໑. ກຸສລຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ

໑. ປຏິຈ຺ຈວາຣວຓ຺ຓນາ

໑. ປຈ຺ຈຍານຸໂລມໍ

(໑.) ວິຠງ຺ຄວາໂຣ

໕໓. ອິທານິ ຍາ ເອຕາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາເຣ ກຸສລຕ຺ຕິກໍ ນິສ຺ສາຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ນຍມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ອປຣິມາຓາ ປຸຈ຺ຉາ ທສ຺ສິຕາ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລາກຸສລາທີນໍ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ ຍາ ປຸຈ຺ຉາ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ຕາ ປຫາຍ ຍາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕາເຍວ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ອຍໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ນິທ຺ເທສວາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ສເຈ ອິມາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ເອກູນປຎ຺ຎາສໍ ປຸຈ຺ຉາ ສພ຺ພໂສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ອຖ ກສ຺ມາ ທສ຺ສິຕາ? ນນຸ ຍາ ລຠນ຺ຕິ, ຕາເຍວ ທສ຺ເສຕພ຺ພາຕິ? ອາມ, ທສ຺ເສຕພ຺ພາ ສິຍຸໍ. ຕຖາ ທສ຺ສິຍມານາ ປນ ສພ຺ເພສຸ ຕິກທຸກປຏ຺ຐານາທີສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ຕິເກ, ທຸເກ, ທຸກຕິເກ, ຕິກທຸເກ, ຕິກຕິເກ, ທຸກທຸເກ ຈ ສງ຺ເຂປໍ ອກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາເຍວ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ຍາ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ລຠນ຺ຕິ, ນ ຕາເຍວ ເວທນາຕ຺ຕິກາທີສຸ. ຘມ຺ມານຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ຈ ຕິກປຏ຺ຐາເນ ວິຕກ຺ກຕ຺ຕິກປີຕິຕ຺ຕິການໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ສພ຺ພາເປຕາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉເທນ ເອເກກສ຺ມິໍ ຕິເກ ຍຕ຺ຕກາຫິ ປຸຈ຺ຉາຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ ສພ຺ພາ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ທສ຺ສິຕາ. ເອວໍ ທສ຺ສິຕາສຸ ຫິ ຍາ ຕຕ຺ຖ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ຕາ ປຫາຍ ຍາ ລຠນ຺ຕິ, ຕາ ວຸຈ຺ຈມານາ ສກ຺ກາ ສຸເຂນ ວິຊານິຕຸນ຺ຕິ ສຸເຂນ ວິຊານນຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາປິ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ທສ຺ສິຕາ. ຍາ ປເນຕ຺ຖ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ຕາ ປຫາຍ ຍາ ລຠນ຺ຕິ, ຕາເຍວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຖ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ຈຕຸຠູມກກຸສລຘມ຺ເມສຸ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິເຠທໍ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຏິຄນ຺ຕ຺ວາ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕິສງ຺ຂາເຕນ ສທິສຠາເວນ ປຕ຺ວາ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມຕິ ຈຕຸຠູມກກຸສລຘມ຺ເມສຸເຍວ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘາທິເຠໂທ ເອໂກ ຘມ຺ໂມ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຸປ຺ປາທໂຕ ຍາວ ນິໂຣຘຄມນາ ອຸທ຺ຘໍ ປຊ຺ຊຕິ, ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕານໍ ລຠຕິ, ອຸປ຺ປາທາທໂຍ ຕໂຍປິ ຂເຓ ປາປຸຓາຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ກຸສລເຫຕຸນາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາວໍ ສາເຘນ຺ເຕນ.

ເອວໍ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ຘມ຺ມໍ ຂນ຺ຘວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອກນ຺ຕິ ເວທນາທີສຸ ຈຕູສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເອກໍ. ຕໂຍ ຂນ຺ຘາຕິ ໂຍ ໂຍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຄຫິໂຕ, ຕໍ ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ. ຕໂຍ ຂນ຺ເຘຕິ ເວທນາທີສຸ ໂຍ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຄຫິໂຕ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສເສ ຕໂຍ. ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘຕິ ເວທນາສຎ຺ຎາທຸກາທີສຸ ຉສຸ ທຸເກສຸ ເຍເກຈິ ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ. ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາຕິ ເຍ ເຍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຄຫິຕາ, ເຕ ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ ກຸສລເຫຕຸນາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາວໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍສ຺ມາ ປນ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ເອກສ຺ເສວ ທ຺ວິນ຺ນໍເຍວ ວາ, ທ຺ເວ ວາ ປນ ເອກສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ, ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ, ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິອາທີສຸປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປນ຺ຕິ ອິທໍ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຖສ຺ສ ສຫຊາຕຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຍໍ ກຸສເລນ ສຫຊາຕຎ຺ເຈວ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ລຠຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣໂຕປິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ອຍເມວ ນໂຍ.

ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຠາວໂຕ ອເຫຕຸກໍ, ຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ອາຣຸປ຺ປວິປາກຎ຺ຈ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓຕິ ກຏຕ຺ຕາຣູປສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປາກາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ວິຊ຺ຊມານາພ຺ຍາກຕວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖຸ, ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາຕິ ອິທໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປຄ຺ຄຫເຓນ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ຄຫິເຕປິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອກໍ ມຫາຠູຕນ຺ຕິອາທິ ຣູປາພ຺ຍາກຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກໍ ຂນ຺ຘນ຺ຕິອາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ຣູປາພ຺ຍາກຕມ຺ຫິ ຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ຠູຕານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປາທາຣູປານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອິຕຣທ຺ວຍໍ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ມຫາຠູເຕປິ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຍຎ຺ຫິ ເຫຏ຺ຐາ ‘‘ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຣູປໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ສິຕໍ, ຕໍ ນ ເກວລໍ ຂນ຺ເຘເຍວ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ມຫາຠູເຕປິ ປນ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖມິທໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ປວຕ຺ເຕເຍວ, ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ປຏິສນ຺ຘິຍມ຺ປິ. ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ອຸຠຍສ຺ສ ວິເສສນໍ.

ກຸສເລ ຂນ຺ເຘ ຈ ມຫາຠູເຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາວ ມຫາຠູຕາ ຄຫິຕາ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຠູຕຣູປມ຺ປິ ອຸປາທາຣູປມ຺ປິ ຄຫິຕໍ. ‘‘ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ມຫາຠູຕາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຫິ ຠູຕຣູປມ຺ປິ ຂນ຺ເຘ ຈ ມຫາຠູເຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸປາທາຣູປມ຺ປິ. ອກຸສລຎ຺ຈ ອພ຺ຍາກຕຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ນວ ປຸຈ຺ຉາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ເອຕາເຍວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເສສາ ຈຕ຺ຕາລີສ ໂມຆປຸຈ຺ຉາຕິ ນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປນ ວິຈາເຣຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກເມວ ວິຈາຣຍິສ຺ສາມ.

໕໔. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ຕາວ ຣູປສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ຕາສຸ ນວສຸ ຣູປມິສ຺ສກາ ປຫາຍ ຕິສ຺ໂສວ ປຸຈ຺ຉາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ເຕເນວ ຈ ກາຣເຓນ ‘‘ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖູ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

໕໕. ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ວິປາກາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ’’ຕິ ນ ຄຫິຕໍ. ເສສໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສທິສເມວ.

໕໖. ອນນ຺ຕຣສມນ຺ຕເຣສຸປິ ຣູປໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ວິຍ ຕິສ຺ໂສວ ປຸຈ຺ຉາ.

໕໗. ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓຕິ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຫຏ຺ຐາ ປນ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ‘‘ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ’’ຕິ ອາຄຕໍ ຕມ຺ປິ ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕເມວ ເຫຕ຺ຖ ນານນ຺ຕິ. ອປິຈ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ສນ຺ນິປາຕາ ຄພ຺ຠສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໘) ວຈນໂຕ ໂອກ຺ກນ຺ຕີຕິ ປຎ຺ຈໂວກາຣປຏິສນ຺ຘິຍາເວຕໍ ນາມໍ. ປຏິສນ຺ຘີຕິ ສພ຺ພຠວສາຘາຣຓໍ. ອິຘ ປນ ‘‘ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ ປຎ຺ຈໂວກາຣປຏິສນ຺ຘິເຍວ ອຘິປ຺ເປຕາ. ສາ ຫິ ຣູປສ຺ສປິ ອຣູປສ຺ສປິ ປຈ຺ຈຍຠາວຎ຺ເຈວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາວຎ຺ຈ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕສ຺ມາ ປຣິປຸຓ຺ຓວິສ຺ສຊ຺ຊນາ ໂຫຕີຕິ ຄຫິຕາ. ພາຫິຣໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕນ຺ຕິ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ເຘສຸ ປຖວີປາສາຓາທີສຸ ມຫາຠູຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄວາຣສ຺ມິຎ຺ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກຎ຺ຈ ພາຫິຣຎ຺ຈ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ. ສງ຺ເຂປເທສນາ ຫິ ສາ. ອຍໍ ປນ ວິຕ຺ຖາຣເທສນາ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ພາຫິຣໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານໍ ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ທ຺ວິສນ຺ຕຕິສມຸຏ຺ຐານຠູຕວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາຠູເຕ ປຏິຈ຺ຈ ກຏຕ຺ຕາຣູປນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານວເສເນວ.

໕໘. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖຸ, ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາຕິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຂນ຺ຘານໍ ເອກໂຕ ວຕ຺ຖຸນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໙. ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ຍສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ໂຖ ນາມ ສຫຊາຕຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ຍາ ເຫຏ຺ຐາ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄວາເຣ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕາ ທສ຺ສິຕາ, ນ ສາ ຄຫິຕາ. ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ຫິ ປຸເຣຊາຕານິ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ອິຘ ສຫຊາຕເມວ ລພ຺ຠຕິ. ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສທິໂສ’’ຕິ.

໖໐. ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ຣູປສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາຠາວາ ຕີເຓວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ສພ຺ເພ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍໍ ລຠນ຺ຕິ, ເຍ ປນ ລຠນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໖໑. ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍ ວຕ຺ຖຸໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຕ຺ຖຸນາ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ວິປາກາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຠາຊນິຍຕ຺ຕາ ອິຘ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເຍປິ ກຸສລາທໂຍ ອາຣຸປ຺ເປ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ເຕປິ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຠາຊນິຍໂຕເຍວ ອິຘ ນ ຄເຫຕພ຺ພາ. ອາຣມ຺ມຓໍ ປນ ນິຍມໂຕ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຠາວໍ ນ ລຠຕິ. ຣູປາຍຕນາທີນິ ຫິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍເຍວ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ຕິ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອຕີຕານາຄຕານິປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫນ຺ຕິເຍວ. ຕສ຺ມາ ອິຘ ນ ຄຫິຕໍ. ຂນ຺ຘວເສນ ຫິ ອຍໍ ເທສນາ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວເສນ. ‘‘ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ເທສນາຍ ຈ ສພ຺ພາປິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ຄຫິຕາ, ນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸອາທໂຍ ເອວາຕິ.

ປຈ຺ຉາຊາໂຕ ກຸສລາກຸສລານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສປິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠໂກວ ນ ຊນໂກ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ເອກຘມ຺ໂມປິ ນຕ຺ຖີຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ກຕໍ.

໖໒. ອາເສວນປຈ຺ຈເຍ ກາມໍ ສພ຺ພາ ກິຣິຍາ ອາເສວນປຈ຺ຈຍໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ລພ຺ຠມານວເສນ ປນ ‘‘ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຊວນກິຣິຍາເວຕ຺ຖ ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໖໓. ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ກຸສລາກຸສເລສຸ ເອກກ຺ຂຓິໂກ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຕຖາ ກິຣິຍາພ຺ຍາກເຕ. ວິປາກາພ຺ຍາກເຕ ປນ ນານາກ຺ຂຓິໂກປິ, ຕຖາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ມຫາຠູຕານໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ປນ ເອກກ຺ຂຓິໂກ. ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ນານາກ຺ຂຓິໂກວ ຕຖາ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕຣູປານໍ. ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ປເນຕ຺ຖ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ເສສໍ ນ ເອກນ຺ຕໂຕ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອິຘ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

໖໔. ວິປາກປຈ຺ຈເຍ ກຸສລາກຸສລໍ ກິຣິຍຎ຺ຈ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອພ຺ຍາກຕວເສເນວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວິປາກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານເມວ. ກຏຕ຺ຕາຣູປນ຺ຕິ ຍຖາລາຠວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຣູປຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸຣູປຎ຺ຈ. ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ຕທວເສສໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຊ຺ຊມານກໍ ອຸປາທາຣູປໍ.

