(໑.) ວິຠງ຺ຄວາໂຣ

໕໓. ອິທານິ ຍາ ເອຕາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາເຣ ກຸສລຕ຺ຕິກໍ ນິສ຺ສາຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ນຍມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ອປຣິມາຓາ ປຸຈ຺ຉາ ທສ຺ສິຕາ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລາກຸສລາທີນໍ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ ຍາ ປຸຈ຺ຉາ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ຕາ ປຫາຍ ຍາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕາເຍວ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ອຍໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ນິທ຺ເທສວາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ສເຈ ອິມາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ປຸຈ຺ຉາ ສພ຺ພໂສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ອຖ ກສ຺ມາ ທສ຺ສິຕາ? ນນຸ ຍາ ລຠນ຺ຕິ, ຕາເຍວ ທສ຺ເສຕພ຺ພາຕິ? ອາມ, ທສ຺ເສຕພ຺ພາ ສິຍຸໍ. ຕຖາ ທສ຺ສິຍມານາ ປນ ສພ຺ເພສຸ ຕິກທຸກປຏ຺ຐານາທີສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ຕິເກ, ທຸເກ, ທຸກຕິເກ, ຕິກທຸເກ, ຕິກຕິເກ, ທຸກທຸເກ ຈ ສງ຺ເຂປໍ ອກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາເຍວ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ຍາ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ລຠນ຺ຕິ, ນ ຕາເຍວ ເວທນາຕ຺ຕິກາທີສຸ. ຘມ຺ມານຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ຈ ຕິກປຏ຺ຐາເນ ວິຕກ຺ກຕ຺ຕິກປີຕິຕ຺ຕິການໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ສພ຺ພາເປຕາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉເທນ ເອເກກສ຺ມິໍ ຕິເກ ຍຕ຺ຕກາຫິ ປຸຈ຺ຉາຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ ສພ຺ພາ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ທສ຺ສິຕາ. ເອວໍ ທສ຺ສິຕາສຸ ຫິ ຍາ ຕຕ຺ຖ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ຕາ ປຫາຍ ຍາ ລຠນ຺ຕິ, ຕາ ວຸຈ຺ຈມານາ ສກ຺ກາ ສຸເຂນ ວິຊານິຕຸນ຺ຕິ ສຸເຂນ ວິຊານນຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາປິ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ທສ຺ສິຕາ. ຍາ ປເນຕ຺ຖ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ຕາ ປຫາຍ ຍາ ລຠນ຺ຕິ, ຕາເຍວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຖ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ຈຕຸຠູມກກຸສລຘມ຺ເມສຸ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິເຠທໍ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຏິຄນ຺ຕ຺ວາ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕິສງ຺ຂາເຕນ ສທິສຠາເວນ ປຕ຺ວາ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມຕິ ຈຕຸຠູມກກຸສລຘມ຺ເມສຸເຍວ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘາທິເຠໂທ ເອໂກ ຘມ຺ໂມ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຸປ຺ປາທໂຕ ຍາວ ນິໂຣຘຄມນາ ອຸທ຺ຘໍ ປຊ຺ຊຕິ, ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕານໍ ລຠຕິ, ອຸປ຺ປາທາທໂຍ ຕໂຍປິ ຂເຓ ປາປຸຓາຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ກຸສລເຫຕຸນາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາວໍ ສາເຘນ຺ເຕນ.

ເອວໍ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ຘມ຺ມໍ ຂນ຺ຘວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອກນ຺ຕິ ເວທນາທີສຸ ຈຕູສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເອກໍ. ຕໂຍ ຂນ຺ຘາຕິ ໂຍ ໂຍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຄຫິໂຕ, ຕໍ ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ. ຕໂຍ ຂນ຺ເຘຕິ ເວທນາທີສຸ ໂຍ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຄຫິໂຕ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສເສ ຕໂຍ. ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘຕິ ເວທນາສຎ຺ຎາທຸກາທີສຸ ຉສຸ ທຸເກສຸ ເຍເກຈິ ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ. ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາຕິ ເຍ ເຍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຄຫິຕາ, ເຕ ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ ກຸສລເຫຕຸນາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາວໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍສ຺ມາ ປນ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ເອກສ຺ເສວ ທ຺ວິນ຺ນໍເຍວ ວາ, ທ຺ເວ ວາ ປນ ເອກສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ, ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ, ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິອາທີສຸປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປນ຺ຕິ ອິທໍ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຖສ຺ສ ສຫຊາຕຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຍໍ ກຸສເລນ ສຫຊາຕຎ຺ເຈວ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ລຠຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣໂຕປິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ອຍເມວ ນໂຍ.

ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຠາວໂຕ ອເຫຕຸກໍ, ຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ອາຣຸປ຺ປວິປາກຎ຺ຈ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓຕິ ກຏຕ຺ຕາຣູປສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປາກາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ວິຊ຺ຊມານາພ຺ຍາກຕວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖຸ, ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາຕິ ອິທໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປຄ຺ຄຫເຓນ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ຄຫິເຕປິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອກໍ ມຫາຠູຕນ຺ຕິອາທິ ຣູປາພ຺ຍາກຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກໍ ຂນ຺ຘນ຺ຕິອາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ຣູປາພ຺ຍາກຕມ຺ຫິ ຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ຠູຕານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປາທາຣູປານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອິຕຣທ຺ວຍໍ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ມຫາຠູເຕປິ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຍຎ຺ຫິ ເຫຏ຺ຐາ ‘‘ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຣູປໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ສິຕໍ, ຕໍ ນ ເກວລໍ ຂນ຺ເຘເຍວ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ມຫາຠູເຕປິ ປນ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖມິທໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ປວຕ຺ເຕເຍວ, ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ປຏິສນ຺ຘິຍມ຺ປິ. ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ອຸຠຍສ຺ສ ວິເສສນໍ.

ກຸສເລ ຂນ຺ເຘ ຈ ມຫາຠູເຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາວ ມຫາຠູຕາ ຄຫິຕາ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຠູຕຣູປມ຺ປິ ອຸປາທາຣູປມ຺ປິ ຄຫິຕໍ. ‘‘ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ມຫາຠູຕາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຫິ ຠູຕຣູປມ຺ປິ ຂນ຺ເຘ ຈ ມຫາຠູເຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸປາທາຣູປມ຺ປິ. ອກຸສລຎ຺ຈ ອພ຺ຍາກຕຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ນວ ປຸຈ຺ຉາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ເອຕາເຍວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເສສາ ຈຕ຺ຕາລີສ ໂມຆປຸຈ຺ຉາຕິ ນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປນ ວິຈາເຣຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກເມວ ວິຈາຣຍິສ຺ສາມ.

໕໔. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ຕາວ ຣູປສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ຕາສຸ ນວສຸ ຣູປມິສ຺ສກາ ປຫາຍ ຕິສ຺ໂສວ ປຸຈ຺ຉາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ເຕເນວ ຈ ກາຣເຓນ ‘‘ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖູ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

໕໕. ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ວິປາກາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ’’ຕິ ນ ຄຫິຕໍ. ເສສໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສທິສເມວ.

໕໖. ອນນ຺ຕຣສມນ຺ຕເຣສຸປິ ຣູປໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ວິຍ ຕິສ຺ໂສວ ປຸຈ຺ຉາ.

໕໗. ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓຕິ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຫຏ຺ຐາ ປນ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ‘‘ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ’’ຕິ ອາຄຕໍ ຕມ຺ປິ ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕເມວ ເຫຕ຺ຖ ນານນ຺ຕິ. ອປິຈ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ສນ຺ນິປາຕາ ຄພ຺ຠສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໘) ວຈນໂຕ ໂອກ຺ກນ຺ຕີຕິ ປຎ຺ຈໂວກາຣປຏິສນ຺ຘິຍາເວຕໍ ນາມໍ. ປຏິສນ຺ຘີຕິ ສພ຺ພຠວສາຘາຣຓໍ. ອິຘ ປນ ‘‘ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ ປຎ຺ຈໂວກາຣປຏິສນ຺ຘິເຍວ ອຘິປ຺ເປຕາ. ສາ ຫິ ຣູປສ຺ສປິ ອຣູປສ຺ສປິ ປຈ຺ຈຍຠາວຎ຺ເຈວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາວຎ຺ຈ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕສ຺ມາ ປຣິປຸຓ຺ຓວິສ຺ສຊ຺ຊນາ ໂຫຕີຕິ ຄຫິຕາ. ພາຫິຣໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕນ຺ຕິ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ເຘສຸ ປຖວີປາສາຓາທີສຸ ມຫາຠູຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄວາຣສ຺ມິຎ຺ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກຎ຺ຈ ພາຫິຣຎ຺ຈ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ. ສງ຺ເຂປເທສນາ ຫິ ສາ. ອຍໍ ປນ ວິຕ຺ຖາຣເທສນາ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ພາຫິຣໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ທ຺ວິສນ຺ຕຕິສມຸຏ຺ຐານຠູຕວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ກຏຕ຺ຕາຣູປນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານວເສເນວ.

໕໘. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖຸ, ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາຕິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຂນ຺ຘານໍ ເອກໂຕ ວຕ຺ຖຸນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໙. ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ຍສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ໂຖ ນາມ ສຫຊາຕຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ຍາ ເຫຏ຺ຐາ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄວາເຣ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕາ ທສ຺ສິຕາ, ນ ສາ ຄຫິຕາ. ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ຫິ ປຸເຣຊາຕານິ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ອິຘ ສຫຊາຕເມວ ລພ຺ຠຕິ. ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສທິໂສ’’ຕິ.

