ນິທານວຓ຺ຓນາ

໓໔໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ສກ຺ກປຎ຺ຫສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍມນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ – ອມ຺ພສຓ຺ຑາ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມຕິ ໂສ ກິຣ ຄາໂມ ອມ຺ພສຓ຺ຑານໍ ອວິທູເຣ ນິວິຏ຺ໂຐ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອມ຺ພສຓ຺ຑາ’’ ຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເວທິຍເກ ປພ຺ພເຕຕິ ໂສ ກິຣ ປພ຺ພໂຕ ປພ຺ພຕປາເທ ຊາເຕນ ມຓິເວທິກາສທິເສນ ນີລວນສຓ຺ເຑນ ສມນ຺ຕາ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘ເວທິຍກປພ຺ພໂຕ’ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄໂຕ. ອິນ຺ທສາລຄຸຫາຍນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພປິ ສາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປພ຺ພຕານໍ ອນ຺ຕເຣ ຄຸຫາ, ອິນ຺ທສາລຣຸກ຺ໂຂ ຈສ຺ສາ ທ຺ວາເຣ, ຕສ຺ມາ ‘ອິນ຺ທສາລຄຸຫາ’ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຕາ. ອຖ ນໍ ກຸຏ຺ເຏຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣວາຕປານານິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສຸປຣິນິຏ຺ຐິຕສຸຘາກມ຺ມມາລາກມ຺ມລຕາກມ຺ມວິຈິຕ຺ຕໍ ເລຓໍ ກຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ອທໍສຸ. ປຸຣິມໂວຫາຣວເສນ ປນ ‘‘ອິນ຺ທສາລຄຸຫາ’’ ຕ຺ເວວ ນໍ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘ອິນ຺ທສາລຄຸຫາຍ’ນ຺ຕິ.

ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອຸທປາທີຕິ ຘມ຺ມິໂກ ອຸສ຺ສາໂຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ນນຸ ຈ ເອສ ອຠິຓ຺ຫທສ຺ສາວີ ຠຄວໂຕ, ນ ໂສ ເທວຕາສນ຺ນິປາໂຕ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຍຕ຺ຖາຍໍ ນ ອາຄຕປຸພ຺ໂພ, ສກ຺ເກນ ສທິໂສ ອປ຺ປມາທວິຫາຣີ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອຖ ກສ຺ມາ ພຸທ຺ຘທສ຺ສນໍ ອນາຄຕປຸພ຺ພສ຺ສ ວິຍ ອສ຺ສ ອຸສ຺ສາໂຫ ອຸທປາທີຕິ? ມຣຓຠເຍນ ສນ຺ຕຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມິໍ ກິຣສ຺ສ ສມເຍ ອາຍຸ ປຣິກ຺ຂີໂຓ, ໂສ ປຎ຺ຈ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕານິ ທິສ຺ວາ ‘‘ປຣິກ຺ຂີໂຓ ທານິ ເມ ອາຍູ’’ຕິ ອຎ຺ຎາສິ. ເຍສຎ຺ຈ ເທວປຸຕ຺ຕານໍ ມຣຓນິມິຕ຺ຕານິ ອາວິ ຠວນ຺ຕິ, ເຕສຸ ເຍ ປຣິຕ຺ຕເກນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ເຕ ‘‘ກຸຫິໍ ນຸ ໂຂ ອິທານິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຠຍໍ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຍ ກຕຠີຣຸຕ຺ຕານາ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ເຕ ອຕ຺ຕນາ ທິນ຺ນທານໍ ຣກ຺ຂິຕສີລໍ ຠາວິຕຠາວນຎ຺ຈ ອາຄມ຺ມ ‘‘ອຸປຣິເທວໂລເກ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນ ຠາຍນ຺ຕິ.

ສກ຺ໂກ ປນ ເທວຣາຊາ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕານິ ທິສ຺ວາ ທສໂຍຊນສຫສ຺ສໍ ເທວນຄຣໍ, ໂຍຊນສຫສ຺ສຸພ຺ເພຘໍ ເວຊຍນ຺ຕໍ, ຕິໂຍຊນສຕິກໍ ສຸຘມ຺ມເທວສຠໍ, ໂຍຊນສຕຸພ຺ເພຘໍ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກໍ, ສຏ຺ຐິໂຍຊນິກໍ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລໍ, ອຑ຺ຒຕິຍາ ນາຏກໂກຏິໂຍ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ເທວປຣິສໍ, ນນ຺ທນວນໍ, ຈິຕ຺ຕລຕາວນໍ, ມິສ຺ສກວນໍ, ຜາຣຸສກວນນ຺ຕິ ເອຕໍ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ນສ຺ສຕິ ວຕ ໂຠ ເມ ອຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ ຠຍາຠິຠູໂຕ ອໂຫສິ.

ຕໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ໂກຈິ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ໂລກປິຕາມໂຫ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ວາ, ໂຍ ເມ ຫທຍນິສ຺ສິຕໍ ໂສກສລ຺ລໍ ສມຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ອິມໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ຖາວຣໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ກຎ຺ຈິ ອທິສ຺ວາ ປຸນ ອທ຺ທສ ‘‘ມາທິສານໍ ສຕສຫສ຺ສານມ຺ປິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂສກສລ຺ລໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຸທ຺ຘຣິຕຸໍ ປຏິພໂລ’’ຕິ. ອເຖວໍ ປຣິວິຕກ຺ເກນ຺ຕສ຺ສ ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອຸທປາທິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ.

ກຫໍ ນຸ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕຣຫິ ວິຫຣຕີຕິ ກຕຣສ຺ມິໍ ຊນປເທ ກຕຣໍ ນຄຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ກສ຺ສ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ກສ຺ສ ອມຕໍ ຘມ຺ມໍ ເທສຍມາໂນ ວິຫຣຕີຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂຕິ ອທ຺ທກ຺ຂິ ປຏິວິຊ຺ຌິ. ມາຣິສາຕິ ປິຍວຈນເມຕໍ, ເທວຕານໍ ປາຏິເຍກ຺ໂກ ໂວຫາໂຣ. ນິທ຺ທຸກ຺ຂາຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ ປເນສ ເທເວ ອາມນ຺ເຕສິ? ສຫາຍຕ຺ຖາຍ. ປຸພ຺ເພ ກິເຣສ ຠຄວຕິ ສຬລຆເຣ ວິຫຣນ຺ເຕ ເອກໂກວ ທສ຺ສນາຍ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອປຣິປກ຺ກໍ ຕາວສ຺ສ ຎາຓໍ, ກຕິປາຫໍ ປນ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຍິ ອິນ຺ທສາລຄຸຫາຍໍ ວິຫຣນ຺ເຕ ປຎ຺ຈ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕານິ ທິສ຺ວາ ມຣຓຠຍຠີໂຕ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ເທວຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຈຸທ຺ທສ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຸເປກ຺ຂາປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນາວສາເນ ອສີຕິຍາ ເທວຕາສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂອກາສໍ ນາກາສິ. ໂສ ‘‘ມມ ປຸພ຺ເພປິ ເອກກສ຺ສ ຄຕຕ຺ຕາ ສຕ຺ຖາຣາ ໂອກາໂສ ນ ກໂຕ, ອທ຺ຘາ ເມ ນຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຜລສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ, ເອກສ຺ສ ປນ ອຸປນິສ຺ສເຍ ສຕິ ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕາຍປິ ປຣິສາຍ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິເຍວ. ອວສ຺ສໍ ໂຂ ປນ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ກສ຺ສຈິ ເທວສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອຫມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ໂທມນສ຺ສໍ ວູປສເມສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຫາຍຕ຺ຖາຍ ອາມນ຺ເຕສິ.

ເອວໍ ຠທ຺ທໍ ຕວາຕິ ໂຂ ເທວາ ຕາວຕິໍສາຕິ ເອວໍ ໂຫຕຸ ມຫາຣາຊ, ຄຈ຺ຉາມ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ, ທຸລ຺ລໂຠ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາໂທ, ຠທ຺ທໍ ຕວ, ໂຍ ຕ຺ວໍ ‘‘ປພ຺ພຕກີຬໍ ນທີກີຬໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ອມ຺ເຫ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ນິໂຍເຊສີຕິ. ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສິຣສາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິໍສຸ.

໓໔໕. ປຎ຺ຈສິຂໍ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ເທເວ ຕາວ ອາມນ຺ເຕຕຸ, ອິມໍ ກສ຺ມາ ວິສຸໍ ອາມນ຺ເຕສິ? ໂອກາສກຣຓຕ຺ຖໍ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ ‘‘ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ເທວຕາ ຄເຫຕ຺ວາ ຘຸເຣນ ປຫຣນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ປນ ປຎ຺ຈສິໂຂ ທສພລສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ວລ຺ລໂຠ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ, ອິມໍ ປຸຣໂຕ ເປເສຕ຺ວາ ໂອກາສໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອິມິນາ ກໂຕກາເສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂອກາສກຣຓຕ຺ຖໍ ອາມນ຺ເຕສິ.

ເອວໍ ຠທ຺ທໍ ຕວາຕິ ໂສ ‘‘ເອວໍ ມຫາຣາຊ, ໂຫຕຸ, ຠທ຺ທໍ ຕວ, ໂຍ ຕ຺ວໍ ມໍ ‘ເອຫິ, ມາຣິສ, ອຸຍ຺ຍານກີຬາທີນິ ວາ ນຏສມຊ຺ຊາທີນິ ວາ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉາມາ’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘ພຸທ຺ຘໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມ, ຘມ຺ມໍ ໂສສ຺ສາມາ’ຕິ ວທສີ’’ຕິ ທຬ຺ຫຕຣໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ໂຕ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ວຈນໍ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ອນຸຈຣິຍໍ ສຫຈຣຓໍ ເອກໂຕ ຄມນໍ ອຸປາຄມິ.

ຕຕ຺ຖ ເພລຸວປຓ຺ຑຸນ຺ຕິ ເພລຸວປກ຺ກໍ ວິຍ ປຓ຺ຑຸວຓ຺ຓໍ. ຕສ຺ສ ກິຣ ໂສວຓ຺ຓມຍໍ ໂປກ຺ຂຣໍ, ອິນ຺ທນີລມໂຍ ທຓ຺ໂຑ, ຣຊຕມຍາ ຕນ຺ຕິໂຍ, ປວາຬມຍາ ເວຐກາ, ວີຓາປຕ຺ຕກໍ ຄາວຸຕໍ, ຕນ຺ຕິພນ຺ຘນຏ຺ຐານໍ ຄາວຸຕໍ, ອຸປຣິ ທຓ຺ຑໂກ ຄາວຸຕນ຺ຕິ ຕິຄາວຸຕປ຺ປມາຓາ ວີຓາ. ອິຕິ ໂສ ຕໍ ວີຓໍ ອາທາຍ ສມປຎ຺ຎາສມຸຈ຺ຉນາ ມຸຈ຺ເຉຕ຺ວາ ອຄ຺ຄນເຂຫິ ປຫຣິຕ຺ວາ ມຘຸຣໍ ຄີຕສ຺ສຣໍ ນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ເສສເທເວ ສກ຺ກສ຺ສ ຄມນກາລໍ ຊານາເປນ຺ໂຕ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອວໍ ຕສ຺ສ ຄີຕວາທິຕສຎ຺ຎາຍ ສນ຺ນິປຕິເຕ ເທວຄເຓ ອຖ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ…ເປ… ເວທິຍເກ ປພ຺ພເຕ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ.

໓໔໖. ອຕິຣິວ ໂອຠາສຊາໂຕຕິ ອຎ຺ເຎສຸ ທິວເສສຸ ເອກສ຺ເສວ ເທວສ຺ສ ວາ ມາຣສ຺ສ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ວາ ໂອຠາເສນ ໂອຠາສຊາໂຕ ໂຫຕິ, ຕໍທິວສໍ ປນ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ເທວຕານໍ ໂອຠາເສນ ອຕິຣິວ ໂອຠາສຊາໂຕ ເອກປຊ຺ໂຊໂຕ ສຫສ຺ສຈນ຺ທສູຣິຍອຸຄ຺ຄຕກາລສທິໂສ ອໂຫສິ. ປຣິໂຕ ຄາເມສຸ ມນຸສ຺ສາຕິ ສມນ຺ຕາ ຄາເມສຸ ມນຸສ຺ສາ. ປກຕິສາຍມາສກາເລເຍວ ກິຣ ຄາມມຊ຺ເຌ ທາຣເກສຸ ກີຬນ຺ເຕສຸ ຕຕ຺ຖ ສກ຺ໂກ ອຄມາສິ, ຕສ຺ມາ ມນຸສ຺ສາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ. ນນຸ ຈ ມຊ຺ຌິມຍາເມ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ, ອຍໍ ກສ຺ມາ ປຐມຍາມສ຺ສາປິ ປຸຣິມຠາເຄເຍວ ອາຄໂຕຕິ? ມຣຓຠເຍເນວ ຕຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ. ກິໍສຸ ນາມາຕິ ກິໍສຸ ນາມ ໂຠ ເອຕໍ, ໂກ ນຸ ໂຂ ອຊ຺ຊ ມເຫສກ຺ໂຂ ເທໂວ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸໍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ, ກຖໍສຸ ນາມ ໂຠ ຠຄວາ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສຕິ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສຕິ, ລາຠາ ອມ຺ຫາກໍ, ເຍສໍ ໂນ ເອວໍ ເທວຕານໍ ກງ຺ຂາວິໂນທໂກ ສຕ຺ຖາ ອວິທູເຣ ວິຫາເຣ ວສຕິ, ເຍ ລຠາມ ຖາລກຠິກ຺ຂມ຺ປິ ກຏຈ຺ຉຸຠິກ຺ຂມ຺ປິ ທາຕຸນ຺ຕິ ສໍວິຄ຺ຄາ ໂລມຫຏ຺ຐຊາຕາ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄໂລມາ ຫຸຕ຺ວາ ທສນຂສໂມຘານສມຸຊ຺ຊລໍ ອຎ຺ຊລິໍ ສິຣສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ນມສ຺ສມານາ ອຏ຺ຐໍສຸ.

໓໔໗. ທຸຣຸປສງ຺ກມາຕິ ທຸປຍິຣຸປາສິຍາ. ອຫໍ ສຣາໂຄ ສໂທໂສ ສໂມໂຫ, ສຕ຺ຖາ ວີຕຣາໂຄ ວີຕໂທໂສ ວີຕໂມໂຫ, ຕສ຺ມາ ທຸປຍິຣຸປາສິຍາ ຕຖາຄຕາ ມາທິເສນ. ຌາຍີຕິ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ຈ ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ຈ ຌາຍີ. ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຌາເນ ຣຕາຕິ ຌານຣຕາ. ຕທນ຺ຕຣໍ ປຏິສລ຺ລີນາຕິ ຕທນ຺ຕຣໍ ປຏິສລ຺ລີນາ ສມ຺ປຕິ ປຏິສລ຺ລີນາ ວາ. ຕສ຺ມາ ນ ເກວລໍ ຌາຍີ ຌານຣຕາຕິ ທຸຣຸປສງ຺ກມາ, ອິທານິເມວ ປຏິສລ຺ລີນາຕິປິ ທຸຣຸປສງ຺ກມາ. ປສາເທຍ຺ຍາສີຕິ ອາຣາເຘຍ຺ຍາສິ, ໂອກາສໍ ເມ ກາເຣຕ຺ວາ ທເທຍ຺ຍາສີຕິ ວທຕິ. ເພລຸວປຓ຺ຑຸວີຓໍ ອາທາຍາຕິ ນນຸ ປຸພ຺ເພວ ອາທິນ຺ນາຕິ? ອາມ, ອາທິນ຺ນາ. ມຄ຺ຄຄມນວເສນ ປນ ອໍສກູເຏ ລຄ຺ຄິຕາ, ອິທານິ ນໍ ວາມຫຕ຺ເຖ ຐເປຕ຺ວາ ວາທນສຊ຺ຊໍ ກຕ຺ວາ ອາທິຍິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາທາຍາ’’ຕິ.