ມຆມາຓວວຕ຺ຖຸ

໓໕໕. ທີຆຣຕ຺ຕໍ ວິສຸທ຺ໂຘ ໂຂ ອຍໍ ຍກ຺ໂຂຕິ ຈິຣກາລໂຕ ປຠຸຕິ ວິສຸທ຺ໂຘ. ກີວ ຈິຣກາລໂຕ? ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ມຄຘຣຏ຺ເຐ ມຈລຄາມເກ ມຆມາຓວກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ຕທາ ກິເຣສ ເອກທິວສໍ ກາລສ຺ເສວ ວຸຏ຺ຐາຍ ຄາມມຊ຺ເຌ ມນຸສ຺ສານໍ ຄາມກມ຺ມກຣຓຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຐິຕຏ຺ຐານໍ ປາທນ຺ເຕເນວ ປໍສຸກຈວຣໍ ອປເນຕ຺ວາ ຣມຓີຍມກາສິ, ອຎ຺ໂຎ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ຕາວຕເກເນວ ສຕິໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ຄາມສ຺ສ ຂລມຓ຺ຑລມຕ຺ຕໍ ຐານໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ວາລຸກໍ ໂອກິຣິຕ຺ວາ ທາຣູນິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສີຕກາເລ ອຄ຺ຄິໍ ກໂຣຕິ, ທຫຣາ ຈ ມຫລ຺ລກາ ຈ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິສີທນ຺ຕິ.

ອຖສ຺ສ ເອກທິວສໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ມຍໍ ນຄຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທໂຍ ປສ຺ສາມ, ອິເມສຸປິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍສຸ ‘ຈນ຺ໂທ ນາມ ເທວປຸຕ຺ໂຕ, ສູຣິໂຍ ນາມ ເທວປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ກຕ຺ວາ ເອເຕ ເອຕາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ອຘິຄຕາ’’ຕິ? ຕໂຕ ‘‘ນາຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ, ປຸຎ຺ຎກມ຺ມເມວ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ມຍາປິ ເອວໍວິຘສມ຺ປຕ຺ຕິທາຍກໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມເມວ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ.

ໂສ ກາລສ຺ເສວ ວຸຏ຺ຐາຍ ຍາຄຸໍ ປິວິຕ຺ວາ ວາສິຜຣສຸກຸທາລມຸສລຫຕ຺ໂຖ ຈຕຸມຫາປຖໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຸສເລນ ປາສາເຓ ອຸຈ຺ຈາເລຕ຺ວາ ປວຏ຺ເຏຕິ, ຍານານໍ ອກ຺ຂປຏິຆາຕຣຸກ຺ເຂ ຫຣຕິ, ວິສມໍ ສມໍ ກໂຣຕິ, ຈຕຸມຫາປເຖ ສາລໍ ກໂຣຕິ, ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓຕິ, ເສຕຸໍ ພນ຺ຘຕິ, ເອວໍ ທິວສໍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ສູຣິເຍ ຆຣໍ ເອຕິ. ຕໍ ອຎ຺ໂຎ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ໂຠ, ມຆ, ຕ຺ວໍ ປາໂຕວ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສາຍໍ ອຣຎ຺ຎໂຕ ເອສິ, ກິໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣສີ’’ຕິ? ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ກໂຣມິ. ສຄ຺ຄຄາມິມຄ຺ຄໍ ໂສເຘມີຕິ. ກິມິທໍ, ໂຠ, ປຸຎ຺ຎໍ ນາມາຕິ? ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສີຕິ? ອາມ, ນ ຊານາມີຕິ. ນຄຣໍ ຄຕກາເລ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພາ ເຕ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທໂຍຕິ? ອາມ, ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພາຕິ. ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ເຕຫິ ຕໍ ຐານໍ ລທ຺ຘໍ, ອຫມ຺ປິ ເອວໍວິຘສມ຺ປຕ຺ຕິທາຍກໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣມິ. ‘‘ຈນ຺ໂທ ນາມ ເທວປຸຕ຺ໂຕ, ສູຣິໂຍ ນາມ ເທວປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ສຸຕປຸພ຺ພໍ ຕຍາຕິ? ອາມ ສຸຕປຸພ຺ພນ຺ຕິ. ເອຕສ຺ສ ສຄ຺ຄສ຺ສ ຄມນມຄ຺ຄໍ ອຫໍ ໂສເຘມີຕິ. ອິທໍ ປນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ກິໍ ຕເວວ ວຏ຺ຏຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ? ນ ກສ຺ສເຈຕໍ ວາຣິຕນ຺ຕິ. ຍທິ ເອວໍ ສ຺ເວ ອຣຎ຺ຎໍ ຄມນກາເລ ມຍ຺ຫມ຺ປິ ສທ຺ທໍ ເທຫີຕິ. ປຸນທິວເສ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄໂຕ, ເອວໍ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ເຕຕ຺ຕິໍສ ມນຸສ຺ສາ ຕຣຸຓວຍາ ສພ຺ເພ ຕສ຺ເສວ ອນຸວຕ຺ຕກາ ອເຫສຸໍ. ເຕ ເອກຈ຺ຉນ຺ທາ ຫຸຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ຍໍ ທິສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ມຄ຺ຄໍ ສມໍ ກໂຣນ຺ຕາ ເອກທິວເສເນວ ກໂຣນ຺ຕິ, ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓນ຺ຕາ, ສາລໍ ກໂຣນ຺ຕາ, ເສຕຸໍ ພນ຺ຘນ຺ຕາ ເອກທິວເສເນວ ນິຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ.

ອຖ ເນສໍ ຄາມໂຠຊໂກ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ປຸພ຺ເພ ເອເຕສຸ ສຸຣໍ ປິວນ຺ເຕສຸ ປາຓຆາຕາທີນິ ກໂຣນ຺ເຕສຸ ຈ ກຫາປຓາທິວເສນ ເຈວ ທຓ຺ຑພລິວເສນ ຈ ຘນໍ ລຠາມິ. ອິທານິ ເອເຕສໍ ປຸຎ຺ຎກຣຓກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອຕ຺ຕໂກ ອາໂຍ ນຕ຺ຖິ, ຫນ຺ທ ເນ ຣາຊກຸເລ ປຣິຠິນ຺ທາມີ’’ຕິ ຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ໂຈເຣ, ມຫາຣາຊ, ປສ຺ສາມີຕິ. ກຸຫິໍ, ຕາຕາຕິ? ມຍ຺ຫໍ ຄາເມຕິ. ກິໍ ໂຈຣາ ນາມ, ຕາຕາຕິ? ຣາຊາປຣາຘິກາ ເທວາຕິ. ກິໍ ຊາຕິກາຕິ? ຄຫປຕິຊາຕິກາ ເທວາຕິ. ຄຫປຕິກາ ກິໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຍາ ຊານມາເນນ ກສ຺ມາ ມຍ຺ຫໍ ນ ກຖິຕນ຺ຕິ? ຠເຍນ, ມຫາຣາຊ, ນ ກເຖມິ, ອິທານິ ມາ ມຍ຺ຫໍ ໂທສໍ ກເຣຍ຺ຍາຖາຕິ. ອຖ ຣາຊາ ‘‘ອຍໍ ມຍ຺ຫໍ ມຫາຣວໍ ຣວຕີ’’ຕິ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ ຫິ ຄຈ຺ຉ, ຕ຺ວເມວ ເນ ອາເນຫີ’’ຕິ ພລໍ ທຕ຺ວາ ເປເສສິ. ໂສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທິວສໍ ອຣຎ຺ເຎ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ສາຍມາສໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຄາມມຊ຺ເຌ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ສ຺ເວ ກິໍ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມ, ກິໍ ມຄ຺ຄໍ ສມໍ ກໂຣມ, ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓາມ, ເສຕຸໍ ພນ຺ຘາມາ’’ຕິ ມນ຺ຕຍມາເນເຍວ ເຕ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ‘‘ມາ ຜນ຺ທິຕ຺ຖ, ຣຎ຺ໂຎ ອາຓາ’’ຕິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປາຍາສິ. ອຖ ໂຂ ເນສໍ ອິຕ຺ຖິໂຍ ‘‘ສາມິກາ ກິຣ ໂວ ‘ຣາຊາປຣາຘິກາ ໂຈຣາ’ຕິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ນິຍ຺ຍນ຺ຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອຕິຈິເຣນ ກູຏາ ເອເຕ ‘ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ກໂຣມາ’ຕິ ທິວເສ ທິວເສ ອຣຎ຺ເຎວ ອຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສພ຺ພກມ຺ມນ຺ຕາ ປຣິຫີນາ, ເຄເຫ ນ ກິຎ຺ຈິ ວຑ຺ຒຕິ, ສຸຏ຺ຐຸ ພທ຺ຘາ ສຸຏ຺ຐຸ ຄຫິຕາ’’ຕິ ວທິໍສຸ.

ຄາມໂຠຊໂກປິ ເຕ ເນຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສສິ. ຣາຊາ ອນຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາເຍວ ‘‘ຫຕ຺ຖິນາ ມທ຺ທາເປຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕສຸ ນີຍມາເນສຸ ມໂຆ ອິຕເຣ ອາຫ – ‘‘ໂຠ, ສກ຺ຂິສ຺ສຖ ມມ ວຈນໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ? ຕວ ວຈນໍ ກໂຣນ຺ຕາເຍວມ຺ຫ ອິມໍ ຠຍໍ ປຕ຺ຕາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຕວ ວຈນໍ ກໂຣມ, ຠຓ ໂຠ, ກິໍ ກໂຣມາຕິ? ເອຕ຺ຖ ໂຠ ວຏ຺ເຏ ຈຣນ຺ຕານໍ ນາມ ນິພທ຺ຘໍ ເອຕໍ, ກິໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ໂຈຣາຕິ? ນ ໂຈຣມ຺ຫາຕິ. ອິມສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຈກິຣິຍາ ນາມ ອວສ຺ສໂຍ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພປິ ‘‘ຍທິ ອມ຺ເຫ ໂຈຣາ, ຫຕ຺ຖີ ມທ຺ທຕຸ, ອຖ ນ ໂຈຣາ, ມາ ມທ຺ທຕູ’’ຕິ ສຈ຺ຈກິຣິຍໍ ກໂຣຖາຕິ. ເຕ ຕຖາ ອກໍສຸ. ຫຕ຺ຖີ ອຸປຄນ຺ຕຸມ຺ປິ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ວິຣວນ຺ໂຕ ປລາຍຕິ, ຫຕ຺ຖິໍ ຕຸຕ຺ຕໂຕມຣງ຺ກຸເສຫິ ໂກຏ຺ເຏນ຺ຕາປິ ອຸປເນຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ‘‘ຫຕ຺ຖິໍ ອຸປເນຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມາ’’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເຕນ ຫິ ອຸປຣິ ກເຏນ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ມທ຺ທາເປຖາຕິ. ອຸປຣິ ກເຏ ທິນ຺ເນ ທິຄຸຓຣວໍ ວິຣວນ຺ໂຕ ປລາຍຕິ.

ຣາຊາ ສຸຕ຺ວາ ເປສຸຎ຺ຎກາຣກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຕາຕ, ຫຕ຺ຖີ ມທ຺ທິຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉຕີ’’ຕິ? ອາມ, ເທວ, ເຊຏ຺ຐກມາຓໂວ ມນ຺ຕໍ ຊານາຕິ, ມນ຺ຕສ຺ເສວ ອຍມານຸຠາໂວຕິ. ຣາຊາ ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ມນ຺ໂຕ ກິຣ ເຕ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ? ນຕ຺ຖິ, ເທວ, ມຍ຺ຫໍ ມນ຺ໂຕ, ສຈ຺ຈກິຣິຍໍ ປນ ມຍໍ ກຣິມ຺ຫ – ‘‘ຍທິ ອມ຺ເຫ ຣຎ຺ໂຎ ໂຈຣາ, ມທ຺ທຕຸ, ອຖ ນ ໂຈຣາ, ມາ ມທ຺ທຕູ’’ຕິ, ສຈ຺ຈກິຣິຍາຍ ໂນ ເອສ ອານຸຠາໂວຕິ. ກິໍ ປນ, ຕາຕ, ຕຸມ຺ເຫ ກມ຺ມໍ ກໂຣຖາຕິ? ອມ຺ເຫ, ເທວ, ມຄ຺ຄໍ ສມໍ ກໂຣມ, ຈຕຸມຫາປເຖ ສາລໍ ກໂຣມ, ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓາມ, ເສຕຸໍ ພນ຺ຘາມ, ເອວຣູປານິ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕາ ວິຈຣິມ຺ຫາຕິ.

ອຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ກິມຕ຺ຖໍ ປິສຸເຓສີຕິ? ອມ຺ຫາກໍ ປມຕ຺ຕກາເລ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ລຠຕິ, ອປ຺ປມຕ຺ຕກາເລ ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ເອເຕນ ກາຣເຓນາຕິ. ຕາຕ, ອຍໍ ຫຕ຺ຖີ ນາມ ຕິຣຈ຺ຉາໂນ, ໂສປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄຸເຓ ຊານາຕິ. ອຫໍ ມນຸສ຺ໂສ ຫຸຕ຺ວາປິ ນ ຊານາມິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ວສນຄາມໍ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ປຸນ ອຫຣຓີຍໍ ກຕ຺ວາ ເທມິ, ອຍມ຺ປິ ຫຕ຺ຖີ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ໂຫຕຸ, ເປສຸຎ຺ຎກາຣໂກປິ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ທາໂສ ໂຫຕຸ. ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຍ຺ຫມ຺ປິ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ກໂຣຖາຕິ ຘນໍ ທຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ເຕ ຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວາເຣນ ວາເຣນ ຫຕ຺ຖິໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ມນ຺ຕຍນ຺ຕິ ‘‘ໂຠ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ນາມ ອນາຄຕຠວຕ຺ຖາຍ ກຣິຍຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ປນ ອນ຺ໂຕອຸທເກ ປຸປ຺ຜິຕໍ ນີລຸປ຺ປລໍ ວິຍ ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວ ອຕ຺ຕຠາເວ ວິປາກໍ ເທຕິ. ອິທານິ ອຕິເຣກໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ, ກິໍ ກໂຣມາຕິ? ຈຕຸມຫາປເຖ ຖາວຣໍ ກຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ວິສ຺ສມນສາລໍ ກໂຣມ, ອິຕ຺ຖີຫິ ປນ ສທ຺ຘິໍ ອປຕ຺ຕິກໍ ກຕ຺ວາ ກຣິສ຺ສາມ, ອມ຺ເຫສຸ ຫິ ‘‘ໂຈຣາ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ນີຍມາເນສຸ ອິຕ຺ຖີນໍ ເອກາປິ ຈິນ຺ຕາມຕ຺ຕກມ຺ປິ ອກຕ຺ວາ ‘‘ສຸພທ຺ຘາ ສຸຄຫິຕາ’’ຕິ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ, ຕສ຺ມາ ຕາສໍ ປຕ຺ຕິໍ ນ ທສ຺ສາມາຕິ. ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫານິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິໂນ ເຕຕ຺ຕິໍສປິຓ຺ຑໍ ເທນ຺ຕິ, ເຕຕ຺ຕິໍສ ຕິຓມຸຏ຺ຐິໂຍ ອາຫຣນ຺ຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ກຸຈ຺ຉິປູຣໍ ຊາຕໍ. ເຕ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຣຸກ຺ເຂ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ຉິນ຺ນໍ ຉິນ຺ນໍ ຫຕ຺ຖີ ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ສກຏປເຖ ຐເປສິ. ເຕ ຣຸກ຺ເຂ ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ ສາລາຍ ກມ຺ມໍ ອາຣຠິໍສຸ.

ມຆສ຺ສ ເຄເຫ ສຸຊາຕາ, ສຸຘມ຺ມາ, ຈິຕ຺ຕາ, ນນ຺ທາຕິ ຈຕສ຺ໂສ ຠຣິຍາໂຍ ອເຫສຸໍ. ສຸຘມ຺ມາ ວຑ຺ຒກິໍ ປຸຈ຺ຉຕິ – ‘‘ຕາຕ, ອິເມ ສຫາຍາ ກາລສ຺ເສວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສາຍໍ ເອນ຺ຕິ, ກິໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສາລໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ຕາຕ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ສາລາຍ ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ເທຫີ’’ຕິ. ‘‘ອິຕ຺ຖີຫິ ອປຕ຺ຕິກໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ເອເຕ ວທນ຺ຕີຕິ. ສາ ວຑ຺ຒກິສ຺ສ ອຏ຺ຐ ກຫາປເຓ ທຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ, ເຍນ ເກນຈິ ອຸປາເຍນ ມຍ຺ຫໍ ປຕ຺ຕິກໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ສາຘຸ ອມ຺ມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸເຣຕຣໍ ວາສິຜຣສຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄາມມຊ຺ເຌ ຐຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ໂຠ ອຊ຺ຊ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ກາເລ ນ ນິກ຺ຂມຖາ’’ຕິ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ເພ ມຄ຺ຄໍ ອາຣຸຬ຺ຫາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ ຕາວ ຕຸມ຺ເຫ, ມຍ຺ຫໍ ປປຎ຺ໂຈ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ເຕ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ມຄ຺ຄໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ກຓ຺ຓິກູປຄໍ ຣຸກ຺ຂໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ ມຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສຸຘມ຺ມາຍ ເຄເຫ ຐເປສິ – ‘‘ມຍາ ເທຫີຕິ ວຸຕ຺ຕທິວເສ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ.

ອຖ ນິຏ຺ຐິເຕ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣກມ຺ເມ ຠູມິກມ຺ມໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈຍພນ຺ຘນຖມ຺ຠຸສ຺ສາປນ ສງ຺ຆາຏໂຍຊນ ກຓ຺ຓິກມຎ຺ຈພນ຺ຘເນສຸ ກເຕສຸ ໂສ ວຑ຺ຒກີ ກຓ຺ຓິກມຎ຺ເຈ ນິສີທິຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ທິສາຫິ ໂຄປານສິໂຍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ໂຠ ເອກໍ ປມຸຏ຺ຐໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ. ກິໍ ໂຠ ປມຸຏ຺ຐໍ, ສພ຺ພເມວ ຕ຺ວໍ ປມຸສ຺ສສີຕິ. ອິມາ ໂຠ ໂຄປານສິໂຍ ກຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສນ຺ຕີຕິ? ກຓ຺ຓິກາ ນາມ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ກຸຫິໍ ໂຠ ອິທານິ ສກ຺ກາ ລທ຺ຘຸນ຺ຕິ? ກຸລານໍ ເຄເຫ ສກ຺ກາ ລທ຺ຘຸນ຺ຕິ. ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕາ ປຸຈ຺ຉຖາຕິ. ເຕ ອນ຺ໂຕຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສຸຘມ຺ມາຍ ຆຣທ຺ວາເຣ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຆເຣ ກຓ຺ຓິກາ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ສາ ‘‘ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ. ຫນ຺ທ ມູລໍ ຄຓ຺ຫາຫີຕິ. ມູລໍ ນ ຄຓ຺ຫາມິ, ສເຈ ມມ ປຕ຺ຕິໍ ກໂຣຖ, ທສ຺ສາມີຕິ. ເອຖ ໂຠ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ປຕ຺ຕິໍ ນ ກໂຣມ, ອຣຎ຺ຎໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຸກ຺ຂໍ ຉິນ຺ທິສ຺ສາມາຕິ ນິກ຺ຂມິໍສຸ.

ຕໂຕ ວຑ຺ຒກີ ‘‘ກິໍ ນ ລທ຺ຘາ, ຕາຕ, ກຓ຺ຓິກາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ວຑ຺ຒກີ ກຓ຺ຓິກມຎ຺ເຈ ນິສິນ຺ໂນວ ອາກາສໍ ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ໂຠ ອຊ຺ຊ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ສຸນ຺ທຣໍ, ອິທໍ ອຎ຺ຎໍ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສກ຺ກາ ລທ຺ຘຸໍ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ຈ ທຸກ຺ເຂນ ອາຠຕາ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣາ, ເຕ ສກລສໍວຈ຺ຉເຣນ ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຐາເນ ປູຕິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕກາເລ ຕສ຺ສາປິ ເອກສ຺ມິໍ ໂກເຓ ສາລາ ໂຫຕຸ, ອາຫຣຖ ນ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ສາປິ ຍາວ ເຕ ນ ປຸນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕາວ ກຓ຺ຓິກາຍ ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ‘‘ອຍໍ ສາລາ ສຸຘມ຺ມາ ນາມາ’’ຕິ ອກ຺ຂຣານິ ຉິນ຺ທາເປຕ຺ວາ ອຫເຕນ ວຕ຺ເຖນ ເວເຐຕ຺ວາ ຐເປສິ. ກມ຺ມິກາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ – ‘‘ອາຫຣ, ເຣ ກຓ຺ຓິກໍ, ຍໍ ໂຫຕຸ ຕໍ ໂຫຕຸ. ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ປຕ຺ຕິໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ສາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕາ, ຍາວ ອຏ຺ຐ ວາ ໂສຬສ ວາ ໂຄປານສິໂຍ ນ ອາໂຣຫນ຺ຕິ, ຕາວ ອິມໍ ວຕ຺ຖໍ ມາ ນິພ຺ເພຐຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອທາສິ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຄປານສິໂຍ ອາໂຣເປຕ຺ວາວ ວຕ຺ຖໍ ນິພ຺ເພເຐສຸໍ.

ເອໂກ ມຫາຄາມິກມນຸສ຺ໂສ ອຸທ຺ຘໍ ອຸລ຺ໂລເກນ຺ໂຕ ອກ຺ຂຣານິ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ໂຠ, ອິທ’’ນ຺ຕິ ອກ຺ຂຣຎ຺ຎຸໍ ມນຸສ຺ສໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ໂສ ‘‘ສຸຘມ຺ມາ ນາມ ອຍໍ ສາລາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຫຣຖ, ໂຠ, ມຍໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສາລໍ ກຕ຺ວາ ນາມມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ລຠາມ, ເອສາ ຣຕນມຕ຺ເຕນ ກຓ຺ຓິກຣຸກ຺ເຂນ ສາລໍ ອຕ຺ຕໂນ ນາເມນ ກາເຣຕີ’’ຕິ ວິຣວນ຺ຕິ. ວຑ຺ຒກີ ເຕສໍ ວິຣວນ຺ຕານໍເຍວ ໂຄປານສິໂຍ ປເວເສຕ຺ວາ ອາຓິໍ ທຕ຺ວາ ສາລາກມ຺ມໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ.

ສາລໍ ຕິຘາ ວິຠຊິໍສຸ, ເອກສ຺ມິໍ ໂກຏ຺ຐາເສ ອິສ຺ສຣານໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ອກໍສຸ, ເອກສ຺ມິໍ ທຸຄ຺ຄຕານໍ, ເອກສ຺ມິໍ ຄິລານານໍ. ເຕຕ຺ຕິໍສ ຊນາ ເຕຕ຺ຕິໍສ ຜລການິ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ສຎ຺ຎໍ ອທໍສຸ – ‘‘ອາຄນ຺ຕຸໂກ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຍສ຺ສ ອຕ຺ຖເຕ ຜລເກ ນິສີທຕິ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຜລກສາມິກສ຺ເສວ ເຄເຫ ປຕິຏ຺ຐເປຫິ. ຕສ຺ສ ປາທປຣິກມ຺ມປິຏ຺ຐິປຣິກມ຺ມຂາທນີຍໂຠຊນີຍສຍນານິ ສພ຺ພານິ ຜລກສາມິກສ຺ເສວ ຠາໂຣ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຫຕ຺ຖີ ອາຄຕາຄຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຜລກສາມິກສ຺ສ ເຄຫໍ ເນຕິ, ໂສ ຕສ຺ສ ຕໍ ທິວສໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກໂຣຕິ.

ມຆມາຓໂວ ສາລໂຕ ອວິທູເຣ ຐາເນ ໂກວິຬາຣຣຸກ຺ຂໍ ໂຣປາເປສິ, ມູເລ ຈສ຺ສ ປາສາຓຜລກໍ ອຕ຺ຖຣິ. ນນ຺ທາ ນາມສ຺ສ ຠຣິຍາ ອວິທູເຣ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓາເປສິ, ຈິຕ຺ຕາ ມາລາວຈ຺ເຉ ໂຣປາເປສິ, ສພ຺ພເຊຏ຺ຐິກາ ປນ ອາທາສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕຠາວໍ ມຓ຺ຑຍມານາວ ວິຈຣຕິ. ມໂຆ ຕໍ ອາຫ – ‘‘ຠທ຺ເທ, ສຸຘມ຺ມາ, ສາລາຍ ປຕ຺ຕິກາ ຊາຕາ, ນນ຺ທາ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓາເປສິ, ຈິຕ຺ຕາ ມາລາວຈ຺ເຉ ໂຣປາເປສິ. ຕວ ປນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ເອກໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກໂຣຫິ, ຠທ຺ເທ’’ຕິ ສາ ‘‘ຕ຺ວໍ ກສ຺ສ ກາຣຓາ ກໂຣສິ, ນນຸ ຕຍາ ກຕໍ ມຍ຺ຫເມວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕ຺ຕຠາວມຓ຺ຑນເມວ ອນຸຍຸຎ຺ຊຕິ.

ມໂຆ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ສກ຺ໂກ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ເຕປິ ເຕຕ຺ຕິໍສ ຄາມິກມນຸສ຺ສາ ກາລງ຺ກຕ຺ວາ ເຕຕ຺ຕິໍສ ເທວປຸຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ສກ຺ກສ຺ສ ເວຊຍນ຺ໂຕ ນາມ ປາສາໂທ ສຕ຺ຕ ໂຍຊນສຕານິ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉິ, ຘໂຊ ຕີຓິ ໂຍຊນສຕານິ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉິ, ໂກວິຬາຣຣຸກ຺ຂສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ສມນ຺ຕາ ຕິໂຍຊນສຕປຣິມຓ຺ຑໂລ ປຎ຺ຈທສໂຍຊນປຣິຓາຫກ຺ຂນ຺ໂຘ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ປາສາຓຜລກສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກມູເລ ສຏ຺ຐິໂຍຊນິກາ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສຸຘມ຺ມາຍ ກຓ຺ຓິກຣຸກ຺ຂສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ຕິໂຍຊນສຕິກາ ສຸຘມ຺ມາ ເທວສຠາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ນນ຺ທາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ປຎ຺ຎາສໂຍຊນາ ນນ຺ທາ ນາມ ໂປກ຺ຂຣຓີ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຈິຕ຺ຕາຍ ມາລາວຈ຺ຉວຕ຺ຖຸນິສ຺ສນ຺ເທນ ສຏ຺ຐິໂຍຊນິກໍ ຈິຕ຺ຕລຕາວນໍ ນາມ ອຸຍ຺ຍານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ສຸຘມ຺ມາຍ ເທວສຠາຍ ໂຍຊນິເກ ສຸວຓ຺ຓປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ຕິໂຍຊນິເກ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ເຕ ຘາຣິຍມາເນ ເຕຫິ ເທວປຸຕ຺ເຕຫິ ຕາຫິ ເທວກຎ຺ຎາຫິ ອຑ຺ຒຕິຍາຫິ ນາຏກໂກຏີຫິ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ເທວຕາຫິ ຈ ປຣິວາຣິໂຕ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕາ ຕິສ຺ໂສ ອິຕ຺ຖິໂຍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມາ ຕາວ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ສຸຊາຕາ ກຸຫິ’’ນ຺ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ອຍໍ ມມ ວຈນໍ ອກຕ຺ວາ ຄິຣິກນ຺ທຣາຍ ພກສກຸຓິກາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ ທິສ຺ວາ ເທວໂລກໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ສນ຺ຕິກໍ ຄໂຕ. ສາ ທິສ຺ວາວ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ອໂຘມຸຂາ ຊາຕາ. ‘‘ພາເລ, ອິທານິ ກິໍ ສີສໍ ນ ອຸກ຺ຂິປສິ? ຕ຺ວໍ ມມ ວຈນໍ ອກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕຠາວເມວ ມຓ຺ຑຍມານາ ວີຕິນາເມສິ. ສຸຘມ຺ມາຍ ຈ ນນ຺ທາຍ ຈ ຈິຕ຺ຕາຍ ຈ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ເອຫິ ອມ຺ຫາກໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສາ’’ຕິ ເທວໂລກໍ ເນຕ຺ວາ ນນ຺ທາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທິ.

