໒. ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ

໒໐໖-໒໑໔. ອິທານິ ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຣິຍສຈ຺ຈານີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ນິປ຺ປເທສໂຕ ປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາຕໍ ສມຸທຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣິຍສຈ຺ຈານີຕິ ຫິ ວຸຕ຺ເຕ ອວເສສາ ຈ ກິເລສາ, ອວເສສາ ຈ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ຕີຓິ ຈ ກຸສລມູລານິ ສາສວານິ, ອວເສສາ ຈ ສາສວາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ນ ຈ ເກວລໍ ຕຓ຺ຫາວ ທຸກ຺ຂໍ ສມຸທາເນຕິ, ອິເມປິ ອວເສສາ ຈ ກິເລສາທໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ສມຸທາເນນ຺ຕິເຍວ. ອິຕິ ອິເມປິ ປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ຂໍ ສມຸທາເນນ຺ຕິເຍວາຕິ ນິປ຺ປເທສໂຕ ປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາຕໍ ສມຸທຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຣິຍສຈ຺ຈານີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ນິທ຺ເທສວາເຣ ຈ ເນສໍ ປຐມໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສຸຂນິທ຺ເທສຕ຺ຖໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐ ‘‘ອວເສສາ ຈ ກິເລສາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ສຸຂນິທ຺ເທສໍ ໂຫຕິ. ນິໂຣຘສຈ຺ຈມ຺ເປຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານໍ ‘‘ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ອວເສສານຎ຺ຈ ກິເລສານໍ ປຫານ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສມຸທຍສ຺ສ ປຫານວເສນ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ ປເນຕ຺ຖ ປຐມຊ຺ຌານິກໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄວເສນ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິຍໍ ວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ເທສນານຍສ຺ສ ມຸຂມຕ຺ຕເມວ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ຕຕ຺ຖ ນຍເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕໍ ອຸປຣິ ປກາສຍິສ຺ສາມ.

ຍສ຺ມາ ປນ ນ ເກວລໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄວ ປຏິປທາ ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂຂ ປນສ຺ສ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ອາຊີໂວ ສຸປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໔໓໓) ວຈນໂຕ ປນ ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສຍວເສນ ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກປິ ມຄ຺ໂຄ ປຏິປທາ ເອວາຕິ ເທສິໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກວາໂຣປິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ຍສ຺ມາ ຈ ນ ເກວລໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກປຎ຺ຈງ຺ຄິກມຄ຺ຄາວ ປຏິປທາ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາ ປນ ອຕິເຣກປຎ຺ຎາສຘມ຺ມາປິ ປຏິປທາ ເອວ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕຕິໂຍ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວາໂຣປິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອວເສສາ ຘມ຺ມາ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິທໍ ປຣິຫາຍຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສທິສເມວ.

ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກວາຣສ຺ສ ‘‘ຕຓ຺ຫາຍ ອວເສສານຎ຺ຈ ກິເລສານໍ ປຫານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ປຐມໂກຏ຺ຐາເສ ຕາວ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄ ຌານາຠິນິເວເສ ສຸທ຺ຘິກປຏິປທາ, ສຸທ຺ຘິກສຸຎ຺ຎຕາ, ສຸຎ຺ຎຕປຏິປທາ, ສຸທ຺ຘິກອປ຺ປຓິຫິຕໍ, ອປ຺ປຓິຫິຕປຏິປທາຕິ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ວາເຣສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກນຍານໍ ວເສນ ທສ ນຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ເສເສສຸປີຕິ ວີສຕິຍາ ອຠິນິເວເສສຸ ທ຺ເວ ນຍສຕານິ. ຕານິ ຈຕູຫິ ອຘິປຕີຫິ ຈຕຸຄ຺ຄຸຓິຕານິ ອຏ຺ຐ. ອິຕິ ສຸທ຺ຘິການິ ທ຺ເວ ສາຘິປຕີ ອຏ຺ຐາຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ນຍສຫສ຺ສໍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຈ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄ, ເອວໍ ເສສມຄ຺ເຄສຸປີຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ນຍສຫສ຺ສານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ປຐມໂກຏ຺ຐາເສ ຈຕ຺ຕາຣິ, ເອວໍ ເສເສສຸປີຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກວາເຣ ປຎ຺ຈສຸ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ວີສຕິ ນຍສຫສ຺ສານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກວາເຣ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວາເຣ ຈາຕິ ສພ຺ພານິປິ ສຏ຺ຐິ ນຍສຫສ຺ສານິ ສຕ຺ຖາຣາ ວິຠຕ຺ຕານິ. ປາຬິ ປນ ສງ຺ເຂເປນ ອາຄຕາ. ເອວມິທໍ ຕິວິຘມຫາວາຣໍ ປຎ຺ຈທສໂກຏ຺ຐາສໍ ສຏ຺ຐິນຍສຫສ຺ສປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍໍ ນາມ ນິທ຺ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ.