(໔.) ຈຕຸກ຺ກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໙໓໙. ຈຕຸກ຺ກນິທ຺ເທເສ ຕຓ຺ຫຸປ຺ປາເທສຸ ຈີວຣເຫຕູຕິ ‘ກຕ຺ຖ ມນາປໍ ຈີວຣໍ ລຠິສ຺ສາມີ’ຕິ ຈີວຣກາຣຓາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິຕິຠວາຠວເຫຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕີຕິ ນິທສ຺ສນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ; ຍຖາ ຈີວຣາທິເຫຕຸ ເອວໍ ຠວາຠວເຫຕູຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ຠວາຠໂວຕິ ເຈຕ຺ຖ ປຓີຕປຓີຕຕຣານິ ເຕລມຘຸຜາຓິຕາທີນິ ອຘິປ຺ເປຕານິ. ອິເມສໍ ປນ ຈຕຸນ຺ນໍ ຕຓ຺ຫຸປ຺ປາທານໍ ປຫານຕ຺ຖາຍ ປຏິປາຏິຍາວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣິຍວໍສາ ເທສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຄຕິຄມເນສຸ ຉນ຺ທາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຉນ຺ເທນ ເປເມນ ອຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກໂຣຕິ. ປຣປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ‘ອຍໍ ເມ ມິຕ຺ໂຕ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ໂຐ ວາ ສມ຺ຠຕ຺ໂຕ ວາ ຎາຕໂກ ວາ ລຎ຺ຊໍ ວາ ປນ ເມ ເທຕີ’ຕິ ຉນ຺ທວເສນ ອສ຺ສາມິກໍ ສາມິກໍ ກໂຣຕິ – ອຍໍ ຉນ຺ທາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ນາມ. ໂຍ ‘ອຍໍ ເມ ເວຣີ’ຕິ ປກຕິເວຣວເສນ ວາ ຕງ຺ຂຓຸປ຺ປນ຺ນໂກຘວເສນ ວາ ສາມິກໍ ອສ຺ສາມິກໍ ກໂຣຕິ – ອຍໍ ໂທສາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ນາມ. ໂຍ ປນ ມນ຺ທຕ຺ຕາ ໂມມູຫຕ຺ຕາ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ວຕ຺ວາ ອສ຺ສາມິກໍ ສາມິກໍ ກໂຣຕິ – ອຍໍ ໂມຫາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ນາມ. ໂຍ ປນ ‘ອຍໍ ຣາຊວລ຺ລໂຠ ວາ ວິສມນິສ຺ສິໂຕ ວາ ອນຕ຺ຖມ຺ປິ ເມ ກເຣຍ຺ຍາ’ຕິ ຠີໂຕ ອສ຺ສາມິກໍ ສາມິກໍ ກໂຣຕິ – ອຍໍ ຠຍາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ນາມ. ໂຍ ວາ ປນ ຠາຊິຍຏ຺ຐາເນ ກິຎ຺ຈິ ຠາເຊນ຺ໂຕ ‘ອຍໍ ເມ ມິຕ຺ໂຕ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ໂຐ ວາ ສມ຺ຠຕ຺ໂຕ ວາ’ຕິ ເປມວເສນ ອຕິເຣກໍ ເທຕິ, ‘ອຍໍ ເມ ເວຣີ’ຕິ ໂທສວເສນ ອູນກໍ ເທຕິ, ໂມມູຫຕ຺ຕາ ທິນ຺ນາທິນ຺ນໍ ອຊານມາໂນ ກສ຺ສຈິ ອູນກໍ ກສ຺ສຈິ ອຘິກໍ ເທຕິ, ‘ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອທີຍມາເນ ມຍ຺ຫໍ ອນຕ຺ຖມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍາ’ຕິ ຠີໂຕ ກສ຺ສຈິ ອຕິເຣກໍ ເທຕິ, ໂສ ຈຕຸພ຺ພິໂຘປິ ຍຖານຸກ຺ກເມນ ຉນ຺ທາຄຕິອາທີນິ ຄຈ຺ຉຕິ ນາມ. ອຣິຍາ ເອຕາຍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຄຕິ, ອນຣິຍາ ອິມິນາ ອຄຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຄຕິຄມນໍ. ອິມໍ ທ຺ວຍໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ສາຘາຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຉນ຺ເທນ ຄມນໍ ຉນ຺ທຄມນໍ. ອິທໍ ໂທສາທີນໍ ອສາຘາຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສກປກ຺ຂຣາຄຎ຺ຈ ປຣປກ຺ຂໂທສຎ຺ຈ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ອສມຄ຺ຄຠາເວນ ຄມນໍ ວຄ຺ຄຄມນໍ. ອິທໍ ຉນ຺ທໂທສສາຘາຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ວາຣິໂນ ວິຍ ຍຖານິນ຺ນໍ ຄມນນ຺ຕິ ວາຣິຄມນໍ. ອິທໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ສາຘາຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວິປຣິຍາເສສຸ ອນິຈ຺ຈາທີນິ ວຕ຺ຖູນິ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວິປຣີຕໂຕ ເອສນ຺ຕີຕິ ວິປຣິຍາສາ, ສຎ຺ຎາຍ ວິປຣິຍາໂສ ສຎ຺ຎາວິປຣິຍາໂສ. ອິຕເຣສຸປິ ທ຺ວີສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວເມເຕ ຈຕຸນ຺ນໍ ວຕ຺ຖູນໍ ວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ເຍສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ສຎ຺ຎາທີນໍ ວເສນ ທ຺ວາທສ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ອຏ຺ຐ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ປຫີຍນ຺ຕິ. ອສຸເຠ ສຸຠນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາສາ ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄນ ຕນຸກາ ໂຫນ຺ຕິ, ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ປຫີຍນ຺ຕິ. ທຸກ຺ເຂ ສຸຂນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາສາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ປຫີຍນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອນຣິຍໂວຫາເຣສຸ ອນຣິຍໂວຫາຣາຕິ ອນຣິຍານໍ ລາມການໍ ໂວຫາຣາ. ທິຏ຺ຐວາທິຕາຕິ ‘ທິຏ຺ຐໍ ມຍາ’ຕິ ເອວໍ ວາທິຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຕໍ ຕໍ ສມຸຏ຺ຐາປິກເຈຕນາວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຫ ສທ຺ເທນ ເຈຕນາ ກຖິຕາຕິປິ ວຸຕ຺ຕເມວ. ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ເກປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຣິໂຍ ຫິ ອທິສ຺ວາ ວາ ‘ທິຏ຺ຐໍ ມຍາ’ຕິ ທິສ຺ວາ ວາ ‘ນ ທິຏ຺ຐໍ ມຍາ’ຕິ ວຕ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ; ອນຣິໂຍວ ເອວໍ ວທຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ວທນ຺ຕສ຺ສ ເອຕາ ສຫ ສທ຺ເທນ ອຏ຺ຐ ເຈຕນາ ອນຣິຍໂວຫາຣາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ທຸຈ຺ຈຣິເຕສຸ ປຐມຈຕຸກ຺ກໍ ເວຣເຈຕນາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ທຸຕິຍໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕວເສນ.

ຠເຍສຸ ປຐມຈຕຸກ຺ເກ ຊາຕິໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠຍໍ ຊາຕິຠຍໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ຣາຊໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠຍໍ ຣາຊຠຍໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານີຕິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຸທກໍ ໂອໂຣຫນ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຠຍານິ. ມຫາສມຸທ຺ເທ ກິຣ ມຫິນ຺ທວີຈິ ນາມ ສຏ຺ຐິ ໂຍຊນານິ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ. ຄງ຺ຄາວີຈິ ນາມ ປຓ຺ຓາສ. ໂຣຫຓວີຈິ ນາມ ຈຕ຺ຕາລີສ ໂຍຊນານິ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວຣູປາ ອູມິໂຍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠຍໍ ອູມິຠຍໍ ນາມ. ກຸມ຺ຠີລໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠຍໍ ກຸມ຺ຠີລຠຍໍ. ອຸທກາວຏ຺ຏໂຕ ຠຍໍ ອາວຏ຺ຏຠຍໍ. ສຸສຸກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈຓ຺ຑມຈ຺ໂຉ; ຕໂຕ ຠຍໍ ສຸສຸກາຠຍໍ.

ຈຕຸຕ຺ຖຈຕຸກ຺ເກ ອຕ຺ຕານຸວາທຠຍນ຺ຕິ ປາປກມ຺ມິໂນ ອຕ຺ຕານໍ ອນຸວທນ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຠຍໍ. ປຣານຸວາທຠຍນ຺ຕິ ປຣສ຺ສ ອນຸວາທໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຠຍໍ. ທຓ຺ຑຠຍນ຺ຕິ ອຄາຣິກສ຺ສ ຣຎ຺ຎາ ປວຕ຺ຕິຕທຓ຺ຑໍ, ອນຄາຣິກສ຺ສ ວິນຍທຓ຺ຑໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຠຍໍ. ທຸຄ຺ຄຕິຠຍນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອປາເຍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຠຍໍ. ອິຕິ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ຈຕຸກ຺ເກຫິ ໂສຬສ ມຫາຠຍານິ ນາມ ກຖິຕານິ.

ທິຏ຺ຐິຈຕຸກ຺ເກ ຕິມ຺ພຣຸກທິຏ຺ຐິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໘) ນາມ ກຖິຕາ. ຕຕ຺ຖ ສຍໍກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສໂຕ ເວທນາຍ ເອວ ເວທນາ ກຕາຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ທິຏ຺ຐິ. ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ຕສ຺ສາ ເວທນາຍ ປຸພ຺ເພປິ ອຕ຺ຖິຕາ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຍໍ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ ນາມ ໂຫຕິ. ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕຕິ ສຈ຺ຈໂຕ ຖິຣໂຕ. ປຣໍກຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເວທນໂຕ ອຎ຺ຎໍ ເວທນາກາຣຓໍ ເວທນຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສໂຕ ‘ອຎ຺ຎາຍ ເວທນາຍ ອຍໍ ເວທນາ ກຕາ’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ທິຏ຺ຐິ. ເອວໍ ສຕິ ປຸຣິມາຍ ກາຣຓເວທນາຍ ອຸຈ຺ເຉໂທ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຍໍ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ນາມ ໂຫຕິ. ສຍໍກຕຎ຺ຈ ປຣໍກຕຎ຺ຈາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕເນວ ອຕ຺ເຖນ ‘ອຸປຑ຺ຒໍ ສຍໍກຕໍ, ອຸປຑ຺ຒໍ ປເຣນ ກຕ’ນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ທິຏ຺ຐິ – ອຍໍ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ນາມ. ຈຕຸຕ຺ຖາ ອກາຣຓາ ເອວ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ໂຫຕີຕິ ຄຓ຺ຫໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ທິຏ຺ຐິ. ເອວໍ ສຕິ ອຍໍ ອເຫຕຸກທິຏ຺ຐິ ນາມ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຈຕຸກ຺ກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.