ນາຏກິຕ຺ຖິໂຍ ‘‘ກຸຫິໍ ຄຕຕ຺ຖ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ອນາໂຣເຈຕຸກາໂມປິ ຕາຫິ ນິປ຺ປີຬິຍມາໂນ ‘‘ສຸຊາຕາຍ ສນ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ກຸຫິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ມຫາຣາຊາຕິ? ກນ຺ທຣປາເທຕິ. ອິທານິ ກຸຫິນ຺ຕິ? ນນ຺ທາໂປກ຺ຂຣຓິຍໍ ເມ ວິສ຺ສຏ຺ຐາຕິ. ເອຖ, ໂຠ, ອມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ຍໍ ປສ຺ສາມາຕິ ສພ຺ພາ ຕຕ຺ຖ ອຄມໍສຸ. ສາ ປຸພ຺ເພ ສພ຺ພເຊຏ຺ຐິກາ ຫຸຕ຺ວາ ຕາ ອວມຎ຺ຎິຕ຺ຖ. ອິທານິ ຕາປິ ຕໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ປສ຺ສຖ, ໂຠ ອມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ຍາຍ ມຸຂໍ ກກ຺ກຏກວິຊ຺ຌນສູລສທິສ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວທນ຺ຕິໂຍ ເກຬິໍ ອກໍສຸ. ສາ ອຕິວິຍ ອຏ຺ຏິຍມານາ ສກ຺ກໍ ເທວຣາຊານໍ ອາຫ – ‘‘ມຫາຣາຊ, ອິມານິ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຓິວິມານານິ ວາ ນນ຺ທາໂປກ຺ຂຣຓີ ວາ ມຍ຺ຫໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ຊາຕິຠູມິເຍວ ມຫາຣາຊ ສຕ຺ຕານໍ ສຸຂາ, ມໍ ຕຕ຺ເຖວ ກນ຺ທຣປາເທ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫີ’’ຕິ. ສກ຺ໂກ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ມມ ວຈນໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ ອາຫ. ກຣິສ຺ສາມິ, ມຫາຣາຊາຕິ. ປຎ຺ຈ ສີລານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອຂຓ຺ຑານິ ກຕ຺ວາ ຣກ຺ຂ, ກຕິປາເຫນ ຕໍ ເອຕາສໍ ເຊຏ຺ຐິກໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ. ສາ ຕຖາ ອກາສິ.

ສກ຺ໂກ ກຕິປາຫສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ‘‘ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ ສີລໍ ຣກ຺ຂິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຈ຺ຉຣູເປນ ອຸຕ຺ຕານໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ປຸຣໂຕ ອຸທກປິຏ຺ເຐ ໂອສຣຕິ, ສາ ‘‘ມຕມຈ຺ຉໂກ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສີເສ ອຄ຺ຄເຫສິ. ມຈ຺ໂຉ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໍ ຈາເລສິ. ສາ ‘‘ຊີວຕິ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ ອຸທເກ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ສກ຺ໂກ ອາກາເສ ຐຕ຺ວາ ‘‘ສາຘຸ, ສາຘຸ, ຣກ຺ຂສິ ສິກ຺ຂາປທໍ, ເອວໍ ຕໍ ຣກ຺ຂມານໍ ກຕິປາເຫເນວ ນາຏການໍ ເຊຏ຺ຐິກໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສາປິ ປຎ຺ຈ ວສ຺ສສຕານິ ອາຍຸ ອໂຫສິ. ເອກທິວສມ຺ປິ ອຸທຣປູຣໍ ນາລຕ຺ຖໍ, ສຸກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຣິສຸກ຺ຂິຕ຺ວາ ມິລາຍມານາປິ ສີລໍ ອຂຓ຺ເຑຕ຺ວາ ກາລງ຺ກຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຍໍ ກຸມ຺ຠກາຣເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ສກ຺ໂກ ‘‘ກຸຫິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ຕໂຕ ອິຘ ອາເນຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ຊີວິຕວຸຕ຺ຕິມສ຺ສາ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຸວຓ຺ຓເອຬາລຸການໍ ຍານກໍ ປູເຣຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ຄາມສ຺ສ ມຫລ຺ລກເວເສນ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ເອຬາລຸການິ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິມກາສິ. ສມນ຺ຕາ ຄາມວາສິກາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ເທຫິ, ຕາຕາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ອຫໍ ສີລຣກ຺ຂການໍ ເທມິ, ຕຸມ຺ເຫ ສີລໍ ຣກ຺ຂຖາຕິ. ຕາຕ ມຍໍ ສີລໍ ນາມ ກີທິສນ຺ຕິປິ ນ ຊານາມ, ມູເລນ ເທຫີຕິ. ‘‘ສີລຣກ຺ຂການໍເຍວ ທມ຺ມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ເອຖ, ເຣ ໂກສິ ອຍໍ ເອຬາລຸກມຫລ຺ລໂກ’’ຕິ ສພ຺ເພ ນິວຕ຺ຕິໍສຸ.

ສາ ທາຣິກາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອມ຺ມ, ຕຸມ຺ເຫ ເອຬາລຸກຕ຺ຖາຍ ຄຕາ ຕຸຈ຺ຉຫຕ຺ຖາວ ອາຄຕາ’’ຕິ. ໂກສິ, ອມ຺ມ, ເອຬາລຸກມຫລ຺ລໂກ ‘‘ອຫໍ ສີລຣກ຺ຂການໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວທຕິ, ນູນິມສ຺ສ ທາຣິກາ ສີລໍ ຂາທິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ມຍໍ ສີລເມວ ນ ຊານາມາຕິ. ສາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອານີຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ເອຬາລຸກໍ, ຕາຕ, ເທຫີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຕ຺ວໍ ສີລານິ ຣກ຺ຂສິ ອມ຺ມາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຕາຕ ຣກ຺ຂາມີ’’ຕິ. ອິທໍ ມຍາ ຕຸຍ຺ຫເມວ ອາຠຕນ຺ຕິ ເຄຫທ຺ວາເຣ ຍາເນນ ສທ຺ຘິໍ ຐເປຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ສາປິ ຍາວຊີວໍ ສີລໍ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ຈວິຕ຺ວາ ເວປຈິຕ຺ຕິອສຸຣສ຺ສ ຘີຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສີລນິສ຺ສນ຺ເທນ ປາສາທິກາ ອໂຫສິ. ໂສ ‘‘ຘີຕຸວິວາຫມງ຺ຄລໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອສຸເຣ ສນ຺ນິປາເຕສິ.

ສກ຺ໂກ ‘‘ກຸຫິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ອສຸຣຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ອຊ຺ຊສ຺ສາ ວິວາຫມງ຺ຄລໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິທານິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ກຕ຺ວາ ອາເນຕພ຺ພາ ມຍາ’’ຕິ ອສຸຣວຓ຺ຓໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອສຸຣານໍ ອນ຺ຕເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ‘‘ຕວ ສາມິກໍ ວເທຫີ’’ຕິ ຕສ຺ສາ ຫຕ຺ເຖ ປິຕາ ປຸປ຺ຜທາມໍ ອທາສິ ‘‘ຍໍ ອິຈ຺ຉສິ, ຕສ຺ສູປຣິ ຂິປາຫີ’’ຕິ. ສາ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ສກ຺ກໍ ທິສ຺ວາ ປຸພ຺ພສນ຺ນິວາເສນ ສຎ຺ຊາຕສິເນຫາ ‘‘ອຍໍ ເມ ສາມິໂກ’’ຕິ ຕສ຺ສູປຣິ ທາມໍ ຂິປິ. ໂສ ຕໍ ພາຫາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອສຸຣາ ສຎ຺ຊານິໍສຸ. ເຕ ‘‘ຄຓ຺ຫຖ, ຄຓ຺ຫຖ, ຊຣສກ຺ກໍ, ເວຣິໂກ ອມ຺ຫາກໍ, ນ ມຍໍ ເອຕສ຺ສ ທາຣິກໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ອນຸພນ຺ຘິໍສຸ. ເວປຈິຕ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ເກນາຫຏາ’’ຕິ? ‘‘ຊຣສກ຺ເກນ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ອວເສເສສຸ ອຍເມວ ເສຏ຺ໂຐ, ອເປຖາ’’ຕິ ອາຫ. ສກ຺ໂກ ນໍ ເນຕ຺ວາ ອຑ຺ຒຕິຍໂກຏິນາຏການໍ ເຊຏ຺ຐິກຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ສາ ສກ຺ກໍ ວຣໍ ຍາຈິ – ‘‘ມຫາຣາຊ, ມຍ຺ຫໍ ອິມສ຺ມິໍ ເທວໂລເກ ມາຕາ ວາ ປິຕາ ວາ ຠາຕາ ວາ ຠຄິນີ ວາ ນຕ຺ຖິ, ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉສິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ມໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ຄຈ຺ຉ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ສກ຺ໂກ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ອທາສິ.

ເອວໍ ມຈລຄາມເກ ມຆມາຓວກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິສຸທ຺ຘຠາວມສ຺ສ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຠຄວາ ‘‘ທີຆຣຕ຺ຕໍ ວິສຸທ຺ໂຘ ໂຂ ອຍໍ ຍກ຺ໂຂ’’ຕິ ອາຫ. ອຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຖນິສ຺ສິຕໍ ກາຣຓນິສ຺ສິຕໍ.