ຉຏ຺ຐພລນິທ຺ເທໂສ

໘໑໔. ຉຏ຺ຐພລນິທ຺ເທເສ ອາສຍນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາ ອາສຍນ຺ຕິ ນິວສນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ນິວາສຏ຺ຐານໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ວາ ຍຖາຠູຕໍ ຎາຓໍ ວາ. ອນຸສຍນ຺ຕິ ອປ຺ປຫີນານຸສຍິຕໍ ກິເລສໍ. ຈຣິຕນ຺ຕິ ກາຍາທີຫິ ອຠິສງ຺ຂຕໍ ກຸສລາກຸສລໍ. ອຘິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຊ຺ຌາສຍໍ. ອປ຺ປຣຊກ຺ເຂຕິອາທີສຸ ປຎ຺ຎາມເຍ ອກ຺ຂິມ຺ຫິ ອປ຺ປໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ຣາຄໂທສໂມຫຣຊໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ອປ຺ປຣຊກ຺ຂາ. ຕສ຺ເສວ ມຫນ຺ຕຕາຍ ມຫາຣຊກ຺ຂາ. ອຸຠເຍນາປິ ມນ຺ທກິເລເສ ມຫາກິເລເສ ຈ ສຕ຺ເຕ ທສ຺ເສຕິ. ເຍສໍ ສທ຺ຘາທີນິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຕິກ຺ຂານິ, ເຕ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍາ. ເຍສໍ ຕານິ ມຸທູນິ, ເຕ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍາ. ເຍສໍ ອາສຍາທໂຍ ໂກຏ຺ຐາສາ ສຸນ຺ທຣາ, ເຕ ສ຺ວາກາຣາ. ວິປຣີຕາ ທ຺ວາກາຣາ. ເຍ ກຖິຕກາຣຓໍ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ຕິ, ສຸເຂນ ສກ຺ກາ ໂຫນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາເປຕຸໍ, ເຕ ສຸວິຎ຺ຎາປຍາ. ວິປຣີຕາ ທຸວິຎ຺ຎາປຍາ. ເຍ ອຣິຍມຄ຺ຄປຏິເວຘສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກາ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ນາ, ເຕ ຠພ຺ພາ. ວິປຣີຕາ ອຠພ຺ພາ.

໘໑໕. ເອວໍ ຉຏ຺ຐພລສ຺ສ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ອິທານິ ຍຖາປຏິປາຏິຍາ ຠາເຊນ຺ໂຕ ກຕໂມ ຈ ສຕ຺ຕານໍ ອາສໂຍຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິອາທີນໍ ອຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ນິກ຺ເຂປກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາຍໍ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑໑໐໕) ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ອິຕິ ຠວທິຏ຺ຐິສນ຺ນິສ຺ສິຕາ ວາຕິ ເອວໍ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິໍ ວາ ສນ຺ນິສ຺ສິຕາ. ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ ຫິ ເອຕ຺ຖ ຠວທິຏ຺ຐີຕິ ວຸຕ຺ຕາ; ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ຈ ວິຠວທິຏ຺ຐີຕິ. ສພ຺ພທິຏ຺ຐີນຎ຺ຫິ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐີ ຫິ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສພ຺ເພປິ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ ສຕ຺ຕາ ອິມາວ ທ຺ເວ ທິຏ຺ຐິໂຍ ສນ຺ນິສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ – ‘‘ທ຺ວຍສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ໂຂ ປນາຍໍ, ກຈ຺ຈານ, ໂລໂກ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ – ອຕ຺ຖິຕຎ຺ເຈວ ນຕ຺ຖິຕຎ຺ຈາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໕). ເອຕ຺ຖ ຫິ ອຕ຺ຖິຕາຕິ ສສ຺ສຕໍ, ນຕ຺ຖິຕາຕິ ອຸຈ຺ເຉໂທ. ອຍໍ ຕາວ ວຏ຺ຏສນ຺ນິສ຺ສິຕານໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສຕ຺ຕານໍ ອາສໂຍ.

ອິທານິ ວິວຏ຺ຏສນ຺ນິສ຺ສິຕານໍ ສຸທ຺ຘສຕ຺ຕານໍ ອາສຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອເຕ ວາ ປນ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເອເຕ ວາ ປນາຕິ ເອເຕເຍວ. ອຸໂຠ ອນ຺ເຕຕິ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທສງ຺ຂາເຕ ທ຺ເວ ອນ຺ເຕ. ອນຸປຄມ຺ມາຕິ ອນລ຺ລີຍິຕ຺ວາ. ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາຍ ເຈວ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ເມສຸ ຈ. ອນຸໂລມິກາ ຂນ຺ຕີຕິ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ. ຍຖາຠູຕໍ ວາ ຎາຓນ຺ຕິ ມຄ຺ຄຎາຓໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທ ເຈວ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ເມສຸ ຈ ເອເຕ ອຸໂຠ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທອນ຺ເຕ ອນຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາ ປຏິລທ຺ຘາ, ຍຎ຺ຈ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິມຄ຺ຄຎາຓໍ – ອຍໍ ສຕ຺ຕານໍ ອາສໂຍ, ອຍໍ ວຏ຺ຏສນ຺ນິສ຺ສິຕານຎ຺ຈ ວິວຏ຺ຏສນ຺ນິສ຺ສິຕານຎ຺ຈ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ສຕ຺ຕານໍ ອາສໂຍ, ອິທໍ ວສນຏ຺ຐານນ຺ຕິ. ອຍໍ ອາຈຣິຍານໍ ສມານຕ຺ຖກຖາ.

