ມຊ຺ຌິມສີລວຓ຺ຓນາ

໑໑. ອິທານິ ມຊ຺ຌິມສີລໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ. ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານີຕິ ກມ຺ມຎ຺ຈ ຜລຎ຺ຈ ອິຘໂລກຎ຺ຈ ປຣໂລກຎ຺ຈ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ທິນ຺ນານິ. ‘ອຍໍ ເມ ຎາຕີ’ຕິ ວາ, ‘ມິຕ຺ໂຕ’ຕິ ວາ, ອິທໍ ປຏິກຣິສ຺ສຕິ, ອິທໍ ວາ ເຕນ ກຕປຸພ຺ພນ຺ຕິ ວາ, ເອວໍ ນ ທິນ຺ນານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ທິນ຺ນານິ ຫິ ນ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ໂຠຊນານີຕິ ເທສນາສີສມຕ຺ຕເມຕໍ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຈີວຣານິ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ເສນາສນານິ ເສວມານາ ຄິລານເຠສຊ຺ຊໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມານາຕິ ສພ຺ພເມຕໍ ວຸຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ.

ເສຍ຺ຍຖິທນ຺ຕິ ນິປາໂຕ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ກຕໂມ ໂສ ພີຊຄາມຠູຕຄາໂມ, ຍສ຺ສ ສມາຣມ຺ຠໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕີຕິ. ຕໂຕ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ມູລພີຊນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ມູລພີຊໍ ນາມ ຫລິທ຺ທິ, ສິງ຺ຄິເວຣໍ, ວຈາ, ວຈຕ຺ຕໍ, ອຕິວິສາ, ກຏຸກໂຣຫິຓີ, ອຸສີຣໍ, ຠທ຺ທມຸຕ຺ຕກນ຺ຕິ ເອວມາທິ. ຂນ຺ຘພີຊໍ ນາມ ອສ຺ສຕ຺ໂຖ, ນິຄ຺ໂຣໂຘ, ປິລກ຺ໂຂ, ອຸທຸມ຺ພໂຣ, ກຈ຺ຉໂກ, ກປິຕ຺ຖໂນຕິ ເອວມາທິ. ຜຬຸພີຊໍ ນາມ ອຸຈ຺ຉຸ, ນໂຬ, ເວຬູຕິ ເອວມາທິ. ອຄ຺ຄພີຊໍ ນາມ ອຊ຺ຊກໍ, ຜຓິຊ຺ຊກໍ, ຫິຣິເວຣນ຺ຕິ ເອວມາທິ. ພີຊພີຊໍ ນາມ ປຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ອປຣຓ຺ຓນ຺ຕິ ເອວມາທິ. ສພ຺ພຎ຺ເຫຕໍ ຣຸກ຺ຂໂຕ ວິໂຍຊິຕໍ ວິຣຸຫນສມຕ຺ຖເມວ ‘‘ພີຊຄາໂມ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຣຸກ຺ຂໂຕ ປນ ອວິໂຍຊິຕໍ ອສຸກ຺ຂໍ ‘‘ຠູຕຄາໂມ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠູຕຄາມສມາຣມ຺ໂຠ ປາຈິຕ຺ຕິຍວຕ຺ຖຸ, ພີຊຄາມສມາຣມ຺ໂຠ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໒. ສນ຺ນິຘິກາຣປຣິໂຠຄນ຺ຕິ ສນ຺ນິຘິກຕສ຺ສ ປຣິໂຠຄໍ. ຕຕ຺ຖ ທຸວິຘາ ກຖາ, ວິນຍວເສນ ຈ ສລ຺ເລຂວເສນ ຈ. ວິນຍວເສນ ຕາວ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອນ຺ນໍ ອຊ຺ຊ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ອປຣຊ຺ຊຸ ສນ຺ນິຘິກາຣກໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ປຣິໂຠເຄ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ຘໍ ປນ ສາມເຓຣານໍ ທຕ຺ວາ, ເຕຫິ ລທ຺ຘໍ ຐປາເປຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ສລ຺ເລໂຂ ປນ ນ ໂຫຕິ.

ປານສນ຺ນິຘິມ຺ຫິປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ປານໍ ນາມ ອມ຺ພປານາທີນິ ອຏ຺ຐ ປານານິ, ຍານິ ຈ ເຕສໍ ອນຸໂລມານິ. ເຕສໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ.

ວຕ຺ຖສນ຺ນິຘິມ຺ຫິ ອນຘິຏ຺ຐິຕໍ ອວິກປ຺ປິຕໍ ສນ຺ນິຘິ ຈ ໂຫຕິ, ສລ຺ເລຂຎ຺ຈ ໂກເປຕິ, ອຍໍ ປຣິຍາຍກຖາ. ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ປນ ຕິຈີວຣສນ຺ຕຸຏ຺ເຐນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຍສ຺ສ ປນ ທາຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ໂສ ອຸທ຺ເທສຕ຺ຖາຍ ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉຕ຺ຖາຍ ວາ ຄໂຕ, ອາຄຕມຕ຺ເຕ ທາຕພ຺ພໍ, ອທາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຈີວເຣ ປນ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ສຕິຍາ ປຈ຺ຈາສາຍ ອນຸຎ຺ຎາຕກາລໍ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສູຈິສຸຕ຺ຕຈີວຣກາຣການໍ ອລາເຠນ ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ ວິນຍກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຊິຓ຺ເຓ ປຸນ ອີທິສໍ ກຸໂຕ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປນ ຐເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສນ຺ນິຘິ ຈ ໂຫຕິ, ສລ຺ເລຂຎ຺ຈ ໂກເປຕິ.

ຍານສນ຺ນິຘິມ຺ຫິ ຍານໍ ນາມ ວຍ຺ຫໍ, ຣໂຖ, ສກຏໍ, ສນ຺ທມານິກາ, ສິວິກາ, ປາຏງ຺ກີຕິ; ເນຕໍ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ຍານໍ. ອຸປາຫນາ ປນ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ຍານໍເຍວ. ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຫິ ເອໂກ ອຣຎ຺ຎຕ຺ຖາຍ, ເອໂກ ໂຘຕປາທກຕ຺ຖາຍາຕິ, ອຸກ຺ກໍສໂຕ ທ຺ເວ ອຸປາຫນສງ຺ຆາຏາ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ. ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຊິຓ຺ເຓ ອຎ຺ຎໍ ກຸໂຕ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຫິ ຐເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສນ຺ນິຘິ ຈ ໂຫຕິ, ສລ຺ເລຂຎ຺ຈ ໂກເປຕິ.

ສຍນສນ຺ນິຘິມ຺ຫິ ສຍນນ຺ຕິ ມຎ຺ໂຈ. ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອໂກ ຄພ຺ເຠ, ເອໂກ ທິວາຐາເນຕິ ອຸກ຺ກໍສໂຕ ທ຺ເວ ມຎ຺ຈາ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ລຠິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ທາຕພ຺ໂພ; ອທາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສນ຺ນິຘິ ຈ ໂຫຕິ, ສລ຺ເລຂຎ຺ຈ ໂກເປຕິ.

ຄນ຺ຘສນ຺ນິຘິມ຺ຫິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກຓ຺ຑຸກຈ຺ຉຸຉວິໂທສາທິອາພາເຘ ສຕິ ຄນ຺ຘາ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ເຕ ຄນ຺ເຘ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ໂຣເຄ ວູປສນ຺ເຕ ອຎ຺ເຎສໍ ວາ ອາພາຘິການໍ ທາຕພ຺ພາ, ທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຈງ຺ຄຸລິຆຣຘູປນາທີສຸ ວາ ອຸປເນຕພ຺ພາ. ‘‘ປຸນ ໂຣເຄ ສຕິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ປນ ຐເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສນ຺ນິຘິ ຈ ໂຫຕິ, ສລ຺ເລຂຎ຺ຈ ໂກເປຕິ.

ອາມິສນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາວເສສໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ – ‘‘ຕຖາຣູເປ ກາເລ ອຸປກາຣາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕິລຕຓ຺ຑຸລມຸຄ຺ຄມາສນາຬິເກຣໂລຓມຈ຺ຉມໍສວລ຺ລູຣສປ຺ປິເຕລຄຸຬຠາຊນາທີນິ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຐເປຕິ. ໂສ ວສ຺ສກາເລ ກາລສ຺ເສວ ສາມເຓເຣຫິ ຍາຄຸໍ ປຈາເປຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ສາມເຓຣ, ອຸທກກທ຺ທເມ ທຸກ຺ຂໍ ຄາມໍ ປວິສິຕຸໍ, ຄຈ຺ຉ ອສຸກໍ ກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ວິຫາເຣ ນິສິນ຺ນຠາວໍ ອາໂຣເຈຫິ; ອສຸກກຸລໂຕ ທຘິອາທີນິ ອາຫຣາ’’ຕິ ເປເສຕິ. ຠິກ຺ຂູຫິ – ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ຄາມໍ ປວິສິສ຺ສຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ, ‘‘ທຸປ຺ປເວໂສ, ອາວຸໂສ, ອິທານິ ຄາໂມ’’ຕິ ວທຕິ. ເຕ – ‘‘ໂຫຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫ, ມຍໍ ຠິກ຺ຂໍ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອາຫຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຖ ສາມເຓໂຣປິ ທຘິອາທີນິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ພ຺ຍຎ຺ຊນຎ຺ຈ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຸປເນຕິ, ຕໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ເສວ ອຸປຏ຺ຐາກາ ຠຕ຺ຕໍ ປຫິຓນ຺ຕິ, ຕໂຕປິ ມນາປໍ ມນາປໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ອຖ ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕໂຕປິ ມນາປໍ ມນາປໍ ຄີວາຍາມກໍ ຠຸຎ຺ຊຕິເຍວ. ເອວໍ ຈຕຸມາສມ຺ປິ ວີຕິນາເມຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ – ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ມຸຓ຺ຑກຸຏຸມ຺ພິກຊີວິກໍ ຊີວຕິ, ນ ສມຓຊີວິກ’’ນ຺ຕິ. ເອວຣູໂປ ອາມິສສນ຺ນິຘິ ນາມ ໂຫຕິ.

ຠິກ຺ຂຸໂນ ປນ ວສນຏ຺ຐາເນ ເອກາ ຕຓ຺ຑຸລນາຬິ, ເອໂກ ຄຸຬປິຓ຺ໂຑ, ຈຕຸຠາຄມຕ຺ຕໍ ສປ຺ປີຕິ ເອຕ຺ຕກໍ ນິເຘຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອກາເລ ສມ຺ປຕ຺ຕໂຈຣານໍ ອຕ຺ຖາຍ. ເຕ ຫິ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ອາມິສປຏິສນ຺ຖາຣໍ ອລຠນ຺ຕາ ຊີວິຕາປິ ໂວໂຣເປຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ມາ ສເຈ ເອຕ຺ຕກໍ ນຕ຺ຖິ, ອາຫຣາເປຕ຺ວາປິ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຜາສຸກກາເລ ຈ ຍເທຕ຺ຖ ກປ຺ປິຍໍ, ຕໍ ອຕ຺ຕນາປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກປ຺ປິຍກຸຏິຍໍ ປນ ພຫຸໍ ຐເປນ຺ຕສ຺ສາປິ ສນ຺ນິຘິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ຕຓ຺ຑຸລນາຬິອາທີສຸ ວາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຈຕຸຣຕນມຕ຺ຕໍ ວາ ປິໂລຕິກຂຓ຺ຑໍ ‘‘ອິທໍ ເມ ອຊ຺ຊ ວາ ສ຺ເວ ວາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຐປິຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

໑໓. ວິສູກທສ຺ສເນສຸ ນຈ຺ຈໍ ນາມ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ນຈ຺ຈໍ, ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນາປິ ຄີວໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ວິຕ຺ຖາຣວິນິຈ຺ຉໂຍ ປເນຕ຺ຖ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ສພ຺ເພສຸ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ເຕສຸ ສຸຕ຺ຕປເທສຸ. ອິໂຕ ປຣຎ຺ຫິ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ອວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປໂຍຊນມຕ຺ຕເມວ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມາຕິ.

ເປກ຺ຂນ຺ຕິ ນຏສມຊ຺ຊໍ. ອກ຺ຂານນ຺ຕິ ຠາຣຕຍຸຊ຺ຌນາທິກໍ. ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ ກຖີຍຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປາຓິສ຺ສຣນ຺ຕິ ກໍສຕາຬໍ, ປາຓິຕາຬນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ເວຕາຬນ຺ຕິ ຆນຕາຬໍ, ມນ຺ເຕນ ມຕສຣີຣຸຏ຺ຐາປນນ຺ຕິປິ ເອເກ. ກຸມ຺ຠຖູຓນ຺ຕິ ຈຕຸຣສ຺ສອມ຺ພຓກຕາຬໍ, ກຸມ຺ຠສທ຺ທນ຺ຕິປິ ເອເກ. ໂສຠນກນ຺ຕິ ນຏານໍ ອພ຺ໂຠກ຺ກິຣຓໍ, ໂສຠນກຣໍ ວາ, ປຏິຠານຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຈຓ຺ຑາລນ຺ຕິ ອໂຍຄຸຬກີຬາ, ຈຓ຺ຑາລານໍ ສາຓໂຘວນກີຬາຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ວໍສນ຺ຕິ ເວຬຸໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ກີຬນໍ.

ໂຘວນນ຺ຕິ ອຏ຺ຐິໂຘວນໍ, ເອກຈ຺ເຈສຸ ກິຣ ຊນປເທສຸ ກາລງ຺ກເຕ ຎາຕເກ ນ ຌາເປນ຺ຕິ, ນິຂຓິຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ. ອຖ ເນສໍ ປູຕິຠູຕໍ ກາຍໍ ຎຕ຺ວາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐີນິ ໂຘວິຕ຺ວາ ຄນ຺ເຘຫິ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ. ເຕ ນກ຺ຂຕ຺ຕກາເລ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຏ຺ຐີນິ ຐເປຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ສຸຣາທີນິ ຐເປຕ຺ວາ ໂຣທນ຺ຕາ ປຣິເທວນ຺ຕາ ສຸຣໍ ປິວນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ – ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິເຓສຸ ຊນປເທສຸ ອຏ຺ຐິໂຘວນໍ ນາມ, ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ອນ຺ນມ຺ປິ ປານມ຺ປິ ຂຊ຺ຊມ຺ປິ ໂຠຊ຺ຊມ຺ປິ ເລຍ຺ຍມ຺ປິ ເປຍ຺ຍມ຺ປິ ນຈ຺ຈມ຺ປິ ຄີຕມ຺ປິ ວາທິຕມ຺ປິ. ອຕ຺ເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຘວນໍ, ເນຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ວທາມີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໑໐໗). ເອກຈ຺ເຈ ປນ ອິນ຺ທຊາເລນ ອຏ຺ຐິໂຘວນໍ ໂຘວນນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ.

ຫຕ຺ຖິຍຸທ຺ຘາທີສຸ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເນວ ຫຕ຺ຖິອາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ຍຸຊ຺ຌິຕຸໍ, ນ ເຕ ຍຸຊ຺ຌາເປຕຸໍ, ນ ຍຸຊ຺ຌນ຺ເຕ ທຏ຺ຐຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນິພ຺ພຸທ຺ຘນ຺ຕິ ມລ຺ລຍຸທ຺ຘໍ. ອຸຍ຺ໂຍຘິກນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ສມ຺ປຫາໂຣ ທິສ຺ສຕິ. ພລຄ຺ຄນ຺ຕິ ພລຄຓນຏ຺ຐານໍ. ເສນາພ຺ຍູຫນ຺ຕິ ເສນານິເວໂສ, ສກຏພ຺ຍູຫາທິວເສນ ເສນາຍ ນິເວສນໍ. ອນີກທສ຺ສນນ຺ຕິ – ‘‘ຕໂຍ ຫຕ຺ຖີ ປຈ຺ຉິມໍ ຫຕ຺ຖານີກ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ປາຈິ. ໓໒໔) ນເຍນ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນີກສ຺ສ ທສ຺ສນໍ.

໑໔. ປມາໂທ ເອຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ປມາທຏ຺ຐານໍ. ຊູຕຎ຺ຈ ຕໍ ປມາທຏ຺ຐານຎ຺ຈາຕິ ຊູຕປ຺ປມາທຏ຺ຐານໍ. ເອເກກາຍ ປນ຺ຕິຍາ ອຏ຺ຐ ອຏ຺ຐ ປທານິ ອສ຺ສາຕິ ອຏ຺ຐປທໍ ທສປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອາກາສນ຺ຕິ ອຏ຺ຐປທທສປເທສຸ ວິຍ ອາກາເສເຍວ ກີຬນໍ. ປຣິຫາຣປຖນ຺ຕິ ຠູມິຍໍ ນານາປຖມຓ຺ຑລໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຣິຫຣິຕພ຺ພໍ, ປຖໍ ປຣິຫຣນ຺ຕານໍ ກີຬນໍ. ສນ຺ຕິກນ຺ຕິ ສນ຺ຕິກກີຬນໍ. ເອກຊ຺ຌໍ ຐປິຕາ ສາຣິໂຍ ວາ ສກ຺ຂຣາໂຍ ວາ ອຈາເລນ຺ຕາ ນເຂເນວ ອປເນນ຺ຕິ ຈ ອຸປເນນ຺ຕິ ຈ, ສເຈ ຕຕ຺ຖ ກາຈິ ຈລຕິ, ປຣາຊໂຍ ໂຫຕິ, ເອວຣູປາຍ ກີຬາເຍຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຂລິກນ຺ຕິ ຊູຕຜລເກ ປາສກກີຬນໍ. ຆຏິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ທີຆທຓ຺ຑເກນ ຣສ຺ສທຓ຺ຑກໍ ປຫຣຓກີຬນໍ. ສລາກຫຕ຺ຖນ຺ຕິ ລາຂາຍ ວາ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐິກາຍ ວາ ປິຏ຺ໂຐທເກນ ວາ ສລາກຫຕ຺ຖໍ ເຕເມຕ຺ວາ – ‘‘ກິໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ຠູມິຍໍ ວາ ຠິຕ຺ຕິຍໍ ວາ ຕໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິຣູປທສ຺ສນກີຬນໍ. ອກ຺ຂນ຺ຕິ ຄຸຬກີຬາ. ປງ຺ຄຈີຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຓ຺ຓນາຬິກໍ, ຕໍ ຘມນ຺ຕາ ກີຬນ຺ຕິ. ວງ຺ກກນ຺ຕິ ຄາມທາຣການໍ ກີຬນກໍ ຂຸທ຺ທກນງ຺ຄລໍ. ໂມກ຺ຂຈິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕນກີຬາ, ອາກາເສ ວາ ທຓ຺ຑກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ວາ ສີສໍ ຐເປຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐຸປຣິຍຠາເວນ ປຣິວຕ຺ຕນກີຬາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຈິງ຺ຄຸລິກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕາລປຓ຺ຓາທີຫິ ກຕໍ ວາຕປ຺ປຫາເຣນ ປຣິພ຺ຠມນຈກ຺ກໍ. ປຕ຺ຕາຬ຺ຫກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຓ຺ຓນາຬິກາ. ຕາຍ ວາລຸກາທີນິ ມິນນ຺ຕາ ກີຬນ຺ຕິ. ຣຖກນ຺ຕິ ຂຸທ຺ທກຣຖໍ. ຘນຸກນ຺ຕິ ຂຸທ຺ທກຘນຸເມວ. ອກ຺ຂຣິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ອາກາເສ ວາ ປິຏ຺ຐິຍໍ ວາ ອກ຺ຂຣຊານນກີຬາ. ມເນສິກາ ນາມ ມນສາ ຈິນ຺ຕິຕຊານນກີຬາ. ຍຖາວຊ຺ຊໍ ນາມ ກາຓກຸຓິຂຸຊ຺ຊາທີນໍ ຍໍ ຍໍ ວຊ຺ຊໍ, ຕໍ ຕໍ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ສນກີຬາ.

໑໕. ອາສນ຺ທິນ຺ຕິ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕາສນໍ. ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ປນ ສພ຺ພປເທສຸ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ກຕໍ. ປລ຺ລງ຺ໂກຕິ ປາເທສຸ ວາຬຣູປານິ ຐເປຕ຺ວາ ກໂຕ. ໂຄນໂກຕິ ທີຆໂລມໂກ ມຫາໂກຊໂວ, ຈຕຸຣງ຺ຄຸລາຘິການິ ກິຣ ຕສ຺ສ ໂລມານິ. ຈິຕ຺ຕກນ຺ຕິ ວານວິຈິຕ຺ຕໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓໍ. ປຏິກາຕິ ອຸຓ຺ຓາມໂຍ ເສຕຕ຺ຖຣໂຓ. ປຏລິກາຕິ ຆນປຸປ຺ຜໂກ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣໂຓ. ໂຍ ອາມລກປຕ຺ໂຕຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕູລິກາຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ຕູລານໍ ອຎ຺ຎຕຣປຸຓ຺ຓາ ຕູລິກາ. ວິກຕິກາຕິ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທິຣູປວິຈິຕ຺ໂຣ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣໂຓ. ອຸທ຺ທໂລມີຕິ ອຸຠຍໂຕທສໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓໍ, ເກຈິ ‘‘ເອກໂຕອຸຄ຺ຄຕປຸປ຺ຜ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອກນ຺ຕໂລມີຕິ ເອກໂຕທສໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓໍ. ເກຈິ ‘‘ອຸຠໂຕອຸຄ຺ຄຕປຸປ຺ຜ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ກຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕໍ ໂກເສຍ຺ຍກຏ຺ຏິສ຺ສມຍປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ. ໂກເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕເມວ ໂກສິຍສຸຕ຺ຕມຍປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ. ສຸທ຺ຘໂກເສຍ຺ຍໍ ປນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວິນເຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຕູລິກໍ ສພ຺ພາເນວ ໂຄນກາທີນິ ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕານິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກຸຕ຺ຕກນ຺ຕິ ໂສຬສນ຺ນໍ ນາຏກິຕ຺ຖີນໍ ຐຕ຺ວາ ນຈ຺ຈນໂຍຄ຺ຄໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓໍ. ຫຕ຺ຖຕ຺ຖຣໍ ອສ຺ສຕ຺ຖຣນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສປິຏ຺ຐີສຸ ອຕ຺ຖຣຓອຕ຺ຖຣກາເຍວ. ຣຖຕ຺ຖເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຊິນປ຺ປເວຓີຕິ ອຊິນຈມ຺ເມຫິ ມຎ຺ຈປ຺ປມາເຓນ ສິພ຺ພິຕ຺ວາ ກຕາ ປເວຓີ. ກທລີມິຄປວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓນ຺ຕິ ກທລີມິຄຈມ຺ມໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ເຕນ ກຕໍ ປວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ; ອຸຕ຺ຕມປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ກິຣ ເສຕວຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປຣິ ກທລີມິຄຈມ຺ມໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ສິພ຺ເພຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ສອຸຕ຺ຕຣຈ຺ຉທນ຺ຕິ ສຫ ອຸຕ຺ຕຣຈ຺ຉເທນ, ອຸປຣິພທ຺ເຘນ ຣຕ຺ຕວິຕາເນນ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສຕວິຕານມ຺ປິ ເຫຏ຺ຐາ ອກປ຺ປິຍປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓ ສຕິ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອສຕິ ປນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸຠໂຕໂລຫິຕກູປຘານນ຺ຕິ ສີສູປຘານຎ຺ຈ ປາທູປຘານຎ຺ຈາຕິ ມຎ຺ຈສ຺ສ ອຸຠໂຕໂລຫິຕກໍ ອຸປຘານໍ, ເອຕໍ ນ ກປ຺ປຕິ. ຍໍ ປນ ເອກເມວ ອຸປຘານໍ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ຣຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ ປທຸມວຓ຺ຓໍ ວາ ວິຈິຕ຺ຣໍ ວາ, ສເຈ ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ, ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາອຸປຘານໍ ປນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ອໂລຫິຕການິ ທ຺ເວປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິເຍວ. ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ລຠິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎສໍ ທາຕພ຺ພານິ. ທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ມຎ຺ເຈ ຕິຣິຍໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ທຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ລຠຕິ. ອາສນ຺ທີອາທີສຸ ປນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສນ຺ທິຍາ ປາເທ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ, ປລ຺ລງ຺ກສ຺ສ ວາເຬ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ, ຕູລິກໍ ວິຊເຏຕ຺ວາ ພິມ຺ໂພຫນໍ ກາຕຸໍ, ອວເສສໍ ຠຸມ຺ມຕ຺ຖຣຓໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໒໙໗).

໑໖. ອຸຈ຺ຉາທນາທີສຸ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕທາຣການໍ ສຣີຣຄນ຺ໂຘ ທ຺ວາທສວສ຺ສປຕ຺ຕກາເລ ນສ຺ສຕິ, ເຕສໍ ສຣີຣທຸຄ຺ຄນ຺ຘຫຣຓຕ຺ຖາຍ ຄນ຺ຘຈຸຓ຺ຓາທີຫິ ອຸຈ຺ຉາເທນ຺ຕິ, ເອວຣູປໍ ອຸຈ຺ຉາທນໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປຸຎ຺ຎວນ຺ເຕ ປນ ທາຣເກ ອູຣູສຸ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ເຕເລນ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປາທອູຣຸນາຠິອາທີນໍ ສຓ຺ຐານສມ຺ປາທນຕ຺ຖໍ ປຣິມທ຺ທນ຺ຕິ, ເອວຣູປໍ ປຣິມທ຺ທນໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ນ຺ຫາປນນ຺ຕິ ເຕສໍເຍວ ທາຣການໍ ຄນ຺ຘາທີຫິ ນ຺ຫາປນໍ. ສມ຺ພາຫນນ຺ຕິ ມຫາມລ຺ລານໍ ວິຍ ຫຕ຺ຖປາເທ ມຸຄ຺ຄຣາທີຫິ ປຫຣິຕ຺ວາ ພາຫຸວຑ຺ຒນໍ. ອາທາສນ຺ຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອາທາສໍ ປຣິຫຣິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຎ຺ຊນນ຺ຕິ ອລງ຺ກາຣຎ຺ຊນເມວ. ມາລາຕິ ພທ຺ຘມາລາ ວາ ອພທ຺ຘມາລາ ວາ. ວິເລປນນ຺ຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຉວິຣາຄກຣຓໍ. ມຸຂຈຸຓ຺ຓໍ ມຸຂເລປນນ຺ຕິ ມຸເຂ ກາຬປີຬກາທີນໍ ຫຣຓຕ຺ຖາຍ ມຕ຺ຕິກກກ຺ກໍ ເທນ຺ຕິ, ເຕນ ໂລຫິເຕ ຈລິເຕ ສາສປກກ຺ກໍ ເທນ຺ຕິ, ເຕນ ໂທເສ ຂາທິເຕ ຕິລກກ຺ກໍ ເທນ຺ຕິ, ເຕນ ໂລຫິເຕ ສນ຺ນິສິນ຺ເນ ຫລິທ຺ທິກກ຺ກໍ ເທນ຺ຕິ, ເຕນ ຉວິວຓ຺ເຓ ອາຣູຬ຺ເຫ ມຸຂຈຸຓ຺ຓເກນ ມຸຂໍ ຈຸຓ຺ເຓນ຺ຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ຫຕ຺ຖພນ຺ຘາທີສຸ ຫຕ຺ເຖ ວິຈິຕ຺ຣສງ຺ຂກປາລາທີນິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕິ, ຕໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ສພ຺ພມ຺ປິ ຫຕ຺ຖາຠຣຓໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອປເຣ ສິຂໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ສຸວຓ຺ຓຈີຣກມຸຕ຺ຕລຕາທີຫິ ຈ ຕໍ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ຕິ; ຕໍ ສພ຺ພໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອປເຣ ຈຕຸຫຕ຺ຖທຓ຺ຑໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ປນ ອລງ຺ກຕທຓ຺ຑກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕິ, ຕຖາ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສຣູປາທິວິຈິຕ຺ຕໍ ເຠສຊ຺ຊນາຬິກໍ ສຸປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາມປສ຺ເສ ໂອລຄ຺ຄິຕໍ; ອປເຣ ກຓ຺ຓິກຣຕນປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໂກສໍ ອຕິຕິຂິຓໍ ອສິໍ, ປຎ຺ຈວຓ຺ຓສຸຕ຺ຕສິພ຺ພິຕໍ ມກຣທນ຺ຕກາທິວິຈິຕ຺ຕໍ ຉຕ຺ຕໍ, ສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິວິຈິຕ຺ຣາ ໂມຣປິຎ຺ຉາທິປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ອຸປາຫນາ, ເກຈິ ຣຕນມຕ຺ຕາຍາມໍ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລວິຕ຺ຖຕໍ ເກສນ຺ຕປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເມຆມຸເຂ ວິຊ຺ຊຸລຕໍ ວິຍ ນລາເຏ ອຸຓ຺ຫີສປຏ຺ຏໍ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ຈູຬາມຓິໍ ຘາເຣນ຺ຕິ, ຈາມຣວາລພີຊນິໍ ຘາເຣນ຺ຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

໑໗. ອນິຍ຺ຍານິກຕ຺ຕາ ສຄ຺ຄໂມກ຺ຂມຄ຺ຄານໍ ຕິຣຈ຺ຉານຠູຕາ ກຖາຕິ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ. ຕຕ຺ຖ ຣາຊານໍ ອາຣພ຺ຠ ມຫາສມ຺ມໂຕ ມນ຺ຘາຕາ ຘມ຺ມາໂສໂກ ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວຕິອາທິນາ ນເຍນ ປວຕ຺ຕາ ກຖາ ຣາຊກຖາ. ເອສ ນໂຍ ໂຈຣກຖາທີສຸ. ເຕສຸ ອສຸໂກ ຣາຊາ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍຕິອາທິນາ ນເຍນ ເຄຫສ຺ສິຕກຖາວ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ ໂຫຕິ. ໂສປິ ນາມ ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ ຂຍໍ ຄໂຕຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐານຠາເວ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂຈເຣສຸ ມູລເທໂວ ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ, ເມຆມາໂລ ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວຕິ ເຕສໍ ກມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອໂຫ ສູຣາຕິ ເຄຫສ຺ສິຕກຖາວ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ. ຍຸທ຺ເຘປິ ຠາຣຕຍຸທ຺ຘາທີສຸ ອສຸເກນ ອສຸໂກ ເອວໍ ມາຣິໂຕ, ເອວໍ ວິທ຺ໂຘຕິ ກາມສ຺ສາທວເສເນວ ກຖາ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ. ເຕປິ ນາມ ຂຍໍ ຄຕາຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກມ຺ມຏ຺ຐານເມວ ໂຫຕິ. ອປິ ຈ ອນ຺ນາທີສຸ ເອວໍ ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ຄນ຺ຘວນ຺ຕໍ ຣສວນ຺ຕໍ ຜສ຺ສສມ຺ປນ຺ນໍ ຂາທິມ຺ຫ ຠຸຎ຺ຊິມ຺ຫາຕິ ກາມສ຺ສາທວເສນ ກເຖຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສາຕ຺ຖກໍ ປນ ກຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ເອວໍ ວຓ຺ຓາທິສມ຺ປນ຺ນໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ສຍນໍ ມາລໍ ຄນ຺ຘໍ ສີລວນ຺ຕານໍ ອທມ຺ຫ, ເຈຕິເຍ ປູຊໍ ກຣິມ຺ຫາຕິ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຎາຕິກຖາທີສຸ ປນ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕກາ ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ປຸພ຺ເພ ມຍໍ ເອວໍ ວິຈິຕ຺ເຣຫິ ຍາເນຫິ ວິຈຣິມ຺ຫາ’’ຕິ ວາ ອສ຺ສາທວເສນ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສາຕ຺ຖກໍ ປນ ກຕ຺ວາ ‘‘ເຕປິ ໂນ ຎາຕກາ ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ວາ ‘‘ປຸພ຺ເພ ມຍໍ ເອວຣູປາ ອຸປາຫນາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອທມ຺ຫາ’’ຕິ ວາ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຄາມກຖາປິ ສຸນິວິຏ຺ຐທຸນ຺ນິວິຏ຺ຐສຸຠິກ຺ຂທຸພ຺ຠິກ຺ຂາທິວເສນ ວາ ‘‘ອສຸກຄາມວາສິໂນ ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ ວາ ເອວໍ ອສ຺ສາທວເສນ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສາຕ຺ຖກໍ ປນ ກຕ຺ວາ ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຂຍວຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນິຄມນຄຣຊນປທກຖາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອິຕ຺ຖິກຖາປິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາທີນິ ປຏິຈ຺ຈ ອສ຺ສາທວເສນ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ ຂຍວຍໍ ຄຕາຕິ ເອວເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ສູຣກຖາປິ ‘ນນ຺ທິມິຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຍໂຘ ສູໂຣ ອໂຫສີ’ຕິ ອສ຺ສາທວເສນ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສທ຺ໂຘ ອໂຫສິ ຂຍໍ ຄໂຕຕິ ເອວເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ວິສິຂາກຖາປິ ‘‘ອສຸກາ ວິສິຂາ ສຸນິວິຏ຺ຐາ ທຸນ຺ນິວິຏ຺ຐາ ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ ອສ຺ສາທວເສນ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ ຂຍວຍໍ ຄຕາຕິ ເອວເມວ ວຏ຺ຏຕິ.

ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານກຖາຕິ ອຸທກຏ຺ຐານກຖາ, ອຸທກຕິຕ຺ຖກຖາຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ກຸມ຺ຠທາສິກຖາ ວາ, ສາປິ ‘‘ປາສາທິກາ ນຈ຺ຈິຕຸໍ ຄາຍິຕຸໍ ເຉກາ’’ຕິ ອສ຺ສາທວເສນ ນ ວຏ຺ຏຕິ; ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາຕິອາທິນາ ນເຍເນວ ວຏ຺ຏຕິ. ປຸພ຺ພເປຕກຖາຕິ ອຕີຕຎາຕິກຖາ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕມານຎາຕິກຖາສທິໂສ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ນານຕ຺ຕກຖາຕິ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມກຖາຫິ ວິມຸຕ຺ຕາ ອວເສສາ ນານາສຠາວາ ນິຣຕ຺ຖກກຖາ. ໂລກກ຺ຂາຍິກາຕິ ອຍໍ ໂລໂກ ເກນ ນິມ຺ມິໂຕ, ອສຸເກນ ນາມ ນິມ຺ມິໂຕ. ກາໂກ ເສໂຕ, ອຏ຺ຐີນໍ ເສຕຕ຺ຕາ; ພລາກາ ຣຕ຺ຕາ. ໂລຫິຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ເອວມາທິກາ ໂລກາຍຕວິຕຓ຺ຑສລ຺ລາປກຖາ.

ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກາ ນາມ ກສ຺ມາ ສມຸທ຺ໂທ ສາຄໂຣ? ສາຄຣເທເວນ ຂໂຕ, ຕສ຺ມາ ສາຄໂຣ. ຂໂຕ ເມຕິ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຍ ສຍໍ ນິເວທິຕຕ຺ຕາ ‘‘ສມຸທ຺ໂທ’’ຕິ ເອວມາທິກາ ນິຣຕ຺ຖກາ ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍນກຖາ. ຠໂວຕິ ວຸຑ຺ຒິ. ອຠໂວຕິ ຫານິ. ອິຕິ ຠໂວ, ອິຕິ ອຠໂວຕິ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ນິຣຕ຺ຖກກາຣຓໍ ວຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕກຖາ ອິຕິຠວາຠວກຖາ.

໑໘. ວິຄ຺ຄາຫິກກຖາຕິ ວິຄ຺ຄຫກຖາ, ສາຣມ຺ຠກຖາ. ຕຕ຺ຖ ສຫິຕໍ ເມຕິ ມຍ຺ຫໍ ວຈນໍ ສຫິຕໍ ສິລິຏ຺ຐໍ ອຕ຺ຖຍຸຕ຺ຕໍ ກາຣຓຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສຫິຕໍ ເຕຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ວຈນໍ ອສຫິຕໍ ອສິລິຏ຺ຐໍ. ອຘິຈິຓ຺ຓໍ ເຕ ວິປຣາວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ທີຆຣຕ຺ຕາຈິຓ຺ຓວເສນ ສຸປ຺ປຄຸຓໍ, ຕໍ ມຍ຺ຫໍ ເອກວຈເນເນວ ວິປຣາວຕ຺ຕໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຐິຕໍ, ນ ກິຎ຺ຈິ ຊານາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາໂຣປິໂຕ ເຕ ວາໂທຕິ ມຍາ ຕວ ໂທໂສ ອາໂຣປິໂຕ. ຈຣ ວາທປ຺ປໂມກ຺ຂາຍາຕິ ໂທສໂມຈນຕ຺ຖໍ ຈຣ, ວິຈຣ; ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສິກ຺ຂາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິພ຺ເພເຐຫິ ວາ ສເຈ ປໂຫສີຕິ ອຖ ສຍໍ ປໂຫສິ, ອິທານິເມວ ນິພ຺ເພເຐຫີຕິ.

໑໙. ທູເຕຍ຺ຍກຖາຍໍ ອິຘ ຄຈ຺ຉາຕິ ອິໂຕ ອສຸກໍ ນາມ ຐານໍ ຄຈ຺ຉ. ອມຸຕ຺ຣາຄຈ຺ຉາຕິ ຕໂຕ ອສຸກໍ ນາມ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉ. ອິທໍ ຫຣາຕິ ອິໂຕ ອິທໍ ນາມ ຫຣ. ອມຸຕ຺ຣ ອິທໍ ອາຫຣາຕິ ອສຸກຏ຺ຐານໂຕ ອິທໍ ນາມ ອິຘ ອາຫຣ. ສງ຺ເຂປໂຕ ປນ ອິທໍ ທູເຕຍ຺ຍໍ ນາມ ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ສຫຘມ຺ມິເກ ຣຕນຕ຺ຕຍສ຺ສ ອຸປກາຣປຏິສໍຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄິຫີສາສນໍ ອຎ຺ເຎສໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

໒໐. ກຸຫກາຕິອາທີສຸ ຕິວິເຘນ ກຸຫນວຕ຺ຖຸນາ ໂລກໍ ກຸຫຍນ຺ຕິ, ວິມ຺ຫາປຍນ຺ຕີຕິ ກຸຫກາ. ລາຠສກ຺ກາຣຕ຺ຖິກາ ຫຸຕ຺ວາ ລປນ຺ຕີຕິ ລປກາ. ນິມິຕ຺ຕໍ ສີລເມເຕສນ຺ຕິ ເນມິຕ຺ຕິກາ. ນິປ຺ເປໂສ ສີລເມເຕສນ຺ຕິ ນິປ຺ເປສິກາ. ລາເຠນ ລາຠໍ ນິຊິຄີສນ຺ຕິ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ປຣິເຍສນ຺ຕີຕິ ລາເຠນ ລາຠໍ ນິຊິຄີສິຕາໂຣ. ກຸຫນາ, ລປນາ, ເນມິຕ຺ຕິກຕາ, ນິປ຺ເປສິກຕາ, ລາເຠນ ລາຠໍ ນິຊິຄີສນຕາຕິ ເອຕາຫິ ສມນ຺ນາຄຕານໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາເຣນ ປເນຕາ ກຸຫນາທິກາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ສີລນິທ຺ເທເສເຍວ ປາຬິຎ຺ຈ ອຏ຺ຐກຖຎ຺ຈ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປກາສິຕາຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ມຊ຺ຌິມສີລໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ.