂຍ ປປຎ຺ຈາ ຕຓ຺ຫາປປຎ຺ໂຈ, ມານປປຎ຺ໂຈ, ທິຏ຺ຐິປປຎ຺ໂຈຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐສຕຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕໍ ຕຓ຺ຫາປປຎ຺ໂຈ ນາມ. ນວວິໂຘ ມາໂນ ມານປປຎ຺ໂຈ ນາມ. ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ທິຏ຺ຐິປປຎ຺ໂຈ ນາມ. ເຕສຸ ອິຘ ຕຓ຺ຫາປປຎ຺ໂຈ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ເກນຏ຺ເຐນ ປປຎ຺ໂຈ? ມຕ຺ຕປມຕ຺ຕາກາຣປາປນຏ຺ເຐນ ປປຎ຺ໂຈ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎາ ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາ. ສງ຺ຂາ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂກຏ຺ຐາໂສ ‘‘ສຎ຺ຎານິທານາ ຫິ ປປຎ຺ຈສງ຺ຂາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ອິຕິ ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂານິທາໂນຕິ ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາໂກຏ຺ຐາສນິທາໂນ ວິຕກ຺ໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂານິໂຣຘສາຣຸປ຺ປຄາມິນິນ຺ຕິ ເອຕິສ຺ສາ ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຍ ຂຍາ ນິໂຣໂຘ ວູປສໂມ, ຕສ຺ສ ສາຣຸປ຺ປຎ຺ເຈວ ຕຕ຺ຖ ຄາມິນິໍ ຈາຕິ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ຄໍ ປຸຈ຺ຉຕິ.