ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

໒໓໑. ປາວາຍ ກຸສິນາຣນ຺ຕິ ປາວານຄເຣ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ‘‘ກຸສິນາຣໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທີຕິ ເອຕ຺ຖ ກສ຺ມາ ທິວາວິຫາຣນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ? ທິວາວິຫາຣຕ຺ຖາຍ ອນິສິນ຺ນຕ຺ຕາ. ເຖຣສ຺ສ ຫິ ປຣິວາຣາ ຠິກ຺ຂູ ສພ຺ເພ ສຸຂສໍວທ຺ຘິຕາ ມຫາປຸຎ຺ຎາ. ເຕ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສມເຍ ຕຕ຺ຕປາສາຓສທິສາຍ ຠູມິຍາ ປທສາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ກິລມິໍສຸ. ເຖໂຣ ເຕ ທິສ຺ວາ – ‘‘ຠິກ຺ຂູ ກິລມນ຺ຕິ, ຄນ຺ຕພ຺ພຏ຺ຐານຎ຺ຈ ນ ທູຣໍ, ໂຖກໍ ວິສ຺ສມິຕ຺ວາ ທຣຖໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕ຺ວາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ກຸສິນາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ອຸທກຕຸມ຺ພໂຕ ອຸທເກນ ຫຕ຺ຖປາເທ ສີຕເລ ກຕ຺ວາ ນິສີທິ. ປຣິວາຣຠິກ຺ຂູປິສ຺ສ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທິຕ຺ວາ ໂຍນິໂສ ມນສິກາເຣ ກມ຺ມໍ ກຸຣຸມານາ ຕິຓ຺ຓໍ ຣຕນານໍ ວຓ຺ຓໍ ຠຓມານາ ນິສີທິໍສຸ. ອິຕິ ທຣຖວິໂນທນຕ຺ຖາຍ ນິສິນ຺ນຕ຺ຕາ ‘‘ທິວາວິຫາຣ’’ນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ມນ຺ທາຣວປຸປ຺ຜໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ມຫາປາຕິປ຺ປມາຓໍ ປຸປ຺ຜໍ ອາຄນ຺ຕຸກທຓ຺ຑເກ ຐເປຕ຺ວາ ຉຕ຺ຕໍ ວິຍ ຄເຫຕ຺ວາ. ອທ຺ທສ ໂຂຕິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທູຣໂຕ ອທ຺ທສ. ທິສ຺ວາ ຈ ປນ ຈິນ຺ເຕສິ –

‘‘ເອຕໍ ອາຊີວກສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ມນ຺ທາຣວປຸປ຺ຜໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອຕຎ຺ຈ ນ ສພ຺ພທາ ມນຸສ຺ສປເຖ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຍທາ ປນ ໂກຈິ ອິທ຺ຘິມາ ອິທ຺ຘິໍ ວິກຸພ຺ພຕິ, ຕທາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂອກ຺ກມນາທີສຸ ໂຫຕິ. ນ ໂຂ ປນ ອຊ຺ຊ ເກນຈິ ອິທ຺ຘິວິກຸພ຺ພນໍ ກຕໍ, ນ ເມ ສຕ຺ຖາ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ, ນ ກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ, ນາປິສ຺ສ ອຊ຺ຊ ອຠິສມ຺ໂພຘິ, ນ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນໍ, ນ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ, ນ ເທໂວໂຣຫຓໍ, ນ ອາຍຸສງ຺ຂາໂຣສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ມຫລ຺ລໂກ ປນ ເມ ສຕ຺ຖາ ຘຸວໍ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ຕໂຕ – ‘‘ປຸຈ຺ຉາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ – ‘‘ສເຈ ໂຂ ປນ ນິສິນ຺ນໂກວ ປຸຈ຺ຉາມິ, ສຕ຺ຖຣິ ອຄາຣໂວ ກໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຐິຕຏ຺ຐານໂຕ ອປກ຺ກມ຺ມ ຉທ຺ທນ຺ໂຕ ນາຄຣາຊາ ມຓິຈມ຺ມໍ ວິຍ ທສພລທຕ຺ຕິຍໍ ເມຆວຓ຺ຓໍ ປໍສຸກູລຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ທສນຂສໂມຘານສມຸຊ຺ຊລໍ ອຎ຺ຊລິໍ ສິຣສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຣິ ກເຕນ ຄາຣເວນ ອາຊີວກສ຺ສ ອຠິມຸໂຂ ຫຸຕ຺ວາ – ‘‘ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ຊານາສີ’’ຕິ ອາຫ. ກິໍ ປນ ສຕ຺ຖຸ ປຣິນິພ຺ພານໍ ຊານນ຺ໂຕ ປຸຈ຺ຉິ ອຊານນ຺ໂຕຕິ? ອາວຊ຺ຊນປຏິພທ຺ຘໍ ຂີຓາສວານໍ ຊານນໍ, ອນາວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ ປເນສ ອຊານນ຺ໂຕ ປຸຈ຺ຉີຕິ ເອເກ. ເຖໂຣ ສມາປຕ຺ຕິພຫຸໂລ, ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານທິວາຏ຺ຐານເລຓມຓ຺ຑປາທີສຸ ນິຈ຺ຈໍ ສມາປຕ຺ຕິພເລເນວ ຍາເປຕິ, ກຸລສນ຺ຕກມ຺ປິ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທ຺ວາເຣ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິໂຕວ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເຖໂຣ ກິຣ ອິມິນາ ປຈ຺ຉິເມນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ມຫາຊນານຸຄ຺ຄຫໍ ກຣິສ຺ສາມິ – ‘‘ເຍ ມຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂໍ ວາ ເທນ຺ຕິ ຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ວາ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຕໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ເອວໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ມາ ສມາປຕ຺ຕິພຫຸລຕາຍ ນ ຊານາຕິ. ອິຕິ ອຊານນ຺ໂຕວ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ນ ເຫຕ຺ຖ ອຊານນກາຣຓໍ ອຕ຺ຖິ. ອຠິລກ຺ຂິຕໍ ສຕ຺ຖຸ ປຣິນິພ຺ພານໍ ອໂຫສິ, ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸກມ຺ປນາທີຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ. ເຖຣສ຺ສ ປນ ປຣິສາຍ ເກຫິຈິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຠຄວາ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ, ເກຫິຈິ ນ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ, ຕຕ຺ຖ ເຍຫິປິ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ, ເຕປິ ປສ຺ສິຕຸກາມາວ, ເຍຫິປິ ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ, ເຕປິ ປສ຺ສິຕຸກາມາວ. ຕຕ຺ຖ ເຍຫິ ນ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ, ເຕ ອຕິທສ຺ສນກາມຕາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກຸຫິໍ ຠຄວາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕາ ‘‘ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ນາສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ຈີວຣຎ຺ຈ ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ເອກວຕ຺ຖາ ວາ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖາ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕາ ວາ ອຸຣານິ ປຏິປິສນ຺ຕາ ປໂຣທິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສາ – ‘‘ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖເຣນ ສທ຺ຘິໍ ອາຄຕາ ປໍສຸກູລິກາ ສຍມ຺ປິ ອິຕ຺ຖິໂຍ ວິຍ ປໂຣທນ຺ຕິ, ເຕ ກິໍ ອມ຺ເຫ ສມສ຺ສາເສສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ມຍ຺ຫໍ ໂທສໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ອິທໍ ປນ ສຸຎ຺ຎໍ ມຫາອຣຎ຺ຎໍ, ອິຘ ຍຖາ ຕຖາ ໂຣທນ຺ເຕສຸ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ. ປຸຣິມຕຣໍ ສຸຕ຺ວາ ນາມ ໂສໂກປິ ຕນຸໂກ ໂຫຕີຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສຕຸປ຺ປາທນຕ຺ຖາຍ ຊານນ຺ໂຕວ ປຸຈ຺ຉິ.

ອຊ຺ຊ ສຕ຺ຕາຫປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມຕິ ອຊ຺ຊ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສຕ຺ຕາຫປຣິນິພ຺ພຸໂຕ. ຕໂຕ ເມ ອິທນ຺ຕິ ຕໂຕ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພຸຕຏ຺ຐານໂຕ.

໒໓໒. ສຸຠທ຺ໂທ ນາມ ວຸຑ຺ຒປພ຺ພຊິໂຕຕິ ‘‘ສຸຠທ຺ໂທ’’ຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ. ວຸຑ຺ຒກາເລ ປນ ປພ຺ພຊິຕຕ຺ຕາ ‘‘ວຸຑ຺ຒປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ໂສ ເອວມາຫ? ຠຄວຕິ ອາຆາເຕນ. ອຍໍ ກິເຣໂສ ຂນ຺ຘເກ ອາຄເຕ ອາຕຸມາວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນຫາປິຕປຸພ຺ພໂກ ວຸຑ຺ຒປພ຺ພຊິໂຕ ຠຄວຕິ ກຸສິນາຣໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຑ຺ຒເຕຬເສຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອາຕຸມໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຠຄວາ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ອາຄຕກາເລ ຍາຄຸປານໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສາມເຓຣຠູມິຍໍ ຐິເຕ ທ຺ເວ ປຸຕ຺ເຕ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠຄວາ ກິຣ, ຕາຕາ, ອາຕຸມໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ອຑ຺ຒເຕຬເສຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ; ຄຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫ, ຕາຕາ, ຂຸຣຠຓ຺ຑໍ ອາທາຍ ນາຬິຍາວາປເກນ ອນຸຆຣກໍ ອນຸຆຣກໍ ອາຫິຓ຺ຑຖ ໂລຓມ຺ປິ ເຕລມ຺ປິ ຕຓ຺ຑຸລມ຺ປິ ຂາທນີຍມ຺ປິ ສໍຫຣຖ ຠຄວໂຕ ອາຄຕສ຺ສ ຍາຄຸປານໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໓໐໓). ເຕ ຕຖາ ອກໍສຸ.

ມນຸສ຺ສາ ເຕ ທາຣເກ ມຎ຺ຊຸເກ ປຏິຠາເນຍ຺ຍເກ ທິສ຺ວາ ກາເຣຕຸກາມາປິ ອກາເຣຕຸກາມາປິ ກາເຣນ຺ຕິເຍວ. ກຕກາເລ – ‘‘ກິໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຖ ຕາຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ນ ອມ຺ຫາກໍ ອຎ຺ເຎນ ເກນຈິ ອຕ຺ໂຖ, ປິຕາ ປນ ໂນ ຠຄວໂຕ, ອາຄຕກາເລ ຍາຄຸທານໍ ທາຕຸກາໂມ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສາ ອປຣິຄເຓຕ຺ວາວ ຍໍ ເຕ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ອາຫຣິຕຸໍ, ສພ຺ພໍ ເທນ຺ຕິ. ຍມ຺ປິ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ມນຸສ຺ເສຫິ ເປເສນ຺ຕິ. ອຖ ຠຄວຕິ ອາຕຸມໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຸສາຄາຣໍ ປວິຏ຺ເຐ ສຸຠທ຺ໂທ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ຄາມທ຺ວາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຸປາສກາ, ນາຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິກາ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ປຈ຺ຈາສີສາມິ, ມຍ຺ຫໍ ທາຣເກຫິ ອາຠຕານິ ຕຓ຺ຑຸລາທີນິເຍວ ສງ຺ຆສ຺ສ ປໂຫນ຺ຕິ. ຍໍ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ, ຕໍ ເມ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ສພ຺ພູປກຣຓານິ ຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫາເຣ ອຸທ຺ຘນານິ ກາເຣຕ຺ວາ ເອກໍ ກາຬກໍ ກາສາວໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ຕາທິສເມວ ປາຣຸປິຕ຺ວາ – ‘‘ອິທໍ ກໂຣຖ, ອິທໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ວິຈາເຣນ຺ໂຕ ສຕສຫສ຺ສໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ໂຠຊ຺ຊຍາຄຸຎ຺ຈ ມຘຸໂຄຬກຎ຺ຈ ປຏິຍາທາເປສິ. ໂຠຊ຺ຊຍາຄຸ ນາມ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປາຕພ຺ພຍາຄຸ, ຕຕ຺ຖ ສປ຺ປິມຘຸຜາຓິຕມຈ຺ຉມໍສປຸປ຺ຜຜລຣສາທິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຂາທນີຍໍ ນາມ ສພ຺ພໍ ປກ຺ຂິປຕິ ກີຬິຕຸກາມານໍ ສີສມກ຺ຂນໂຍຄ຺ຄາ ໂຫຕິ ສຸຄນ຺ຘຄນ຺ຘາ.

ອຖ ຠຄວາ ກາລສ຺ເສວ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ ອາຕຸມນຄຣາຠິມຸໂຂ ປາຍາສິ. ມນຸສ຺ສາ ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈສຸໍ – ‘‘ຠຄວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຄາມໍ ປວິສຕິ, ຕຍາ ກສ຺ສ ຍາຄຸ ປຏິຍາທິຕາ’’ຕິ. ໂສ ຍຖານິວຕ຺ຖປາຣຸເຕເຫວ ເຕຫິ ກາຬກກາສາເວຫິ ເອເກນ ຫຕ຺ເຖນ ທພ຺ພິຎ຺ຈ ກຏຈ຺ຉຸຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວິຍ ທກ຺ຂິຓຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ຠູມິຍໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ – ‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຍາຄຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ຕໂຕ ‘‘ຊານນ຺ຕາປິ ຕຖາຄຕາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ຂນ຺ຘເກ ອາຄຕນເຍນ ຠຄວາ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຈ ສຸຕ຺ວາ ຈ ຕໍ ວຸຑ຺ຒປພ຺ພຊິຕໍ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອກປ຺ປິຍສມາທານສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ, ຂຸຣຠຓ຺ຑປຣິຫຣຓສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈາຕິ ທ຺ເວ ສິກ຺ຂາປທານິ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ – ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ອເນກກປ຺ປໂກຏິໂຍ ໂຠຊນໍ ປຣິເຍສນ຺ເຕເຫວ ວີຕິນາມິຕາ, ອິທໍ ປນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອກປ຺ປິຍໍ ອຘມ຺ເມນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຠຊນໍ, ອິມໍ ປຣິຠຸຕ຺ຕານໍ ອເນການິ ອຕ຺ຕຠາວສຫສ຺ສານິ ອປາເຍສ຺ເວວ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ, ອເປຖ ມາ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ຠິກ຺ຂາຈາຣາຠິມຸໂຂ ອຄມາສິ. ເອກຠິກ຺ຂຸນາປິ ນ ກິຎ຺ຈິ ຄຫິຕໍ.

ສຸຠທ຺ໂທ ອນຕ຺ຕມໂນ ຫຸຕ຺ວາ ອຍໍ ‘‘ສພ຺ພໍ ຊານາມີ’’ຕິ ອາຫິຓ຺ຑຕິ. ສເຈ ນ ຄຫິຕຸກາໂມ, ເປເສຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ປກ຺ກາຫາໂຣ ນາມ ສພ຺ພຈິຣໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາຫມຕ຺ຕໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ອິທຎ຺ຫິ ມມ ຍາວຊີວໍ ປຣິຍຕ຺ຕໍ ອສ຺ສ. ສພ຺ພໍ ເຕນ ນາສິຕໍ, ອຫິຕກາໂມ ອຍໍ ມຍ຺ຫນ຺ຕິ ຠຄວຕິ ອາຆາຕໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ທສພເລ ຘຣນ຺ເຕ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ອຸຈ຺ຈາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ມຫາປຸຣິໂສ, ສເຈ ກິຎ຺ຈິ ວກ຺ຂາມິ, ມໍເຍວ ສນ຺ຕຊ຺ເຊສ຺ສຕີ’’ຕິ. ສ຺ວາຍໍ ອຊ຺ຊ ‘‘ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ຠຄວາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ລທ຺ຘສ຺ສາໂສ ວິຍ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ເອວມາຫ.

ເຖໂຣ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຫທເຍ ປຫາຣທານໍ ວິຍ ມຕ຺ຖເກ ປຕິຕສຸກ຺ຂາສນິ ວິຍ ມຎ຺ຎິ, ຘມ຺ມສໍເວໂຄ ຈສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ – ‘‘ສຕ຺ຕາຫມຕ຺ຕປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ຠຄວາ, ອຊ຺ຊາປິສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ສຣີຣໍ ຘຣຕິເຍວ, ທຸກ຺ເຂນ ຠຄວຕາ ອາຣາຘິຕສາສເນ ນາມ ເອວໍ ລຫຸ ມຫນ຺ຕໍ ປາປກສຏໍ ກຓ຺ຏໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ອລໍ ໂຂ ປເນສ ປາໂປ ວຑ຺ຒມາໂນ ອຎ຺ເຎປິ ເອວຣູເປ ສຫາເຍ ລຠິຕ຺ວາ ສກ຺ກາ ສາສນໍ ໂອສກ຺ກາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຕໂຕ ເຖໂຣ ຈິນ຺ເຕສິ –

‘‘ສເຈ ໂຂ ປນາຫໍ ອິມໍ ມຫລ຺ລກໍ ອິເຘວ ປິໂລຕິກໍ ນິວາສາເປຕ຺ວາ ຉາຣິກາຍ ໂອກິຣາເປຕ຺ວາ ນີຫຣາເປສ຺ສາມິ, ມນຸສ຺ສາ ‘ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສຣີເຣ ຘຣມາເນເຍວ ສາວກາ ວິວທນ຺ຕີ’ຕິ ອມ຺ຫາກໍ ໂທສໍ ທສ຺ເສສ຺ສນ຺ຕິ ອຘິວາເສມິ ຕາວ.

ຠຄວຕາ ຫິ ເທສິໂຕ ຘມ຺ໂມ ອສງ຺ຄຫິຕປຸປ຺ຜຣາສິສທິໂສ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ວາເຕນ ປຫຏປຸປ຺ຜານິ ຍໂຕ ວາ ຕໂຕ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອວເມວ ເອວຣູປານໍ ປາປປຸຄ຺ຄລານໍ ວເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ວິນເຍ ເອກໍ ທ຺ເວ ສິກ຺ຂາປທານິ ນສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ, ສຸຕ຺ເຕ ເອໂກ ທ຺ເວ ປຎ຺ຫາວາຣາ ນສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຠິຘມ຺ເມ ເອກໍ ທ຺ເວ ຠູມນ຺ຕຣານິ ນສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອວໍ ອນຸກ຺ກເມນ ມູເລ ນຏ຺ເຐ ປິສາຈສທິສາ ຠວິສ຺ສາມ; ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມວິນຍສງ຺ຄຫໍ ກຣິສ຺ສາມ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ທຬ຺ຫໍ ສຸຕ຺ເຕນ ສງ຺ຄຫິຕານິ ປຸປ຺ຜານິ ວິຍ ອຍໍ ຘມ຺ມວິນໂຍ ນິຈ຺ຈໂລ ຠວິສ຺ສຕິ.

ເອຕທຕ຺ຖຎ຺ຫິ ຠຄວາ ມຍ຺ຫໍ ຕີຓິ ຄາວຸຕານິ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ອກາສິ, ຕີຫິ ໂອວາເທຫິ ອຸປສມ຺ປທໍ ອທາສິ, ກາຍໂຕ ອປເນຕ຺ວາ ກາເຍ ຈີວຣປຣິວຕ຺ຕນໍ ອກາສິ, ອາກາເສ ປາຓິໍ ຈາເລຕ຺ວາ ຈນ຺ທູປມໍ ປຏິປທໍ ກເຖນ຺ໂຕ ມໍ ກາຍສກ຺ຂິໍ ກຕ຺ວາ ກເຖສິ, ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສກລສາສນທາຍຊ຺ຊໍ ປຏິຈ຺ຉາເປສິ. ມາທິເສ ຠິກ຺ຂຸມ຺ຫິ ຕິຏ຺ຐມາເນ ອຍໍ ປາໂປ ສາສເນ ວຸຑ຺ຒິໍ ມາ ອລຕ຺ຖ. ຍາວ ອຘມ຺ໂມ ນ ທິປ຺ປຕິ, ຘມ຺ໂມ ນ ປຏິພາຫິຍຕິ. ອວິນໂຍ ນ ທິປ຺ປຕິ ວິນໂຍ ນ ປຏິພາຫິຍຕິ. ອຘມ຺ມວາທິໂນ ນ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ຘມ຺ມວາທິໂນ ນ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕິ; ອວິນຍວາທິໂນ ນ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ວິນຍວາທິໂນ ນ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕາວ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິນຍຎ຺ຈ ສງ຺ຄາຍິສ຺ສາມິ. ຕໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປໂຫນກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໍ ກເຖສ຺ສນ຺ຕິ. ອຖາຍໍ ປາໂປ ສຍເມວ ນິຄ຺ຄຫໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ, ປຸນ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ສາສນໍ ອິທ຺ຘຎ຺ເຈວ ຜີຕຎ຺ຈ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ໂສ ເອວໍ ນາມ ມຍ຺ຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ກສ຺ສຈິ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສມສ຺ສາເສສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ…ເປ… ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

໒໓໓. ຈິຕກນ຺ຕິ ວີສຣຕນສຕິກໍ ຈນ຺ທນຈິຕກໍ. ອາຬິມ຺ເປສ຺ສາມາຕິ ອຄ຺ຄິໍ ຄາຫາເປສ຺ສາມ. ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ອາຬິມ຺ເປຕຸນ຺ຕິ ອຏ຺ຐປິ ໂສຬສປິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສປິ ຊນາ ຊາລນຕ຺ຖາຍ ຍມກຍມກອຸກ຺ກາໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕາລວຓ຺ເຏຫິ ພີຊນ຺ຕາ ຠສ຺ຕາຫິ ຘມນ຺ຕາ ຕານິ ຕານິ ກາຣຓານິ ກໂຣນ຺ຕາປິ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິເຍວ ອຄ຺ຄິໍ ຄາຫາເປຕຸໍ. ເທວຕານໍ ອຘິປ຺ປາໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາ ກິຣ ເທວຕາ ເຖຣສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາກເທວຕາວ. ອສີຕິມຫາສາວເກສຸ ຫິ ຈິຕ຺ຕານິ ປສາເທຕ຺ວາ ເຕສໍ ອຸປຏ຺ຐາການິ ອສີຕິກຸລສຫສ຺ສານິ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ເຖເຣ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ເທວຕາ ຕສ຺ມິໍ ສມາຄເມ ເຖຣໍ ອທິສ຺ວາ – ‘‘ກຸຫິໍ ນຸ ໂຂ ອມ຺ຫາກໍ ກຸລູປກຕ຺ເຖໂຣ’’ຕິ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ປຏິປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ກຸລູປກຕ຺ເຖເຣນ ອວນ຺ທິເຕ ຈິຕໂກ ມາ ປຊ຺ຊລິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐຫິໍສຸ.

ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ມຫາກສ຺ສໂປ ກິຣ ນາມ ໂຠ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ‘ທສພລສ຺ສ ປາເທ ວນ຺ທິສ຺ສາມີ’ຕິ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມິໍ ກິຣ ອນາຄເຕ ຈິຕໂກ ນ ປຊ຺ຊລິສ຺ສຕິ. ກີທິໂສ ໂຠ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ກາໂຬ ໂອທາໂຕ ທີໂຆ ຣສ຺ໂສ, ເອວຣູເປ ນາມ ໂຠ ຠິກ຺ຂຸມ຺ຫິ ຐິເຕ ກິໍ ທສພລສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພານໍ ນາມາ’’ຕິ ເກຈິ ຄນ຺ຘມາລາທິຫຕ຺ຖາ ປຏິປຖໍ ຄຈ຺ຉິໍສຸ. ເກຈິ ວີຖິໂຍ ວິຈິຕ຺ຕາ ກຕ຺ວາ ອາຄມນມຄ຺ຄໍ ໂອໂລກຍມານາ ອຏ຺ຐໍສຸ.

໒໓໔. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ ເຍນ ກຸສິນາຣາ…ເປ… ສິຣສາ ວນ຺ທີຕິ ເຖໂຣ ກິຣ ຈິຕກໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕວ ສລ຺ລກ຺ເຂສິ – ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ສີສໍ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ປາທາ’’ຕິ. ຕໂຕ ປາທານໍ ສມີເປ ຐຕ຺ວາ ອຠິຎ຺ຎາປາທກໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ – ‘‘ອຣາສຫສ຺ສປຏິມຓ຺ຑິຕຈກ຺ກລກ຺ຂຓປຕິຏ຺ຐິຕາ ທສພລສ຺ສ ປາທາ ສທ຺ຘິໍ ກປ຺ປາສປຏເລຫິ ປຎ຺ຈ ທຸສ຺ສຍຸຄສຕານິ ສຸວຓ຺ຓໂທຓິໍ ຈນ຺ທນຈິຕກຎ຺ຈ ທ຺ເວຘາ ກຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ອຸຕ຺ຕມງ຺ເຄ ສິຣສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາສິ. ສຫ ອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ເຕນ ຕານິ ປຎ຺ຈ ທຸສ຺ສຍຸຄສຕານິ ທ຺ເວຘາ ກຕ຺ວາ ວລາຫກນ຺ຕຣາ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ ວິຍ ປາທາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ເຖໂຣ ວິກສິຕຣຕ຺ຕປທຸມສທິເສ ຫຕ຺ເຖ ປສາເຣຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ເຓ ສຕ຺ຖຸປາເທ ຍາວ ໂຄປ຺ຜກາ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສິຣວເຣ ປຕິຏ຺ຐເປສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທີ’’ຕິ.

ມຫາຊໂນ ຕໍ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ມຫານາທໍ ນທິ, ຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ປູເຊຕ຺ວາ ຍຖາຣຸຈິ ວນ຺ທິ. ເອວໍ ປນ ເຖເຣນ ຈ ມຫາຊເນນ ຈ ເຕຫິ ຈ ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ວນ຺ທິຕມຕ຺ເຕ ປຸນ ອຘິຏ຺ຐານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ປກຕິອຘິຏ຺ຐານວເສເນວ ເຖຣສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ອລຕ຺ຕກວຓ຺ຓານິ ຠຄວໂຕ ປາທຕລານິ ຈນ຺ທນທາຣຸອາທີສຸ ກິຎ຺ຈິ ອຈາເລຕ຺ວາວ ຍຖາຐາເນ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ, ຍຖາຐາເນ ຐິຕາເນວ ອເຫສຸໍ. ຠຄວໂຕ ຫິ ປາເທສຸ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕສຸ ວາ ປວິສນ຺ເຕສຸ ວາ ກປ຺ປາສອໍສຸ ວາ ທສິກຕນ຺ຕໍ ວາ ເຕລພິນ຺ທຸ ວາ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘໍ ວາ ຐານາ ຈລິຕໍ ນາມ ນາໂຫສິ. ສພ຺ພໍ ຍຖາຐາເນ ຐິຕເມວ ອໂຫສິ. ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປນ ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ຈນ຺ເທ ວິຍ ສູຣິເຍ ວິຍ ຈ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາເທສຸ ອນ຺ຕຣຫິເຕສຸ ມຫາຊໂນ ມຫາກນ຺ທິຕໍ ກນ຺ທິ. ປຣິນິພ຺ພານກາລໂຕ ອຘິກຕຣໍ ກາຣຸຎ຺ຎໍ ອໂຫສິ.

ສຍເມວ ຠຄວໂຕ ຈິຕໂກ ປຊ຺ຊລີຕິ ອິທໍ ປນ ກສ຺ສຈິ ປຊ຺ຊລາເປຕຸໍ ວາຍມນ຺ຕສ຺ສ ອທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເທວຕານຸຠາເວນ ປເນສ ສມນ຺ຕໂຕ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ປຊ຺ຊລິ.

໒໓໕. ສຣີຣາເນວ ອວສິສ຺ສິໍສູຕິ ປຸພ຺ເພ ເອກຄ຺ຆເນນ ຐິຕຕ຺ຕາ ສຣີຣໍ ນາມ ອໂຫສິ. ອິທານິ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ສຣີຣານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ສຸມນມກຸຬສທິສາ ຈ ໂຘຕມຸຕ຺ຕສທິສາ ຈ ສຸວຓ຺ຓສທິສາ ຈ ຘາຕຸໂຍ ອວສິສ຺ສິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທີຆາຍຸກພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ສຣີຣໍ ສຸວຓ຺ຓກ຺ຂນ຺ຘສທິສໍ ເອກເມວ ໂຫຕິ. ຠຄວາ ປນ – ‘‘ອຫໍ ນ ຈິຣໍ ຐຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍາມິ, ມຍ຺ຫໍ ສາສນໍ ຕາວ ສພ຺ພຕ຺ຖ ນ ວິຕ຺ຖາຣິຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສາປິ ເມ ສາສປມຕ຺ຕມ຺ປິ ຘາຕຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐາເນ ເຈຕິຍໍ ກຕ຺ວາ ປຣິຈຣນ຺ໂຕ ມຫາຊໂນ ສຄ຺ຄປຣາຍໂຓ ໂຫຕູ’’ຕິ ຘາຕູນໍ ວິກິຣຓໍ ອຘິຏ຺ຐາສິ. ກຕິ, ປນສ຺ສ ຘາຕຸໂຍ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓາ, ກຕິ ນ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓາຕິ. ຈຕສ຺ໂສ ທາຐາ, ທ຺ເວ ອກ຺ຂກາ, ອຸຓ຺ຫີສນ຺ຕິ ອິມາ ສຕ຺ຕ ຘາຕຸໂຍ ນ ວິປ຺ປກິຣິໍສຸ, ເສສາ ວິປ຺ປກິຣິໍສູຕິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພຂຸທ຺ທກາ ຘາຕຸ ສາສປພີຊມຕ຺ຕາ ອໂຫສິ, ມຫາຘາຕຸ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນຕຓ຺ຑຸລມຕ຺ຕາ, ອຕິມຫຕີ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນມຸຄ຺ຄມຕ຺ຕາຕິ.

ອຸທກຘາຣາຕິ ອຄ຺ຄພາຫຸມຕ຺ຕາປິ ຊງ຺ຆມຕ຺ຕາປິ ຕາລກ຺ຂນ຺ຘມຕ຺ຕາປິ ອຸທກຘາຣາ ອາກາສໂຕ ປຕິຕ຺ວາ ນິພ຺ພາເປສິ. ອຸທກສາລໂຕຕິ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຐິຕສາລຣຸກ຺ເຂ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕສມ຺ປິ ຫິ ຂນ຺ຘນ຺ຕຣວິຏປນ຺ຕເຣຫິ ອຸທກຘາຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ນິພ຺ພາເປສຸໍ. ຠຄວໂຕ ຈິຕໂກ ມຫນ຺ໂຕ. ສມນ຺ຕາ ປຖວິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາປິ ນງ຺ຄລສີສມຕ຺ຕາ ອຸທກວຏ຺ຏິ ຜລິກວຏໍສກສທິສາ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຈິຕກເມວ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ຄນ຺ໂຘທເກນາຕິ ສຸວຓ຺ຓຆເຏ ຣຊຕຆເຏ ຈ ປູເຣຕ຺ວາ ອາຠຕນານາຄນ຺ໂຘທເກນ. ນິພ຺ພາເປສຸນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓມຍຣຊຕມເຍຫິ ອຏ຺ຐທຓ຺ຑເກຫິ ວິກິຣິຕ຺ວາ ຈນ຺ທນຈິຕກໍ ນິພ຺ພາເປສຸໍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ຈິຕເກ ຌາຍມາເນ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຐິຕສາລຣຸກ຺ຂານໍ ສາຂນ຺ຕເຣຫິ ວິຏປນ຺ຕເຣຫິ ປຕ຺ຕນ຺ຕເຣຫິ ຊາລາ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປຕ຺ຕໍ ວາ ສາຂາ ວາ ປຸປ຺ຜໍ ວາ ທຑ຺ຒາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ກິປິລ຺ລິກາປິ ມກ຺ກຏກາປິ ຊາລານໍ ອນ຺ຕເຣເນວ ວິຈຣນ຺ຕິ. ອາກາສໂຕ ປຕິຕອຸທກຘາຣາສຸປິ ສາລຣຸກ຺ເຂຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕອຸທກຘາຣາສຸປິ ປຖວິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂນ຺ຕອຸທກຘາຣາສຸປິ ຘມ຺ມກຖາວ ປມາຓໍ. ເອວໍ ຈິຕກໍ ນິພ຺ພາເປຕ຺ວາ ປນ ມລ຺ລຣາຊາໂນ ສນ຺ຖາຄາເຣ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິຍຄນ຺ຘປຣິຠຓ຺ຑໍ ກາເຣຕ຺ວາ ລາຊປຎ຺ຈມານິ ປຸປ຺ຜານິ ວິກິຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ເຈລວິຕານໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຕາຣກາທີຫິ ຂຈິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຘທາມມາລາທາມຣຕນທາມານິ ໂອລມ຺ເພຕ຺ວາ ສນ຺ຖາຄາຣໂຕ ຍາວ ມກຸຏພນ຺ຘນສງ຺ຂາຕາ ສີສປສາຘນມງ຺ຄລສາລາ, ຕາວ ອຸໂຠຫິ ປສ຺ເສຫິ ສາຓິກິລຎ຺ຊປຣິກ຺ເຂປໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອຸປຣິ ເຈລວິຕານໍ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຕາຣກາທີຫິ ຂຈິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖປິ ຄນ຺ຘທາມມາລາທາມຣຕນທາມານິ ໂອລມ຺ເພຕ຺ວາ ມຓິທຓ຺ຑວຓ຺ເຓຫິ ເວຓູຫິ ຈ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓທ຺ຘເຊ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ສມນ຺ຕາ ວາຕປຏາກາ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຸສມ຺ມຏ຺ຐາສຸ ວີຖີສຸ ກທລິໂຍ ຈ ປຸຓ຺ຓຆເຏ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ທຓ຺ຑກທີປິກາ ຊາເລຕ຺ວາ ອລງ຺ກຕຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ເຘ ສຫ ຘາຕູຫິ ສຸວຓ຺ຓໂທຓິໍ ຐເປຕ຺ວາ ມາລາຄນ຺ຘາທີຫິ ປູເຊນ຺ຕາ ສາຘຸກີຬິຕໍ ກີຬນ຺ຕາ ອນ຺ໂຕນຄຣໍ ປເວເສຕ຺ວາ ສນ຺ຖາຄາເຣ ສຣຠມຍປລ຺ລງ຺ເກ ຐເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຘາເຣສຸໍ. ເອວໍ ກຕ຺ວາ – ‘‘ອຖ ໂຂ ໂກສິນາຣກາ ມລ຺ລາ ຠຄວໂຕ ສຣີຣານິ ສຕ຺ຕາຫໍ ສນ຺ຖາຄາເຣ ສຕ຺ຕິປຎ຺ຊຣໍ ກຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕິປຎ຺ຊຣໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ສຕ຺ຕິຫຕ຺ເຖຫິ ປຸຣິເສຫິ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ. ຘນຸປາກາຣນ຺ຕິ ປຐມໍ ຕາວ ຫຕ຺ຖິກຸມ຺ເຠນ ກຸມ຺ຠໍ ປຫຣນ຺ເຕ ປຣິກ຺ຂິປາເປສຸໍ, ຕໂຕ ອສ຺ເສ ຄີວາຍ ຄີວໍ ປຫຣນ຺ເຕ, ຕໂຕ ຣເຖ ອາຓິໂກຏິຍາ ອາຓິໂກຏິໍ ປຫຣນ຺ເຕ, ຕໂຕ ໂຍເຘ ພາຫຸນາ ພາຫຸໍ ປຫຣນ຺ເຕ. ເຕສໍ ປຣິຍນ຺ເຕ ໂກຏິຍາ ໂກຏິໍ ປຫຣມານານິ ຘນູນິ ປຣິກ຺ຂິປາເປສຸໍ. ອິຕິ ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ ຐານໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ສນ຺ນາຫຄວຈ຺ຉິກໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ອາຣກ຺ຂໍ ສໍວິທຫິໍສຸ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຘນຸປາກາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ’’ຕິ.

ກສ຺ມາ ປເນເຕ ເອວມກໍສູຕິ? ອິໂຕ ປຸຣິເມສຸ ຫິ ທ຺ວີສຸ ສຕ຺ຕາເຫສຸ ເຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຐານນິສຊ຺ໂຊກາສໍ ກໂຣນ຺ຕາ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ສໍວິທຫນ຺ຕາ ສາຘຸກີຬິກາຍ ໂອກາສໍ ນ ລຠິໍສຸ. ຕໂຕ ເນສໍ ອໂຫສິ – ‘‘ອິມໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ສາຘຸກີຬິຕໍ ກີຬິສ຺ສາມ, ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ປມຕ຺ຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ໂກຈິເທວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຘາຕຸໂຍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ອາຣກ຺ຂໍ ຐເປຕ຺ວາ ກີຬິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເຕ ຕຖາ ເອວມກໍສຸ.