໖໕. ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ກຸສລາທີນໍ ຂນ຺ຘານໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ອຣູປາຫາຣວເສນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕຖາ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ມຫາຠູຕານໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຠວງ຺ຄາທິຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ. ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ກພຬີກາຣາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ກຸສລາກຸສລຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານເມວ. ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄວາເຣ ອາຫາຣປຏິປາຏິຍາ ປຐມໍ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ທສ຺ສິໂຕ, ອິຘ ປນ ກຸສລໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ປຐມໍ ອຣູປາຫາຣາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໖໖. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຏິປາຏິຍາ ປຐມໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ທສ຺ສິຕານິ, ອິຘ ປນ ກຸສລາທິປຸຈ຺ຉາວເສນ ປຐມໍ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຈ຺ຈຍຕາ ທສ຺ສິຕາ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລາທີສຸ ຍຖາລາຠວເສນ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍາ ຄເຫຕພ຺ພາ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານໍ ຠູຕຣູເປສຸປິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ.

໖໗. ຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍສຸ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສທິສເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໘. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຄຕິກໍ, ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໙. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ, ວຕ຺ຖຸນາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂນ຺ເຘ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ, ຂນ຺ເຘຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ. ວຕ຺ຖຸນາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ຂນ຺ເຘ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ ຂນ຺ເຘຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕໍ ສາເຘນ຺ເຕຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸປິ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິອາທີສຸປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວິປາກາພ຺ຍາກເຕ ເຈຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸຄ຺ຄຫເຓນ ຈກ຺ຂາທີນິ ສງ຺ຄຫິຕພ຺ພານິ. ເອກໍ ມຫາຠູຕນ຺ຕິອາທິ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ກຸສລາກຸສລຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານມ຺ປິ.

໗໐. ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍ ສພ຺ພໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຄຕິກໍ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໗໑-໗໒. ນຕ຺ຖິວິຄຕາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຄຕິກາ, ອວິຄຕໍ ສຫຊາຕຄຕິກໍ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສໍ, ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິເມ ເຕວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາຕິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕານໍ ວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພາຕິ ຍາ ປຸຈ຺ຉາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕາສໍ ວເສນ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພາ. ອຍໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກມູລເກ ປຈ຺ຈຍານຸໂລເມ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ກຸສລຕ຺ຕິກວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ.

(໒.) ສງ຺ຂ຺ຍາວາໂຣ

໗໓. ອິທານິ ເຍ ເອຕ຺ຖ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນວາຣາ ລທ຺ຘາ, ເຕ ຄຓນວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸຍາ ນວາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸຍາ ນວາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ນວ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກຸສເລນ ກຸສລໍ, ກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສເລນ ກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ; ອກຸສເລນ ອກຸສລໍ, ອກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ອກຸສເລນ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສລາພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ອກຸສລາພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ.

ອາຣມ຺ມເຓ ຕີຓີຕິ ກຸສເລນ ກຸສລໍ, ອກຸສເລນ ອກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ. ອຘິປຕິຍາ ນວາຕິ ເຫຕຸຍາ ວຸຕ຺ຕສທິສາວ. ທ຺ວາທສສຸ ຫິ ປຈ຺ຈເຍສຸ ນວ ນວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ເພສຸປິ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສທິສາເນວ. ວິຠງ຺ເຄ ປນ ອຕ຺ຖິ ວິເສໂສ. ທສສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຕີຓິ ຕີຓີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ເພສຸປິ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ອາຣມ຺ມຓສທິສາເນວ. ວິຠງ຺ເຄ ປນ ອຕ຺ຖິ ວິເສໂສ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ອພ຺ຍາກຕປທສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຣູປມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍ. ອາເສວນປຈ຺ຈເຍ ວິປາການິ ເຈວ ວີຖິຈິຕ຺ຕານິ ຈ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ວິປາເກ ເອກນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກຕເມວ. ເອວເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປໂຕ ນວ ຕີຓິ ເອກນ຺ຕິ, ຕິວິໂຘວ ວາຣປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທ຺ວາທສ ນວກາ, ທສ ຕິກາ, ເອກໍ ເອກກນ຺ຕິ ສພ຺ເພສຸປິ ເຕວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສາຘິກໍ ວາຣສຕໍ ໂຫຕິ, ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສາຘິກຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉາສຕໍ. ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສາຘິກໍ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນສຕນ຺ຕິປິ ຕສ຺ເສວ ນາມໍ.

໗໔. ເອວໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິເກ ເອກມູລເກ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິໂຕ ປເຣສຸ ທຸມູລກາທີສຸ ວິຕ຺ຖາຣເທສນໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເອກມູລເກ ທສ຺ສິຕາຍ ເທສນາຍ ລພ຺ຠມານຄຓນຎ຺ເຎວ ອາທາຍ ວາຣປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ທຸມູລເກ ຕາວ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ຕີຓີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣິທໍ ລກ຺ຂຓໍ – ພຫຸຄຓໂນປິ ປຈ຺ຈໂຍ ອພຫຸຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ຍຸຕ຺ໂຕ ເຕນ ສມານຄຓໂນວ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ຕີຓີ’’ຕິ. ເຫຕຸອາຣມ຺ມຓທຸເກ ອາຣມ຺ມເຓ ວຸຕ຺ຕານິ ຕີເຓວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມານຄຓໂນ ປນ ສມານຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ຍຸຕ຺ໂຕ ອປຣິຫີນຄຓໂນວ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິຍາ ນວາ’’ຕິ. ເຫຕາຘິປຕິທຸເກ ນເວວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປາເກ ເອກນ຺ຕິ ເຫຕຸວິປາກທຸເກ ວິປາເກ ວຸຕ຺ຕໍ ເອກເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ເອວໍ ຕາວ ທຸມູລເກ ວາຣປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໗໕. ຕິມູລກາທີສຸປິ ອິທເມວ ລກ຺ຂຓໍ. ເຕເນວາຫ – ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິຍາ ຕີຓີຕິ. ເຫຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ຕິເກ ອາຣມ຺ມເຓ ວຸຕ຺ຕານິ ຕີເຓວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ນໂຍ ເນຕພ຺ໂພ.

໗໖-໗໙. ທ຺ວາທສມູລເກ ປນ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ອາເສວນປຈ຺ຈຍາ ກມ຺ເມ ຕີຓີຕິ ວຕ຺ວາ ວິປາກໍ ອປຣາມສິຕ຺ວາ ອາຫາເຣ ຕີຓີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕຣສມູລກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕ ປນ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເຕວີສຕິມູລໂກເວຕ຺ຖ ທສ຺ສິໂຕ. ໂສ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ – ສາເສວໂນ ວາ ສວິປາໂກ ວາ. ຕຕ຺ຖ ປຐມໍ ສາເສວໂນ ທສ຺ສິໂຕ, ໂສ ຕີເຓວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລຠຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາເສວນປຈ຺ຈຍາ ອວິຄເຕ ຕີຓີ’’ຕິ. ສວິປາໂກ ປນ ອາເສວນໍ ນ ລຠຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຫາຍ ວິປາກວເສນ ຄຓນາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອນນ຺ຕຣາເຍວ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ວິປາກປຈ຺ຈຍາ ອາຫາເຣ ເອກ’’ນ຺ຕິ ເອກໍ ນຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ເຕວີສຕິມູລໂກວ ທສ຺ສິໂຕ. ເອເຕສຸ ປນ ທ຺ວີສຸ ເຕວີສຕິມູລເກສຸ ກິຎ຺ຈາປິ ເອກສ຺ມິໍ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິ, ເອກສ຺ມິໍ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ, ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ປນ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ. ຣຸຬ຺ຫີສທ຺ເທນ ປເນເຕ ເຕວີສຕິມູລກາຕ຺ເວວ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕສຸ ສາເສວເນ ອາເສວນສ຺ສ ວເສນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕີເຓວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ, ສວິປາເກ ວິປາກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວເສນ ເອກເມວາຕິ ອຍໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກມູລກາທີສຸ ຄຓນາ.

ຍໍ ປເນຕໍ ເຫຕຸມູລການນ຺ຕຣໍ ‘‘ອາຣມ຺ມເຓ ຐິເຕນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕີເຓວ ປຎ຺ຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກມູລເກປິ ທຸມູລກາທີສຸປິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມຓປເທ ເຈວ ອາຣມ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ເສສປຈ຺ຈຍໂຍຊນາສຸ ຈ ຍຕ຺ຖ ນວຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຕຕ຺ຖ ຕໂຍວ ປຎ຺ຫາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປາກປເທ ປນ ວິປາກປເທນ ສທ຺ຘິໍ ເສສປຈ຺ຈຍໂຍຊນາສຸ ຈ ເອໂກວ ປຎ຺ໂຫ ໂຫຕີຕິ. ອິຕິ ຍໍ ເຫຏ຺ຐາ ອໂວຈຸມ຺ຫ ‘‘ພຫຸຄຓໂນປິ ປຈ຺ຈໂຍ ອພຫຸຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ຍຸຕ຺ໂຕ ເຕນ ສມານຄຓໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ, ຕໍ ສຸວຸຕ຺ຕເມວ.

໘໐-໘໕. ອິທານິ ເຍ ອາຣມ຺ມຓາທີນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ເອກມູລກາທໂຍ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ, ເຕສຸ ເອກມູລໂກ ຕາວ ເຫຕຸເອກມູລເກເນວ ສທິໂສຕິ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ປຈ຺ຈເຍ ນ ທສ຺ສິໂຕ. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ ປນ ທຸມູລເກ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ຕີຓິ, ອຘິປຕິຍາ ຕີຓິ…ເປ… ອວິຄເຕ ຕີຓີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິຍາ ຕີຓິ…ເປ… ອວິຄເຕ ຕີຓີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ເຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ພຫຸຄຓນາ, ເຕສໍ ອູນຕຣຄຓເນຫິ ຈ ສມານຄຓເນຫິ ຈ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນ ຍາ ຄຓນາ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສ຺ສ ປຸຣິມຠາເຄ ຐິຕມ຺ປິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ປຈ຺ຉິມຠາເຄວ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ຕີຓີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນຕໍ ອາວິ ກໂຣຕິ – ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ເຍນ ພຫຸຕຣຄຓເນນ ວາ ສມານຄຓເນນ ວາ ປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ທຸກຕິກາທິເຠທໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕີເຓວ ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ວິປາກປຈ຺ຈເຍນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນ ເອກເມວ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ວິປາກປຈ຺ຈຍາທິກາຍ ຄຓນາຍ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອິຘ ນ ທສ຺ສິຕໍ. ຍາ ເຈສາ ທຸມູລເກ ຄຓນາ ທສ຺ສິຕາ, ຕິມູລກາທີສຸປິ ເອສາວ ຄຓນາຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ ຕິມູລກາທໂຍ ນ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ.

ອິທານິ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ທຸມູລກາທີສຸ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ນວາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຈ຺ຈຍສນ຺ນິເວໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ນວ, ເອວໍ ເສເສສຸປິ ເຫຕຸນາ ສມານຄຓນາສຸ ນເວວ. ອິຕິ ໂຍ ໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ອາທິມ຺ຫິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເຕນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມານຄຓນານໍ ສໍສນ຺ທເນ ອາທິມ຺ຫິ ຐິຕສ຺ສ ວເສນ ຄຓນາ ໂຫຕິ. ເຕນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ອູນຕຣຄຓນານໍ ສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນານໍເຍວ ວເສນ ຄຓນາ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ ເອວໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍວເສນາປິ ຕໂຕ ປເຣສໍ ອນນ຺ຕຣາທີນໍ ວເສນາປິ ຕິມູລກາທໂຍ ນ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ. ຕສ຺ມາ ທຸມູລເກ ທສ຺ສິຕຄຓນາວເສເນວ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສາເຘຕພ຺ພາ. ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອເກກໍ ປຈ຺ຈຍໍ ມູລກໍ ກາຕຸນ ສຊ຺ຌາຍມຄ຺ເຄນ ຄເຓຕພ຺ພາ’’ຕິ.

ປຈ຺ຈຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ.

ປຏິຈ຺ຈວາໂຣ

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໘໖-໘໗. ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍໍ ປນ ຍສ຺ມາ ກຸສລປເທ ນ ລພ຺ຠຕິ ກຸສລຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ວິນາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ, ຕສ຺ມາ ອກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍປຏິກ຺ເຂໂປ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ວິນາ ອຎ຺ເຎນ ປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຈິກິຈ຺ຉາສຫຄໂຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄໂຕ ໂມໂຫຕິ ອຍຎ຺ຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ເຈວ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ຈ ສຍໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ປນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເຫຕຸໂນ ອຠາວາ ນ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຐເປຕ຺ວາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ເສເສຫິ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍປຏິກ຺ເຂເປສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອເຫຕຸກໍ ວິປາກາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ອິທໍ ຣູປສມຸຏ຺ຐາປກວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ເຎສຸປິ ເອວຣູເປສຸ ເອເສວ ນໂຍ.

໘໘. ນອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ກາມໍ ອຘິປຕິປິ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ທຸຕິຍສ຺ສ ອຘິປຕິໂນ ອຠາວາ ນອຘິປຕິປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ຍຖາ ປນ ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄໂຕ ໂມໂຫ ອເຫຕຸໂກ, ນ ຕຖາ ອຘິປຕໂຍ ເອວ ນິຣາຘິປຕິ. ຉນ຺ທາທີສຸ ປນ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຘິປຕິໍ ອກຕ຺ວາ ກຸສລາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາເລ ສພ຺ເພປິ ກຸສລາທໂຍ ນິຣາຘິປຕິໂນ. ຕສ຺ມາ ໂມຫໍ ວິຍ ວິສຸໍ ອຘິປຕິມຕ຺ຕເມວ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວເສນ ເອສາ ‘‘ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທິກາ ເທສນາ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໘໙. ນານນ຺ຕຣນສມນນ຺ຕເຣສຸ ນາຣມ຺ມເຓ ວິຍ ຣູປເມວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ປຣິຫີໂນ. ຍຖາ ເຈສ, ຕຖາ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈຍາປິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ເອເຕຫິ ວິນາ ກສ຺ສຈິ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ສຫຊາຕນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈເຍປິ ຫິ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ເອໂກປິ ຣູປາຣູປຘມ຺ໂມ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ປຣິຫີນາ.

໙໐. ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກເຕ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ກຏຕ຺ຕາຣູປນ຺ຕິ ຫທຍວຕ຺ຖຸວຊ຺ຊໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໙໑. ນອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ຣູປເມວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕຎ຺ຫິ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ນ ລຠຕິ. ອຣູປໍ ປນ ກິຎ຺ຈາປິ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍປກຕູປນິສ຺ສເຍ ນ ລເຠຍ຺ຍ, ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍມຸຕ຺ຕກໍ ປນ ນຕ຺ຖິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ.

໙໒. ນປຸເຣຊາເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປນ຺ຕິ ປຎ຺ຈໂວກາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໙໓. ນປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສທິສາ ເອຕ຺ຖ ປາຬິ, ສາ ນອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ວິຕ຺ຖາຣິຕາຕິ ອິຘ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ. ນາເສວນປຈ຺ຈເຍ ກຸສລາກຸສລາ ປຐມຊວນວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕຖາ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕໍ. ປາຬິ ປນ ອິຘາປິ ນອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ວິຕ຺ຖາຣິຕວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ນປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍມ຺ປິ ນາເສວນປຈ຺ຈຍມ຺ປິ ນາຘິປຕິປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ.

໙໔-໙໗. ນກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ວິປາກເຈຕນາ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕີຕິ ນ ຄຫິຕາ. ນາຫາຣປຈ຺ຈເຍ ເອກຈ຺ຈໍ ຣູປເມວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕຖາ ນອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ.

໙໘. ນຌານປຈ຺ຈເຍ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓຘມ຺ມາ ເຈວ ເອກຈ຺ຈຎ຺ຈ ຣູປໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິຎ຺ຫິ ເວທນາ ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ ທຸພ຺ພລຕ຺ຕາ ອຸປນິຊ຺ຌານລກ຺ຂຓໍ ນ ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ຌານປຈ຺ຈເຍ ນ ຄຫິຕາ.

໙໙-໑໐໒. ນມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍ ອເຫຕຸກວິປາກກິຣິຍຎ຺ເຈວ ເອກຈ຺ຈຎ຺ຈ ຣູປໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂນນຕ຺ຖິໂນວິຄເຕສຸ ຣູປເມວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສ’’ນ຺ຕິ.

໑໐໓. ນເຫຕຸຍາ ທ຺ເວຕິ ເອກມູລກຄຓນາຍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ.

໑໐໔. ທຸມູລເກ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມເຓ ເອກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ພຫຸຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ອູນຕຣຄຓນສ຺ສ ສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນວເສນ ນເຫຕຸຍາ ວິຍ ທ຺ວີຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ. ນາຣມ຺ມຓວເສນ ປນ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ປຣິຫີນຕ຺ຕາ ອພ຺ຍາກຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເອກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ເພສຸ ເອກເກສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທ຺ເວຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປນ ນເຫຕຸຍາ ລທ຺ຘວເສນ ວາຣທ຺ວຍໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໐໕-໑໐໖. ຕິມູລກາທີສຸ ປນ ສພ຺ເພສຸ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອປຣິຫີນຕ຺ຕາ ເອກເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນນ຺ຕິ ອຍໍ ປຈ຺ຈນີເຍ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກມູລກາທີສຸ ຄຓນາ.

໑໐໗-໑໓໐. ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທໂຍ ປນ ເອກມູລເກ ຕາວ ປຸຣິເມນ ສທິສຕ຺ຕາ ອິຘາປິ ນ ທສ຺ສິຕາເຍວ. ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍວເສນ ທຸມູລເກ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ, ນເຫຕຸຍາ ເອກນ຺ຕິ ນເຫຕຸທຸມູລເກ ວຸຕ຺ຕເມວ. ນາຘິປຕິຍາ ປຎ຺ຈາຕິ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ລທ຺ຘວເສນ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ເອວໍ ສພ຺ພສໍສນ຺ທເນສຸ ອູນຕຣຄຓນສ຺ເສວ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຈ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຣູປເມວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ນານນ຺ຕຣນສມນນ຺ຕຣນອຎ຺ຎມຎ຺ຎນອຸປນິສ຺ສຍນາຫາຣນອິນ຺ທ຺ຣິຍນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂນນຕ຺ຖິໂນວິຄຕປຈ຺ຈຍານໍ ປວິຏ຺ຐຏ຺ຐາເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນາຫາຣນອິນ຺ທ຺ຣິຍນຌານນມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນາ. ນສຫຊາຕາທິຈຕຸກ຺ກໍ ອິຘາປິ ປຣິຫີນເມວາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓໍ. ອິມິນາ ປນ ລກ຺ຂເຓນ ສພ຺ເພສຸ ທຸມູລກາທີສຸ ‘‘ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ມູລໍ, ອຍເມຕ຺ຖ ທຸມູລໂກ, ອຍໍ ຕິມູລໂກ, ອຍໍ ສພ຺ພມູລໂກ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອູນຕຣຄຓນສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ.

ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໑໓໑-໑໘໙. ອິທານິ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມເຓ ປຎ຺ຈາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕາຘິປຕິມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍສຸ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕສຸ ສຫຊາຕາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສພ຺ພຏ຺ຐານິກປຈ຺ຈຍາ, ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ອິເມ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ຘມ຺ໂມ ອິເມ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈເຍ ອລຠນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອາຣມ຺ມຓອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນຕ຺ຖິວິຄຕປຈ຺ຈເຍສຸ ປນ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕສຸ ອຣູປຏ຺ຐານິກາ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ນ ຫິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາທໂຍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍກມ຺ມາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈເຍສຸ ປນ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສພ຺ພຏ຺ຐານິກາເຍວ, ປຈ຺ຈນີກໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເອເຕສຎ຺ຫິ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ສພ຺ພຏ຺ຐານິເກ ອລຠນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອນຸໂລມໂຕ ຐານໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ເສເສສຸ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕສຸ ເຍ ຈ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຍ ຈ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສພ຺ເພສຸປິ ທຸມູລກາທີສຸ ນເຍສຸ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນານໍເຍວ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ປຈ຺ຈຍານຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ.

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໑໙໐. ອິທານິ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ທ຺ເວຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸມ຺ຫິ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕ ຐເປຕ຺ວາ ອຘິປຕິໍ ອວເສສາ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ປຈ຺ຉາຊາໂຕ ປນ ອນຸໂລມໂຕ ສພ຺ພຕ຺ເຖວ ນ ລພ຺ຠຕິ, ເຍ ນວ ປຈ຺ຈຍາ ‘‘ອຣູປານຎ຺ເຎວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ປຸເຣຊາຕຎ຺ຈ ອາເສວນຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສເສສຸ ສຕ຺ຕສຸ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕສຸ ເສສາ ອຣູປຏ຺ຐານິກາ ອນຸໂລມໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ໂຍ ຫິ ອາຣມ຺ມຓາທີຫິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ໂສ ອນນ຺ຕຣາທໂຍ ລຠຕິ. ປຏິສນ຺ຘິວິປາໂກ ປນ ປຸເຣຊາຕໂຕ, ສພ຺ພວິປາໂກ ຈ ສທ຺ຘິໍ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ອາເສວນໂຕ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນປິ ອນນ຺ຕຣາທໂຍ ລຠຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຸເຣຊາຕຎ຺ຈ ອາເສວນຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕອາເສວນວິປາກວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕສຸ ເອກໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕ ຐເປຕ຺ວາ ວິປາກປຈ຺ຈຍໍ ອວເສສາ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕສຸ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຏ຺ຐານິເກ ເຈວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎກມ຺ມາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ ຈ ອວເສສາ ອນຸໂລມໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ອິຕເຣ ຍຸຊ຺ຊມານກວເສນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຌານປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕ. ເຫຕາຘິປຕິອາເສວນມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ອນຸໂລມໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕ ເຫຕາຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ອນຸໂລມໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເອວໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຐິເຕສຸ ເຍ ເຍ ອນຸໂລມໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕ ເຕ ຎຕ຺ວາ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນານໍ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໙໑-໑໙໕. ທຸມູລກາທີສຸ ຈ ນເຍສຸ ຍໍ ຍໍ ປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເຍ ເຍ ທຸກາທໂຍ ທສ຺ສິຕາ, ເຕ ເຕ ລພ຺ຠມານາລພ຺ຠມານປຈ຺ຈຍວເສນ ຍຖາ ຍຖາ ທສ຺ສິຕາ, ຕຖາ ຕຖາ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ນເຫຕຸວເສນ ທຸມູລກາທໂຍ ນເຍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ນາເສວນປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຍາວ ອາເສວນາ ສພ຺ພໍ ສທິສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ, ‘‘ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ສຫຊາເຕ ເອກ’’ນ຺ຕິອາທີຫິ ສທິສຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍໍ ປນ ‘‘ນກມ຺ເມ ຄຓິເຕ ປຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ສີຫຬຠາສາຍ ລິຂິຕໍ, ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ນກມ຺ມປຈ຺ຈຍາຕິ ເອວໍ ນກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ຆຏິເຕ ສຫຊາເຕ ເອກນ຺ຕິ ເອວໍ ທສ຺ສິຕາ ປຎ຺ເຈວ ປຈ຺ຈຍາ ອນຸໂລມໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ເຎຕິ. ເອວໍ ອຎ຺ເຎສຸປິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ໂຖເຍວ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເອວຣູປຎ຺ຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຎ຺ຎານິພນ຺ຘນຕ຺ຖໍ ໂປຣາເຓຫິ ສກສກຠາສາຍ ລິຂິຕໍ.

ອປິຈ ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ເມສຸປິ ອຕ຺ຖິ ຘມ຺ໂມ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍໍ. ໂສ ອສຎ຺ເຎສຸ ເຈວ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປວຕ຺ເຕ ຈ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຖິ ຘມ຺ໂມ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ. ໂສ ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຊາຕໂມຫວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຖິ ຘມ຺ໂມ ຌານປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ນມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ. ໂສ ມໂນຘາຕຸອເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຕ຺ຖ ກຏຕ຺ຕາຣູປານິ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມວເສເນວ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຣູປຘມ຺ມາ ເຫຕາຘິປຕິວິປາກິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ສພ຺ພຏ຺ຐານິກາ ປຈ຺ຈນີຍາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອເຫຕຸເກ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖີຕິ ອິເມສມ຺ປິ ປກິຓ຺ຓການໍ ວເສເນຕ຺ຖ ຄຓນວາໂຣ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ທ຺ເວຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາວ ອເຫຕຸກໂມໂຫ ເຈວ ອເຫຕຸກວິປາກກິຣິຍາ ຈ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ອກຸສເລນາກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕ຺ຖ ທ຺ເວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອາເສວເນ ປນ ວິປາກໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸ. ຕສ຺ມາ ກິຣິຍາເຫຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວເສເນຕ຺ຖ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວິປາເກ ເອກນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕເມວ. ມຄ຺ເຄ ເອກນ຺ຕິ ອກຸສເລນ ອກຸສລເມວ.

໑໙໖-໑໙໗. ນາຣມ຺ມຓມູລເກ ເຫຕຸຍາ ປຎ຺ຈາຕິ ຣູປເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ກຸສລໍ ອກຸສລໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຈ ໂກຏ຺ຐາເສ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສພ຺ພປຎ຺ຈເກສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ເອກນ຺ຕິ ຠູຕຣູປານິ ເຈວ ວຕ຺ຖຸຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕານິ ຫິ ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕິມູລເກປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໙໘-໒໐໒. ນາຘິປຕິມູລເກ ເຫຕຸຍາ ນວາຕິ ອນຸໂລເມ ເຫຕຸມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕາເນວ. ຕີຓີຕິອາທີນິປິ ເຫຏ຺ຐາ ອນຸໂລເມ ວຸຕ຺ຕສທິສາເນວ. ຕິມູລເກ ທ຺ເວຕິ ເຫຏ຺ຐາ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ວຸຕ຺ຕສທິສາເນວ.

໒໐໓-໒໓໓. ນປຸເຣຊາຕມູລເກ ເຫຕຸຍາ ສຕ຺ຕາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ‘‘ອາຣຸປ຺ເປ ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸເຣຊາເຕ ທສ຺ສິຕາເນວ. ສພ຺ພສຕ຺ຕເກສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ນກມ຺ມມູລເກ ເຫຕຸຍາ ຕີຓີຕິອາທີສຸ ເຈຕນາວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ. ຕສ຺ມາ ກຸສລໍ ອກຸສລໍ ອພ຺ຍາກຕຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ຕີຓີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ນເຍນ ‘‘ເອກໍ ທ຺ເວ ຕີຓິ ປຎ຺ຈ ສຕ຺ຕ ນວາ’’ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນສຸ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ຉ ອຏ຺ຐາ’’ຕິ ອິມາ ປນ ຕິສ຺ໂສ ຄຓນາ ນຕ຺ເຖວາຕິ.

ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ.

໒. ສຫຊາຕວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໓໔-໒໔໒. ສຫຊາຕວາເຣ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສຫຊາໂຕຕິ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຕນ ສຫຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສເມຕ຺ຖ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອວສາເນ ປນສ຺ສ ‘‘ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ນາມ ສຫຊາຕຕ຺ຕໍ, ສຫຊາຕຕ຺ຕໍ ນາມ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ເອເຕສໍ ວາຣານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ນິນ຺ນານາກຣຓຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ເອເຕ ທ຺ເວປິ ນິນ຺ນານາກຣຓາ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອຕ຺ຖນິຍມນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈາ’’ຕິອາທີສຸ ຫິ ອສຫຊາຕມ຺ປິ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຫຊາຕມ຺ປິ ຈ ອຸປາທາຣູປໍ ຠູຕຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ອິຕິ ປຏິຈ຺ຈວາເຣນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠາວໍ, ສຫຊາຕວາເຣນ ຈ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຫຊາຕຠາວໍ ນິຍເມຕຸໍ ອຸໂຠເປເຕ ວຸຕ຺ຕາ. ອປິຈ ຕຖາ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ເທສນາວິລາເສນ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປເຠທຊານນວເສນ ຈາປິ ເອເຕ ອຸໂຠປິ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ສຫຊາຕວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຈ຺ຈຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໔໓. ປຈ຺ຈຍວາເຣ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາຕິ ກຸສລຘມ຺ເມ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ນິສ຺ສຍຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຈ຺ຈຍາຕິ ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິມິນາວຸປາເຍນ ສພ຺ພປເທສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຕ຺ຖຸໍ ປຈ຺ຈຍາ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕາ ຂນ຺ຘາຕິ ອິທໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປວຕ຺ຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ປວຕ຺ຕິຍຎ຺ຫິ ຂນ຺ຘານໍ ປຸເຣຊາຕໍ ວຕ຺ຖຸ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ປຏິຈ຺ຈຏ຺ຐສ຺ສ ປນ ສຫຊາຕຏ຺ຐຕ຺ຕາ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ເອສ ນໂຍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ສຫຊາຕເມວ ວຕ຺ຖຸໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ວຕ຺ຖຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາຕິອາທີສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອພ຺ຍາກຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈາຕິ ກຸສລາພ຺ຍາກຕານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວເສນ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ຂຓສ຺ມິຎ຺ຫິ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ, ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐາເນ ຈ ມຫາຠູເຕ ນິສ຺ສາຍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ອຸປາທາຣູປໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວເສນ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິຕິ ປຈ຺ຈຍຠູຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ນານຕ຺ເຕປິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວເສນ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ເຎສຸປິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ສຫຊາຕຎ຺ຈ ປຸເຣຊາຕຎ຺ຈ ນິສ຺ສຍຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຣສ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘາ ເຈວ ຠູຕາ ຈ ສຫຊາຕວເສນ, ວຕ຺ຖຸ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕວເສນ ຄຫິຕໍ. ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ປນ ສຫຊາຕວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ນເວວ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ເຍ ປເນເຕ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕຣສ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ, ເຕສຸ ເອກາທິເກ ເອກາວສາເນ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ກຸສລາທີສຸ ເອກປຈ຺ຈຍໂຕ ເອໂກ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ. ເອກາທິເກ ທຸກາວສາເນ ເອກປຈ຺ຈຍໂຕ ນານາປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ. ທຸກາທິເກ ເອກາວສາເນ ນານາປຈ຺ຈຍໂຕ ເອໂກ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ. ທຸກາທິເກ ທຸກາວສາເນ ນານາປຈ຺ຈຍໂຕ ນານາປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ.

໒໔໘-໒໕໒. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນປ຺ປເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍໍ ປເນຕໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ວຕ຺ຖຸໍ ປຈ຺ຈຍາ ຂນ຺ຘາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກກ຺ຂນ຺ເຘເຍວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ອພ຺ຍາກຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ປເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ປຸນ ວຕ຺ຖຸໍ ປຈ຺ຈຍາຕິ ປວຕ຺ເຕ ວິປາກກິຣິຍາພ຺ຍາກຕານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ສຫຊາຕຎ຺ຈ ປຸເຣຊາຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘາ ສຫຊາຕວເສນ, ວຕ຺ຖຸ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕວເສນ, ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ປຸເຣຊາຕວເສເນວ ຄຫິຕານິ. ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ປນ ສຫຊາຕວເສເນວ ປຈ຺ຈໂຍ ລພ຺ຠຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ຕໂຍວ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ.

໒໕໓-໒໕໔. ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣເມວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣາ ຣູປາຠາເວນ ອາຣມ຺ມຓສທິສາ. ປຣໂຕ ອາເສວນນຕ຺ຖິວິຄເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໒໕໕. ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ອຸປາທາຣູປສງ຺ຂາຕໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ. ອິທໍ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານຎ຺ເຎວ ຣູປໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ປຎ຺ຈໂວກາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ.

໒໕໖-໒໕໗. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍ ຈ ຍຖາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເອວນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນສມຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ປນ ນານຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ.

໒໕໘. ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສທິສນ຺ຕິ ຣູປາຠາວໂຕປິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນສມຕາຍປິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໕໙-໒໖໐. ວຕ຺ຖຸໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາຕິອາທີນໍ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

໒໖໑-໒໖໖. ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ຕີຓີຕິ ກຸສລໍ ປຈ຺ຈຍາ ກຸສໂລ ອພ຺ຍາກໂຕ ກຸສລາພ຺ຍາກໂຕ ຈາຕິ ເອວໍ ຕີຓິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອກຸສເລປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໒໖໗-໒໖໘. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍ ຂນ຺ເຘ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ຂນ຺ເຘ ນິສ຺ສາຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາຕິ ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໖໙-໒໗໖. ອິທານິ ຍຖາລທ຺ຘານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ຄຓນວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸຍາ ສຕ຺ຕຣສາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸຍາ ສຕ຺ຕຣສາຕິ ກຸສເລນ ກຸສລໍ, ກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສເລນ ກຸສລາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ເອວໍ ກຸສລວເສນ ເອກາທິການິ ເອກາວສານານິ ທ຺ເວ, ທຸກາວສານໍ ເອກນ຺ຕິ ຕີຓິ ວຸຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ອກຸສລວເສນ. ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ເຕເນວ ກຸສລໍ, ອກຸສລໍ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕຎ຺ຈ; ກຸສລາພ຺ຍາກເຕຫິ ກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ; ອກຸສລາພ຺ຍາກເຕຫິ ອກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກຕໍ, ອກຸສລາພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕຣສ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ອາຣມ຺ມເຓ ສຕ຺ຕາຕິ ກຸສເລນ ກຸສລໍ; ອກຸສເລນ ອກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສລໍ, ອກຸສລໍ; ກຸສລາພ຺ຍາກເຕນ ກຸສລໍ; ອກຸສລາພ຺ຍາກເຕນ ອກຸສລນ຺ຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕ.

ວິປາເກ ເອກນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕເມວ. ເອວເມຕ຺ຖ ສຕ຺ຕຣສ, ສຕ຺ຕ, ເອກນ຺ຕິ ຕໂຍ ວາຣປຣິຈ຺ເຉທາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ທ຺ວາທສ ສຕ຺ຕຣສກາ, ທສ ສຕ຺ຕກາ, ເອກໍ ເອກກນ຺ຕິ ເຕ ສພ຺ເພ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຣໂຕ ທຸກຕິກາທິວເສນ ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນສ຺ສ ວເສນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສກ຺ກາ ຫິ ອິມາຍ ຄຓນາຍ ທຸກມູລາທີສຸ ວາຣປຣິຈ຺ເຉເທ ຊານິຕຸນ຺ຕິ ປຸນ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ອນາມສິຕ຺ວາ ຄຓນວເສເນວ ວາຣປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ສຕ຺ຕາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ. ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຈ຺ຈຍາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອາຣມ຺ມເຓ ລທ຺ຘວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພານິ. ອຍໍ ຕາວ ອນຸໂລເມ ນໂຍ.

໒໗໗-໒໘໕. ປຈ຺ຈນີເຍ ປນ ກຸສລໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາຕິ ອກຸສລເມວ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ປຏິຈ຺ຈວາຣສ຺ສ ປຈ຺ຈນີເຍ ວຸຕ຺ຕເມວ.

໒໘໖-໒໘໗. ຍໍ ປເນຕໍ ປຈ຺ຈນີເຍ ລທ຺ຘວິສ຺ສຊ຺ຊນປຣິຈ຺ເຉທໍ ຄຓນໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ນເຫຕຸຍາ ຈຕ຺ຕາຣີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ, ສຕ຺ຕຣສ, ສຕ຺ຕ, ປຎ຺ຈ, ຕີຓິ, ເອກນ຺ຕິ ຉ ປຣິຈ຺ເຉທາ. ເຕສໍ ວເສນ ທຸກຕິກາທີສຸ ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ໂຍ ຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕຣສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ລຠຕິ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສທິສສໍສນ຺ທເນ ສຕ຺ຕຣສ, ອູນຕຣສໍສນ຺ທເນ ເສສາ ຉປິ ປຣິຈ຺ເຉທາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ ອຘິກປຣິຈ຺ເຉທໍ ຐເປຕ຺ວາ ສມສມາ ອູນຕຣາ ຈ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ອຘິກຕຣາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ນິຍໂມ. ສມສມາ ປນ ອູນຕຣາ ຈ ອຕ຺ຖາ ວິໂຣເຘ ສຕິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຕເນຕ຺ຖ ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຣມ຺ມເຓ ເອກ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ນເຫຕຸຍາ ຈຕຸນ຺ນໍ, ນາຣມ຺ມເຓ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ນເຫຕຸວເສນ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນາຣມ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຕຕ຺ຕາ ປນ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ໂມ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ອກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ອກຸສໂລ, ອກຸສລຎ຺ຈ ອພ຺ຍາກຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ອກຸສໂລຕິ ຕີຓິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ປຣິຫີນານິ. ອພ຺ຍາກຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ອພ຺ຍາກໂຕຕິ ຣູປວເສນ ເອກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິຣຸທ຺ຘາວິຣຸທ຺ຘໍ ຎຕ຺ວາ ລພ຺ຠມານປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປິເຈຕ຺ຖ ອິທໍ ນຍມຕ຺ຕທສ຺ສນໍ. ນາຘິປຕິຍາ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ນເຫຕຸຍາ ລທ຺ຘາເນວ. ເສສຈຕຸກ຺ເກສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ນານນ຺ຕເຣ ເອກນ຺ຕິ ອເຫຕຸກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ເຈວ ເສສຣູປສ຺ສ ຈ ວເສນ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ. ເອວໍ ສພ຺ເພສຸ ເອກເກສຸ ຍຸຊ຺ຊມານກຣູປໍ ຊານິຕພ຺ພໍ. ນປຸເຣຊາເຕ ທ຺ເວຕິ ອິຘາປິ ນເຫຕຸວເສນ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນປຸເຣຊາເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຕຕ຺ຕາ ປນ ອພ຺ຍາກຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ອກຸສໂລ, ອກຸສລຎ຺ຈ ອພ຺ຍາກຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ອກຸສໂລຕິ ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕວເສນ ທ຺ເວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ປຣິຫີນານິ. ອາຣຸປ຺ເປ ປນ ອເຫຕຸກໂມຫສ຺ສ ອເຫຕຸກກິຣິຍສ຺ສ ຈ ວເສນ ທ຺ເວ ວຸຕ຺ຕານິ. ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ທ຺ເວຕິ ອາຣຸປ຺ເປ ອເຫຕຸກາກຸສລກິຣິຍວເສນ ທ຺ເວ. ໂນນຕ຺ຖິ ໂນວິຄເຕສຸ ເອກນ຺ຕິ ສພ຺ພສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ວເສນ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕິກາທີສຸ ອປຸພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ.

໒໘໘. ນາຣມ຺ມຓມູລເກ ປນ ນອຘິປຕິຍາ ປຎ຺ຈາຕິ ນາຣມ຺ມເຓ ລທ຺ຘາເນວ. ນກມ຺ເມ ເອກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ກຏຕ຺ຕາຣູປຎ຺ຈ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເສສຣູປວເສນ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໘໙-໒໙໖. ນາຘິປຕິມູລເກ ນປຸເຣຊາເຕ ສຕ຺ຕາຕິ ນປຸເຣຊາເຕ ລທ຺ຘາເນວ. ນປຈ຺ຉາຊາເຕ ສຕ຺ຕຣສາຕິ ອິມານິປິ ຕຕ຺ຖ ລທ຺ຘານິ ສຕ຺ຕຣເສວ. ນານນ຺ຕຣນສມນນ຺ຕຣນອຎ຺ຎມຎ຺ຎນອຸປນິສ຺ສຍນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂນນຕ຺ຖິໂນວິຄຕມູລການິ ນາຣມ຺ມຓມູລກສທິສາເນວ. ອິມິນາວ ນຍມຕ຺ຕທສ຺ສເນນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອາຄຕານາຄຕໍ ລພ຺ຠມານາລພ຺ຠມານຎ຺ຈ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒໙໗-໓໒໘. ອິມິນາເຍວ ປນ ລກ຺ຂເຓນ ອນຸໂລມໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ປຈ຺ຈນີຍໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ຈ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ ອາຄຕານາຄຕໍ ລພ຺ຠມານາລພ຺ຠມານຎ຺ຈ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປຈ຺ຈຍວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ນິສ຺ສຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໙-໓໓໗. ນິສ຺ສຍວາເຣ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ນິສ຺ສາຍາຕິ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຕິຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອວສາເນ ປນສ຺ສ ‘‘ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ນາມ ນິສ຺ສຍຕ຺ຕໍ, ນິສ຺ສຍຕ຺ຕໍ ນາມ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ເອເຕສໍ ວາຣານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ນິນ຺ນານາກຣຓຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ເອເຕປິ ປຏິຈ຺ຈສຫຊາຕາ ວິຍ ນິນ຺ນານາກຣຓາ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອຕ຺ຖນິຍມນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາ. ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິອາທີສຸ ຫິ ອນິສ຺ສາຍ ວຕ຺ຕມານໍ ນານາກ຺ຂຓິກມ຺ປິ ‘‘ປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອລ຺ລີຍິຕ຺ວາ ຐິຕກຏ຺ຐາທີສຸ ຈ ເອກໍ ເອກສ຺ສ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ອຸປາທາຣູປໍ ມຫາຠູຕສ຺ສ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິເຍວ. ອິຕິ ປຈ຺ຈຍວາເຣນ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາວໍ ນິສ຺ສຍວາເຣນ ຈ ປຈ຺ຈຍາຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕຠາວໍ ນິຍເມຕຸໍ ອຸໂຠເປເຕ ວຸຕ຺ຕາ. ອປິຈ ຕຖາ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ເທສນາວິລາເສນ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາປເຠທຊານນວເສນ ຈາປິ ເອເຕ ອຸໂຠປິ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ນິສ຺ສຍວາຣວຓ຺ຓນາ.

໕. ສໍສຏ຺ຐວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໓໘-໓໔໖. ສໍສຏ຺ຐວາເຣ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສໍສຏ຺ໂຐຕິ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ເອກຸປ຺ປາທາທິລກ຺ຂເຓນ ສມ຺ປໂຍຄຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ສໍສຏ຺ໂຐຕິ ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພປເທສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ອຣູປຘມ຺ມສ຺ເສວ ສມ຺ປໂຍຄຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ຍຖາ ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ, ຕຖາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ, ເກວລໍ ວິປາກປຈ຺ຈເຍ ເອກເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ.

໓໔໗-໓໕໐. ອິທານິ ຍຖາລທ຺ຘານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ຄຓນວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸຍາ ຕີຓີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພຕິເກສຸ ກຸສເລນ ກຸສລໍ, ອກຸສເລນ ອກຸສລໍ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ອຍເມວ ນິຍໂມ. ເອກເກ ປນ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕເມວ ລພ຺ຠຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ພາວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຕີຓິ, ວິປາເກ ເອກນ຺ຕິ ທ຺ເວ ປຣິຈ຺ເຉທາ. ປຈ຺ຉາຊາເຕ ອນຸໂລມໍ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ຕີຓິ ເອກນ຺ຕິ ອິເມສຎ຺ເຎວ ວເສນ ທຸກຕິກາທີສຸ ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ຍຕ຺ຖ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ; ຕຕ຺ຖ ເອກໍ, ເສເສສຸ ຕີຓີຕິ ເອວໍ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສເມຕ຺ຖ ອນຸໂລເມ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໓໕໑-໓໕໔. ປຈ຺ຈນີເຍ ປນ ກຸສລໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອກຸສລເມວ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ, ຕໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໓໕໙. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ປຈ຺ຈນີເຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນປຣິຈ຺ເຉທໍ ຄຓນໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ນເຫຕຸຍາ ທ຺ເວຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ຕີຓິ ເອກນ຺ຕິ ຕໂຍ ປຣິຈ຺ເຉທາ. ເຕສໍ ວເສນ ທຸກຕິກາທີສຸ ປຈ຺ຈຍສໍສນ຺ທເນ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິຘາປິ ອຘິກຕຣຄຓນານໍ ອູນຕຣຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທເນ ອູນຕຣຄຓນເມວ ລພ຺ຠຕິ, ສມຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມຄຓນໍ. ຍສ຺ມາ ເຈຕ຺ຖ ອຣູປຘມ຺ມາເຍວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕສ຺ມາ ນເຫຕຸນາຘິປຕິນປຸເຣຊາຕນປຈ຺ຉາຊາຕນາເສວນນກມ຺ມນວິປາກນຌານນມຄ຺ຄນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນ ທເສວ ປຈ຺ຈຍາ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ທສ຺ສິຕາ, ເສສາ ຈຸທ຺ທສ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຍປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕສຸປິ ວິປາເກ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນ ນກມ຺ມນວິປາກາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ.

໓໖໐-໓໖໘. ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຘິປຕິຍາ ທ຺ເວຕິ ນເຫຕຸຍາ ລທ຺ຘໍ ທ຺ວຍເມວ. ເສສທ຺ວເຍສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນກມ຺ເມ ເອກນ຺ຕິ ອເຫຕຸກກິຣິຍເຈຕນໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ. ນວິປາເກ ທ຺ເວຕິ ອເຫຕຸກໂມຫກິຣິຍວເສນ ທ຺ເວ. ນຌາເນ ເອກນ຺ຕິ ອເຫຕຸກປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓວເສນ ອພ຺ຍາກຕວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນມຄ຺ເຄ ເອກນ຺ຕິ ອເຫຕຸກວິປາກກິຣິຍວເສນ ອພ຺ຍາກຕວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ອິມິນາວຸປາເຍນ ສພ຺ພສໍສນ຺ທເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

໓໖໙-໓໘໓. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາ ນເຫຕຸອາທໂຍ ທເສວ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ນ ເສສາ. ເຍປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕສຸ ເຫຕຸມ຺ຫິ ອນຸໂລມໂຕ ຐິເຕ ຌານມຄ຺ຄາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

໓໘໔-໓໙໑. ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ອເຫຕຸກໂມໂຫວ ຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ເສສາ ນ ລຠນ຺ຕິ. ນຌານປຈ຺ຈເຍ ອຏ຺ຐາເຫຕຸກຈິຕ຺ຕານິປິ. ນກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ນປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ເອກນ຺ຕິ ອາຣຸປ຺ເປ ອເຫຕຸກກິຣິຍເຈຕນາວເສນ ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຍຎ຺ຈ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ສໍສຏ຺ຐວາຣວຓ຺ຓນາ.

໖. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໙໒-໔໐໐. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາເຣ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສເມຕ຺ຖ ສໍສຏ຺ຐວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອວສາເນ ປນສ຺ສ ‘‘ສໍສຏ຺ຐຕ຺ຕໍ ນາມ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕໍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕໍ ນາມ ສໍສຏ຺ຐຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ເອເຕສໍ ວາຣານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ນິນ຺ນານາກຣຓຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ເອເຕປິ ປຏິຈ຺ຈສຫຊາຕາ ວິຍ ປຈ຺ຈຍນິສ຺ສຍາ ວິຍ ຈ ນິນ຺ນານາກຣຓາ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອຕ຺ຖນິຍມນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ສໍສຏ຺ຐາ ໂຍຊິຕາ ຫຍາ’’ຕິອາທີສຸ (ຊາ. ໒.໒໒.໗໐) ຫິ ອສມ຺ປຍຸຕ຺ຕມ຺ປິ ສໍສຏ຺ຐນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ຍາ ສາ ວີມໍສາ ໂກສຊ຺ຊສຫຄຕາ ໂກສຊ຺ຊສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໕.໘໓໒) ອສໍສຏ຺ຐໍ ໂວກິຓ຺ຓມ຺ປິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອິຕິ ສໍສຏ຺ຐວາເຣນ ເອກຸປ຺ປາທລກ຺ຂຓສ຺ສ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ສໍສຏ຺ຐຠາວໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາເຣນ ຈ ສໍສຏ຺ຐສ຺ສ ເອກຸປ຺ປາທາທິລກ຺ຂຓສ຺ສ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາວໍ ນິຍເມຕຸໍ ອຸໂຠເປເຕ ວຸຕ຺ຕາ. ອປິຈ ຕຖາ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ເທສນາວິລາເສນ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາປເຠທຊານນວເສນ ຈາປິ ເອເຕ ອຸໂຠປິ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາຣວຓ຺ຓນາ.

ເອເຕສຸ ປນ ຉສຸ ວາເຣສຸ ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ປຈ຺ຈໂຍ ເອກນ຺ຕໍ ອນຸໂລມໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຈ຺ຈນີກໂຕວ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຕ຺ຖິ ເອກນ຺ຕໍ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອນຸໂລມໂຕວ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຕ຺ຖິ ອເນກນ຺ຕໍ ອນຸໂລມໂຕ ເຈວ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຈາຕິ ອິທໍ ປກິຓ຺ຓກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ປຐໂມ ປຎ຺ໂຫ ປຈ຺ຉາຊາຕສ຺ສ, ທຸຕິໂຍ ມຫາຈຕຸກ຺ກສ຺ສ, ຕຕິໂຍ ຍຸຊ຺ຊມານການໍ ເສສານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

໗. ປຎ຺ຫາວາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໐໑-໔໐໓. ປຎ຺ຫາວາເຣ ‘‘ສິຍາ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພປຸຈ຺ຉານໍ ລພ຺ຠມານວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສໂລ ຈ ນາເມສ ສຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຐເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຊາຕຎ຺ຈ ວິປາກຎ຺ຈ ເສເສຫິ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ໂຕ ຐເປຕ຺ວາ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕວິປາກວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ເສເສຫິ ວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເຍຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ປຏິປາຏິຍາ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ.

ຕຕ຺ຖ ຍາ ເອສາ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄວາເຣ ວິຍ ‘‘ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິ ອກຕ຺ວາ ‘‘ເຫຕູ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ເທສນາ ກຕາ, ຕສ຺ສາ ເອວ ກຣເຓ ອິທໍ ປໂຍຊນໍ – ຕຕ຺ຖ ຫິ ສຸຎ຺ຎຏ຺ຐໍ ທີເປຕຸໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປຈ຺ຈຍໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ຘມ຺ມາ ຣາສິໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ເອເກກໂຕຕິ ຣາສຏ຺ຐໍ ທີເປຕຸໍ ຂນ຺ຘານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິຈ຺ຈວາຣາທີສຸ ວາ ຂນ຺ຘວເສນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນເທສນາ ອາຣຸຬ຺ຫາຕິ ເຕເນວານຸກ຺ກເມນ ອິຘາປິ ອາຣຸຬ຺ຫາຕິ. ກສ຺ມາ ປເນເຕສຸ ເອວໍ ອາຣຸຬ຺ຫາຕິ? ອສງ຺ກຣໂຕ ວິຠາຄທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ‘‘ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເສສາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ຫິ ອາທິນາ ນເຍນ ວຸຈ຺ຈມາເນ ອສຸກຘມ຺ມໍ ນາມ ນິສ຺ສາຍ ອສຸກຘມ຺ມາຕິ ນ ສກ຺ກາ ອສງ຺ກຣໂຕ ປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນ ຈ ຊານິຕຸໍ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອຸທ຺ເທສນິທ຺ເທສາ ນິພ຺ພິເສສາ ສິຍຸໍ. ຕສ຺ມາ ອສງ຺ກຣໂຕ ວິຠາຄທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ເອວໍ ອາຣຸຬ຺ຫາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ອິທໍ ຍສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ກຸສໂລ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ເຄ ປນ ກຸສລາທິວເສນ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ສາມຎ຺ຎໂຕ ສພ຺ເພສໍ ເຫຕູນໍ ວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນຣູປທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ອພ຺ຍາກຕເຫຕຸສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ, ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ສງ຺ຄຫໍ ຄຕໍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ເສເສສຸປິ ເອວຣູເປສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔໐໔. ທານໍ ທຕ຺ວາຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ຈຊິຕ຺ວາ. ຍາຍ ວາ ເຈຕນາຍ ໂສ ທິຍ຺ຍຕິ, ສາ ເຈຕນາ ທານໍ. ທຕ຺ວາຕິ ຕໍ ເຈຕນໍ ປຣິໂຍທາເປຕ຺ວາ ວິສຸທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ. ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາຕິ ປຎ຺ຈງ຺ຄາທິວເສນ ນິຈ຺ຈສີລໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ. ອິມິນາ ສມາທານວິຣຕິເຍວ ທສ຺ສິຕາ. ສມ຺ປຕ຺ຕວິຣຕິສມຸຈ຺ເຉທວິຣຕິໂຍ ປນ ໂລເກ ສີລນ຺ຕິ ອປາກຏຕ຺ຕາ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ກິຎ຺ຈາປິ ນ ວຸຕ຺ຕາ, ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ປນ ໂຫນ຺ຕິເຍວ. ຕຕ຺ຖ ສມຸຈ຺ເຉທວິຣຕິ ເສກ຺ຂານໍເຍວ ກຸສລສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ນ ອິຕເຣສໍ. ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາຕິ ‘‘ປາຓໍ ນ ຫເນ, ນ ຈາທິນ຺ນມາທິເຍ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໗໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອຸໂປສຖທິວເສສຸ ອຏ຺ຐງ຺ຄອຸໂປສຖກິຣິຍໍ ກຕ຺ວາ. ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີຕິ ຕໍ ກຸສລໍ ເສກ຺ໂຂປິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນປິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ອຣຫາປິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຕວ. ອຣຫໂຕປິ ຫິ ປຸພ຺ເພ ກຕໍ ກຸສລໍ ກຸສລເມວ, ເຍນ ປນ ຈິຕ຺ເຕນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ຕໍ ກິຣິຍຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ເອຕໍ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຘິກາເຣ ນ ລພ຺ຠຕິ. ປຸພ຺ເພ ສຸຈິຓ຺ຓານີຕິ ‘‘ທຕ຺ວາ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ຫິ ອາສນ຺ເນ ກຕານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ອິມານິ ນ ອາສນ຺ເນ ກຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ທານາທີຫິ ວາ ເສສານິ ກາມາວຈຣກຸສລານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຌານາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ຌານາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ. ອຍເມວ ວາ ປາຬິ. ເສກ຺ຂາ ໂຄຕ຺ຣຠຸນ຺ຕິ ໂສຕາປນ຺ນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ຫິ ໂຄຕ຺ຣຠຸໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ໂວທານນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ສກທາຄາມິອນາຄາມິໂນ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂວທານໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເສກ຺ຂາຕິ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມິໂນ. ມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ມຄ຺ຄຜລຠວງ຺ຄາຕິກ຺ກມວເສນ ອຕ຺ຕນາ ປຏິລທ຺ຘາ ມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ, ສຸທ຺ຘມຄ຺ຄໂຕເຍວ ປນ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ກຸສລໍ ອນິຈ຺ຈໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ວິປສ຺ສນູປຄໍ ເຕຠູມກກຸສລເມວ ເວທິຕພ຺ພໍ, ວິປສ຺ສນາກຸສລໍ ປນ ກາມາວຈຣເມວ. ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນາຕິ ຣູປາວຈຣກຸສລໍ ທສ຺ເສຕິ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນນ຺ຕິອາທີຫິ ອຣູປາວຈຣກຸສລາຣມ຺ມຓວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຣູປາວຈຣກຸສລເມວ. ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສາຕິອາທີຫິ ປຸຄ຺ຄລໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ຘມ຺ມວເສນ ທສ຺ເສຕິ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕມ຺ປິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ປຸນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໐໕. ອສ຺ສາເທຕີຕິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໂລຠສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕຫິ ອນຸຠວຕິ ເຈວ ຣຊ຺ຊຕິ ຈ. ອຠິນນ຺ທຕີຕິ ສປ຺ປີຕິກຕຓ຺ຫາວເສນ ນນ຺ທຕິ ຫຏ຺ຐປຫຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາຍ ວາ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອສ຺ສາເທນ຺ຕສ຺ສ ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ອິທໍ ອຏ຺ຐປິ ໂລຠສຫຄຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕນິຍນ຺ຕິອາທິວເສນ ຈຕູຫິປິ ຈິຕ຺ເຕຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອສນ຺ນິຏ຺ຐານຄຕສ຺ສ ປເນຕ຺ຖ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ວິກ຺ເຂປຄຕສ຺ສ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ, ອກຕໍ ວຕ ເມ ກລ຺ຍາຓນ຺ຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ອາຣພ຺ຠາຕິ ຕານິ ສຸຈິຓ຺ຓານິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພຫຸວຈນສ຺ສ ເຫສ ເອກວຈນາເທໂສ, ຊາຕິວເສນ ວາ ເອກວຈນເມເວຕໍ.

໔໐໖. ອຣຫາ ມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ມຄ຺ຄວີຖິຍໍ ຜລານນ຺ຕຣສ຺ສ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ອຕິກ຺ກມວເສນ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຈິຕ຺ຕານິ ປນສ຺ສ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕານິ. ເອວໍ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ວິປາກາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ທສ຺ເສຕຸໍ ເສກ຺ຂາ ວາຕິອາທິມາຫ. ກຸສເລ ນິຣຸທ຺ເຘຕິ ວິປສ຺ສນາຊວນວີຖິຍາ ປຈ຺ຉິນ຺ນາຍ. ວິປາໂກຕິ ກາມາວຈຣວິປາໂກ. ຕທາຣມ຺ມຓຕາຕິ ຕທາຣມ຺ມຓຕາຍ, ຕໍ ກຸສລສ຺ສ ຊວນສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ວິປສ຺ສິຕກຸສລໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ຕທາຣມ຺ມຓວເສເນວ, ປຏິສນ຺ຘິຠວງ຺ຄຈຸຕິວເສນາປິ. ວິປາໂກ ຫິ ກມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ຄຫິຕປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສ ກຸສລາຣມ຺ມໂຓ ໂຫຕິເຍວ, ໂສ ປນ ທຸພ຺ພິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ອິຘ ນ ທສ຺ສິໂຕ.

ກຸສລໍ ອສ຺ສາເທຕີຕິອາທິ ອກຸສລຊວນາວສາເນ ກຸສລາຣມ຺ມຓວິປາກໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນວິປາກສ຺ສາຕິ ອິທໍ ທຸພ຺ພິຎ຺ເຎຍ຺ຍມ຺ປິ ສມານໍ ມຫຄ຺ຄຕວິປາກສ຺ສ ຕທາຣມ຺ມຓຠາເວນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ລພ຺ຠມານກວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຣິຍສ຺ສາຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອສມາປນ຺ນປຸພ຺ເພ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ປຏິໂລມໂຕ ວາ ເອກນ຺ຕຣິກວເສນ ວາ ສມາປນ຺ນກິຣິຍາຍ. ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສາຕິອາທີນິ ປຣໂຕ ອາວຊ຺ຊນາຍ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ. ຍາ ເອເຕສໍ ອາວຊ຺ຊນາ, ຕສ຺ສາ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐໗-໔໐໙. ຣາຄນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປຣສ຺ສ ວາ ຣາຄໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຣາຄວເສນ ປເນຕ຺ຖ ວຓ຺ຓນາ ປາກຏາ ໂຫຕິ. ອສ຺ສາເທຕີຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ວິຈິກິຈ຺ຉາທີສຸ ປນ ຕີສຸ ອສ຺ສາເທຕພ຺ພຕາຍ ອຠາເວນ ‘‘ອສ຺ສາເທຕີ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ທິຏ຺ຐິ ປເນຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສາ ອສ຺ສາເທຕີຕິ ປທສ຺ສ ປຣິຫີນຕ຺ຕາ ອາຄຕປຏິປາຏິຍາ ປຐມໍ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ວິຈິກິຈ຺ຉາທີສຸເຍວ ຕໍ ຕໍ ສຠາຄໍ ປຐມໍ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ວຸຕ຺ຕາ. ອິເມສຸ ຈ ປນ ຣາຄາທີສຸ ‘‘ກິໍ ເມ ປາປຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ອກ຺ຂນ຺ຕິວເສນ ວາ, ‘‘ກຕໍ ປາປໍ ກຕໍ ລຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣາທິວເສນ ວາ ໂທມນສ຺ສຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໔໑໐. ຈກ຺ຂຸໍ ອນິຈ຺ຈໂຕຕິ ວິປສ຺ສນານຸກ຺ກເມນ ໂອຬາຣິກາຍຕນານິ ວຕ຺ຖຸຣູປຎ຺ຈາຕິ ເອກາທສ ຣູປານິ ປາກຏຕ຺ຕາ ຄຫິຕານິ. ປຸນ ຣູປາຍຕນາທີນິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ອາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ຄຫິຕານິ. ຍສ຺ມາ ປເນສາ ວິຎ຺ຎາຓກາຍວເສນ ເທສນາ, ນ ຘາຕຸວເສນ, ຕສ຺ມາ ມໂນຘາຕຸ ນ ຄຫິຕາ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຄຫິຕາຄຫິຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔໑໑. ຜລໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກຸສລສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໑໓-໔໑໖. ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິນິທ຺ເທເສ ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ວເສນ ຈຕຸຠູມກກຸສລໍ ທສ຺ສິຕໍ, ຕຖາ ສຫຊາຕາຘິປຕິນິທ຺ເທເສ. ອຣຫໂຕ ອຸຕ຺ຕມຘມ຺ມໍ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ ໂລກິຍກຸສເລສຸ ຄຣຸກາໂຣ ນຕ຺ຖີຕິ ອຄ຺ຄມຄ຺ໂຄວ ທສ຺ສິໂຕ.

໔໑໗. ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍ ປຸຣິມາ ປຸຣິມາຕິ ເອກຠູມກາປິ ນານາຠູມກາປິ ກຸສລາ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ. ອນຸໂລມໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸສ຺ສ, ອນຸໂລມໍ ໂວທານສ຺ສາຕິ ນານາຣມ຺ມຓວເສນ. ໂຄຕ຺ຣຠຸ ມຄ຺ຄສ຺ສ, ໂວທານໍ ມຄ຺ຄສ຺ສາຕິ ນານາຠູມິວເສນ. ກຸສລໍ ວຸຏ຺ຐານສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ກຸສລນ຺ຕິ ເຕຠູມກກຸສລໍ. ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເຕຠູມກວິປາກໍ. ເຕຫິ ກຸສລຊວນວີຖິໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ – ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຠວງ຺ຄຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ ອຸຠຍມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ມຫຄ຺ຄຕສ຺ສ ຠວງ຺ຄເມວ. ມຄ຺ໂຄ ຜລສ຺ສາຕິ ອິທໍ ຍສ຺ມາ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກໍ ຊວນວີຖິປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຸໂລມໍ ເສກ຺ຂາຍາຕິ ອເສກ຺ຂາຍ ກຸສລໍ ອນນ຺ຕຣໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວິຠາຄໍ ກໂຣຕິ. ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສກທາຄາມິຜລອນາຄາມິຜລສມາປຕ຺ຕິຍາປິ. ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ອນາຄາມິຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອກຸສເລ ທຸວິຘມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານໍ ລພ຺ຠຕິ. ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ວິປາກາພ຺ຍາກຕານໍເຍວ, ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕາ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕານໍເຍວ ເວທິຕພ຺ພາ. ຠວງ຺ຄໍ ອາວຊ຺ຊນາຍາຕິອາທິ ໂວມິສ຺ສກວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກິຣິຍາຕິ ກາມາວຈຣກິຣິຍາ. ສາ ທຸວິຘສ຺ສາປິ ວຸຏ຺ຐານສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ມຫຄ຺ຄຕາ ຠວງ຺ຄສ຺ເສວ. ອິຕິ ເຍ ເຫຏ຺ຐາ ປຈ຺ຈຍວິຠງ຺ຄນິທ຺ເທເສ ‘‘ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອາຣຠິຕ຺ວາ ກຸສລໍ ກຸສລສ຺ສ, ກຸສລໍ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອກຸສລໍ ອກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລໍ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕໍ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕໍ ກຸສລສ຺ສ, ອພ຺ຍາກຕໍ ອກຸສລສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕ ວາຣາ ທສ຺ສິຕາ; ເຕສໍ ວເສນ ອິຘ ສງ຺ເຂປໂຕ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ວິຠຕ຺ໂຕ.

ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕ຺ຖ –

ທສຘາ ສຕ຺ຕຣສຘາ, ສມສຏ຺ຐິວິເຘນ ຈ;

ພຫຸຘາປິ ຈ ນິທ຺ເທສໍ, ສາຘຸກໍ ອຸປລກ຺ຂເຍ.

ອຍຎ຺ຫິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ນ ເກວລໍ ສຕ຺ຕຘາວ ນິທ຺ເທສໍ ລຠຕິ, ກຸສລໍ ປນ ກຸສລສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ; ອກຸສລໍ ອກຸສລສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ; ວິປາກໍ ວິປາກສ຺ສ ກິຣິຍສ຺ສ; ກິຣິຍໍ ກຸສລສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ ກິຣິຍສ຺ສາຕິ ເອວໍ ທສຘາປິ ນິທ຺ເທສໍ ລຠຕິ. ນ ເກວລໍ ທສຘາເຍວ, ກຸສລໍ ປນ ກຸສລສ຺ສ ກຸສລວິປາກສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ; ອກຸສລໍ ອກຸສລສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ກຸສລວິປາກສ຺ສ; ກຸສລວິປາກໍ ກຸສລວິປາກສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ກິຣິຍສ຺ສ; ອກຸສລວິປາກໍ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ກຸສລວິປາກສ຺ສ ກິຣິຍສ຺ສ; ກິຣິຍໍ ກິຣິຍສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສ ກຸສລວິປາກສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕຣສຘາ ນິທ຺ເທສໍ ລຠຕິ.

ນ ເກວລຎ຺ຈ ສຕ຺ຕຣສຘາວ ສມສຏ຺ຐິວິເຘນາປິ ນິທ຺ເທສໍ ລຠເຕວ. ກຖໍ? ກາມາວຈຣກຸສລຎ຺ຫິ ຠູມິເຠເທນ ຈຕຸພ຺ພິຘສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣໍ ສກສກຠູມິກສ຺ເສວາຕິ ກຸສລໍ ກຸສລສ຺ສ ຉພ຺ພິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ກາມາວຈຣກຸສລໍ ປນ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ອຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສ; ຣູປາວຈຣກຸສລໍ ຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສ຺ສ; ອຣູປາວຈຣກຸສລໍ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສ຺ສ ຣູປາວຈຣອຣູປາວຈຣໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສ; ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສາຕິ ກຸສລໍ ວິປາກສ຺ສ ທ຺ວາທສວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ອກຸສລໍ ອກຸສລສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ເຕຠູມກກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ.

ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກໍ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສ຺ສ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ອຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສາຕິ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກໍ ວິປາກສ຺ສ ຈຕຸພ຺ພິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ຣູປາວຈຣວິປາກໍ ເຕຠູມກກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ຕິວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ອຣູປາວຈຣວິປາກໍ ອຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ທຸວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກໍ ຈຕຸຠູມກກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ຈຕຸພ຺ພິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ເອວໍ ກຸສລວິປາກໍ ວິປາກສ຺ສ ເຕຣສຘາປິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ອກຸສລວິປາກໍ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ທຸວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ວິປາກໍ ວິປາກສ຺ສ ປຎ຺ຈທສວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກໍ ປນ ກາມາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ, ຕຖາ ອກຸສລວິປາກໍ, ຕຖາ ຣູປາວຈຣວິປາກໍ, ຕຖາ ອຣູປາວຈຣວິປາກຎ຺ຈາຕິ ວິປາກໍ ກິຣິຍສ຺ສ ຈ ຈຕຸພ຺ພິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ.

ກາມາວຈຣກິຣິຍໍ ເຕຠູມກກິຣິຍສ຺ສ, ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣກິຣິຍໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣານຎ຺ເຎວາຕິ ກິຣິຍໍ ກິຣິຍສ຺ສ ປຎ຺ຈວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ກາມາວຈຣກິຣິຍໍ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ເຈວ ຈຕຸຠູມກກຸສລວິປາກສ຺ສ ຈ, ຣູປາວຈຣກິຣິຍໍ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກຣູປາວຈຣວິປາການໍ ອຣູປາວຈຣກິຣິຍໍ ຈຕຸຠູມກກຸສລວິປາກສ຺ສາປີຕິ ກິຣິຍໍ ວິປາກສ຺ສ ເອກາທສວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ກາມາວຈຣກິຣິຍໍ ປນ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສາຕິ ກຸສລາກຸສລານໍ ທຸວິເຘນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສມສຏ຺ຐິວິເຘນາປິ ນິທ຺ເທສໍ ລຠຕິ.

ນ ເກວລຎ຺ຈ ສມສຏ຺ຐິວິເຘເນວ, ພຫຸວິເຘນາປິ ລຠເຕວ. ກຖໍ? ກາມາວຈຣປຐມມຫາກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ຕາວ ອຕ຺ຕໂນ, ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣກຸສລານໍ ປາທກໂຍເຄນ ໂສຬສນ຺ນໍ ໂສມນສ຺ສໂລກຸຕ຺ຕຣານນ຺ຕິ ເອກວີສຕິຍາ ຈ ກຸສລານໍ, ຊວນປຣິໂຍສາເນ ຕທາຣມ຺ມຓຠວງ຺ຄວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ກາມາວຈຣວິປາການໍ, ຠວງ຺ຄວເສເນວ ປວຕ຺ຕານໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາການໍ, ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາການນ຺ຕິ ເອວໍ ເອກວີສຕິຍາ ກຸສລານໍ; ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຍ ວິປາການນ຺ຕິ ເຕປຎ຺ຎາສາຍ ຈິຕ຺ຕານໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ທຸຕິຍກຸສລຈິຕ຺ຕໍ. ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖານິ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ອຸປຣິຠູມກກຸສລານິ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາການິ ຈ ເສສເອກວີສຕິຈິຕ຺ຕານໍ. ປຎ຺ຈມຉຏ຺ຐານິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ, ນວນ຺ນຎ຺ຈ ອຸປຣິຠູມກອຸເປກ຺ຂາກຸສລານໍ, ເຕວີສຕິຍາ ຈ ວິປາການນ຺ຕິ ເຕຕ຺ຕິໍສາຍ. ສຕ຺ຕມອຏ຺ຐມານິ ເອກວີສຕິຍາວ.

ປຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣກຸສລານິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມານໍ ຣູປາວຈຣກຸສລານໍ, ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕມຫາວິປາການໍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຣູປາວຈຣວິປາການຎ຺ຈາຕິ ທສນ຺ນໍ. ເອເຕເນວ ຈ ນເຍນ ອຣູປາວຈຣກຸສເລສຸ ປຐມໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາເກນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາທສນ຺ນໍ, ທຸຕິຍໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ, ຕຕິຍໍ ເຕຣສນ຺ນໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຈຸທ຺ທສນ຺ນໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ຈາຕິ ປນ຺ນຣສນ຺ນໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ເສວ. ອຏ຺ຐສຸ ໂລຠສຫຄເຕສຸ ເອເກກໍ ອກຸສລໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ກາມາວຈຣວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ນວນ຺ນໍ, ມຫຄ຺ຄຕວິປາການໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ເອກວີສຕິຍາ. ທ຺ເວ ໂທມນສ຺ສສຫຄຕານິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕານໍ ຉນ຺ນໍ ກາມາວຈຣວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ. ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕທ຺ວຍໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາເຫຕຸກວິປາເກນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ກາມາວຈຣວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ນວນ຺ນໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາການໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ເອກວີສຕິຍາ.

ກຸສລວິປາກປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ກຸສລວິປາກມໂນຘາຕຸຍາ, ມໂນຘາຕຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ. ຕາສຸ ທ຺ວີສຸ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ທສນ຺ນໍ ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ຠວງ຺ຄຠູຕານໍ ຕທາຣມ຺ມຓກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ປນ ອາວຊ຺ຊນມໂນຘາຕຸຍາ ທ຺ວິຏ຺ຐານິກາຍ ອາວຊ຺ຊນມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ທສນ຺ນຎ຺ຈ ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນນ຺ຕິ ທ຺ວາທສນ຺ນເມວ. ຕິເຫຕຸກມຫາວິປາກາ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາເຫຕຸກວຊ຺ຊານໍ ທສນ຺ນມ຺ປິ ກາມາວຈຣວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາການໍ ອາວຊ຺ຊນທ຺ວຍສ຺ສ ຈາຕິ ເອກວີສຕິຍາ, ທຸເຫຕຸກວິປາກາ ຐເປຕ຺ວາ ມຫຄ຺ຄຕວິປາເກ ເສສານໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ. ປຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣວິປາກາ ເຕຠູມກກຸສລວິປາກສເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕຣສນ຺ນໍ ອາວຊ຺ຊນທ຺ວຍສ຺ສ ຈາຕິ ເອກູນວີສຕິຍາ. ອຣູປາວຈຣວິປາເກສຸ ປຐມໍ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກຕິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕານໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປາວຈຣວິປາກຈິຕ຺ຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສ຺ສ ຈາຕິ ນວນ຺ນໍ. ທຸຕິຍໍ ເຫຏ຺ຐິມວິປາກໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ, ຕຕິຍໍ ທ຺ເວ ເຫຏ຺ຐິມານິ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຕີຓິ ເຫຏ຺ຐິມານິ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຉນ຺ນໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາການິ ຕິເຫຕຸກວິປາການໍ ເຕຣສນ຺ນໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ຈຸທ຺ທສນ຺ນໍ.

ອກຸສລວິປາກປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ ອກຸສລວິປາກມໂນຘາຕຸຍາ, ມໂນຘາຕຸ ອກຸສລວິປາກາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ. ສາ ຕທາຣມ຺ມຓກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈຸຕິກາເລ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ຠວງ຺ຄວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕານໍ ອິຕເຣສມ຺ປິ ນວນ຺ນໍ ກາມາວຈຣວິປາການໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຣິຕ຺ຕກິຣິຍານຎ຺ຈາຕິ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ. ກິຣິຍມໂນຘາຕຸ ທສນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓານໍ ຫສິຕຸປ຺ປາທກິຣິຍາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຠວງ຺ຄວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ນວນ຺ນໍ ຕິເຫຕຸກວິປາການໍ, ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕວິປາການໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ເຕຣສນ຺ນໍ. ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຣິຍາ ຐເປຕ຺ວາ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸໍ ທສນ຺ນໍ ກາມາວຈຣກິຣິຍານໍ, ກາມາວຈຣກຸສລາກຸສລານໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຠວງ຺ຄວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ປນ຺ນຣສນ຺ນໍ ວິປາກຈິຕ຺ຕານຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຈຈຕ຺ຕາລີສາຍ.

ກາມາວຈຣຕິເຫຕຸກໂສມນສ຺ສສຫຄຕກິຣິຍທ຺ວຍໍ ຠວງ຺ຄວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ເຕຣສນ຺ນໍ ຕິເຫຕຸກວິປາການໍ ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕວິປາການໍ ປຣິກມ຺ມວເສນ ປວຕ຺ຕມານານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣູປາວຈຣກິຣິຍານໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ທຸເຫຕຸກໂສມນສ຺ສສຫຄຕກິຣິຍທ຺ວຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ເຕຣສນ຺ນໍ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຕທາຣມ຺ມຓານໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ສຕ຺ຕຣສນ຺ນໍ. ກາມາວຈຣຕິເຫຕຸກອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕກິຣິຍທ຺ວຍໍ ເຕສໍເຍວ ເຕຣສນ຺ນໍ ຠວງ຺ຄານໍ, ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ຉນ຺ນໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕວິປາການໍ, ປຣິກມ຺ມວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ເອກິສ຺ສາ ຣູປາວຈຣກິຣິຍາຍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປາວຈຣກິຣິຍານໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ຈຕຸວີສຕິຍາ. ທຸເຫຕຸກອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕກິຣິຍທ຺ວຍໍ ເຕສໍເຍວ ເຕຣສນ຺ນໍ ຠວງ຺ຄານໍ ຉນ຺ນໍ ຕທາຣມ຺ມຓານໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ. ຣູປາວຈຣກິຣິເຍສຸ ເອເກກໍ ນວນ຺ນໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຕິເຫຕຸກຠວງ຺ຄານໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ທສນ຺ນໍ. ອຣູປາວຈຣກິຣິເຍສຸ ປຐມໍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ນວນ຺ນໍ ຠວງ຺ຄານໍ, ຈຕຸໂວກາເຣ ເອກສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈາຕິ ເອກາທສນ຺ນໍ. ທຸຕິຍໍ ຈຕຸໂວກາເຣ ທ຺ເວ ຠວງ຺ຄານິ ລຠຕິ. ຕຕິຍໍ ຕີຓິ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລສມາປຕ຺ຕິຎ຺ຈາຕິ ເຕສຸ ເອເກກໍ ຍຖາປຏິປາຏິຍາ ເອກາທສນ຺ນໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ເຕຣສນ຺ນໍ ປຎ຺ຈທສນ຺ນຎ຺ຈ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ພຫຸວິເຘນາປິ ນິທ຺ເທສໍ ລຠຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ທສຘາ ສຕ຺ຕຣສຘາ, ສມສຏ຺ຐິວິເຘນ ຈ;

ພຫຸຘາປິ ຈ ນິທ຺ເທສໍ, ສາຘຸກໍ ອຸປລກ຺ຂເຍ’’ຕິ.

ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາທໂຍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ.

໔໒໓. ອຸປນິສ຺ສເຍ ສທ຺ຘໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິ ກມ຺ມກມ຺ມຜລອິຘໂລກປຣໂລກາທີສຸ ສທ຺ຘໍ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ. ຍຖາ ຫິ ປຸຣິໂສ ເຫຏ຺ຐາປຖວິຍໍ ອຸທກໍ ອຕ຺ຖີຕິ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ປຖວິໍ ຂນຕິ, ເອວໍ ສທ຺ໂຘ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ທານາທີນໍ ຜລຎ຺ຈ ອານິສໍສຎ຺ຈ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ທານາທີນິ ປວຕ຺ເຕຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ສທ຺ຘໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສີລໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິອາທີສຸປິ ອິເມ ສີລາທໂຍ ຘມ຺ເມ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສີລວາ ຫິ ສີລານຸຠາເວສຸ ສີລານິສໍເສສຸ ຈ ກຸສໂລ ສີລໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ສີລວນ຺ຕານໍ ທານໍ ເທຕິ, ອຸປຣູປຣິ ສີລໍ ສມາທິຍຕິ ສຸປຣິສຸທ຺ຘໍ ອຂຓ຺ຑໍ, ຈາຕຸທ຺ທສີອາທີສຸ ປກ຺ຂທິວເສສຸ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ສີລສມ຺ປທໍ ນິສ຺ສາຍ ຌານາທີນິ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ພຫຸສ຺ສຸໂຕປິ ທານາທິປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍຕ຺ຕາ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ທານາທີນຎ຺ຈ ສງ຺ກິເລສໂວທານາທິເຠທໍ ສຸຕມຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ສຸຕໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານາທີນິ ປວຕ຺ເຕຕິ. ຈາຄວາປິ ຈາຄາຘິມຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຈາຄສມ຺ປທໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານໍ ເທຕິ, ສີລວນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ສີລໍ ສມາທິຍຕິ, ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ຌານາທີນິ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ປຎ຺ຎວາປິ ອິຘໂລກປຣໂລກຫິຕຎ຺ເຈວ ໂລກສມຕິກ຺ກມນຸປາຍຎ຺ຈ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ສກ຺ກາ ອິມາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອິຘໂລກຫິຕມ຺ປິ ປຣໂລກຫິຕມ຺ປິ ໂລກສມຕິກ຺ກມນູປາຍຎ຺ຈ ສມ຺ປາເທຕຸ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຎໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານາທີນິ ປວຕ຺ເຕຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ນ ເກວລໍ ສທ຺ຘາທໂຍ ທານາທີນໍເຍວ ອຸປນິສ຺ສຍາ, ອຕ຺ຕໂນ ອປຣຠາເຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ສທ຺ຘາທີນມ຺ປິ ອຸປນິສ຺ສຍາ ເອວ, ຕສ຺ມາ ສທ຺ຘາ ສີລໍ ສຸຕໍ ຈາໂຄ ປຎ຺ຎາ ສທ຺ຘາຍ ສີລສ຺ສ ສຸຕສ຺ສ ຈາຄສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຣິກມ຺ມນ຺ຕິ ອນນ຺ຕຣໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປຣິກມ຺ມໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓສ຺ສ ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປຣິກມ຺ມເມວ, ປຣິກມ຺ມໍ ວິສຸໍ ນຕ຺ຖິ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸສ຺ເສວ ປຣິຠຓ຺ຑຎາຓານິ ເອຕານິ, ຕສ຺ມິໍ ອິຊ຺ຌມາເນ ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຕທຘິມຸຕ຺ຕຕາຍ ສຫິຕໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປຣິກມ຺ມໍ ເຕສໍ ປຣິກມ຺ມນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ເອຕານິ ສພ຺ເພສໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ສມຄຕິການິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຠວິຕພ຺ພເມຕ຺ຖ ປຣິກມ຺ມວິເສເສນາຕິ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາຕິ ທູເຣ ຣູປານິ ທິສ຺ວາ ເຕສໍ ສທ຺ທໍ ໂສຕຸກາມສ຺ສ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ໂສຕຘາຕຸວິສຸທ຺ຘິຍາ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ເຕສໍ ປນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸກາມຕາທິວເສນ ທິພ຺ພໂສຕຘາຕຸ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຸປກາຣກຠາວວເສນ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ມຄ຺ຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອນຸປ຺ປນ຺ນໍ ສມາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ສິຖິລີກຕປາຣິປນ຺ຖກຕ຺ຕາ ປຫີນປາຣິປນ຺ຖກຕ຺ຕາ ຈ ຕໍ ຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ມຄ຺ໂຄ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ວິປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຸປຣູປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ວິປສ຺ສນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາຍາຕິອາທິ ປຏິສມ຺ຠິທານໍ ມຄ຺ຄປຏິລາເຠເນວ ອິຊ຺ຌນໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍອິທ຺ຘານຎ຺ຈ ປເນຕາສໍ ປຈ຺ຉາ ເຕສຸ ເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປວຕ຺ຕິຍາ ມຄ຺ໂຄວ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ນາມ ໂຫຕິ.

ສທ຺ຘໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ມານໍ ຊປ຺ເປຕີຕິ ອຫມສ຺ມິ ສທ຺ໂຘ ປສນ຺ໂນຕິ ມານໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ວຈເນ ສທ຺ຘາວເສເນວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖໍ ອນຸປປຣິກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິອາທິວເສນ ທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ສີລໍ ສຸຕໍ ຈາຄໍ ປຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຫມສ຺ມິ ສີລວາ ສຸຕວາ ຈາຄີ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ມານໍ ຊປ຺ເປຕິ. ສີລສຸຕຈາຄປຎ຺ຎາສຸ ປນ ມານມຎ຺ຎນໍ ວິຍ ທິຏ຺ຐິມຎ຺ຎນໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຣາຄສ຺ສາຕິອາທີສຸ ສທ຺ຘາທິສມ຺ປທໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສນກາເລ ເຕສຸ ເອເກໂກ ຘມ຺ໂມ ຣາຄສ຺ສ, ປຣວມ຺ຠນກາເລ ໂທສສ຺ສ, ອຸຠເຍນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ, ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານໍ ມານທິຏ຺ຐີນໍ, ສທ຺ຘາທິສມ຺ປທໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຠວໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິປຕ຺ຖນາຍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ໂລກິຍກຸສລຎ຺ເຎວ ທສ຺ສິຕໍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ປນ ສນ຺ຕໍ ປຓີຕໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ອກຸສລວິທ຺ຘໍສນໍ. ຕສ຺ມາ ຈນ຺ໂທ ວິຍ ອນ຺ຘກາຣຕມານໍ ນ ອກຸສລສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕີຕິ ນ ຄຫິຕໍ.

ອາຕາເປຕີຕິອາທິ ກາຍິກທຸກ຺ຂວເສນ ອພ຺ຍາກຕຘມ຺ມທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສທ຺ໂຘ ຫິ ສທ຺ຘໍ ນິສ຺ສາຍ ອຕິສີຕໍ ອຕິອຸຓ຺ຫນ຺ຕິ ອໂນສກ຺ກິຕ຺ວາ ນານປ຺ປກາຣານິ ນວກມ຺ມເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈາທີນິ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ໂຠຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎານິ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ປຣິເຍຏ຺ຐິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ. ສີລວາປິ ສີລານຸຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສິກຕ຺ຕາທິວເສນ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ປິຓ຺ຑຈາຣິກຕ຺ຕາທິວເສນ ປຣິເຍຏ຺ຐິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ. ສຸຕວາປິ ພາຫຸສ຺ສຈ຺ຈານຸຣູປໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ປຣິເຍຏ຺ຐິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ. ຈາຄວາປິ ຈາຄາຘິມຸຕ຺ຕຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຍາປນມຕ຺ເຕປິ ປຈ຺ຈເຍ ອນວເສເສຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ໂຕ, ອງ຺ຄາທິປຣິຈ຺ຈາຄໍ ວາ ປນ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ປຣິຈ຺ຈຊິຕພ຺ພສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂນ ອຸປ຺ປາທນຕ຺ຖໍ ປຣິເຍຏ຺ຐິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ. ປຎ຺ຎວາປິ ອຸປຣູປຣິ ປຎ຺ຎໍ ວຑ຺ເຒສ຺ສາມີຕິ ສປ຺ປຎ຺ຎຕໍ ນິສ຺ສາຍ ສີຕຸຓ຺ຫາທີນິ ອຄເຓຕ຺ວາ ສຊ຺ຌາຍມນສິກາເຣສຸ ໂຍຄໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ມິຈ຺ຉາຊີເວ ອາທີນວໍ ສມ຺ມາຊີເວ ຈ ອານິສໍສໍ ທິສ຺ວາ ມິຈ຺ຉາຊີວໍ ປຫາຍ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ອາຊີເວນ ຊີວິຕວຸຕ຺ຕິໍ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ປຣິເຍຏ຺ຐິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ.

ກາຍິກສ຺ສ ສຸຂສ຺ສາຕິ ສທ຺ຘາທິສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ສຸໂຂປກຣຓານິ ປຣິຠຸຎ຺ຊນກາເລ ສທ຺ຘາທິສມຸຏ຺ຐານປຓີຕຣູປຜຸຏກາຍສ຺ສ ຈ ເຕສໍ ວເສນ ອວິປ຺ປຏິສາຣມູລກປາໂມຊ຺ຊປີຕິສມຸຏ຺ຐານຣູປຜຸຏກາຍສ຺ສ ຈ ສຸຂຸປ຺ປຕ຺ຕິກາເລ ເຕສໍ ກຏຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນວິປາກສຸຂກາເລ ຈ ກາຍິກສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິກາເລ ສທ຺ຘາທິຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອສຫມາເນຫິ ປຍຸຕ຺ຕວຘພນ຺ຘນາທິກາເລ ຈ ກາຍິກສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ, ສທ຺ຘາທໂຍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕິຕຜລສມາປຕ຺ຕິກາເລ ປນ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ເອເຕສຸ ເອເກໂກ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກຸສລໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ກຸສລເຈຕນາ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ, ສາ ປນ ພລວເຈຕນາວ ລພ຺ຠຕິ, ນ ທຸພ຺ພລາ. ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອກາ ກິຣ ອິຕ຺ຖີ ອຸພ຺ພນ຺ຘິຕຸກາມາ ຣຸກ຺ເຂ ຣຊ຺ຊຸໍ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ສໍວິຘາຕພ຺ພໍ ສໍວິທຫຕິ. ອເຖໂກ ໂຈໂຣ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ຕໍ ເຄຫໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ ກິຎ຺ຈິເທວ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕ຺ເຖນ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ອຸປຄໂຕ. ອຖ ສາ ຣຊ຺ຊຸ ອາສີວິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ສຸສູຕິ ອກາສິ. ໂຈໂຣ ຠີໂຕ ອປສກ຺ກິ. ອິຕ຺ຖີ ອຕ຺ຕໂນ ນິເວສນາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຣຊ຺ຊຸປາເສ ຄີວໍ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຸພ຺ພນ຺ຘາ ກາລມກາສິ. ເອວໍ ພລວເຈຕນາ ອນ຺ຕຣາເຍ ນິວາເຣຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ນ ປເນຕໍ ເອກນ຺ຕໂຕ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ກໂຕກາສຎ຺ຫິ ກມ຺ມໍ ເອວ ວິປາກສ຺ສ ອນ຺ຕຣາຍໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈຕິ, ວິປາກຊນກໍ ປນ ກມ຺ມໍ ວິປາກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກມ຺ມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຕຸຠູມກມ຺ປິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ປຣໂຕ ‘‘ມຄ຺ໂຄ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອເຈຕນາວເສນ. ເຕເນຕໍ ທີເປຕິ – ໂຍ ໂກຈິ ວິປາກຊນໂກ ຘມ຺ໂມ, ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ.