ອຣູປາວຈຣກຸສລວຓ຺ຓນາ

ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ

໒໖໕. ອິທານິ ອຣູປາວຈຣກຸສລໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອຣູປູປປຕ຺ຕິຍາຕິ ອຣູປຠໂວ ອຣູປໍ, ອຣູເປ ອຸປປຕ຺ຕິ ອຣູປູປປຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສາ ອຣູປູປປຕ຺ຕິຍາ. ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕີຕິ ອຸປາຍໍ ເຫຕຸໍ ກາຣຓໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ ວຑ຺ເຒຕິ. ສພ຺ພໂສຕິ ສພ຺ພາກາເຣນ. ສພ຺ພາສໍ ວາ ອນວເສສານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣູປສຎ຺ຎານນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາສີເສນ ວຸຕ຺ຕຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານຎ຺ເຈວ ຕທາຣມ຺ມຓານຎ຺ຈ. ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານມ຺ປິ ຫິ ຣູປນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘ຣູປີ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີ’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໒໔໘; ທີ. ນິ. ໒.໑໒໙). ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ‘‘ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານີ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໒໔໔-໒໔໖; ທີ. ນິ. ໒.໑໗໓); ຕສ຺ມາ ອິຘ ຣູເປ ສຎ຺ຎາ ຣູປສຎ຺ຎາຕິ ເອວໍ ສຎ຺ຎາສີເສນ ວຸຕ຺ຕຣູປາວຈຣຊ຺ຌານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຣູປໍ ສຎ຺ຎາ ອສ຺ສາຕິ ຣູປສຎ຺ຎໍ, ຣູປມສ຺ສ ນາມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປຖວີກສິຓາທິເຠທສ຺ສ ຕທາຣມ຺ມຓສ຺ສ ເຈຕໍ ອຘິວຈນນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສມຕິກ຺ກມາຕິ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ຈ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ເອຕາສໍ ກຸສລວິປາກກິຣິຍວເສນ ປຎ຺ຈທສນ຺ນໍ ຌານສງ຺ຂາຕານໍ ຣູປສຎ຺ຎານໍ, ເອເຕສຎ຺ຈ ປຖວີກສິຓາທິວເສນ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອາຣມ຺ມຓສງ຺ຂາຕານໍ ຣູປສຎ຺ຎານໍ, ສພ຺ພາກາເຣນ ອນວເສສານໍ ວາ ວິຣາຄາ ຈ ນິໂຣຘາ ຈ ວິຣາຄເຫຕຸ ເຈວ ນິໂຣຘເຫຕຸ ຈ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ສພ຺ພໂສ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕຣູປສຎ຺ເຎນ ເອຕໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິຕຸນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອາຣມ຺ມເຓ ອວິຣຕ຺ຕສ຺ສ ສຎ຺ຎາສມຕິກ຺ກໂມ ນ ໂຫຕິ, ສມຕິກ຺ກນ຺ຕາສຸ ຈ ສຎ຺ຎາສຸ ອາຣມ຺ມຓໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓສມຕິກ຺ກມໍ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ຣູປສຎ຺ຎາ? ຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາ ອຸປປນ຺ນສ຺ສ ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣິສ຺ສ ວາ ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຊານນາ ສຎ຺ຊານິຕຕ຺ຕໍ, ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຣູປສຎ຺ຎາໂຍ. ອິມາ ຣູປສຎ຺ຎາໂຍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ວີຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ’’ຕິ (ວິຠ. ໖໐໒) ເອວໍ ວິຠງ຺ເຄ ສຎ຺ຎານໍເຍວ ສມຕິກ຺ກໂມ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍສ຺ມາ ປນ ອາຣມ຺ມຓສມຕິກ຺ກເມນ ປຕ຺ຕພ຺ພາ ເອຕາ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ, ນ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ອາຣມ຺ມເຓ ປຐມຊ຺ຌານາທີນິ ວິຍ, ຕສ຺ມາ ອຍໍ ອາຣມ຺ມຓສມຕິກ຺ກມວເສນາປິ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາຕິ ຈກ຺ຂາທີນໍ ວຕ຺ຖູນໍ ຣູປາທີນໍ ອາຣມ຺ມຓານຎ຺ຈ ປຏິຆາເຕນ ສມຸປ຺ປນ຺ນາ ສຎ຺ຎາ ປຏິຆສຎ຺ຎາ. ຣູປສຎ຺ຎາທີນໍ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຍຖາຫ – ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ປຏິຆສຎ຺ຎາ? ຣູປສຎ຺ຎາ ສທ຺ທສຎ຺ຎາ ຄນ຺ຘສຎ຺ຎາ ຣສສຎ຺ຎາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພສຎ຺ຎາ, ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຏິຆສຎ຺ຎາໂຍ’’ຕິ (ວິຠ. ໖໐໓). ຕາສໍ ກຸສລວິປາການໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອກຸສລວິປາການໍ ປຎ຺ຈນ຺ນນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ທສນ຺ນມ຺ປິ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ປຫານາ ອສມຸປ຺ປາທາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ກາມຎ຺ເຈຕາ ປຐມຊ຺ຌານາທີນິ ສມາປນ຺ນສ຺ສາປິ ນ ສນ຺ຕິ – ນ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕຕິ – ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປຫີນານໍ ສຸຂທຸກ຺ຂານໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ວິຍ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐາທີນໍ ຕຕິຍມຄ຺ເຄ ວິຍ ຈ, ອິມສ຺ມິໍ ຌາເນ ອຸສ຺ສາຫຊນນຕ຺ຖໍ ອິມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ປສໍສາວເສນ ເອຕາສໍ ເອຕ຺ຖ ວຈນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ກິຎ຺ຈາປິ ຕາ ຣູປາວຈຣໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ນ ສນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ນ ປຫີນຕ຺ຕາ ນ ສນ຺ຕິ. ນ ຫິ ຣູປວິຣາຄາຍ ຣູປາວຈຣຠາວນາ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຣູປາຍຕ຺ຕາ ຈ ເອຕາສໍ ປວຕ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ຠາວນາ ຣູປວິຣາຄາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ຕສ຺ມາ ຕາ ເອຕ຺ຖ ປຫີນາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ວຕ຺ຕຸໍ, ເອກໍເສເນວ ເອວໍ ຘາເຣຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຕາສຎ຺ຫິ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາເຍວ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ‘‘ສທ຺ໂທ ກຓ຺ຏໂກ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໗໒) ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ. ອິຘ ຈ ປຫີນຕ຺ຕາເຍວ ອຣູປສມາປຕ຺ຕີນໍ ອາເນຎ຺ຊຕາ ສນ຺ຕວິໂມກ຺ຂຕາ ຈ ວຸຕ຺ຕາ. ອາຬາໂຣ ຈ ກາຬາໂມ ອາຣຸປ຺ປສມາປນ຺ໂນ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ສກຏສຕານິ ນິສ຺ສາຍ ນິສ຺ສາຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕານິ ເນວ ອທ຺ທສ, ນ ປນ ສທ຺ທໍ ອສ຺ໂສສີຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໙໒).

ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາຕິ ນານຕ຺ເຕ ໂຄຈເຣ ປວຕ຺ຕານໍ ສຎ຺ຎານໍ ນານຕ຺ຕານໍ ວາ ສຎ຺ຎານໍ. ຍສ຺ມາ ຫິ ເອຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາ? ອສມາປນ຺ນສ຺ສ ມໂນຘາຕຸສມງ຺ຄິສ຺ສ ວາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸສມງ຺ຄິສ຺ສ ວາ ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຊານນາ ສຎ຺ຊານິຕຕ຺ຕໍ, ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາໂຍ’’ຕິ (ວິຠ. ໖໐໔) ເອວໍ ວິຠງ຺ເຄ ວິຠຊິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ; ອສມາປນ຺ນສ຺ສ ມໂນຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸສງ຺ຄຫິຕາ ສຎ຺ຎາ ຣູປສທ຺ທາທິເຠເທ ນານຕ຺ເຕ ນານາສຠາເວ ໂຄຈເຣ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ; ຍສ຺ມາ ເຈຕາ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລສຎ຺ຎາ, ທ຺ວາທສ ອກຸສລສຎ຺ຎາ, ເອກາທສ ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກສຎ຺ຎາ, ທ຺ເວ ອກຸສລວິປາກສຎ຺ຎາ, ເອກາທສ ກາມາວຈຣກິຣິຍສຎ຺ຎາຕິ ເອວໍ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ສຎ຺ຎາ ນານຕ຺ຕາ ນານາສຠາວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສທິສາ, ຕສ຺ມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕາສໍ ສພ຺ພໂສ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ອນາວຊ຺ຊນາ ອສມນ຺ນາຫາຣາ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ. ຍສ຺ມາ ຕາ ນາວຊ຺ຊຕິ, ນ ມນສິກໂຣຕິ, ນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ຕສ຺ມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ຍສ຺ມາ ເຈຕ຺ຖ ປຸຣິມາ ຣູປສຎ຺ຎາ ປຏິຆສຎ຺ຎາ ຈ ອິມິນາ ຌາເນນ ນິພ຺ພຕ຺ເຕ ຠເວປິ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ປເຄວ ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ອິມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຓກາເລ, ຕສ຺ມາ ຕາສໍ ‘ສມຕິກ຺ກມາ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ’ຕິ ທ຺ເວຘາປິ ອຠາໂວເຍວ ວຸຕ຺ໂຕ. ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາສຸ ປນ ຍສ຺ມາ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລສຎ຺ຎາ, ນວ ກິຣິຍາສຎ຺ຎາ, ທສ ອກຸສລສຎ຺ຎາຕິ ອິມາ ສຕ຺ຕວີສຕິ ສຎ຺ຎາ ອິມິນາ ຌາເນນ ນິພ຺ພຕ຺ເຕ ຠເວ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕາສໍ ອມນສິກາຣາຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣາປິ ຫິ ອິມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕາສໍ ອມນສິກາຣາເຍວ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕາ ປນ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ອສມາປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ. ສງ຺ເຂປໂຕ ເຈຕ຺ຖ ‘ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ’ຕິ ອິມິນາ ສພ຺ພຣູປາວຈຣຘມ຺ມານໍ ປຫານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ’ຕິ ອິມິນາ ສພ຺ເພສໍ ກາມາວຈຣຈິຕ຺ຕເຈຕສິການຎ຺ຈ ປຫານໍ ອມນສິກາໂຣ ຈ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອິຕິ ຠຄວາ ‘ປນ຺ນຣສນ຺ນໍ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກເມນ, ທສນ຺ນໍ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄເມນ, ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສາຍ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາເຣນາ’ຕິ ຕີຫິ ປເທຫິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສິ. ກິໍ ກາຣຓາຕິ ເຈ ໂສຕູນໍ ອຸສ຺ສາຫຊນນຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ປໂລຠນຕ຺ຖຎ຺ຈ. ສເຈ ຫິ ເກຈິ ອປຓ຺ຑິຕາ ວເທຍ຺ຍຸໍ ‘ສຕ຺ຖາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຖາຕິ ວທຕິ, ໂກ ນຸ ໂຂ ເອຕາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕາຍ ອຕ຺ໂຖ? ໂກ ອານິສໍໂສ’ຕິ ເຕ ເອວໍ ວຕ຺ຕຸໍ ມາ ລຠນ຺ຕູຕິ ອິເມຫິ ອາກາເຣຫິ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສິ. ຕຎ຺ຫິ ເນສໍ ສຸຕ຺ວາ ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ເອວໍສນ຺ຕາ ກິຣ ອຍໍ ສມາປຕ຺ຕິ, ເອວໍປຓີຕາ, ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສາມ ນ’ນ຺ຕິ. ອຖສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນຕ຺ຖາຍ ອຸສ຺ສາຫໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ.

ປໂລຠນຕ຺ຖຎ຺ຈາປິ ເນສໍ ເອຕິສ຺ສາ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສິ, ວິສກຓ຺ຏກວາຓິໂຊ ວິຍ. ວິສກຓ຺ຏກວາຓິໂຊ ນາມ ຄຸຬວາຓິໂຊ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ກິຣ ຄຸຬຜາຓິຕຂຓ຺ຑສກ຺ກຣາທີນິ ສກເຏນາທາຍ ປຈ຺ຈນ຺ຕຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ວິສກຓ຺ຏກໍ ຄຓ຺ຫຖ ວິສກຓ຺ຏກໍ ຄຓ຺ຫຖາ’ຕິ ອຸຄ຺ໂຆເສສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຄາມິກາ ‘ວິສໍ ນາມ ກກ຺ຂຬໍ, ໂຍ ນໍ ຂາທຕິ ໂສ ມຣຕິ, ກຓ຺ຏໂກປິ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ມາເຣຕິ. ອຸໂຠເປເຕ ກກ຺ຂຬາ, ໂກ ເອຕ຺ຖ ອານິສໍໂສ’ຕິ ເຄຫທ຺ວາຣານິ ຖເກສຸໍ, ທາຣເກ ຈ ປລາເປສຸໍ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ວາຓິໂຊ ‘ອໂວຫາຣກຸສລາ ອິເມ ຄາມິກາ, ຫນ຺ທ ເນ ອຸປາເຍນ ຄຓ຺ຫາເປມີ’ຕິ ‘ອຕິມຘຸຣໍ ຄຓ຺ຫຖ ອຕິສາທຸໍ ຄຓ຺ຫຖ, ຄຸຬໍ ຜາຓິຕໍ ສກ຺ກຣໍ ສມຄ຺ຆໍ ລພ຺ຠຕິ, ກູຏມາສກກູຏກຫາປຓາທີຫິປິ ລພ຺ຠຕີ’ຕິ ອຸຄ຺ໂຆເສສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຄາມິກາ ຫຏ຺ຐປຫຏ຺ຐາ ນິຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ພຫຸມ຺ປິ ມູລໍ ທຕ຺ວາ ຄເຫສຸໍ.

ຕຕ຺ຖ ວາຓິຊສ຺ສ ‘ວິສກຓ຺ຏກໍ ຄຓ຺ຫຖາ’ຕິ ອຸຄ຺ໂຆສນໍ ວິຍ ຠຄວໂຕ ‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຖາ’ຕິ ວຈນໍ. ‘ອຸໂຠເປເຕ ກກ຺ຂຬາ, ໂກ ເອຕ຺ຖ ອານິສໍໂສ’ຕິ? ຄາມິການໍ ຈິນ຺ຕນໍ ວິຍ ‘ຠຄວາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຖາຕິ ອາຫ, ໂກ ເອຕ຺ຖ ອານິສໍໂສ? ນາສ຺ສ ຄຸຓໍ ຊານາມາ’ຕິ ໂສຕູນໍ ຈິນ຺ຕນໍ. ອຖສ຺ສ ວາຓິຊສ຺ສ ‘ອຕິມຘຸຣໍ ຄຓ຺ຫຖາ’ຕິອາທິວຈນໍ ວິຍ ຠຄວໂຕ ຣູປສຎ຺ຎາສມຕິກ຺ກມນາທິກໍ ອານິສໍສປ຺ປກາສນໍ. ອິທຎ຺ຫິ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ພຫຸມ຺ປິ ມູລໍ ທຕ຺ວາ, ຄາມິກາ ວິຍ ຄຸຬໍ, ອິມິນາ ອານິສໍເສນ ປໂລຠິຕຈິຕ຺ຕາ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ອຸສ຺ສາຫໍ ກຕ຺ວາ ອິມໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຸສ຺ສາຫຊນນຕ຺ຖໍ ປໂລຠນຕ຺ຖຎ຺ຈ ກເຖສິ.

ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນາສ຺ສ ອນ຺ໂຕຕິ ອນນ຺ຕໍ. ອາກາສໍ ອນນ຺ຕໍ ອາກາສານນ຺ຕໍ. ອາກາສານນ຺ຕເມວ ອາກາສານຎ຺ຈໍ. ຕໍ ອາກາສານຎ຺ຈໍ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ອາຍຕນມສ຺ສ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມສ຺ສ ຌານສ຺ສ, ເທວານໍ ເທວາຍຕນມິວາຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ. ອິຕິ ອາກາສານຎ຺ຈໍ ຈ ຕໍ ອາຍຕນຎ຺ຈາຕິປິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ. ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາສສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕສ຺ມິໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ສຫຄຕໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕໍ.

ຍຖາ ປນ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ (ວິຠ. ໕໐໘; ທີ. ນິ. ໒.໑໒໙) ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວມິຘ ອນນ຺ຕນ຺ຕິ ວາ ປຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາ ນ ຄຫິຕໍ. ກສ຺ມາ? ອນນ຺ເຕ ຫິ ຄຫິເຕ ປຣິຕ຺ຕໍ ນ ຄຍ຺ຫຕິ, ປຣິຕ຺ເຕ ຄຫິເຕ ອນນ຺ຕໍ ນ ຄຍ຺ຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອາຣມ຺ມຓຈຕຸກ຺ກໍ ນ ປູຣຕິ, ເທສນາ ໂສຬສກ຺ຂຕ຺ຕຸກາ ນ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຈ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ເທສນໍ ໂສຬສກ຺ຂຕ຺ຕຸກໍ ກາຕຸໍ ອຊ຺ຌາສໂຍ, ຕສ຺ມາ ອນນ຺ຕນ຺ຕິ ວາ ປຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາ ອວຕ຺ວາ ‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕ’ນ຺ຕິ ອາຫ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ອຸຠຍມ຺ປິ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ. ອາຣມ຺ມຓຈຕຸກ຺ກໍ ປູຣຕິ, ເທສນາ ໂສຬສກ຺ຂຕ຺ຕຸກາ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອວເສໂສ ປາຬິອຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານທຸກ຺ຂຕາຍ ເຈຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ, ປຣິຍາທິນ຺ນນິກນ຺ຕິກສ຺ສ ອປ຺ປນາປຣິວາສທນ຺ຘຕາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ໂຫຕິ. ວິປຣິຍາເຍນ ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຣິຕ຺ຕກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາເສ ປນ ປວຕ຺ຕໍ ຌານໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ ວິປຸລກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາເສ ປວຕ຺ຕໍ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຸເປກ຺ຂາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ວິຍ ຈ ອິຘາປິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານວເສນ ປຎ຺ຈວີສຕິ ເອກກາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ ເອວໍ ອິໂຕ ປເຣສຸປິ. ວິເສສມຕ຺ຕເມວ ປນ ເຕສຸ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ.

ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ

໒໖໖. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມາຕິ, ເອຕ຺ຖ ຕາວ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອາກາສານຎ຺ຈໍ ອາຍຕນມສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນາຕິ ຌານມ຺ປິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຣມ຺ມຓມ຺ປິ. ເອວເມຕໍ ຌານຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓຎ຺ຈາຕິ ອຸຠຍມ຺ປິ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣເຓນ ຈ ອມນສິກຣເຓນ ຈ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາວ ຍສ຺ມາ ອິທໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມາ’ຕິ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຖ ປນ ອນນ຺ຕນ຺ຕິ ມນສິກາຕພ຺ພວເສນ ນາສ຺ສ ອນ຺ໂຕຕິ ອນນ຺ຕໍ. ອນນ຺ຕເມວ ອານຎ຺ຈໍ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ອານຎ຺ຈໍ ວິຎ຺ຎາຓານຎ຺ຈນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ຣູຬ຺ຫີສທ຺ໂທ. ຕເທວ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈໍ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ອິມາຍ ສຎ຺ຎາຍ ອາຍຕນນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ. ຕສ຺ມິໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ປວຕ຺ຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ສຫຄຕນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕໍ. ອາກາເສ ປວຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຌານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອິຘ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານທຸກ຺ຂຕາຍ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ, ປຣິຍາທິນ຺ນນິກນ຺ຕິກສ຺ສ ອປ຺ປນາປຣິວາສທນ຺ຘຕາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ. ວິປຣິຍາເຍນ ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ຈ. ປຣິຕ຺ຕກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາສາຣມ຺ມຓໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິຍາ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາ, ວິປຣິຍາເຍນ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ປຸຣິມສທິສເມວ.

ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ

໒໖໗. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ອາຍຕນມສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນາຕິ ຌານມ຺ປິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຈ ອາຣມ຺ມຓມ຺ປິ. ເອວເມຕໍ ຌານຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓຎ຺ຈາຕິ ອຸຠຍມ຺ປິ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣເຓນ ຈ ອມນສິກຣເຓນ ຈ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາວ ຍສ຺ມາ ອິທໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມາ’ຕິ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ອກິຎ຺ຈນໍ; ອນ຺ຕມໂສ ຠງ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ອສ຺ສ ອວສິຏ຺ຐໍ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອກິຎ຺ຈນສ຺ສ ຠາໂວ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎໍ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນວິຎ຺ຎາຓາປຄມສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎໍ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ອິມິສ຺ສາ ສຎ຺ຎາຍ ອາຍຕນນ຺ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ. ຕສ຺ມິໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ປວຕ຺ຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ສຫຄຕນ຺ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕໍ. ອາກາເສ ປວຕ຺ຕິຕວິຎ຺ຎາຓາປຄມາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຌານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອິຘ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານທຸກ຺ຂຕາຍ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ, ປຣິຍາທິນ຺ນນິກນ຺ຕິກສ຺ສ ອປ຺ປນາ ປຣິວາສທນ຺ຘຕາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ. ວິປຣິຍາເຍນ ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ຈ. ປຣິຕ຺ຕກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາເສ ປວຕ຺ຕິຕວິຎ຺ຎາຓາປຄມາຣມ຺ມຓຕາຍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາ, ວິປຣິຍາເຍນ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ປຸຣິມສທິສເມວ.

ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ

ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎໍ ອາຍຕນມສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນາຕິ ຌານມ຺ປິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຣມ຺ມຓມ຺ປິ. ເອວເມຕໍ ຌານຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓຎ຺ຈາຕິ ອຸຠຍມ຺ປິ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣເຓນ ຈ ອມນສິກຣເຓ ຈ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາວ ຍສ຺ມາ ອິທໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມາ’ຕິ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍາຍ ສຎ຺ຎາຍ ຠາວໂຕ ຕໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍຖາ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ສາ ສຎ຺ຎາ ໂຫຕິ, ຕໍ ຕາວ ທສ຺ເສຕຸໍ ວິຠງ຺ເຄ ‘‘ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີ’’ຕິ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສນ຺ຕໂຕ ມນສິກໂຣຕິ ສງ຺ຂາຣາວເສສສມາປຕ຺ຕິໍ ຠາເວຕິ, ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີ’’ຕິ (ວິຠ. ໖໑໙) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘ສນ຺ຕໂຕ ມນສິກໂຣຕີ’ຕິ ‘ສນ຺ຕາ ວຕາຍໍ ສມາປຕ຺ຕິ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ນຕ຺ຖິຠາວມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ຐສ຺ສຕີ’ຕິ ເອວໍ ສນ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາຍ ນໍ ‘ສນ຺ຕາ’ຕິ ມນສິກໂຣຕິ. ສນ຺ຕໂຕ ເຈ ມນສິກໂຣຕິ, ກຖໍ ສມຕິກ຺ກໂມ ໂຫຕີຕິ? ອນາວຊ຺ຊິຕຸກາມຕາຍ. ໂສ ຫິ ກິຎ຺ຈາປິ ນໍ ສນ຺ຕໂຕ ມນສິກໂຣຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ‘ອຫເມຕໍ ອາວຊ຺ຊິສ຺ສາມິ ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສາມິ ອຘິຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິສ຺ສາມີ’ຕິ ເອສ ອາໂຠໂຄ ສມນ຺ນາຫາໂຣ ມນສິກາໂຣ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໂຕ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສ ສນ຺ຕຕຣປຓີຕຕຣຕາຍ.

ຍຖາ ຫິ ຣາຊາ ມຫຈ຺ຈຣາຊານຸຠາເວນ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘຄໂຕ ນຄຣວີຖິຍໍ ວິຈຣນ຺ໂຕ ທນ຺ຕກາຣາທໂຍ ສິປ຺ປິເກ ເອກໍ ວຕ຺ຖໍ ທຬ຺ຫໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ເອເກນ ສີສໍ ເວເຐຕ຺ວາ ທນ຺ຕຈຸຓ຺ຓາທີຫິ ສໂມກິຓ຺ຓຄຕ຺ເຕ ອເນການິ ທນ຺ຕວິກຕິອາທີນິ ກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘ອໂຫ ວຕ ເຣ ເຉກາ ອາຈຣິຍາ, ອີທິສານິປິ ນາມ ສິປ຺ປານິ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວໍ ເຕສໍ ເຉກຕາຍ ຕຸສ຺ສຕິ, ນ ຈສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຣຊ຺ຊໍ ປຫາຍ ເອວຣູໂປ ສິປ຺ປິໂກ ຠເວຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຣຊ຺ຊສິຣິຍາ ມຫານິສໍສຕາຍ. ໂສ ສິປ຺ປິເກ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາວ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມເວສ ກິຎ຺ຈາປິ ຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຕໂຕ ມນສິກໂຣຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ‘ອຫເມຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອາວຊ຺ຊິສ຺ສາມິ ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສາມິ ອຘິຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິສ຺ສາມີ’ຕິ ເນວ ເອສ ອາໂຠໂຄ ສມນ຺ນາຫາໂຣ ມນສິກາໂຣ ໂຫຕິ. ໂສ ຕໍ ສນ຺ຕໂຕ ມນສິ ກໂຣນ຺ໂຕ ຕໍ ປຣມສຸຂຸມໍ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕໍ ສຎ຺ຎໍ ປາປຸຓາຕິ, ຍາຍ ‘ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີ ນາມ ໂຫຕິ, ສງ຺ຂາຣາວເສສສມາປຕ຺ຕິໍ ຠາເວຕີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘ສງ຺ຂາຣາວເສສສມາປຕ຺ຕິ’ນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂຸມຠາວປ຺ປຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ຈຕຸຕ຺ຖາຣຸປ຺ປສມາປຕ຺ຕິໍ.

ອິທານິ ຍໍ ຕໍ ເອວໍ ອຘິຄຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ວເສນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາ, ອຸປປນ຺ນສ຺ສ ວາ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣິສ຺ສ ວາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ (ວິຠ. ໖໒໐) ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສຸ ອິຘ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ອຘິປ຺ເປຕາ.

ວຈນຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ – ໂອຬາຣິກາຍ ສຎ຺ຎາຍ ອຠາວໂຕ, ສຸຂຸມາຍ ຈ ຠາວໂຕ, ເນວສ຺ສ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ສຎ຺ຎາ, ນາສຎ຺ຎາຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎໍ. ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎຎ຺ຈ ຕໍ ມນາຍຕນຘມ຺ມາຍຕນປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ອາຍຕນຎ຺ຈາຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ. ອຖ ວາ ຍາຍເມຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາ, ສາ ປຏຸສຎ຺ຎາກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ເນວສຎ຺ຎາ, ສງ຺ຂາຣາວເສສສຸຂຸມຠາເວນ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ນາສຎ຺ຎາຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາ. ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາ ຈ ສາ ເສສຘມ຺ມານໍ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ອາຍຕນຎ຺ຈາຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ.

ນ ເກວລຎ຺ເຈຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາວ ເອທິສີ, ອຖ ໂຂ ເວທນາປິ ເນວເວທນາ ນາເວທນາ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ເນວຈິຕ຺ຕໍ ນາຈິຕ຺ຕໍ, ຜສ຺ໂສປິ ເນວຜສ຺ໂສ ນາຜສ຺ໂສຕິ. ເອສ ນໂຍ ເສສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ. ສຎ຺ຎາສີເສນ ປນາຍໍ ເທສນາ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຕ຺ຕມກ຺ຂນເຕລປ຺ປຠຸຕີຫິ ຈ ອຸປມາຫິ ເອສມຕ຺ໂຖ ວິຠາເວຕພ຺ໂພ – ສາມເຓໂຣ ກິຣ ເຕເລນ ປຕ຺ຕໍ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ຐເປສິ. ຕໍ ຍາຄຸປານກາເລ ເຖໂຣ ‘ປຕ຺ຕມາຫຣາ’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘ປຕ຺ເຕ ເຕລມຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ‘ອາຫຣ, ສາມເຓຣ, ເຕລໍ ນາຬິໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ນຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ເຕລ’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ອນ຺ໂຕວຸຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຍາຄຸຍາ ສທ຺ຘິໍ ອກປ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ເຕລໍ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຫຕິ, ນາຬິປູຣຓາທີນໍ ອຠາວວເສນ ນຕ຺ຖີຕິ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສາປິ ສຎ຺ຎາ ປຏຸສຎ຺ຎາກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ເນວສຎ຺ຎາ, ສງ຺ຂາຣາວເສສສຸຂຸມຠາເວນ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ນາສຎ຺ຎາ ໂຫຕິ.

ກິມ຺ປເນຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາກິຈ຺ຈນ຺ຕິ? ອາຣມ຺ມຓສຎ຺ຊານນຎ຺ເຈວ ວິປສ຺ສນາຍ ຈ ວິສຍຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນິພ຺ພິທາຊນນໍ. ທຫນກິຈ຺ຈມິວ ຫິ ສຸໂຂທເກ ເຕໂຊຘາຕຸ, ສຎ຺ຊານນກິຈ຺ຈມ຺ເປສາ ປຏຸໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ເສສສມາປຕ຺ຕີສຸ ສຎ຺ຎາ ວິຍ ວິປສ຺ສນາຍ ວິສຍຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນິພ຺ພິທາຊນນມ຺ປິ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອຎ຺ເຎສຸ ຫິ ຂນ຺ເຘສຸ ອກຕາຠິນິເວໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນກ຺ຂນ຺ເຘ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ນິພ຺ພິທໍ ປຕ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອປິຈ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ປກຕິວິປສ຺ສໂກ ປນ ມຫາປຎ຺ໂຎ ສາຣິປຸຕ຺ຕສທິໂສວ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ໂສປິ ‘‘ເອວໍ ກິຣິເມ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໙໕) ເອວໍ ກລາປສມ຺ມສນວເສເນວ, ໂນ ອນຸປທຘມ຺ມວິປສ຺ສນາວເສນ. ເອວໍ ສຸຂຸມຕ຺ຕໍ ຄຕາ ເອສາ ສມາປຕ຺ຕິ.

ຍຖາ ຈ ປຕ຺ຕມກ຺ຂນເຕລູປມາຍ ເອວໍ ມຄ຺ຄຸທກູປມາຍປິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວິຠາເວຕພ຺ໂພ. ມຄ຺ຄປຏິປນ຺ນສ຺ສ ກິຣ ເຖຣສ຺ສ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສາມເຓໂຣ ໂຖກມຸທກໍ ທິສ຺ວາ ‘ອຸທກໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປາຫນາ ໂອມຸຎ຺ຈຖາ’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ເຖເຣນ ‘ສເຈ ອຸທກມຕ຺ຖິ, ອາຫຣ ນ຺ຫານສາຏກໍ, ນ຺ຫາຍິສ຺ສາມີ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ນຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ອຸປາຫນເຕມນມຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ອຸທກໍ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຫຕິ, ນ຺ຫານຏ຺ເຐນ ນຕ຺ຖີຕິ ໂຫຕິ, ເອວມ຺ປິ ສາ ປຏຸສຎ຺ຎາກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ເນວ ສຎ຺ຎາ, ສງ຺ຂາຣາວເສສສຸຂຸມຠາເວນ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ນາສຎ຺ຎາ ໂຫຕິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ເອຕາເຫວ, ອຎ຺ຎາຫິປິ ອນຸຣູປາຫິ ອຸປມາຫິ ເອສ ອຕ຺ໂຖ ວິຠາເວຕພ຺ໂພ. ອິຕິ ອິມາຍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ປວຕ຺ຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນຠູຕາຍ ວາ ສຎ຺ຎາຍ ສຫຄຕນ຺ຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕໍ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຌານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ.

ອິຘ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານທຸກ຺ຂຕາຍ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ, ປຣິຍາທິນ຺ນນິກນ຺ຕິກສ຺ສ ອປ຺ປນາປຣິວາສທນ຺ຘຕາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ. ວິປຣິຍາເຍນ ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ຈ. ປຣິຕ຺ຕກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາເສ ປວຕ຺ຕິຕວິຎ຺ຎາຓາປຄມາຣມ຺ມຓໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິຕາຍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາ, ວິປຣິຍາເຍນ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ປຸຣິມສທິສເມວ.

ອສທິສຣູໂປ ນາໂຖ, ອາຣຸປ຺ປໍ ຍໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອາຫ;

ຕໍ ອິຕິ ຎຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ, ປກິຓ຺ຓກກຖາປິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ.

ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຫິ –

ອາຣມ຺ມຓາຕິກ຺ກມໂຕ, ຈຕສ຺ໂສປິ ຠວນ຺ຕິມາ;

ອງ຺ຄາຕິກ຺ກມເມຕາສໍ, ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ວິຠາວິໂນ.

ເອຕາສຸ ຫິ ຣູປນິມິຕ຺ຕາຕິກ຺ກມໂຕ ປຐມາ, ອາກາສາຕິກ຺ກມໂຕ ທຸຕິຍາ, ອາກາເສ ປວຕ຺ຕິຕວິຎ຺ຎາຓາຕິກ຺ກມໂຕ ຕຕິຍາ, ອາກາເສ ປວຕ຺ຕິຕວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອປຄມາຕິກ຺ກມໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພຖາ ‘ອາຣມ຺ມຓາຕິກ຺ກມໂຕ ຈຕສ຺ໂສປິ ຠວນ຺ຕິມາ’ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອງ຺ຄາຕິກ຺ກມໍ ປນ ເອຕາສໍ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ. ນ ຫິ ຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕີສຸ ວິຍ ເອຕາສຸ ອງ຺ຄາຕິກ຺ກໂມ ອຕ຺ຖິ. ສພ຺ພາສຸປິ ຫິ ເອຕາສຸ ອຸເປກ຺ຂາ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຕິ ທ຺ເວ ເອວ ຌານງ຺ຄານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ –

ສຸປຓີຕຕຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ປຈ຺ຉິມາ ປຈ຺ຉິມາ ອິຘ;

ອຸປມາ ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ, ປາສາທຕລສາຏິກາ.

ຍຖາ ຫິ ຈຕຸຠູມກປາສາທສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ທິພ຺ພນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕສຸຣຠິຄນ຺ຘມາລາສາທຸຣສປານໂຠຊນສຍນຈ຺ຉາທນາທິວເສນ ປຓີຕາ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ອສ຺ສຸ, ທຸຕິເຍ ຕໂຕ ປຓີຕຕຣາ, ຕຕິເຍ ຕໂຕ ປຓີຕຕມາ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ສພ຺ພປຓີຕາ; ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ປາສາທຕລາເນວ, ນຕ຺ຖິ ເນສໍ ປາສາທຕລຠາເວນ ວິເສໂສ, ປຎ຺ຈກາມຄຸຓສມິທ຺ຘິວິເສເສນ ປນ ເຫຏ຺ຐິມໂຕ ເຫຏ຺ຐິມໂຕ ອຸປຣິມໍ ອຸປຣິມໍ ປຓີຕຕຣໍ ໂຫຕິ.

ຍຖາ ຈ ເອກາຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ກນ຺ຕິຕຖູລສຓ຺ຫສຓ຺ຫຕຣສຓ຺ຫຕມສຸຕ຺ຕານໍ ຈຕຸປລຕິປລທ຺ວິປລເອກປລສາຏິກາ ອສ຺ສຸ, ອາຍາເມນ ວິຕ຺ຖາເຣນ ຈ ສມປ຺ປມາຓາ; ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຕາ ສາຏິກາ ຈຕສ຺ໂສປິ ອາຍາມໂຕ ຈ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຈ ສມປ຺ປມາຓາ, ນຕ຺ຖິ ຕາສໍ ປມາຓໂຕ ວິເສໂສ, ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສສຸຂຸມຠາວມຫຄ຺ຆຠາເວຫິ ປນ ປຸຣິມາຍ ປຸຣິມາຍ ປຈ຺ຉິມາ ປຈ຺ຉິມາ ປຓີຕຕຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວເມວ ກິຎ຺ຈາປິ ຈຕູສຸປິ ເອຕາສຸ ອຸເປກ຺ຂາ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຕິ ເອຕານິ ທ຺ເວເຍວ ອງ຺ຄານິ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ຠາວນາວິເສເສນ ເຕສໍ ອງ຺ຄານໍ ປຓີຕປຓີຕຕຣຠາເວນ ສຸປຓີຕຕຣາ ໂຫນ຺ຕິ ປຈ຺ຉິມາ ປຈ຺ຉິມາ ອິຘາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ອນຸປຸພ຺ເພນ ປຓີຕປຓີຕາ ເຈຕາ –

ອສຸຈິມ຺ຫິ ມຓ຺ຑເປ ລຄ຺ໂຄ, ເອໂກ ຕໍ ນິສ຺ສິໂຕ ປໂຣ;

ອຎ຺ໂຎ ພຫິ ອນິສ຺ສາຍ, ຕໍ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຈາປໂຣ.

ຐິໂຕ ຈຕູຫິ ເອເຕຫິ, ປຸຣິເສຫິ ຍຖາກ຺ກມໍ;

ສມານຕາຍ ຎາຕພ຺ພາ, ຈຕສ຺ໂສປິ ວິຠາວິນາ. (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໒໙໑);

ຕຕ຺ຣາຍມຕ຺ຖໂຍຊນາ – ອສຸຈິມ຺ຫິ ກິຣ ເທເສ ເອໂກ ມຓ຺ຑໂປ. ອເຖໂກ ປຸຣິໂສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ອສຸຈິໍ ຊິຄຸຈ຺ຉມາໂນ ຕໍ ມຓ຺ຑປໍ ຫຕ຺ເຖຫິ ອາລມ຺ພິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ລຄ຺ໂຄ, ລຄ຺ຄິໂຕ ວິຍ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖາປໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ມຓ຺ຑປລຄ຺ຄໍ ປຸຣິສໍ ນິສ຺ສິໂຕ. ອຖຎ຺ໂຎ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘ໂຍ ເອສ ມຓ຺ຑເປ ລຄ຺ໂຄ, ໂຍ ຈ ຕໍ ນິສ຺ສິໂຕ, ອຸໂຠເປເຕ ທຸຏ຺ຐິຕາ; ຘຸໂວ ຈ ເນສໍ ມຓ຺ຑປປປາເຕ ປາໂຕ, ຫນ຺ທາຫໍ ພຫິເຍວ ຕິຏ຺ຐາມີ’ຕິ ໂສ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ອນິສ຺ສາຍ ພຫິເຍວ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖາປໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມຓ຺ຑປລຄ຺ຄສ຺ສ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕສ຺ສ ຈ ອເຂມຠາວໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ພຫິຐິຕຎ຺ຈ ສຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ມນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອຏ຺ຐາສິ.

ຕຕ຺ຖ ອສຸຈິມ຺ຫິ ເທເສ ມຓ຺ຑໂປ ວິຍ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາສໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອສຸຈິຊິຄຸຈ຺ຉາຍ ມຓ຺ຑປລຄ຺ໂຄ ປຸຣິໂສ ວິຍ ຣູປນິມິຕ຺ຕຊິຄຸຈ຺ຉາຍ ອາກາສາຣມ຺ມຓໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ. ມຓ຺ຑປລຄ຺ຄໍ ປຸຣິສໍ ນິສ຺ສິໂຕ ວິຍ ອາກາສາຣມ຺ມຓໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ. ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອເຂມຠາວໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອນິສ຺ສາຍ ຕໍ ມຓ຺ຑປລຄ຺ຄໍ, ພຫິຐິໂຕ ວິຍ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອກຕ຺ວາ ຕທຠາວາຣມ຺ມຓໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ. ມຓ຺ຑປລຄ຺ຄສ຺ສ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕສ຺ສ ຈ ອເຂມຕໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ພຫິຐິຕຎ຺ຈ ‘ສຸຏ຺ຐິໂຕ’ຕິ ມນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຐິໂຕ ວິຍ ວິຎ຺ຎາຓາຠາວສງ຺ຂາເຕ ພຫິປເທເສ ຐິຕໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອວໍ ປວຕ຺ຕມານຎ຺ຈ –

ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣເຕວ, ອຎ຺ຎາຠາເວນ ຕໍ ອິທໍ;

ທິຏ຺ຐໂທສມ຺ປິ ຣາຊານໍ, ວຸຕ຺ຕິເຫຕຸ ຍຖາ ຊໂນ. (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໒໙໒);

ອິທຎ຺ຫິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ‘ອາສນ຺ນວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ອຍໍ ສມາປຕ຺ຕີ’ຕິ ເອວໍ ທິຏ຺ຐໂທສມ຺ປິ ຕໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອຠາວາ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣເຕວ. ຍຖາ ກິໍ? ‘ທິຏ຺ຐໂທສມ຺ປິ ຣາຊານໍ ວຸຕ຺ຕິເຫຕຸ ຍຖາ ຊໂນ’. ຍຖາ ຫິ ອສໍຍຕໍ ຜຣຸສກາຍວຈີມໂນສມາຈາຣໍ ກຎ຺ຈິ ສພ຺ພທິສມ຺ປຕິໍ ຣາຊານໍ ‘ຜຣຸສສມາຈາໂຣ ອຍ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ທິຏ຺ຐໂທສມ຺ປິ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕິໍ ອລຠມາໂນ ຊໂນ ວຸຕ຺ຕິເຫຕຸ ນິສ຺ສາຍ ວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ທິຏ຺ຐໂທສມ຺ປິ ຕໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຎ຺ຎໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອລຠມານມິທໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣເຕວ. ເອວໍ ກຸຣຸມານຎ຺ຈ –

ອາຣຸຬ຺ໂຫ ທີຆນິສ຺ເສຓິໍ, ຍຖາ ນິສ຺ເສຓິພາຫຸກໍ;

ປພ຺ພຕຄ຺ຄຎ຺ຈ ອາຣຸຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ປພ຺ພຕມຕ຺ຖກໍ.

ຍຖາ ວາ ຄິຣິມາຣຸຬ຺ໂຫ, ອຕ຺ຕໂນເຍວ ຊຓ຺ຓຸກໍ;

ໂອລຸພ຺ຠຕິ ຕເຖເວຕໍ, ຌານໂມລຸພ຺ຠ ວຕ຺ຕຕີຕິ. (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໒໙໓);

ອຣູປາວຈຣກຸສລກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເຕຠູມກກຸສລວຓ຺ຓນາ

໒໖໙. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ສພ຺ພານິເປຕານິ ເຕຠູມກກຸສລານິ ຫີນາທິນາ ປເຠເທນ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ຕໍ ປເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຫີນນ຺ຕິ ລາມກໍ. ຕໍ ອາຍູຫນວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຫີນຸຕ຺ຕມານໍ ມຊ຺ເຌ ຠວໍ ມຊ຺ຌິມໍ. ປຘານຠາວໍ ນີຕໍ ປຓີຕໍ, ອຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕານິປິ ອາຍູຫນວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຍສ຺ສ ຫິ ອາຍູຫນກ຺ຂເຓ ຉນ຺ໂທ ວາ ຫີໂນ ໂຫຕິ, ວີຣິຍໍ ວາ, ຈິຕ຺ຕໍ ວາ, ວີມໍສາ ວາ, ຕໍ ຫີນໍ ນາມ. ຍສ຺ສ ເຕ ຘມ຺ມາ ມຊ຺ຌິມາ ເຈວ ປຓີຕາ, ຈ ຕໍ ມຊ຺ຌິມຎ຺ເຈວ ປຓີຕຎ຺ຈ. ຍໍ ປນ ກຕ຺ຕຸກາມຕາສງ຺ຂາຕໍ ຉນ຺ທໍ ຘຸຣໍ ຉນ຺ທໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ຉນ຺ທໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ກຕ຺ວາ ອາຍູຫິຕໍ, ຕໍ ຉນ຺ທາຘິປຕິໂຕ ອາຄຕຕ຺ຕາ ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ຍໍ ນາມ. ວີຣິຍາຘິປເຕຍ຺ຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ນຍາ ຄເຓຕພ຺ພາ. ສພ຺ພປຐມໍ ວິຠຕ຺ໂຕ ຫິ ເອໂກ ນໂຍ, ຫີນນ຺ຕິ ເອໂກ, ມຊ຺ຌິມນ຺ຕິ ເອໂກ, ປຓີຕນ຺ຕິ ເອໂກ, ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອໂກ. ອິເມ ຕາວ ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ເຍ ປຎ຺ຈ ນຍາ. ເອວໍ ວີຣິຍາຘິປເຕຍ຺ຍາທີສຸປີຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຈກາ ວີສຕິ ໂຫນ຺ຕິ. ປຸຣິໂມ ວາ ເອໂກ ສຸທ຺ຘິກນໂຍ, ຫີນນ຺ຕິອາທໂຍ ຕໂຍ, ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ຍນ຺ຕິອາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ຍໍ ຫີນນ຺ຕິອາທໂຍ ທ຺ວາທສາຕິ ເອວມ຺ປິ ວີສຕິ ນຍາ ໂຫນ຺ຕິ.

ອິເມ ວີສຕິ ມຫານຍາ ກຕ຺ຖ ວິຠຕ຺ຕາຕິ? ມຫາປກຣເຓ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໔.໑) ຫີນຕ຺ຕິເກ ວິຠຕ຺ຕາ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ຫີນຕ຺ຕິກໂຕ ມຊ຺ຌິມຣາສິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຫີນມຊ຺ຌິມປຓີຕວເສນ ຕໂຍ ໂກຏ຺ຐາສາ ກາຕພ຺ພາ. ຕໂຕປິ ມຊ຺ຌິມຣາສິໍ ຐເປຕ຺ວາ ຫີນປຓີເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ນວ ນວ ໂກຏ຺ຐາສາ ກາຕພ຺ພາ. ຫີນສ຺ມິໍເຍວ ຫິ ຫີນໍ ອຕ຺ຖິ ມຊ຺ຌິມໍ ອຕ຺ຖິ ປຓີຕໍ ອຕ຺ຖິ. ປຓີຕສ຺ມິມ຺ປິ ຫີນໍ ອຕ຺ຖິ ມຊ຺ຌິມໍ ອຕ຺ຖິ ປຓີຕໍ ອຕ຺ຖິ. ຕຖາ ຫີນຫີນສ຺ມິໍ ຫີນໍ, ຫີນຫີນສ຺ມິໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ຫີນຫີນສ຺ມິໍ ປຓີຕໍ. ຫີນມຊ຺ຌິມສ຺ມິໍ ຫີນໍ, ຫີນມຊ຺ຌິມສ຺ມິໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ຫີນມຊ຺ຌິມສ຺ມິໍ ປຓີຕໍ. ຫີນປຓີຕສ຺ມິໍ ຫີນໍ, ຫີນປຓີຕສ຺ມິໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ຫີນປຓີຕສ຺ມິໍ ປຓີຕນ຺ຕິ ອຍເມໂກ ນວໂກ. ປຓີຕຫີນສ຺ມິມ຺ປິ ຫີນໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ປຓີຕຫີນສ຺ມິໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ປຓີຕຫີນສ຺ມິໍ ປຓີຕໍ. ຕຖາ ປຓີຕມຊ຺ຌິມສ຺ມິໍ ຫີນໍ, ປຓີຕມຊ຺ຌິມສ຺ມິໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ປຓີຕມຊ຺ຌິມສ຺ມິໍ ປຓີຕໍ. ປຓີຕປຓີຕສ຺ມິໍ ຫີນໍ, ປຓີຕປຓີຕສ຺ມິໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ປຓີຕປຓີຕສ຺ມິໍ ປຓີຕນ຺ຕິ. ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ນວໂກຕິ ທ຺ເວ ນວກາ ອຏ຺ຐາຣສ. ອິມານິ ອຏ຺ຐາຣສ ກມ຺ມທ຺ວາຣານິ ນາມ. ອິເມຫິ ປຠາວິຕຕ຺ຕາ, ອິເມສໍ ວເສນ, ອຏ຺ຐາຣສ ຂຕ຺ຕິຍາ, ອຏ຺ຐາຣສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ອຏ຺ຐາຣສ ເວສ຺ສາ, ອຏ຺ຐາຣສ ສຸທ຺ທາ, ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ໂຄຕ຺ຕຈຣຓານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ອິເມສຸ ຈ ປນ ເຕຠູມເກສຸ ກຸສເລສຸ ກາມາວຈຣກຸສລໍ ຕິເຫຕຸກມ຺ປິ ທຸເຫຕຸກມ຺ປິ ໂຫຕິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນ. ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣໍ ປນ ຕິເຫຕຸກເມວ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເມວ. ກາມາວຈຣມ຺ເປຕ຺ຖ ອຘິປຕິນາ ສຫາປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ວິນາປິ. ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣໍ ອຘິປຕິສມ຺ປນ຺ນເມວ ໂຫຕິ. ກາມາວຈຣກຸສເລ ເຈຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ສຫຊາຕາຘິປຕີຕິ ທ຺ເວປິ ອຘິປຕໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈເຣສຸ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ນ ລພ຺ຠຕິ, ສຫຊາຕາຘິປຕິເຍວ ລພ຺ຠຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍຠາໂວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປນ ຈິຕ຺ຕານໍ ເອກໂຕ ອຠາເວນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕາຘິປຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາ ຉນ຺ທາທີນໍ ຉນ຺ທາຘິປຕິອາທໂຍ. ເກຈິ ປນ ‘ສເຈ ຈິຕ຺ຕວໂຕ ກຸສລໍ ໂຫຕິ, ມຍ຺ຫໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ອປຣໍ ກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ອາຍູຫິຕໍ, ຕສ຺ສ ຕໍ ປຸຣິມຈິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕາຘິປຕິ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ອາຄຕຕ຺ຕາ ອິທໍ ຈິຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍໍ ນາມາ’ຕິ ເອວໍ ອາຄມນວເສນາປິ ອຘິປຕິໍ ນາມ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ນໂຍ ເນວ ປາຬິຍໍ ນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ທິສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຘິປຕິຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິເມສຸ ຈ ເອກູນວີສຕິຍາ ມຫານເຍສຸ ປຸຣິເມ ສຸທ຺ຘິກນເຍ ວຸຕ຺ຕປຣິມາຓາເນວ ຈິຕ຺ຕານິ ຈ ນວກາ ຈ ປາຐວາຣາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕປຣິມາຓໂຕ ວີສຕິຄຸໂຓ ຈິຕ຺ຕນວກວາຣເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຈຕູສຸ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ໂສຬສຄຸໂຓຕິ, ອຍໍ ເຕຠູມກກຸສເລ ປກິຓ຺ຓກກຖາ ນາມາຕິ.

ເຕຠູມກກຸສລໍ.