ອາຍຸສງ຺ຂາຣໂອສ຺ສຊ຺ຊນວຓ຺ຓນາ

໑໖໙. ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອສ຺ສຊີຕິ ສຕິໍ ສູປຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ ຎາເຓນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິ, ປຊຫິ. ຕຕ຺ຖ ນ ຠຄວາ ຫຕ຺ເຖນ ເລຑ຺ຑຸໍ ວິຍ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອສ຺ສຊິ, ເຕມາສມຕ຺ຕເມວ ປນ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ນ ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂອສ຺ສຊີ’’ຕິ. ‘‘ອຸສ຺ສຊ຺ຊີ’’ຕິ ປິ ປາໂຐ. ມຫາຠູມິຈາໂລຕິ ມຫນ຺ໂຕ ປຖວີກມ຺ໂປ. ຕທາ ກິຣ ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ ກມ຺ປິຕ຺ຖ. ຠິໍສນໂກຕິ ຠຍຊນໂກ. ເທວທຸນ຺ທຸຠິໂຍ ຈ ຜລິໍສູຕິ ເທວເຠຣິໂຍ ຜລິໍສຸ, ເທໂວ ສຸກ຺ຂຄຊ຺ຊິຕໍ ຄຊ຺ຊິ, ອກາລວິຊ຺ຊຸລຕາ ນິຈ຺ຉຣິໍສຸ, ຂຓິກວສ຺ສໍ ວສ຺ສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ອຸທານໍ ອຸທາເນສີຕິ ກສ຺ມາ ອຸທາເນສິ? ໂກຈິ ນາມ ວເທຍ຺ຍ – ‘‘ຠຄວາ ປຈ຺ຉໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ – ‘ປຣິນິພ຺ພາຍຖ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິນິພ຺ພາຍຖ, ຠນ຺ເຕ’ຕິ ອຸປທ຺ທຸໂຕ ຠເຍນ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສີ’’ຕິ. ‘‘ຕສ຺ໂສກາໂສ ມາ ໂຫຕຸ, ຠີຕສ຺ສ ອຸທານໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ທີປນຕ຺ຖໍ ປີຕິເວຄວິສ຺ສຏ຺ຐໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສໍ ໂສຓສິງ຺ຄາລາທີນມ຺ປິ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠາວໂຕ ຕຸລິຕໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນນ຺ຕິ ຕຸລໍ. ກິໍ ຕໍ? ກາມາວຈຣກມ຺ມໍ. ນ ຕຸລໍ, ນ ວາ ຕຸລໍ ສທິສມສ຺ສ ອຎ຺ຎໍ ໂລກິຍໍ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕຸລໍ. ກິໍ ຕໍ? ມຫຄ຺ຄຕກມ຺ມໍ. ອຖວາ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣໍ ຕຸລໍ, ອຣູປາວຈຣໍ ອຕຸລໍ. ອປ຺ປວິປາກໍ ວາ ຕຸລໍ, ພຫຸວິປາກໍ ອຕຸລໍ. ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ສມ຺ຠວສ຺ສ ເຫຕຸຠູຕໍ, ປິຓ຺ຑກາຣກໍ ຣາສິກາຣກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠວສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ປຸນພ຺ຠວສງ຺ຂາຣຓກໍ. ອວສ຺ສຊີຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ມຸນີຕິ ພຸທ຺ຘມຸນິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕຕິ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕ. ສມາຫິໂຕຕິ ອຸປຈາຣປ຺ປນາສມາຘິວເສນ ສມາຫິໂຕ. ອຠິນ຺ທິ ກວຈມິວາຕິ ກວຈໍ ວິຍ ອຠິນ຺ທິ. ອຕ຺ຕສມ຺ຠວນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິ ສຎ຺ຊາຕໍ ກິເລສໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ສວິປາກຏ຺ເຐນ ສມ຺ຠວໍ, ຠວາຠິສງ຺ຂາຣຓຏ຺ເຐນ ຠວສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ຈ ລທ຺ຘນາມໍ ຕຸລາຕຸລສງ຺ຂາຕໍ ໂລກິຍກມ຺ມຎ຺ຈ ໂອສ຺ສຊິ. ສງ຺ຄາມສີເສ ມຫາໂຍໂຘ ກວຈໍ ວິຍ ອຕ຺ຕສມ຺ຠວໍ ກິເລສຎ຺ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕ ສມາຫິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອຠິນ຺ທີ’’ຕິ.

ອຖ ວາ ຕຸລນ຺ຕິ ຕຸເລນ຺ໂຕ ຕີເຣນ຺ໂຕ. ອຕຸລຎ຺ຈ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ນິພ຺ພານຎ຺ເຈວ ສມ຺ຠວຎ຺ຈ. ຠວສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ຠວຄາມິກມ຺ມໍ. ອວສ຺ສຊິ ມຸນີຕິ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອນິຈ຺ຈາ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ ນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໓.໓໘) ນເຍນ ຕຸລຍນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘມຸນິ ຠເວ ອາທີນວໍ, ນິພ຺ພາເນ ຈ ອານິສໍສໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ຂນ຺ຘານໍ ມູລຠູຕໍ ຠວສງ຺ຂາຣກມ຺ມໍ – ‘‘ກມ຺ມກ຺ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໘໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕນ ກມ຺ມກ຺ຂຍກເຣນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ອວສ຺ສຊິ. ກຖໍ? ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕ ສມາຫິໂຕ ອຠິນ຺ທິ ກວຈມິວ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ຠວໍ. ໂສ ຫິ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕ ສມຖວເສນ ສມາຫິໂຕຕິ ເອວໍ ປຸພ຺ພຠາຄໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມຖວິປສ຺ສນາພເລນ ກວຈມິວ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິຕໍ, ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ຠວຕ຺ຕາ ‘‘ອຕ຺ຕສມ຺ຠວ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ສພ຺ພກິເລສຊາລໍ ອຠິນ຺ທິ. ກິເລສາຠາເວນ ຈ ກຕກມ຺ມໍ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກຕ຺ຕາ ອວສ຺ສຏ຺ຐໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ກິເລສປ຺ປຫາເນນ ກມ຺ມໍ ປຊຫິ, ປຫີນກິເລສສ຺ສ ຈ ຠຍໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຠີໂຕວ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອສ຺ສຊິ, ອຠີຕຠາວຎາປນຕ຺ຖຎ຺ຈ ອຸທານໍ ອຸທາເນສີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.