ວິຕຓ຺ຑວາທີ ປນາຫ – ‘ມຄ຺ໂຄ ນາມ ວາສໍ ວິທ຺ຘໍເສນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ນນຸ ຕ຺ວໍ ມຄ຺ໂຄ ວາໂສຕິ ວເທສີ’ຕິ? ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘ຕ຺ວໍ ອຣິຍວາສຠາຓໂກ ໂຫສິ ນ ໂຫສີ’ຕິ? ສເຈ ປນ ‘ນ ໂຫມີ’ຕິ ວທຕິ, ‘ອຠາຓກຕາຍ ນ ຊານາສີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ສເຈ ‘ຠາຓໂກສ຺ມີ’ຕິ ວທຕິ, ‘ສຸຕ຺ຕໍ ອາຫຣາ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ສເຈ ອາຫຣຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ; ໂນ ເຈ ອາຫຣຕິ ສຍໍ ອາຫຣິຕພ຺ພໍ – ‘‘ທສຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍວາສາ, ເຍ ອຣິຍາ ອາວສິໍສຸ ວາ ອາວສນ຺ຕິ ວາ ອາວສິສ຺ສນ຺ຕິ ວາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໑໙). ເອຕຎ຺ຫິ ສຸຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ວາສຠາວໍ ທີເປຕິ. ຕສ຺ມາ ສຸກຖິຕເມເວຕນ຺ຕິ. ອິທໍ ປນ ຠຄວາ ສຕ຺ຕານໍ ອາສຍໍ ຊານນ຺ໂຕ ອິເມສຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓມຄ຺ຄຎາຓານໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກ຺ຂເຓປິ ຊານາຕິ ເອວ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ກາມໍ ເສວນ຺ຕຎ຺ເຎວ ຊານາຕິ ‘ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາມຄຣຸໂກ ກາມາສໂຍ ກາມາຘິມຸຕ຺ໂຕ’ຕິ. ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ເສວນ຺ຕຎ຺ເຎວ ຊານາຕິ ‘ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ເນກ຺ຂມ຺ມຄຣຸໂກ ເນກ຺ຂມ຺ມາສໂຍ ເນກ຺ຂມ຺ມາຘິມຸຕ຺ໂຕ’ຕິ. ພ຺ຍາປາທໍ…ເປ… ອພ຺ຍາປາທໍ… ຖິນມິທ຺ຘໍ…ເປ… ອາໂລກສຎ຺ຎໍ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ເສວນ຺ຕຎ຺ເຎວ ຊານາຕິ ເສວນ຺ຕຎ຺ເຎວ ຊານາຕິ ‘ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາໂລກສຎ຺ຎາຄຣຸໂກ ອາໂລກສຎ຺ຎາສໂຍ ອາໂລກສຎ຺ຎາຘິມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໑໓).

໘໑໖. ອນຸສຍນິທ຺ເທເສ ກາມຣາໂຄ ຈ ໂສ ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ອນຸສໂຍ ຈາຕິ ກາມຣາຄານຸສໂຍ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍໍ ໂລເກ ປິຍຣູປນ຺ຕິ ຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ປິຍຊາຕິກໍ. ສາຕຣູປນ຺ຕິ ສາຕຊາຕິກໍ ອສ຺ສາທປທຏ຺ຐານໍ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ. ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕານໍ ຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕີຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ສຕ຺ຕານໍ ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ. ຍຖາ ນາມ ອຸທເກ ນິມຸຄ຺ຄສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ຈ ອຸປຣິ ຈ ສມນ຺ຕຠາເຄ ຈ ອຸທກເມວ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ຣາຄຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ ສຕ຺ຕານໍ ອາຈິຓ຺ຓສມາຈິຓ຺ຓາ. ຕຖາ ອນິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ປຏິຆຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ອິຕິ ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ເອວໍ ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ກາມຣາຄປຏິຆວນ຺ເຕສຸ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓຘມ຺ເມສຸ. ອວິຊ຺ຊານຸປຕິຕາຕິ ກາມຣາຄປຏິຆສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ອວິຊ຺ຊາ ອນຸປຕິຕາ. ຕເທກຏ຺ໂຐຕິ ຕາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕກຏ຺ຐວເສນ ເອກຏ຺ໂຐ. ມາໂນ ຈ ທິຏ຺ຐິ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈາຕິ ນວວິໂຘ ມາໂນ, ທ຺ວາສຏ຺ຐິວິຘາ ທິຏ຺ຐິ, ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາ. ຠວຣາຄານຸສໂຍ ປເນຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສເຍເນວ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໘໑໗. ຈຣິຕນິທ຺ເທເສ ເຕຣສ ເຈຕນາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ, ທ຺ວາທສ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ, ຈຕສ຺ໂສ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣ. ຕຕ຺ຖ ກາມາວຈໂຣ ປຣິຕ຺ຕຠູມໂກ, ອິຕໂຣ ມຫາຠູມໂກ. ຕີສຸປິ ວາ ເອເຕສຸ ໂຍ ໂກຈິ ອປ຺ປວິປາໂກ ປຣິຕ຺ຕຠູມໂກ, ພຫຸວິປາໂກ ມຫາຠູມໂກຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໘໑໘. ອຘິມຸຕ຺ຕິນິທ຺ເທໂສ ເຫຏ຺ຐາ ປກາສິໂຕວ. ກສ຺ມາ ປນາຍໍ ອຘິມຸຕ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາປິ ປຸນ ຄຫິຕາຕິ? ອຍຎ຺ຫິ ເຫຏ຺ຐາ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ພລທສ຺ສນວເສນ ຄຫິຕາ, ອິຘ ສຕ຺ຕານໍ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ.

໘໑໙. ມຫາຣຊກ຺ຂນິທ຺ເທເສ ອຸສ຺ສທຄຕານີຕິ ເວປຸລ຺ລຄຕານິ. ປຫານກ຺ກມວເສນ ເຈສ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ.

໘໒໐. ອນຸສ຺ສທຄຕານີຕິ ອເວປຸລ຺ລຄຕານິໍ. ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍນິທ຺ເທເສ ອຸປນິສ຺ສຍອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນາມ ກຖິຕານິ. ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ນິທ຺ເທເສ ປເນຕ຺ຖ ປໂຍຊນໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໒໓. ຕຖາ ທ຺ວາກາຣນິທ຺ເທສາທີສຸ ປາປາສຍາຕິ ອກຸສລາສຍາ. ປາປຈຣິຕາຕິ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣປຣິປູຣກາ. ປາປາຘິມຸຕ຺ຕິກາຕິ ສກ຺ກາຍາຠິຣຕາ ວຏ຺ຏຊ຺ຌາສຍາ.

໘໒໔. ສ຺ວາກາຣນິທ຺ເທເສ ຍສ຺ມາ ກລ຺ຍາຓໂກ ນາມ ອນຸສໂຍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ກລ຺ຍາຓານຸສຍາຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໒໖. ຠພ຺ພາຠພ຺ພນິທ຺ເທເສ ກມ຺ມາວຣເຓນາຕິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ເມນ. ກິເລສາວຣເຓນາຕິ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ. ວິປາກາວຣເຓນາຕິ ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຍາ. ຍສ຺ມາ ປນ ທຸເຫຕຸການມ຺ປິ ອຣິຍມຄ຺ຄປຏິເວໂຘ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິປິ ວິປາກາວຣຓເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອສ຺ສທ຺ຘາຕິ ພຸທ຺ຘາທີສຸ ສທ຺ຘາຣຫິຕາ. ອຈ຺ຉນ຺ທິກາຕິ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາກຸສລຈ຺ຉນ຺ທຣຫິຕາ. ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸກາ ມນຸສ຺ສາ ອຈ຺ຉນ຺ທິກຏ຺ຐານໍ ປວິຏ຺ຐາ. ທຸປ຺ປຎ຺ຎາຕິ ຠວງ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ປຣິຫີນາ. ຠວງ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ປນ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍປິ ຍສ຺ສ ຠວງ຺ຄໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ປາທກໍ ນ ໂຫຕິ, ໂສ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎເຍວ ນາມ. ອຠພ຺ພາ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມສງ຺ຂາຕໍ ມຄ຺ຄໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ອຠພ຺ພາ.

໘໒໗. ນ ກມ຺ມາວຣເຓນາຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອິທໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຎາຓານໍ ຠາຊນີຍໍ – ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕິຎາຓສ຺ສ ຈ ອາສຍານຸສຍຎາຓສ຺ສ ຈ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ອາສຍານຸສຍຎາເຓນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕິຎາຓມ຺ປິ ຠາຊິຕໍ. ອິຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ຎາຓານິ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ເອກໍ ພລຎາຓໍ ນາມ ຊາຕນ຺ຕິ.

ຉຏ຺ຐພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.