໖໐. ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ຣູປສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາຠາວາ ຕີເຓວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ສພ຺ເພ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍໍ ລຠນ຺ຕິ, ເຍ ປນ ລຠນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໖໑. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍ ວຕ຺ຖຸໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖຸນາ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ວິປາກາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຠາຊນິຍຕ຺ຕາ ອິຘ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເຍປິ ກຸສລາທໂຍ ອາຣຸປ຺ເປ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ເຕປິ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຠາຊນິຍໂຕເຍວ ອິຘ ນ ຄເຫຕພ຺ພາ. ອາຣມ຺ມຓໍ ປນ ນິຍມໂຕ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຠາວໍ ນ ລຠຕິ. ຣູປາຍຕນາທີນິ ຫິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍເຍວ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ຕິ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອຕີຕານາຄຕານິປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫນ຺ຕິເຍວ. ຕສ຺ມາ ອິຘ ນ ຄຫິຕໍ. ຂນ຺ຘວເສນ ຫິ ອຍໍ ເທສນາ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວເສນ. ‘‘ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ເທສນາຍ ຈ ສພ຺ພາປິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ຄຫິຕາ, ນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸອາທໂຍ ເອວາຕິ.

ປຈ຺ຉາຊາໂຕ ກຸສລາກຸສລານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສປິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠໂກວ ນ ຊນໂກ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ເອກຘມ຺ໂມປິ ນຕ຺ຖີຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ກຕໍ.

໖໒. ອາເສວນປຈ຺ຈເຍ ກາມໍ ສພ຺ພາ ກິຣິຍາ ອາເສວນປຈ຺ຈຍໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ລພ຺ຠມານວເສນ ປນ ‘‘ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຊວນກິຣິຍາເວຕ຺ຖ ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໖໓. ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ກຸສລາກຸສເລສຸ ເອກກ຺ຂຓິໂກ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຕຖາ ກິຣິຍາພ຺ຍາກເຕ. ວິປາກາພ຺ຍາກເຕ ປນ ນານາກ຺ຂຓິໂກປິ, ຕຖາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ມຫາຠູຕານໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ປນ ເອກກ຺ຂຓິໂກ. ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ນານາກ຺ຂຓິໂກວ ຕຖາ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕຣູປານໍ. ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ປເນຕ຺ຖ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ເສສໍ ນ ເອກນ຺ຕໂຕ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອິຘ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

໖໔. ວິປາກປຈ຺ຈເຍ ກຸສລາກຸສລໍ ກິຣິຍຎ຺ຈ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອພ຺ຍາກຕວເສເນວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວິປາກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານເມວ. ກຏຕ຺ຕາຣູປນ຺ຕິ ຍຖາລາຠວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຣູປຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸຣູປຎ຺ຈ. ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ຕທວເສສໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຊ຺ຊມານກໍ ອຸປາທາຣູປໍ.

໖໕. ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ກຸສລາທີນໍ ຂນ຺ຘານໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ອຣູປາຫາຣວເສນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕຖາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ມຫາຠູຕານໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຠວງ຺ຄາທິຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ. ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ກພຬີກາຣາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ກຸສລາກຸສລຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານເມວ. ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄວາເຣ ອາຫາຣປຏິປາຏິຍາ ປຐມໍ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ທສ຺ສິໂຕ, ອິຘ ປນ ກຸສລໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ປຐມໍ ອຣູປາຫາຣາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໖໖. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຏິປາຏິຍາ ປຐມໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ທສ຺ສິຕານິ, ອິຘ ປນ ກຸສລາທິປຸຈ຺ຉາວເສນ ປຐມໍ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຈ຺ຈຍຕາ ທສ຺ສິຕາ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລາທີສຸ ຍຖາລາຠວເສນ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍາ ຄເຫຕພ຺ພາ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານໍ ຠູຕຣູເປສຸປິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ.

໖໗. ຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍສຸ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສທິສເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໘. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຄຕິກໍ, ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໙. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ, ວຕ຺ຖຸນາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂນ຺ເຘ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ, ຂນ຺ເຘຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ. ວຕ຺ຖຸນາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ຂນ຺ເຘ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ຂນ຺ເຘຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸປິ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິອາທີສຸປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວິປາກາພ຺ຍາກເຕ ເຈຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸຄ຺ຄຫເຓນ ຈກ຺ຂາທີນິ ສງ຺ຄຫິຕພ຺ພານິ. ເອກໍ ມຫາຠູຕນ຺ຕິອາທິ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ກຸສລາກຸສລຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານມ຺ປິ.

໗໐. ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍ ສພ຺ພໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຄຕິກໍ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໗໑-໗໒. ນຕ຺ຖິວິຄຕາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຄຕິກາ, ອວິຄຕໍ ສຫຊາຕຄຕິກໍ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສໍ, ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິເມ ເຕວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາຕິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕານໍ ວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພາຕິ ຍາ ປຸຈ຺ຉາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕາສໍ ວເສນ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພາ. ອຍໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກມູລເກ ປຈ຺ຈຍານຸໂລເມ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ກຸສລຕ຺ຕິກວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ.