ປຎ຺ຈສິຂຄີຕຄາຖາວຓ຺ຓນາ

໓໔໘. ອສ຺ສາເວສີຕິ ສາເວສິ. ພຸທ຺ຘູປສຎ຺ຫິຕາຕິ ພຸທ຺ຘໍ ອາຣພ຺ຠ ພຸທ຺ຘໍ ນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ວນ຺ເທ ເຕ ປິຕຣໍ ຠທ຺ເທ, ຕິມ຺ພຣຸໍ ສູຣິຍວຈ຺ຉເສຕິ ເອຕ຺ຖ ສູຣິຍວຈ຺ຉສາຕິ ສູຣິຍສມານສຣີຣາ. ຕສ຺ສາ ກິຣ ເທວຘີຕາຍ ປາທນ຺ຕໂຕ ຣສ຺ມິ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ເກສນ຺ຕໍ ອາໂຣຫຕິ, ຕສ຺ມາ ພາລສູຣິຍມຓ຺ຑລສທິສາ ຂາຍຕິ, ອິຕິ ນໍ ‘‘ສູຣິຍວຈ຺ຉສາ’’ຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ – ‘‘ຠທ຺ເທ, ສູຣິຍວຈ຺ຉເສ, ຕວ ປິຕຣໍ ຕິມ຺ພຣຸໍ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວຣາຊານໍ ວນ຺ທາມີ’’ຕິ. ເຍນ ຊາຕາສິ ກລ຺ຍາຓີຕິ ເຍນ ກາຣຓຠູເຕນ ຍໍ ຕິມ຺ພຣຸໍ ເທວຣາຊານໍ ນິສ຺ສາຍ ຕ຺ວໍ ຊາຕາ, ກລ຺ຍາຓີ ສພ຺ພງ຺ຄໂສຠນາ. ອານນ຺ທຊນນີ ມມາຕິ ມຍ຺ຫໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສວຑ຺ຒນີ.

ວາໂຕວ ເສທຕໍ ກນ຺ໂຕຕິ ຍຖາ ສຎ຺ຊາຕເສທານໍ ເສທຫຣຓຕ຺ຖໍ ວາໂຕ ອິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ, ເອວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປານີຍໍວ ປິປາສໂຕຕິ ປາຕຸມິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປິປາສໂຕ ປິປາສາຠິຠູຕສ຺ສ. ອງ຺ຄີຣສີຕິ ອງ຺ເຄ ຣສ຺ມິໂຍ ອສ຺ສາຕິ ອງ຺ຄີຣສີ, ຕເມວ ອາຣພ຺ຠ ອາລປນ຺ໂຕ ວທຕິ. ຘມ຺ໂມ ອຣຫຕາມິວາຕິ ອຣຫນ຺ຕານໍ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ວິຍ.

ຊິຆຈ຺ຉໂຕຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕຸກາມສ຺ສ ຂຸທາຠິຠູຕສ຺ສ. ຊລນ຺ຕມິວ ວາຣິນາຕິ ຍຖາ ໂກຈິ ຊລນ຺ຕໍ ຊາຕເວທໍ ອຸທກກຸມ຺ເຠນ ນິພ຺ພາເປຍ຺ຍ, ເອວໍ ຕວ ກາຣຓາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ມມ ກາມຣາຄປຣິຬາຫໍ ນິພ຺ພາເປຫີຕິ ວທຕິ.

ຍຸຕ຺ຕໍ ກິຎ຺ຊກ຺ຂເຣຓຸນາຕິ ປທຸມເກສຣເຣຓຸນາ ຍຸຕ຺ຕໍ. ນາໂຄ ຆມ຺ມາຠິຕຕ຺ໂຕ ວາຕິ ຆມ຺ມາຠິຕຕ຺ຕຫຕ຺ຖີ ວິຍ. ໂອຄາເຫ ເຕ ຖນູທຣນ຺ຕິ ຍຖາ ໂສ ນາໂຄ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ໂອຄາຫິຕ຺ວາ ປິວິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄໂສຓ຺ຑມຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍມານໍ ກຕ຺ວາ ນິມຸຄ຺ໂຄ ສຸຂໍ ສາຕໍ ວິນ຺ທຕິ, ເອວໍ ກທາ ນຸ ໂຂ ເຕ ຖນູທຣໍ ຖນເວມຊ຺ຌໍ ອຸທຣຎ຺ຈ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອຫໍ ສຸຂໍ ສາຕໍ ປຏິລຠິສ຺ສາມີຕິ ວທຕິ.

‘‘ອຈ຺ຈງ຺ກຸໂສວ ນາໂຄວ, ຊິຕໍ ເມ ຕຸຕ຺ຕໂຕມຣໍ;

ກາຣຓໍ ນປ຺ປຊານາມິ, ສມ຺ມຕ຺ໂຕ ລກ຺ຂຓູຣຸຍາ’’ຕິ. –

ເອຕ຺ຖ ຕຸຕ຺ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກຓ຺ຓມູເລ ວິຊ຺ຌນອຍທຓ຺ຑໂກ. ໂຕມຣນ຺ຕິ ປາທາທີສຸ ວິຊ຺ຌນທຓ຺ຑໂຕມຣໍ. ອງ຺ກຸໂສຕິ ມຕ຺ຖເກ ວິຊ຺ຌນກຸຏິລກຓ຺ຏໂກ. ໂຍ ຈ ນາໂຄ ປຠິນ຺ນມຕ຺ໂຕ ອຈ຺ຈງ຺ກຸໂສ ໂຫຕິ, ອງ຺ກຸສໍ ອຕີໂຕ; ອງ຺ກຸເສນ ວິຊ຺ຌິຍມາໂນປິ ວສໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ‘‘ຊິຕໍ ມຍາ ຕຸຕ຺ຕໂຕມຣໍ, ໂຍ ອຫໍ ອງ຺ກຸສສ຺ສປິ ວສໍ ນ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ມທທປ຺ເປນ ກິຎ຺ຈິ ກາຣຓໍ ນ ພຸຊ຺ຌຕິ. ຍຖາ ໂສ ອຈ຺ຈງ຺ກຸໂສ ນາໂຄ ‘‘ຊິຕໍ ເມ ຕຸຕ຺ຕໂຕມຣ’’ນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈິ ກາຣຓໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ເອວໍ ອຫມ຺ປິ ລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນອູຣຸຕາຍ ລກ຺ຂຓູຣຸຍາ ສມ຺ມຕ຺ໂຕ ມຕ຺ໂຕ ປມຕ຺ໂຕ ອຸມ຺ມຕ຺ໂຕ ວິຍ ກິຎ຺ຈິ ກາຣຓໍ ນປ຺ປຊານາມີຕິ ວທຕິ. ອຖ ວາ ອຈ຺ຈງ຺ກຸໂສວ ນາໂຄ ອຫມ຺ປິ ສມ຺ມຕ຺ໂຕ ລກ຺ຂຓູຣຸຍາ ກິຎ຺ຈິ ຕໂຕ ວິຣາຄກາຣຓໍ ນປ຺ປຊານາມິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ເຕນ ນາເຄນ ວິຍ ຊິຕໍ ເມ ຕຸຕ຺ຕໂຕມຣໍ, ນ ກສ຺ສຈິ ວທໂຕ ວຈນໍ ອາທິຍາມິ.

ຕຍິ ເຄຘິຕຈິຕ຺ໂຕສ຺ມີຕິ ຠທ຺ເທ ລກ຺ຂຓູຣຸ ຕຍິ ພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕສ຺ມິ. ເຄຘິຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ວາ ເຄຘໍ ອຊ຺ຌຸເປຕຈິຕ຺ໂຕ. ຈິຕ຺ຕໍ ວິປຣິຓາມິຕນ຺ຕິ ປກຕິໍ ຊຫິຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ປຏິຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມີຕິ ນິວຕ຺ຕິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ. ວງ຺ກຆສ຺ໂຕວ ອມ຺ພຸໂຊຕິ ພຬິສໍ ຄິລິຕ຺ວາ ຐິຕມຈ຺ໂຉ ວິຍ. ‘‘ຆໂສ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ອຍເມວຕ຺ໂຖ.

ວາມູຣູຕິ ວາມາກາເຣນ ສຓ຺ຐິຕອູຣຸ, ກທລິກ຺ຂນ຺ຘສທິສອູຣູຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ສຊາຕິ ອາລິງ຺ຄ. ມນ຺ທໂລຈເນຕິ ອິຕ຺ຖິໂຍ ນ ຕິຂິຓໍ ນິຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ມນ຺ທໍ ອາໂລເຈນ຺ຕິ ໂອໂລເກນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ມນ຺ທໂລຈນາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປລິສ຺ສຊາຕິ ສພ຺ພໂຕຠາເຄນ ອາລິງ຺ຄ. ເອຕໍ ເມ ອຠິປຕ຺ຖິຕນ຺ຕິ ເອຕໍ ມຍາ ອຠິຓ຺ຫໍ ປຕ຺ຖິຕໍ.

ອປ຺ປໂກ ວຕ ເມ ສນ຺ໂຕຕິ ປກຕິຍາວ ມນ຺ໂທ ສມາໂນ. ເວລ຺ລິຕເກສິຍາຕິ ເກສາ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິຍໍ ວິສ຺ສຏ຺ຐກາເລ ສປ຺ໂປ ວິຍ ເວລ຺ລນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອສ຺ສາຕິ ເວລ຺ລິຕເກສີ, ຕສ຺ສາ ເວລ຺ລິຕເກສິຍາ. ອເນກຠາໂວ ສມຸປ຺ປາທີຕິ ອເນກວິໂຘ ຊາໂຕ. ອເນກຠາໂຄຕິ ວາ ປາໂຐ. ອຣຫນ຺ເຕວ ທກ຺ຂິຓາຕິ ອຣຫນ຺ຕມ຺ຫິ ທິນ຺ນທານໍ ວິຍ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ປຠິນ຺ໂນ.

ຍໍ ເມ ອຕ຺ຖິ ກຕໍ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ຍໍ ມຍາ ກຕໍ ປຸຎ຺ຎມຕ຺ຖິ. ອຣຫນ຺ເຕສຸ ຕາທິສູຕິ ຕາທິລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ເຕສຸ ອຣຫນ຺ເຕສຸ. ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ວິປຈ຺ຈຕນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ຕຍາ ສທ຺ຘິເມວ ວິປາກໍ ເທຕຸ.

ເອໂກທີຕິ ເອກີຠາວໍ ຄໂຕ. ນິປໂກ ສໂຕຕິ ເນປກ຺ກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ນິປໂກ. ສຕິຍາ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ສໂຕ. ອມຕໍ ມຸນິ ຊິຄີສາໂນຕິ ຍຖາ ໂສ ພຸທ຺ຘມຸນິ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ ຊິຄີສຕິ ປຣິເຍສຕິ, ເອວໍ ຕໍ ອຫໍ ສູຣິຍວຈ຺ຉເສ ຊິຄີສາມິ ປຣິເຍສາມິ. ຍຖາ ວາ ໂສ ອມຕໍ ຊິຄີສາໂນ ເອສນ຺ໂຕ ຄເວສນ຺ໂຕ ວິຈຣຕິ, ເອວາຫໍ ຕໍ ເອສນ຺ໂຕ ຄເວສນ຺ໂຕ ວິຈຣາມີຕິປິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍຖາປິ ມຸນິ ນນ຺ເທຍ຺ຍ, ປຕ຺ວາ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ຍຖາ ພຸທ຺ຘມຸນິ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຕ຺ວາ ນນ຺ເທຍ຺ຍ ໂຕເສຍ຺ຍ. ເອວໍ ນນ຺ເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອວເມວ ອຫມ຺ປິ ຕຍາ ມິສ຺ສີຠາວໍ ຄໂຕ ນນ຺ເທຍ຺ຍໍ, ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ຠເວຍ຺ຍນ຺ຕິ ວທຕິ.

ຕາຫໍ ຠທ຺ເທ ວເຣຍ຺ຍາເຫຕິ ອເຫຕິ ອາມນ຺ຕນໍ, ອເຫ ຠທ຺ເທ ສູຣິຍວຈ຺ຉເສ, ສກ຺ເກນ ເທວານມິນ຺ເທນ ‘‘ກິໍ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ເທວຣຊ຺ຊໍ ຄຓ຺ຫສິ, ສຸຣິຍວຈ຺ຉສ’’ນ຺ຕິ, ເອວໍ ວເຣ ທິນ຺ເນ ເທວຣຊ຺ຊໍ ປຫາຍ ‘‘ສູຣິຍວຈ຺ຉສໍ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ເອວໍ ຕໍ ອຫໍ ວເຣຍ຺ຍໍ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສາລໍວ ນ ຈິຣໍ ຜຸລ຺ລນ຺ຕິ ຕວ ປິຕຸ ນຄຣທ຺ວາເຣ ນຈິຣໍ ປຸປ຺ຜິໂຕ ສາໂລ ອຕ຺ຖິ. ໂສ ອຕິວິຍ ມໂນຫໂຣ. ຕໍ ນຈິຣໍ ຜຸລ຺ລສາລໍ ວິຍ. ປິຕຣໍ ເຕ ສຸເມຘເສຕິ ອຕິສສ຺ສິຣີກໍ ຕວ ປິຕຣໍ ວນ຺ທມາໂນ ນມສ຺ສາມິ ນໂມ ກໂຣມິ. ຍສ຺ສາເສຕາທິສີ ປຊາຕິ ຍສ຺ສ ອາສິ ເອຕາທິສີ ຘີຕາ.

໓໔໙. ສໍສນ຺ທຕີຕິ ກສ຺ມາ ຄີຕສທ຺ທສ຺ສ ເຈວ ວີຓາສທ຺ທສ຺ສ ຈ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສິ? ກິໍ ຕຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ສາຣາໂຄ ອຕ຺ຖີຕິ? ນຕ຺ຖິ. ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາຍ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຠຄວາ ເອຕາທິເສສຸ ຐາເນສຸ, ເກວລໍ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐໍ ຊານາຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ຣຊ຺ຊຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ສໍວິຊ຺ຊຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ຈກ຺ຂຸ, ປສ຺ສຕິ ຠຄວາ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ, ຉນ຺ທຣາໂຄ ຠຄວໂຕ ນຕ຺ຖິ, ສຸວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ຠຄວາ. ສໍວິຊ຺ຊຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ໂສຕ’’ນ຺ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໓໒). ສເຈ ປນ ວຓ຺ຓໍ ນ ກເຖຍ຺ຍ, ປຎ຺ຈສິໂຂ ‘‘ໂອກາໂສ ເມ ກໂຕ’’ຕິ ນ ຊາເນຍ຺ຍ. ອຖ ສກ຺ໂກ ‘‘ຠຄວຕາ ປຎ຺ຈສິຂສ຺ສ ໂອກາໂສ ນ ກໂຕ’’ຕິ ເທວຕາ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໂຕວ ປຏິນິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ຕໂຕ ມຫາຊານິໂຍ ຠເວຍ຺ຍ. ວຓ຺ເຓ ປນ ກຖິເຕ ‘‘ກໂຕ ຠຄວຕາ ປຎ຺ຈສິຂສ຺ສ ໂອກາໂສ’’ຕິ ເທວຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນາວສາເນ ອສີຕິຍາ ເທວຕາສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສຕີຕິ ຎຕ຺ວາ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສິ.

ຕຕ຺ຖ ກທາ ສໍຍູຬ຺ຫາຕິ ກທາ ຄນ຺ຖິຕາ ປິຓ຺ຑິຕາ. ເຕນ ໂຂ ປນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມເຍນາຕິ ເຕນ ສມເຍນ ຕສ຺ມິໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສມ຺ໂພຘິປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຏ຺ຐເມ ສຕ຺ຕາເຫ. ຠທ຺ທາ ນາມ ສູຣິຍວຈ຺ຉສາຕິ ນາມໂຕ ຠທ຺ທາ ສຣີຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສູຣິຍວຈ຺ຉສາ. ຠຄິນີຕິ ໂວຫາຣວຈນເມຕໍ, ເທວຘີຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣກາມິນີຕິ ປຣໍ ກາເມຕິ ອຠິກງ຺ຂຕິ.

ອຸປນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາຕິ ນຈ຺ຈມານາຍ. ສາ ກິຣ ເອກສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກເທເວຫິ ສທ຺ຘິໍ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວຣາຊສ຺ສ ນຈ຺ຈໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ຄຕາ, ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ຂເຓ ສກ຺ໂກ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຏ຺ຐ ຍຖາຠຸຈ຺ເຈ ຄຸເຓ ປຍິຣຸທາຫາສິ. ເອວໍ ຕສ຺ມິໍ ທິວເສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນຈ຺ຈນ຺ຕີ ອສ຺ໂສສິ.