ທິຏ຺ຐິຄຕິກາຘິຏ຺ຐານວຏ຺ຏກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໔໔. ອິທານິ ຕຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສສ຺ສຕວາທາ ສສ຺ສຕໍ ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ໂລກຎ຺ຈ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ຈຕູຫິ ວຕ຺ຖູຫິ, ເຍປິ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕິກາຕິອາທິນາ ນເຍນ ສພ຺ພທິຏ຺ຐິເວທຍິຕານິ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ກສ຺ມາ? ອຸປຣິ ຜສ຺ເສ ປກ຺ຂິປນຕ຺ຖາຍ. ກຖໍ? ສພ຺ເພ ເຕ ຉຫິ ຜສ຺ສາຍຕເນຫິ ຜຸສ຺ສ ຜຸສ຺ສ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ຉ ຜສ຺ສາຍຕນານິ ນາມ – ຈກ຺ຂຸຜສ຺ສາຍຕນໍ, ໂສຕຜສ຺ສາຍຕນໍ, ຆານຜສ຺ສາຍຕນໍ, ຊິວ຺ຫາຜສ຺ສາຍຕນໍ, ກາຍຜສ຺ສາຍຕນໍ, ມໂນຜສ຺ສາຍຕນນ຺ຕິ ອິມານິ ຉ. ສຎ຺ຊາຕິ-ສໂມສຣຓ-ກາຣຓ-ປຓ຺ຓຕ຺ຕິມຕ຺ຕຕ຺ເຖສຸ ຫິ ອຍໍ ອາຍຕນສທ຺ໂທ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຕ຺ຖ – ‘‘ກມ຺ໂພໂຊ ອສ຺ສານໍ ອາຍຕນໍ, ຄຸນ຺ນໍ ທກ຺ຂິຓາປໂຖ’’ຕິ ສຎ຺ຊາຕິຍໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ສຎ຺ຊາຕິຏ຺ຐາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ມໂນຣເມ ອາຍຕເນ, ເສວນ຺ຕິ ນໍ ວິຫງ຺ຄມາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໕.໓໘) ສໂມສຣເຓ. ‘‘ສຕິ ສຕິອາຍຕເນ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໐໒) ກາຣເຓ. ‘‘ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ປຓ຺ຓກຸຏີສຸ ສມ຺ມນ຺ຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໕໕) ປຓ຺ຓຕ຺ຕິມຕ຺ເຕ. ສ຺ວາຍມິຘ ສຎ຺ຊາຕິອາທິອຕ຺ຖຕ຺ຕເຍປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຈກ຺ຂາທີສຸ ຫິ ຜສ຺ສປຎ຺ຈມກາ ຘມ຺ມາ ສຎ຺ຊາຍນ຺ຕິ ສໂມສຣນ຺ຕິ, ຕານິ ຈ ເຕສໍ ກາຣຓນ຺ຕິ ອາຍຕນານິ. ອິຘ ປນ ‘‘ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ, ຕິຓ຺ຓໍ ສງ຺ຄຕິ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໔໓) ອິມິນາ ນເຍນ ຜສ຺ສສີເສເນວ ເທສນໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຜສ຺ສໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍປຣມ຺ປຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຜສ຺ສາຍຕນາທີນິ ວຸຕ຺ຕານິ.

ຜຸສ຺ສ ຜຸສ຺ສ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີຕິ ຜຸສິຕ຺ວາ ຜຸສິຕ຺ວາ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ອາຍຕນານໍ ຜຸສນກິຈ຺ຈໍ ວິຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ນ ເຕສໍ ຜຸສນກິຈ຺ຈຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ນ ຫິ ອາຍຕນານິ ຜຸສນ຺ຕິ, ຜສ຺ໂສວ ຕໍ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຜຸສຕິ, ອາຍຕນານິ ປນ ຜສ຺ເສ ອຸປນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕານິ; ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພ ເຕ ຉ ຜສ຺ສາຍຕນສມ຺ຠເວນ ຜສ຺ເສນ ຣູປາທີນິ ອາຣມ຺ມຓານິ ຜຸສິຕ຺ວາ ຕໍ ທິຏ຺ຐິເວທນໍ ປຏິສໍເວທຍນ຺ຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເຕສໍ ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາຕິອາທີສຸ ເວທນາຕິ ຉ ຜສ຺ສາຍຕນສມ຺ຠວາ ເວທນາ. ສາ ຣູປຕຓ຺ຫາທິເຠທາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຕສໍ ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ’’ຕິ. ສາ ປນ ຈຕຸພ຺ພິຘສ຺ສ ອຸປາທານສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາ ເຈວ ສຫຊາຕໂກຏິຍາ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ອຸປາທານໍ ຠວສ຺ສ. ຠໂວ ຊາຕິຍາ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

ຊາຕີຕິ ປເນຕ຺ຖ ສວິກາຣາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ຊາຕິ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ເຈວ ໂສກາທີນຎ຺ຈ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຖາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕາ. ອິຘ ປນສ຺ສ ປໂຍຊນມຕ຺ຕເມວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຠຄວາ ຫິ ວຏ຺ຏກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ – ‘‘ປຸຣິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ, ‘ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອວິຊ຺ຊາ ນາໂຫສິ, ອຖ ປຈ຺ຉາ ສມຠວີ’ຕິ ເອວຎ຺ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຖ ຈ ປນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ‘‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ອວິຊ຺ຊາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໖໑) ເອວໍ ອວິຊ຺ຊາສີເສນ ວາ, ປຸຣິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ຠວຕຓ຺ຫາຍ…ເປ… ‘‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຠວຕຓ຺ຫາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໖໒) ເອວໍ ຕຓ຺ຫາສີເສນ ວາ, ປຸຣິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ຠວທິຏ຺ຐິຍາ…ເປ… ‘‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຠວທິຏ຺ຐີ’’ຕິ ເອວໍ ທິຏ຺ຐິສີເສນ ວາ ກເຖສິ’’. ອິຘ ປນ ທິຏ຺ຐິສີເສນ ກເຖນ຺ໂຕ ເວທນາຣາເຄນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ທິຏ຺ຐິໂຍ ກເຖຕ຺ວາ ເວທນາມູລກໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ກເຖສິ. ເຕນ ອິທໍ ທສ຺ເສຕິ – ‘‘ເອວເມເຕ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ, ອິທໍ ທສ຺ສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕີສຸ ຠເວສຸ ຈຕູສຸ ໂຍນີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຄຕີສຸ ສຕ຺ຕສຸ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕີສຸ ນວສຸ ສຕ຺ຕາວາເສສຸ ອິໂຕ ເອຕ຺ຖ ເອຕ຺ໂຕ ອິຘາຕິ ສນ຺ຘາວນ຺ຕາ ສໍສຣນ຺ຕາ ຍນ຺ເຕ ຍຸຕ຺ຕໂຄໂຓ ວິຍ, ຖມ຺ເຠ ອຸປນິພທ຺ຘກຸກ຺ກຸໂຣ ວິຍ, ວາເຕນ ວິປ຺ປນ຺ນຏ຺ຐນາວາ ວິຍ ຈ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂເມວ ອນຸປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີ’’ຕິ.