ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລວຓ຺ຓນາ

໒໗໗. ເອວໍ ຠວຕ຺ຕຍສມ຺ປຕ຺ຕິນິພ຺ພຕ຺ຕກໍ ກຸສລໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສພ຺ພຠວສມຕິກ຺ກມນາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ໂລກຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ? ໂລກໍ ຕຣຕີຕິ, ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ໂລກໍ ອຸຕ຺ຕຣຕີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ; ໂລກໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ (ປຏິ. ມ. ໒.໔໓). ຌານໍ ຠາເວຕີຕິ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກໍ ອປ຺ປນາຌານໍ ຠາເວຕິ ຊເນຕິ ວຑ຺ເຒຕິ.

ໂລກໂຕ ນິຍ຺ຍາຕິ ວຏ຺ຏໂຕ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ນິຍ຺ຍານິກໍ. ນິຍ຺ຍາຕິ ວາ ເອເຕນາຕິ ນິຍ຺ຍານິກໍ. ຕໍສມງ຺ຄີ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຊານນ຺ໂຕ ນິຍ຺ຍາຕິ, ສມຸທຍໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ນິຍ຺ຍາຕິ, ນິໂຣຘໍ ສຈ຺ຉິກໂຣນ຺ໂຕ ນິຍ຺ຍາຕິ, ມຄ຺ຄໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ນິຍ຺ຍາຕິ. ຍຖາ ຈ ປນ ເຕຠູມກກຸສລໍ ວຏ຺ຏສ຺ມິໍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິໂຍ ອາຈິນາຕິ ວຑ຺ເຒຕີຕິ ອາຈຍຄາມີ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ຕຖາ ອິທໍ. ອິທໍ ປນ ຍຖາ ເອກສ຺ມິໍ ປຸຣິເສ ອຏ຺ຐາຣສຫຕ຺ຖໍ ປາກາຣໍ ຈິນນ຺ເຕ ອປໂຣ ມຫາມຸຄ຺ຄຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕນ ຈິຕຈິຕຏ຺ຐານໍ ອປຈິນນ຺ໂຕ ວິທ຺ຘໍເສນ຺ໂຕ ເອວ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເອວເມວ ເຕຠູມກກຸສເລນ ຈິຕາ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິໂຍ ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ລກຣເຓນ ອປຈິນນ຺ຕໍ ວິທ຺ຘໍເສນ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອປຈຍຄາມິ.

ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ປຫານາຍາຕິ, ເອຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິໂຍ ເອວ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ, ຄູຖຄຕໍ ມຸຕ຺ຕຄຕນ຺ຕິອາທີນິ (ອ. ນິ. ໙.໑໑) ວິຍ. ທ຺ວາສຏ຺ຐິຍາ ວາ ທິຏ຺ຐີນໍ ອນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐີສຸ ຄຕານີຕິປິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ. ທິຏ຺ຐິຍາ ວາ ຄຕໍ ເອເຕສນ຺ຕິປິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ. ທິຏ຺ຐິສທິສຄມນານິ ທິຏ຺ຐິສທິສປ຺ປວຕ຺ຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ການິ ປນ ຕານີຕິ? ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາສີລພ຺ພຕປຣາມາສອປາຍຄມນີຍຣາຄໂທສໂມຫາກຸສລານິ. ຕານິ ຫິ ຍາວ ປຐມມຄ຺ຄຠາວນາ ຕາວ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ທິຏ຺ຐິສທິສຄມນານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິຕິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ຈ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ຈ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ. ເຕສໍ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ. ປຫານາຍາຕິ ສມຸຈ຺ເຉທວເສເນວ ປຊຫນຕ຺ຖາຍ. ປຐມາຍາຕິ ຄຓນວເສນປິ ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນປິ ປຐມາຍ. ຠູມິຍາຕິ ‘‘ອນນ຺ຕຣຫິຕາຍ ຠູມິຍາ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ໒໗; ມ. ນິ. ໒.໒໙໖) ຕາວ ອຍໍ ມຫາປຖວີ ຠູມີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ສຸຂຠູມິຍໍ ກາມາວຈເຣ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໙໘໘) ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ. ອິຘ ປນ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ນິສ຺ສຍຠາວໂຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ຠວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຠູມິ. ຍສ຺ມາ ວາ ສມາເນປິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຠາເວ ສຍມ຺ປິ ຠວຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ນິພ຺ພານໍ ວິຍ ອປາຕຸຠາວໍ, ຕສ຺ມາປິ ຠູມີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ; ຕສ຺ສາ ປຐມາຍ ຠູມິຍາ. ປຕ຺ຕິຍາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປຐມສ຺ສ ສາມຎ຺ຎຜລສ຺ສ ປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວິວິຈ຺ຈາຕິ ສມຸຈ຺ເຉທວິເວກວເສນ ວິວິຈ຺ຈິຕ຺ວາ, ວິນາ ຫຸຕ຺ວາ.

ອິທານິ ກິຎ຺ຈາປິ ໂລກິຍຊ຺ຌານມ຺ປິ ນ ວິນາ ປຏິປທາຍ ອິຊ຺ຌຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອິຘ ສຸທ຺ຘິກນຍໍ ປຫາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຊ຺ຌານໍ ປຏິປທາຍ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ເທເສຕຸກາມຕາຍ ທຸກ຺ຂປຏິປທໍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອາທິໂຕວ ກິເລເສ ວິກ຺ຂມ຺ເຠນ຺ໂຕ ທຸກ຺ເຂນ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ກິລມນ຺ໂຕ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕິ ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ໂຫຕິ; ໂຍ ປນ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕ ກິເລໂສ ວິປສ຺ສນາປຣິວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ຈິເຣນ ມຄ຺ຄປາຕຸຠາວໍ ປາປຸຓາຕິ ຕສ຺ສ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ໂຫຕິ. ອິຕິ ໂຍ ໂກຈິ ວາໂຣ ທຸກ຺ຂປຏິປທທນ຺ຘາຠິຎ຺ໂຎ ນາມ ກໂຕ.

ກຕມໍ ປນ ວາຣໍ ໂຣເຈສຸນ຺ຕິ? ຍຕ຺ຖ ສກິໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາ ກິເລສາ ສມຸທາຈຣິຕ຺ວາ ທຸຕິຍມ຺ປິ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາ ປຸນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ຕຕິຍໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠິເຕ ປນ ຕຖາວິກ຺ຂມ຺ຠິເຕວ ກຕ຺ວາ ມຄ຺ເຄນ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ປາເປຕິ, ອິມໍ ວາຣໍ ໂຣເຈສຸໍ. ອິມສ຺ສ ວາຣສ຺ສ ທຸກ຺ຂາປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຕິ ນາມໍ ກຕໍ. ເອຕ຺ຕເກນ ປນ ນ ປາກຏໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວເມຕ຺ຖ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິຠາວນາ ເວທິຕພ຺ພາ – ໂຍ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາຠູຕານິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປາທາຣູປໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຣູປໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ‘ຣູປາຣູປໍ’ ປນ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ທຸກ຺ເຂນ ກສິເຣນ ກິລມນ຺ໂຕ ປຣິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ນາມ ໂຫຕິ. ປຣິຄ຺ຄຫິຕຣູປາຣູປສ຺ສ ປນ ວິປສ຺ສນາປຣິວາເສ ມຄ຺ຄປາຕຸຠາວທນ຺ຘຕາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ນາມ ໂຫຕິ.

ໂຍປິ ຣູປາຣູປໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘ນາມຣູປໍ’ ວວຕ຺ຖເປນ຺ໂຕ ທຸກ຺ເຂນ ກສິເຣນ ກິລມນ຺ໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ວວຕ຺ຖາປິເຕ ຈ ນາມຣູເປ ວິປສ຺ສນາປຣິວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ຈິເຣນ ມຄ຺ຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສາປິ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ນາມ ໂຫຕິ.

ອປໂຣ ນາມຣູປມ຺ປິ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ‘ປຈ຺ຈເຍ’ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ທຸກ຺ເຂນ ກສິເຣນ ກິລມນ຺ໂຕ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ປຈ຺ຈເຍ ຈ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາປຣິວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ຈິເຣນ ມຄ຺ຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ເອວມ຺ປິ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ນາມ ໂຫຕິ.

ອປໂຣ ປຈ຺ຈເຍປິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘ລກ຺ຂຓານິ’ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ໂຕ ທຸກ຺ເຂນ ກສິເຣນ ກິລມນ຺ໂຕ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ປຏິວິທ຺ຘລກ຺ຂໂຓ ຈ ວິປສ຺ສນາປຣິວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ຈິເຣນ ມຄ຺ຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ເອວມ຺ປິ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ນາມ ໂຫຕິ.

ອປໂຣ ລກ຺ຂຓານິປິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຎາເຓ ຕິກ຺ເຂ ສູເຣ ປສນ຺ເນ ວຫນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ‘ວິປສ຺ສນານິກນ຺ຕິໍ’ ປຣິຍາທິຍມາໂນ ທຸກ຺ເຂນ ກສິເຣນ ກິລມນ຺ໂຕ ປຣິຍາທິຍຕິ, ນິກນ຺ຕິຎ຺ຈ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາປຣິວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ຈິເຣນ ມຄ຺ຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ເອວມ຺ປິ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ນາມ ໂຫຕິ. ອິມໍ ວາຣໍ ໂຣເຈສຸໍ. ອິມສ຺ສ ວາຣສ຺ສ ເອຕໍ ນາມໍ ກຕໍ. ອິມິນາວ ອຸປາເຍນ ປຣໂຕ ຕິສ຺ໂສ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຜສ຺ໂສ ໂຫຕີຕິອາທີສຸ ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສມ຺ມາວາຈາ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ສມ຺ມາອາຊີໂວຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ ອຘິການິ. ນິທ຺ເທສວາເຣ ຈ ວິຕກ຺ກາທິນິທ຺ເທເສສຸ ‘ມຄ຺ຄງ຺ຄ’ນ຺ຕິອາທີນິ ປທານິ ອຘິການິ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ. ຠູມນ຺ຕຣວເສນ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣຕາວ ອິຘ ວິເສໂສ.

ຕຕ຺ຖ ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ‘ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ອນຎ຺ຎາຕໍ ອມຕໍ ປທໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມເມວ ວາ ຊານິສ຺ສາມີ’ຕິ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ອິມິນາ ປຸພ຺ພາໂຠເຄນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ລກ຺ຂຓາທີນິ ປນສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ສຸນ຺ທຣາ ປສຕ຺ຖາ ວາ ວາຈາ ສມ຺ມາວາຈາ. ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສມຸຄ຺ຆາຏິກາຍ ມິຈ຺ຉາວາຈາວິຣຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສາ ປຣິຄ຺ຄຫລກ຺ຂຓາ ວິຣມຓຣສາ ມິຈ຺ຉາວາຈປ຺ປຫານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ສຸນ຺ທໂຣ ປສຕ຺ໂຖ ວາ ກມ຺ມນ຺ໂຕ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ. ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສມຸຈ຺ເຉທິກາຍ ປາຓາຕິປາຕາທິວິຣຕິຍາ ເອຕໍ ນາມໍ. ໂສ ສມຸຏ຺ຐານລກ຺ຂໂຓ ວິຣມຓຣໂສ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕປ຺ປຫານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ. ສຸນ຺ທໂຣ ປສຕ຺ໂຖ ວາ ອາຊີໂວ ສມ຺ມາອາຊີໂວ. ມິຈ຺ຉາຊີວວິຣຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ໂສ ໂວທານລກ຺ຂໂຓ ຎາຍາຊີວປ຺ປວຕ຺ຕິຣໂສ ມິຈ຺ຉາຊີວປ຺ປຫານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ.

ອປິຈ ເຫຏ຺ຐາ ວິຣຕິຕ຺ຕເຍ ວຸຕ຺ຕວເສນເປຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓາທີນິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອິຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຘມ຺ມານໍ ວເສນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຈກໍ ອິຘ ມຄ຺ຄຏ຺ຐກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຍວາປນເກສຸ ຈ ອິເມສໍ ອຠາໂວ. ຕຖາ ກຣຸຓາມຸທິຕານໍ. ອິເມ ຫິ ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ອິຘ ປາຬິຍໍ ອາຄຕຕ຺ຕາວ ເຍວາປນເກສຸ ນ ຄຫິຕາ. ກຣຸຓາມຸທິຕາ ປນ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓາຕິ ຕາເປຕ຺ຖ ນ ຄຫິຕາ. ອຍໍ ຕາວ ອຸທ຺ເທສວາເຣ ວິເສສຕ຺ໂຖ.

໒໘໓. ນິທ຺ເທສວາເຣ ປນ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາວ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອງ຺ຄນ຺ຕິ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ; ມຄ຺ຄໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ປນ ອຣຎ຺ເຎ ປຣິຍາປນ຺ນໍ ອຣຎ຺ຎປຣິຍາປນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕິ, ເອວໍ ມຄ຺ເຄ ປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນໍ. ມຄ຺ຄສນ຺ນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໘໕. ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄຕິ ເອຕ຺ຖ ປີຕິ ເອວ ສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄຕິ ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ. ຕຕ຺ຖ ໂພຘິຍາ ໂພຘິສ຺ສ ວາ ອງ຺ໂຄຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍາ ອຍໍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄີ ຍາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍ ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈປຕິຏ຺ຐານາຍູຫນກາມສຸຂຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕາຠິນິເວສາທີນໍ ອເນເກສໍ ອຸປທ຺ທວານໍ ປຏິປກ຺ຂຠູຕາຍ ສຕິຘມ຺ມວິຈຍວີຣິຍປີຕິປສ຺ສທ຺ຘິສມາຘິອຸເປກ຺ຂາສງ຺ຂາຕາຍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍາ ອຣິຍສາວໂກ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ກຕ຺ວາ ໂພຘີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ກິເລສສນ຺ຕານນິທ຺ທາຍ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ນິພ຺ພານເມວ ວາ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ. ຕສ຺ສາ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄີສງ຺ຂາຕາຍ ໂພຘິຍາ ອງ຺ໂຄຕິປິ ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ຌານງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄາທີນິ ວິຍ. ໂຍເປສ ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ເອຕາຍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍາ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ກຕ຺ວາ ອຣິຍສາວໂກ ໂພຘີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສ ໂພຘິສ຺ສ ອງ຺ໂຄຕິປິ ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ; ເສນງ຺ຄຣຖງ຺ຄາທໂຍ ວິຍ. ເຕນາຫຸ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ – ‘‘ພຸຊ຺ຌນກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອງ຺ຄາຕິ ວາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໔໖໖; ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໕.໑໘໒).

ອປິຈ ‘‘ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ? ໂພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ອນຸພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ປຏິພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ສມ຺ພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໒.໑໗) ອິມິນາ ປຏິສມ຺ຠິທານເຍນາປິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປສຕ຺ໂຖ ສຸນ຺ທໂຣ ວາ ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄຕິ ສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ. ເອວໍ ປີຕິ ເອວ ສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄຕິ. ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕານິທ຺ເທສາທີສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໒໙໖. ເຕສໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເຍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ປຏິເວຘໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມາ, ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ. ອນຎ຺ຎາຕານນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ປຐມມຄ຺ເຄນ ເຕ ຘມ຺ມາ ຎາຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ຍຖາ ປນ ປກຕິຍາ ອນາຄຕປຸພ຺ພໍ ວິຫາຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຫາຣມຊ຺ເຌ ຐິໂຕປິ ປຸຄ຺ຄໂລ ປກຕິຍາ ອນາຄຕຠາວໍ ອຸປາທາຍ ‘ອນາຄຕປຸພ຺ພໍ ຐານໍ ອາຄໂຕມ຺ຫີ’ຕິ ວທຕິ, ຍຖາ ຈ ປກຕິຍາ ອປິຬນ຺ຘປຸພ຺ພໍ ມາລໍ ປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ, ອນິວຕ຺ຖປຸພ຺ພໍ ວຕ຺ຖໍ ນິວາເສຕ຺ວາ, ອຠຸຕ຺ຕປຸພ຺ພໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ, ປກຕິຍາ ອຠຸຕ຺ຕຠາວໍ ອຸປາທາຍ ອຠຸຕ຺ຕປຸພ຺ພໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຕ຺ໂຕມ຺ຫີຕິ ວທຕິ, ເອວມິຘາປິ ຍສ຺ມາ ປກຕິຍາ ອິມິນາ ປຸຄ຺ຄເລນ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນ ຎາຕປຸພ຺ພາ ຕສ຺ມາ ອນຎ຺ຎາຕານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອທິຏ຺ຐາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ອທິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ອທິຏ຺ຐານໍ. ອປ຺ປຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອຘິຄມນວເສນ ອປ຺ປຕ຺ຕານໍ. ອວິທິຕານນ຺ຕິ ຎາເຓນ ອປາກຏກຕານໍ. ອສຈ຺ຉິກຕານນ຺ຕິ ອປຈ຺ຈກ຺ຂກຕານໍ. ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂກຣຓຕ຺ຖໍ. ຍຖາ ຈ ອິມິນາ ປເທນ, ເອວໍ ເສເສຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ອນຎ຺ຎາຕານໍ ຎາຓາຍ, ອທິຏ຺ຐານໍ ທສ຺ສນາຍ, ອປ຺ປຕ຺ຕານໍ ປຕ຺ຕິຍາ, ອວິທິຕານໍ ເວທາຍາຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

໒໙໙. ຈຕູຫິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕຫີຕິອາທີສຸ ວຈີຕິ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕິຓ຺ຓໍ ໂທສານໍ ເຍນ ເກນຈິ ທຸຏ຺ຐານິ ຈຣິຕານີຕິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ. ວຈີໂຕ ປວຕ຺ຕານິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕານິ, ວຈິຍາ ວາ ນິປ຺ຜາທິຕານິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕານິ. ເຕຫິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕຫິ. ອາຣກາ ຣມຕີຕິ ອາຣຕິ. ວິນາ ເຕຫິ ຣມຕີຕິ ວິຣຕິ. ຕໂຕ ຕໂຕ ປຏິນິວຕ຺ຕາວ ຫຸຕ຺ວາ ເຕຫິ ວິນາ ຣມຕີຕິ ປຏິວິຣຕິ. ອຸປສຄ຺ຄວເສນ ວາ ປທໍ ວຑ຺ຒິຕໍ. ສພ຺ພມິທໍ ໂອຣມຓຠາວສ຺ເສວາຘິວຈນໍ. ເວຣໍ ມຓຕິ, ວິນາເສຕີຕິ ເວຣມຓີ. ອິທມ຺ປິ ໂອຣມຓສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຍາຍ ປນ ເຈຕນາຍ ມຸສາວາທາທີນິ ຠາສມາໂນ ກໂຣຕິ ນາມ, ອຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄວິຣຕິ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ກິຣິຍໍ ກາຕຸໍ ນ ເທຕິ, ກິຣິຍາປຖໍ ປຈ຺ຉິນ຺ທຕີຕິ ອກິຣິຍາ. ຕຖາ ຕໍ ກຣຓໍ ກາຕຸໍ ນ ເທຕິ, ກຣຓປຖໍ ປຈ຺ຉິນ຺ທຕີຕິ ອກຣຓໍ. ຍາຍ ຈ ເຈຕນາຍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຠາສມາໂນ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ອຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຖາ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອນຊ຺ຌາປຕ຺ຕິ.

ເວລາອນຕິກ຺ກໂມຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຕາຍ ເວລາຍາ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໑໕໔; ມຫາວ. ໑-໓; ອຸທາ. ໑ ອາທໂຍ) ຕາວ ກາໂລ ເວລາຕິ ອາຄໂຕ. ‘‘ອຸຣຸເວລາຍໍ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑; ສໍ. ນິ. ໑.໑໓໗) ເອຕ຺ຖ ຣາສິ. ‘‘ຐິຕຘມ຺ໂມ ເວລໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໓໘໔; ອ. ນິ. ໘.໑໙; ອຸທາ. ໔໕) ເອຕ຺ຖ ສີມາ. ອິຘາປິ ສີມາວ. ອນຕິກ຺ກມນີຍຏ຺ເຐນ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວຈີສຸຈຣິຕານິ ເວລາຕິ ອຘິປ຺ເປຕານິ. ອິຕິ ຍາຍ ເຈຕນາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ຠາສມາໂນ ເວລໍ ອຕິກ຺ກມຕິ ນາມ, ອຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ເວລໍ ອຕິກ຺ກມິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ເວລາອນຕິກ຺ກໂມຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເວລາຍຕີຕິ ວາ ເວລາ, ຈລຍຕິ ວິທ຺ຘໍເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ເວລາຍຕິ? ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ. ອິຕິ ເວລາຍນໂຕ ‘ເວລາ’. ປຸຣິສສ຺ສ ປນ ຫິຕສຸຂໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕຕີຕິ ‘ອນຕິກ຺ກໂມ’. ເອວເມຕ຺ຖ ປທທ຺ວຍວເສນາປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເສຕຸໍ ຫນຕີຕິ ເສຕຸຆາໂຕ; ຈຕຸນ຺ນໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕານໍ ປທຆາໂຕ ປຈ຺ຈຍຆາໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຈ຺ຈໂຍ ຫິ ອິຘ ເສຕູຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວຈນຕ຺ໂຖ – ຣາຄາທິໂກ ຈຕຸນ຺ນໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ວຏ຺ຏສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ສິໂນຕິ ພນ຺ຘຕີຕິ ເສຕຸ. ເສຕຸສ຺ສ ຆາໂຕ ເສຕຸຆາໂຕ. ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕປຈ຺ຈຍສມຸຄ຺ຆາຏິກາຍ ວິຣຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຍໍ ປນ ສມ຺ມາວາຈາສງ຺ຂາຕາ ວິຣຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄ ນານາຈິຕ຺ເຕສຸ ລພ຺ຠຕິ. ອຎ຺ເຎເນວ ຫິ ຈິຕ຺ເຕນ ມຸສາວາທາ ວິຣມຕິ, ອຎ຺ເຎນ ເປສຸຎ຺ຎາທີຫິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປນ ເອກຈິຕ຺ຕສ຺ມິໍເຍວ ລພ຺ຠຕິ. ຈຕຸພ຺ພິຘາຍ ຫິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕເຈຕນາຍ ປທປຈ຺ເຉທໍ ກຸຣຸມານາ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ ປູຣຍມານາ ເອກາວ ວິຣຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

໓໐໐. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕຫີຕິ ກາຍໂຕ ປວຕ຺ເຕຫິ ກາເຍນ ວາ ນິປ຺ຜາທິເຕຫິ ປາຓາຕິປາຕາທີຫິ ທຸຈ຺ຈຣິເຕຫິ. ເສສໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍມ຺ປິ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສງ຺ຂາຕາ ວິຣຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄ ນານາຈິຕ຺ເຕສຸ ລພ຺ຠຕິ. ອຎ຺ເຎເນວ ຫິ ຈິຕ຺ເຕນ ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣມຕິ, ອຎ຺ເຎນ ອທິນ຺ນາທານມິຈ຺ຉາຈາເຣຫິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປນ ເອກຈິຕ຺ຕສ຺ມິໍເຍວ ລພ຺ຠຕິ. ຕິວິຘາຍ ຫິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕເຈຕນາຍ ປທປຈ຺ເຉທໍ ກຸຣຸມານາ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ ປູຣຍມານາ ເອກາວ ວິຣຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

໓໐໑. ສມ຺ມາອາຊີວນິທ຺ເທເສ ອກິຣິຍາຕິອາທີສຸ ຍາຍ ເຈຕນາຍ ມິຈ຺ຉາຊີວໍ ອາຊີວມາໂນ ກິຣິຍໍ ກໂຣຕິ ນາມ, ອຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ກິຣິຍໍ ກາຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອກິຣິຍາຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອາຊີໂວ ຈ ນາເມສ ປາຏິເຍກ຺ໂກ ນຕ຺ຖິ, ວາຈາກມ຺ມນ຺ເຕສຸ ຄຫິເຕສຸ ຄຫິໂຕວ ໂຫຕິ, ຕປ຺ປກ຺ຂິກຕ຺ຕາ. ຘຸວປຏິເສວນວເສນ ປນາຍໍ ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ສິໂຕຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ສກິຈ຺ຈໂກ ນ ໂຫຕິ, ອຏ຺ຐ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ນ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ສກິຈ຺ຈໂກ ກາຕພ຺ໂພ, ອຏ຺ຐ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ປຣິປູເຣຕພ຺ພານີຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ອາຊີໂວ ນາມ ຠິຊ຺ຊມາໂນ ກາຍວຈີທ຺ວາເຣສຸເຍວ ຠິຊ຺ຊຕິ. ມໂນທ຺ວາເຣ ອາຊີວເຠໂທ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ປູຣຍມາໂນປິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ທ຺ວາຣທ຺ວເຍ ປູຣຕິ. ມໂນທ຺ວາເຣ ອາຊີວປູຣຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ກາຍທ຺ວາເຣ ປນ ວີຕິກ຺ກໂມ ອາຊີວເຫຕຸໂກປິ ອຕ຺ຖິ ນອາຊີວເຫຕຸໂກປິ. ຕຖາ ວຈີທ຺ວາເຣ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາ ຂິຑ຺ຑາປສຸຕາ ສູຣຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ຕາ ມິຄວຘໍ ວາ ປນ຺ຖທຸຫນໍ ວາ ປຣທາຣວີຕິກ຺ກມໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ, ອິທໍ ອກຸສລໍ ກາຍກມ຺ມໍ ນາມ. ຕໂຕ ວິຣຕິປິ ‘ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ’ ນາມ. ຍໍ ປນ ນອາຊີວເຫຕຸກໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຠາສນ຺ຕິ, ອິທໍ ອກຸສລໍ ວຈີກມ຺ມໍ ນາມ. ຕໂຕ ວິຣຕິປິ ‘ສມ຺ມາວາຈາ’ ນາມ.

ຍໍ ປນ ອາຊີວເຫຕຸ ເນສາທມຈ຺ຉພນ຺ຘາທໂຍ ປາຓໍ ຫນນ຺ຕິ, ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍນ຺ຕິ, ມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ຈຣນ຺ຕິ, ອຍໍ ມິຈ຺ຉາຊີໂວ ນາມ. ຕໂຕ ວິຣຕິ ‘ສມ຺ມາອາຊີໂວ’ ນາມ. ຍມ຺ປິ ລຎ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຸສາ ຠຓນ຺ຕິ, ເປສຸຎ຺ຎຜຣຸສສມ຺ຜປ຺ປລາເປ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ອຍມ຺ປິ ມິຈ຺ຉາຊີໂວ ນາມ. ຕໂຕ ວິຣຕິ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ນາມ.

ມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ‘ກາຍວຈີທ຺ວາເຣສຸປິ ວີຕິກ຺ກໂມ ອາຊີວເຫຕຸໂກ ວາ ໂຫຕຸ ໂນ ວາ ອາຊີວເຫຕຸໂກ, ອກຸສລໍ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມນ຺ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕໂຕ ວິຣຕິປິ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ສມ຺ມາວາຈາຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕີ’ຕິ. ‘ອາຊີໂວ ກຸຫິ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ‘ຕີຓິ ກຸຫນວຕ຺ຖູນິ ນິສ຺ສາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຣິໂຠໂຄ’ຕິ ອາຫ. ອຍໍ ປນ ໂກຏິປ຺ປຕ຺ໂຕ ມິຈ຺ຉາຊີໂວ. ຕໂຕ ວິຣຕິ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ນາມ.

ອຍມ຺ປິ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ປຸພ຺ພຠາເຄ ນານາຈິຕ຺ເຕສຸ ລພ຺ຠຕິ, ອຎ຺ເຎເນວ ຫິ ຈິຕ຺ເຕນ ກາຍທ຺ວາຣວີຕິກ຺ກມາ ວິຣມຕິ, ອຎ຺ເຎນ ວຈີທ຺ວາຣວີຕິກ຺ກມາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປນ ເອກຈິຕ຺ຕສ຺ມິໍເຍວ ລພ຺ຠຕິ. ກາຍວຈີທ຺ວາເຣສຸ ຫິ ສຕ຺ຕກມ຺ມປຖວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ມິຈ຺ຉາຊີວສງ຺ຂາຕາຍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍເຈຕນາຍ ປທປຈ຺ເຉທໍ ກຸຣຸມານາ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ ປູຣຍມານາ ເອກາວ ວິຣຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ. ອຍໍ ນິທ຺ເທສວາເຣ ວິເສໂສ.

ຍໍ ປເນຕໍ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວຑ຺ຒິຕໍ, ມຄ຺ຄງ຺ເຄສຸ ຈ ສມ຺ມາວາຈາທີນິ, ເຕສໍ ວເສນ ສງ຺ຄຫວາເຣ ‘‘ນວິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຎ຺ຎຕວາໂຣ ປາກຕິໂກເຍວາຕິ. ອຍໍ ຕາວ ສຸທ຺ຘິກປຏິປທາຍ ວິເສໂສ.

໓໔໓. ອິໂຕ ປຣໍ ສຸທ຺ຘິກສຸຎ຺ຎຕາ ສຸຎ຺ຎຕປຏິປທາ ສຸທ຺ຘິກອປ຺ປຓິຫິຕາ ອປ຺ປຓິຫິຕປຏິປທາຕິ ອຍໍ ເທສນາເຠໂທ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຸຎ຺ຎຕນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄສ຺ສ ນາມໍ. ໂສ ຫິ ອາຄມນໂຕ ສຄຸຓໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕຕິ ຕີຫິ ກາຣເຓຫິ ນາມໍ ລຠຕິ. ກຖໍ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອນຕ຺ຕໂຕ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຕໂຕ ສງ຺ຂາເຣ ປສ຺ສຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອນຕ຺ຕໂຕ ທິຏ຺ຐມຕ຺ເຕເນວ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ອນິຈ຺ຈໂຕປິ ທຸກ຺ຂໂຕປິ ທຏ຺ຐຸເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’ຕິ ຕິວິຘໍ ອນຸປສ຺ສນໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ຈຣຕິ. ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາ ປນສ຺ສ ເຕຠູມເກປິ ສງ຺ຂາເຣ ສຸຎ຺ຎໂຕວ ປສ຺ສຕິ. ອຍໍ ວິປສ຺ສນາ ສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ສາ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ‘ສຸຎ຺ຎຕ’ນ຺ຕິ ນາມໍ ເທຕິ. ເອວໍ ມຄ຺ໂຄ ‘ອາຄມນໂຕ’ ສຸຎ຺ຎຕນາມໍ ລຠຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ໂສ ຣາຄາທີຫິ ສຸຎ຺ໂຎ ຕສ຺ມາ ‘ສຄຸເຓເນວ’ ສຸຎ຺ຎຕນາມໍ ລຠຕິ. ນິພ຺ພານມ຺ປິ ຣາຄາທີຫິ ສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສຸຎ຺ຎຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ມຄ຺ໂຄ ‘ອາຣມ຺ມຓໂຕ’ ສຸຎ຺ຎຕນາມໍ ລຠຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກປຣິຍາເຍນ ສຄຸຓໂຕປິ ອາຣມ຺ມຓໂຕປິ ນາມໍ ລຠຕິ. ປຣິຍາຍເທສນາ ເຫສາ. ອຠິຘມ຺ມກຖາ ປນ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສນາ. ຕສ຺ມາ ອິຘ ສຄຸຓໂຕ ວາ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ວາ ນາມໍ ນ ລຠຕິ, ອາຄມນໂຕວ ລຠຕິ. ອາຄມນເມວ ຫິ ຘຸຣໍ. ຕໍ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ – ວິປສ຺ສນາຄມນໍ ມຄ຺ຄາຄມນນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ວິປສ຺ສນາຄມນໍ ຘຸຣໍ, ຜລສ຺ສ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ມຄ຺ຄາຄມນໍ ຘຸຣໍ. ອິຘ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຄຕຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສນາຄມນເມວ ຘຸຣໍ ຊາຕໍ.

໓໕໐. ອປ຺ປຓິຫິຕນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຖາປິ ອປ຺ປຓິຫິຕນ຺ຕິ ມຄ຺ຄສ຺ເສວ ນາມໍ. ອິທມ຺ປິ ນາມໍ ມຄ຺ໂຄ ຕີເຫວ ກາຣເຓຫິ ລຠຕິ. ກຖໍ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອາທິໂຕວ ທຸກ຺ຂໂຕ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂໂຕວ ສງ຺ຂາເຣ ປສ຺ສຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ທຸກ຺ຂໂຕ ທິຏ຺ຐມຕ຺ເຕເນວ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ອນິຈ຺ຈໂຕປິ ອນຕ຺ຕໂຕປິ ທຏ຺ຐຸເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’ຕິ ຕິວິຘໍ ອນຸປສ຺ສນໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ຈຣຕິ. ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາ ປນສ຺ສ ເຕຠູມກສງ຺ຂາເຣສຸ ປຓິຘິໍ ໂສເສຕ຺ວາ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ອຍໍ ວິປສ຺ສນາ ອປ຺ປຓິຫິຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ສາ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ‘ອປ຺ປຓິຫິຕ’ນ຺ຕິ ນາມໍ ເທຕິ. ເອວໍ ມຄ຺ໂຄ ‘ອາຄມນໂຕ’ ອປ຺ປຓິຫິຕນາມໍ ລຠຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕຕ຺ຖ ຣາຄໂທສໂມຫປຓິຘໂຍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘ສຄຸເຓເນວ’ ອປ຺ປຓິຫິຕນາມໍ ລຠຕິ. ນິພ຺ພານມ຺ປິ ເຕສໍ ປຓິຘີນໍ ອຠາວາ ອປ຺ປຓິຫິຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ມຄ຺ໂຄ ອປ຺ປຓິຫິຕນາມໍ ລຠຕິ.

ນນຸ ຈ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນິມິຕ຺ໂຕ ອປ຺ປຓິຫິໂຕຕິ ຕີຓິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ນາມານິ? ຍຖາຫ – ‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິໂມກ຺ຂາ – ສຸຎ຺ຎໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ, ອນິມິຕ຺ໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ, ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໐໙). ເຕສຸ ອິຘ ທ຺ເວ ມຄ຺ເຄ ຄເຫຕ຺ວາ ອນິມິຕ຺ໂຕ ກສ຺ມາ ນ ຄຫິໂຕຕິ? ອາຄມນາຠາວໂຕ. ອນິມິຕ຺ຕວິປສ຺ສນາ ຫິ ສຍໍ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ນາມໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຣາຫຸລຕ຺ເຖຣສ຺ສ.

‘‘ອນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠາເວຫິ, ມານານຸສຍມຸຊ຺ຊຫ;

ຕໂຕ ມານາຠິສມຍາ, ອຸປສນ຺ໂຕ ຈຣິສ຺ສສີ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໓໔໔);

ອນິມິຕ຺ຕວິປສ຺ສນໍ ກເຖສິ. ວິປສ຺ສນາ ຫິ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕໍ ຘຸວນິມິຕ຺ຕໍ ສຸຂນິມິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຸຄ຺ຆາເຏຕິ. ຕສ຺ມາ ອນິມິຕ຺ຕາຕິ ກຖິຕາ. ສາ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕິ, ສຍໍ ປນ ນິມິຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ຈຣຕີຕິ ສນິມິຕ຺ຕາວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສຍໍ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ນາມໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ອຠິຘມ຺ໂມ ນາມ ປຣມຕ຺ຖເທສນາ. ອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ຈ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ເຫຕຸເວກລ຺ລເມວ ໂຫຕິ. ກຖໍ? ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຍ ຫິ ວເສນ ອນິມິຕ຺ຕວິໂມກ຺ໂຂ ກຖິໂຕ. ເຕນ ຈ ວິໂມກ຺ເຂນ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ອຣິຍມຄ຺ເຄ ເອກງ຺ຄມ຺ປິ ນ ໂຫຕິ, ອມຄ຺ຄງ຺ຄຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ນາມໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອິຕເຣສຸ ປນ ທ຺ວີສຸ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາຍ ຕາວ ວເສນ ສຸຎ຺ຎຕວິໂມກ຺ໂຂ, ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາຍ ວເສນ ອປ຺ປຓິຫິຕວິໂມກ຺ໂຂ ກຖິໂຕ. ເຕສຸ ສຸຎ຺ຎຕວິໂມກ຺ເຂນ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອປ຺ປຓິຫິຕວິໂມກ຺ເຂນ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຕານິ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ອງ຺ຄຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ນາມໍ ທາຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກປິ ຫິ ມຄ຺ຄາຘິປຕິຘມ຺ມວິຠຊເນ ຉນ຺ທຈິຕ຺ຕານໍ ອຘິປຕິກາເລ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ອມຄ຺ຄງ຺ຄຕ຺ຕາວ ມຄ຺ຄາຘິປຕິຠາໂວ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ອຏ຺ຐກຖາມຸຕ຺ຕໂກ ເອກສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ມຕິວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ອນິມິຕ຺ຕວິປສ຺ສນາ ສຍໍ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ນາມໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ນ ຄຫິໂຕ. ເກຈິ ປນ ‘ອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ອາຄມນໂຕ ນາມໍ ອລຠນ຺ໂຕປິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ສຄຸຓໂຕ ຈ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ນາມໍ ລຠຕີ’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເຕ ອິທໍ ວຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ – ອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ເຄ ສຄຸຓໂຕ ຈ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ນາມໍ ລຠນ຺ເຕ ສຸຎ຺ຎຕອປ຺ປຓິຫິຕມຄ຺ຄາປິ ສຄຸຓໂຕເຍວ ອາຣມ຺ມຓໂຕເຍວ ຈ ອິຘ ນາມໍ ລເຠຍ຺ຍຸໍ. ນ ປນ ລຠນ຺ຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ອຍຎ຺ຫິ ມຄ຺ໂຄ ນາມ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ນາມໍ ລຠຕິ – ສຣສໂຕ ຈ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ຈ; ສຠາວໂຕ ຈ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ສຸຎ຺ຎຕອປ຺ປຓິຫິຕມຄ຺ຄາ ສຣສໂຕປິ ປຈ຺ຈນີກໂຕປິ ນາມໍ ລຠນ຺ຕິ. ສຸຎ຺ຎຕອປ຺ປຓິຫິຕມຄ຺ຄາ ຫິ ຣາຄາທີຫິ ສຸຎ຺ຎາ, ຣາຄປຓິຘິອາທີຫິ ຈ ອປ຺ປຓິຫິຕາຕິ ເອວໍ ‘ສຣສໂຕ’ ນາມໍ ລຠນ຺ຕິ. ສຸຎ຺ຎໂຕ ຈ ອຕ຺ຕາຠິນິເວສສ຺ສ ປຏິປກ຺ໂຂ, ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ປຓິຘິສ຺ສາຕິ ເອວໍ ‘ປຈ຺ຈນີກໂຕ’ ນາມໍ ລຠນ຺ຕິ. ອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ປນ ຣາຄາທິນິມິຕ຺ຕານໍ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕາທີນຎ຺ຈ ອຠາເວນ ສຣສໂຕວ ນາມໍ ລຠຕິ, ໂນ ປຈ຺ຈນີກໂຕ. ນ ຫິ ໂສ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຍ ປຏິປກ຺ໂຂ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ ປນສ຺ສ ອນຸໂລມຠາເວ ຐິຕາຕິ. ສພ຺ພຖາປິ ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນ ອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ.

ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກປຣິຍາເຍນ ປເນສ ເອວໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທີປິໂຕ – ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາເຣ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ເອກາວຊ຺ຊເນນ ວິຍ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕິຓ຺ຓຎ຺ຈ ເອກໂຕ ອາປາຖຄມນໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ປນ ວິຠູຕຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາທິໂຕ ຫິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອຠິນິເວໂສ ໂຫຕຸ, ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີ ປນ ວິປສ຺ສນາ ຍໍ ຍໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ວເສນ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ນາມໍ ເທຕິ. ກຖໍ? ອນິຈ຺ຈາທີສຸ ຫິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອິຕຣມ຺ປິ ລກ຺ຂຓທ຺ວຍໍ ທຏ຺ຐຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເອວ. ເອກລກ຺ຂຓທສ຺ສນມຕ຺ເຕເນວ ຫິ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ອຠິນິວິຏ຺ໂຐ ຠິກ຺ຂຸ ນ ເກວລໍ ອນິຈ຺ຈໂຕວ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ທຸກ຺ຂໂຕປິ ອນຕ຺ຕໂຕປິ ວຸຏ຺ຐາຕິເຍວ. ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ອຠິນິວິຏ຺ເຐປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຕິ ອາທິໂຕ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອຠິນິເວໂສ ໂຫຕຸ, ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີ ປນ ວິປສ຺ສນາ ຍໍ ຍໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ວເສນ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ນາມໍ ເທຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນິຈ຺ຈໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ອນິມິຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ທຸກ຺ຂໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ອປ຺ປຓິຫິໂຕ, ອນຕ຺ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ສຸຎ຺ຎໂຕຕິ. ເອວໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທີປິໂຕ.

ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີ ປນ ວິປສ຺ສນາ ກິມາຣມ຺ມຓາຕິ? ລກ຺ຂຓາຣມ຺ມຓາຕິ. ລກ຺ຂຓໍ ນາມ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຄຕິກໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພຘມ຺ມຠູຕໍ. ໂຍ ປນ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາຕິ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕິ, ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ກຓ຺ເຐ ພທ຺ຘກຸຓປໍ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ. ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓເມວ ຎາຓໍ ສງ຺ຂາຣໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຍຖາ ຫິ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປຕ຺ຕໍ ກິຓິຕຸກາໂມ ປຕ຺ຕວາຓິເຊນ ປຕ຺ຕໍ ອາຠຕໍ ທິສ຺ວາ ຫຏ຺ຐປຫຏ຺ໂຐ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ວີມໍສມາໂນ ຕີຓິ ຉິທ຺ທານິ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ໂສ ນ ຉິທ຺ເທສຸ ນິຣາລໂຍ ໂຫຕິ, ປຕ຺ເຕ ປນ ນິຣາລໂຍ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສງ຺ຂາເຣສຸ ນິຣາລໂຍ ໂຫຕິ. ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມເຓເນວ ຎາເຓນ ສງ຺ຂາຣໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ທຸສ຺ໂສປມາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອິຕິ ຠຄວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຌານໍ ຠາເຊນ຺ໂຕ ສຸທ຺ຘິກປຏິປທາຍ ຈຕຸກ຺ກນຍໍ ປຎ຺ຈກນຍນ຺ຕິ ທ຺ເວປິ ນເຍ ອາຫຣິ. ຕຖາ ສຸທ຺ຘິກສຸຎ຺ຎຕາຍ ສຸຎ຺ຎຕປຏິປທາຍ ສຸທ຺ຘິກອປ຺ປຓິຫິຕາຍ ອປ຺ປຓິຫິຕປຏິປທາຍາຕິ. ກສ຺ມາ ເອວໍ ອາຫຣີຕິ? ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສເຍນ ເຈວ ເທສນາວິລາເສນ ຈ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຌານໍ ຠາເວຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘິກປຏິປທາຍ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກວເສນ ທ຺ເວ ນຍາ, ຕຖາ ເສເສສູຕິ ສພ຺ເພສຸປິ ປຎ຺ຈສຸ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ທສ ນຍາ ຠາຊິຕາ.

ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ ປກິຓ຺ຓກກຖາ

ຕຕ຺ຣິທໍ ປກິຓ຺ຓກໍ –

ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ພຫິທ຺ຘາ ຈ, ຣູປາຣູເປສຸ ປຎ຺ຈສຸ;

ສຕ຺ຕຏ຺ຐງ຺ຄປຣິຓາມໍ, ນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິປທາປຕີຕິ.

ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ ຫິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຣູເປ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ຣູປາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຣູເປ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອຣູປາ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ອຣູເປ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອຣູປາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ອຣູເປ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ຣູປາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ປຎ຺ຈຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ວຸຏ຺ຐາຕິ.

‘ສຕ຺ຕຏ຺ຐງ຺ຄປຣິຓາມ’ນ຺ຕິ ໂສ ປເນສ ມຄ຺ໂຄ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກປິ ໂຫຕິ ສຕ຺ຕງ຺ຄິໂກປິ. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາປິ ສຕ຺ຕ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ຉ ວາ. ຌານໍ ປນ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກໍ ວາ ໂຫຕິ ຈຕຸຣງ຺ຄິກໍ ວາ; ຕິວງ຺ຄິກໍ ວາ ທຸວງ຺ຄິກໍ ວາ. ເອວໍ ສຕ຺ຕອຏ຺ຐາທີນໍ ອງ຺ຄານໍ ປຣິຓາໂມ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘ນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິປທາປຕີ’ຕິ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ; ‘ປຏິປທາປຕີ’ຕິ ປຏິປທາຍ ຈ ອຘິປຕິໂນ ຈ ຈລນາຈລນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິອາທີສຸ ຕາວ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອາທິໂຕວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ອຠິນິວິສຕິ, ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ເຕ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ປສ຺ສຕິ, ຍສ຺ມາ ປນ ນ ສຸທ຺ຘອຊ຺ຌຕ຺ຕທສ຺ສນມຕ຺ເຕເນວ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ພຫິທ຺ຘາປິ ທຏ຺ຐພ຺ພເມວ, ຕສ຺ມາ ປຣສ຺ສ ຂນ຺ເຘປິ ອນຸປາທິນ຺ນສງ຺ຂາເຣປິ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາຕິ ປສ຺ສຕິ. ໂສ ກາເລນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ມສຕິ ກາເລນ ພຫິທ຺ຘາຕິ. ຕສ຺ເສວໍ ສມ຺ມສໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ມສນກາເລ ວິປສ຺ສນາ ມຄ຺ເຄນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຍຕິ. ເອວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ. ສເຈ ປນສ຺ສ ພຫິທ຺ຘາ ສມ຺ມສນກາເລ ວິປສ຺ສນາ ມຄ຺ເຄນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຍຕິ, ເອວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ. ເອເສວ ນໂຍ ພຫິທ຺ຘາ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ວຸຏ຺ຐາເນປິ.

ອປໂຣ ອາທິໂຕວ ຣູເປ ອຠິນິວິສຕິ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ຠູຕຣູປຎ຺ຈ ອຸປາທາຣູປຎ຺ຈ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ປສ຺ສຕິ, ຍສ຺ມາ ປນ ນ ສຸທ຺ຘຣູປທສ຺ສນມຕ຺ເຕເນວ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ ອຣູປມ຺ປິ ທຏ຺ຐພ຺ພເມວ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຣູປໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ເວທນໍ ສຎ຺ຎໍ ສງ຺ຂາເຣ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ອິທໍ ອຣູປນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ປສ຺ສຕິ. ໂສ ກາເລນ ຣູປໍ ສມ຺ມສຕິ ກາເລນ ອຣູປໍ. ຕສ຺ເສວໍ ສມ຺ມສໂຕ ຣູປສມ຺ມສນກາເລ ວິປສ຺ສນາ ມຄ຺ເຄນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຍຕິ. ເອວໍ ຣູເປ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ຣູປາ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ. ສເຈ ປນສ຺ສ ອຣູປສມ຺ມສນກາເລ ວິປສ຺ສນາ ມຄ຺ເຄນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຍຕິ, ເອວໍ ຣູເປ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອຣູປາ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ. ເອສ ນໂຍ ອຣູເປ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອຣູປາ ຈ ຣູປາ ຈ ວຸຏ຺ຐາເນປິ.

‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໖; ທີ. ນິ. ໑.໒໙໘) ເອວໍ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ເອວເມວ ວຸຏ຺ຐານກາເລ ປນ ເອກປ຺ປຫາເຣນ ປຎ຺ຈຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມາຕິ. ອຍໍ ຕິກ຺ຂວິປສ຺ສກສ຺ສ ມຫາປຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິປສ຺ສນາ.

ຍຖາ ຫິ ຉາຕຊ຺ຌຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ຄູຖປິຓ຺ຑໍ ຐເປຕ຺ວາ ນານຄ຺ຄຣສໂຠຊນປຸຓ຺ຓໍ ປາຕິໍ ອຸປເນຍ຺ຍຸໍ, ໂສ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ຫຕ຺ເຖນ ວິຍູຫນ຺ໂຕ ຕໍ ຄູຖປິຓ຺ຑໍ ທິສ຺ວາ ‘ກິມິທ’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຄູຖປິຓ຺ໂຑຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ຘິ ຘິ, ອປເນຖາ’ຕິ ຠຕ຺ເຕປິ ປາຕິຍມ຺ປິ ນິຣາລໂຍ ໂຫຕິ. ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ໂຠຊນປາຕິທສ຺ສນສ຺ມິຎ຺ຫິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕມນກາໂລ ວິຍ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ‘ອຫໍ ມມາ’ຕິ ຄຫິຕກາໂລ. ຄູຖປິຓ຺ຑສ຺ສ ທິຏ຺ຐກາໂລ ວິຍ ຕິຓ຺ຓໍ ລກ຺ຂຓານໍ ສລ຺ລກ຺ຂິຕກາໂລ. ຠຕ຺ເຕປິ ປາຕິຍມ຺ປິ ນິຣາລຍກາໂລ ວິຍ ຕິກ຺ຂວິປສ຺ສກສ຺ສ ມຫາປຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ເອກປ຺ປຫາເຣນ ວຸຏ຺ຐິຕກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘ສຕ຺ຕຏ຺ຐງ຺ຄປຣິຓາມ’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠໂທ ອງ຺ຄປຣິຓາໂມ ຍຖາ ໂຫຕິ ຕຖາ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓເມວ ຫິ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄຌານງ຺ຄວິເສສໍ ນິຍເມຕິ. ເກຈິ ປນ ເຖຣາ ‘ໂພຊ຺ຌງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄຌານງ຺ຄວິເສສໍ ປາທກຊ຺ຌານໍ ນິຍເມຕີ’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເກຈິ ‘ວິປສ຺ສນາຍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ ຂນ຺ຘາ ນິຍເມນ຺ຕີ’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເກຈິ ‘ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍເມຕີ’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕສມ຺ປິ ວາເທສຸ ອຍໍ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສງ຺ຂາຕາ ປຸພ຺ພຠາຄາ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາວ ນິຍເມຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປຸພ຺ພີກຖາ – ວິປສ຺ສນານິຍເມນ ຫິ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນມຄ຺ໂຄປິ ສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ຌານໍ ປາທກໍ ອກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນມຄ຺ໂຄປິ ປຐມຊ຺ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ປກິຓ຺ຓກສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕມຄ຺ໂຄປິ ປຐມຊ຺ຌານິໂກວ ໂຫຕິ. ສພ຺ເພສຸ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານິ ອຏ຺ຐ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ປຎ຺ຈ ຌານງ຺ຄານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຎ຺ຫິ ປຸພ຺ພຠາຄວິປສ຺ສນາ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາປິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາປິ ຫຸຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐານກາເລ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຠາວໍ ປຕ຺ຕາ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາວ ໂຫຕິ.

ປຎ຺ຈກນເຍ ທຸຕິຍຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານານິ ປາທການິ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕມຄ຺ເຄສຸ ຍຖາກ຺ກເມເນວ ຌານໍ ຈຕຸຣງ຺ຄິກໍ ຕິວງ຺ຄິກໍ ທຸວງ຺ຄິກຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ສພ຺ເພສຸ ປນ ສຕ຺ຕ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ຉ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານິ. ອຍໍ ວິເສໂສ ປາທກຊ຺ຌານນິຍເມນ ເຈວ ວິປສ຺ສນານິຍເມນ ຈ ໂຫຕິ. ເຕສມ຺ປິ ຫິ ປຸພ຺ພຠາຄວິປສ຺ສນາ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາປິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາປິ ໂຫຕິ. ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາວ.

ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕມຄ຺ເຄ ປນ ອຸເປກ຺ຂາຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາວເສນ ທ຺ເວ ຌານງ຺ຄານິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ຉ ສຕ຺ຕ ເຈວ. ອຍມ຺ປິ ວິເສໂສ ອຸຠຍນິຍມວເສນ ໂຫຕິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ນເຍ ປຸພ຺ພຠາຄວິປສ຺ສນາ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ວາ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ວາ ໂຫຕິ, ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາວ. ອຣູປຊ຺ຌານານິ ປາທການິ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕມຄ຺ເຄປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ປາທກຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ເຍ ເກຈິ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕມຄ຺ຄສ຺ສ ອາສນ຺ນປເທເສ ວຸຏ຺ຐິຕາ ສມາປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາ ສທິສຠາວໍ ກໂຣຕິ, ຠູມິວຓ຺ໂຓ ວິຍ ໂຄຘາວຓ຺ຓສ຺ສ.

ທຸຕິຍຕ຺ເຖຣວາເທ ປນ ຍໂຕ ຍໂຕ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ເຍ ເຍ ສມາປຕ຺ຕິຘມ຺ເມ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ມຄ຺ໂຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕ ໂຫຕິ ຕໍຕໍສມາປຕ຺ຕິສທິໂສວ ໂຫຕິ, ສມ຺ມສິຕສມາປຕ຺ຕິສທິໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເຈ ປນ ກາມາວຈຣຘມ຺ເມ ສມ຺ມສຕິ ປຐມຊ຺ຌານິໂກວ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ວິປສ຺ສນານິຍໂມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕິຍຕ຺ເຖຣວາເທ ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ສຕ຺ຕງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍໍ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຊ຺ຌາສຍານຸຣູເປນ ຍໍ ຍໍ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ເຍ ວາ ເຍ ວາ ຌານຘມ຺ເມ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ມຄ຺ໂຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕ ຕໍຕໍຌານສທິໂສວ ໂຫຕິ. ປາທກຊ຺ຌານໍ ປນ ສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານໍ ວາ ວິນາ, ອຊ຺ຌາສຍມຕ຺ເຕເນວ ຕໍ ນ ອິຊ຺ຌຕິ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ນນ຺ທໂກວາທສຸຕ຺ເຕນ ທີເປຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕທຫຸໂປສເຖ ປນ຺ນຣເສ ນ ໂຫຕິ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ ‘ອູໂນ ນຸ ໂຂ ຈນ຺ໂທ ປຸຓ຺ໂຓ ນຸ ໂຂ ຈນ຺ໂທ’ຕິ, ອຖ ໂຂ ປຸຓ຺ໂຓ ຈນ຺ໂທຕ຺ເວວ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ນນ຺ທກສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາຍ ອຕ຺ຕມນາ ເຈວ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ປາ ຈ. ຕາສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸນິສຕານໍ ຍາ ປຈ຺ຉິມິກາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສາ ໂສຕາປນ຺ນາ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໔໑໕).

ຕາສຸ ຫິ ຍສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ, ສາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລເນວ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ປາ ອໂຫສິ…ເປ… ຍສ຺ສາ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ສາ ອຣຫຕ຺ເຕເນວ. ເອວເມວ ອຕ຺ຕໂນ ອຊ຺ຌາສຍານຸຣູເປນ ຍໍ ຍໍ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ເຍ ວາ ເຍ ວາ ຌານຘມ຺ເມ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ມຄ຺ໂຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕ ຕໍຕໍຌານສທິໂສວ ໂສ ໂຫຕິ. ປາທກຊ຺ຌານໍ ປນ ສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານໍ ວາ ວິນາ, ອຊ຺ຌາສຍມຕ຺ເຕເນວ ຕໍ ນ ອິຊ຺ຌຕີຕິ. ເອຕ຺ຖາປິ ຈ ວິປສ຺ສນານິຍໂມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ‘ປາທກຊ຺ຌານເມວ ນິຍເມຕີ’ຕິ ເອວໍວາທິໍ ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖຣໍ ອນ຺ເຕວາສິກາ ອາຫໍສຸ – ‘ຠນ຺ເຕ, ຍຕ຺ຖ ຕາວ ປາທກຊ຺ຌານໍ ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ຕໍ ນິຍເມຕຸ; ຍສ຺ມິໍ ປນ ປາທກຊ຺ຌານໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍ ອຣູປຠເວ ກິໍ ນິຍເມຕີ’ຕິ? ‘ອາວຸໂສ, ຕຕ຺ຖປິ ປາທກຊ຺ຌານເມວ ນິຍເມຕິ. ໂຍ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ປຐມຊ຺ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຜລານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອປຣິຫີນຊ຺ຌາໂນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອຣູປຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ປຐມຊ຺ຌານິກາຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐາຍ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ຕີຓິ ມຄ຺ຄຜລານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ, ຕສ຺ສ ຕານິ ປຐມຊ຺ຌານິກາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ທຸຕິຍຊ຺ຌານິກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຣູເປ ຕິກຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ນ ໂລກິຍໍ. ເອວໍ ຕຕ຺ຖາປິ ປາທກຊ຺ຌານເມວ ນິຍເມຕິ ອາວຸໂສ’ຕິ. ‘ສຸກຖິໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ປຎ຺ໂຫ’ຕິ.

‘ວິປສ຺ສນາຍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ ຂນ຺ຘາ ນິຍເມນ຺ຕິ; ຍໍ ຍໍ ຫິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕໍຕໍສທິໂສວ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕີ’ຕິ ວາທິໍ ໂມຣວາປິວາສິມຫາທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣມ຺ປິ ອນ຺ເຕວາສິກາ ອາຫໍສຸ ‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ວາເທ ໂທໂສ ປຎ຺ຎາຍຕິ – ຣູປໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐິຕຠິກ຺ຂຸໂນ ຫິ ຣູປສທິເສນ ອພ຺ຍາກເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ນຍໂຕ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຕໍສທິເສເນວ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຠາວປ຺ປຕ຺ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຠວິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ‘ນ, ອາວຸໂສ, ເອວໍ ໂຫຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ ຫິ ອປ຺ປນໍ ອປ຺ປຕ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຣູປໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສປິ ນ ສພ຺ພາກາເຣນ ຕາທິໂສ ໂຫຕິ, ສຕ຺ຕງ຺ຄິໂກ ປນ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕມຄ຺ໂຄ ໂຫຕີ’ຕິ.

‘ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍເມຕີ’ຕິວາທິໂນ ຈູຬາຠຍຕ຺ເຖຣສ຺ສາປິ ວາທໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖຣສ຺ສ ກຖຍິໍສຸ. ໂສ ອາຫ – ‘ຍສ຺ສ ຕາວ ປາທກຊ຺ຌານໍ ອຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍເມຕຸ, ຍສ຺ສ ຕໍ ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ກຕຣຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍເມສ຺ສຕິ ນິທ຺ຘນສ຺ສ ວຸຑ຺ຒິຄເວສນກາໂລ ວິຍ ໂຫຕີ’ຕິ.

ຕໍ ກຖໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຕິປິຏກຈູຬາຠຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ປຸນ ກຖຍິໍສຸ. ໂສ ‘ປາທກຊ຺ຌານວໂຕ ອິທໍ ກຖິຕໍ ອາວຸໂສ’ຕິ ອາຫ. ຍຖາ ປນ ປາທກຊ຺ຌານວໂຕ, ສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານວໂຕປິ ຕເຖວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ຫິ ປຐມາທີນິ ສມ຺ມສໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນມຄ຺ໂຄ ປຐມຕ຺ເຖຣວາເທນ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານິໂກ. ທຸຕິຍວາເທນ ປຐມາທິຊ຺ຌານິໂກ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ທ຺ເວປິ ວາທາ ວິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ຕຕິຍວາເທນ ປເນຕ຺ຖ ‘ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ ຕຊ຺ຌານິໂກ ໂຫຕີ’ຕິ ເຕ ຈ ວາທາ ນ ວິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ອຊ຺ຌາສໂຍ ຈ ສາຕ຺ຖໂກ ໂຫຕີຕິ. ເອວໍ ຕໂຍປິ ເຖຣາ ປຓ຺ຑິຕາ ພ຺ຍຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ນາວ. ເຕນ ເຕສໍ ວາທໍ ຕນ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ຐປຍິໍສຸ. ອິຘ ປນ ອຕ຺ຖເມວ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຕໂຍເປເຕ ວາເທ ວິປສ຺ສນາວ ນິຍເມຕີຕິ ທສ຺ສິຕໍ.

ອິທານິ ‘ນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິປທາປຕີ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວໍ ອງ຺ຄປຣິຓາມວໂຕ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກາເລ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ກຸໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ? ມຄ຺ໂຄ ກຸໂຕຕິ? ໂຄຕ຺ຣຠຸ ຕາວ ນິມິຕ຺ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ປວຕ຺ຕໍ ເຉຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເອກໂຕວຸຏ຺ຐາໂນ ເຫສ. ມຄ຺ໂຄ ນິມິຕ຺ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ປວຕ຺ຕມ຺ປິ ຉິນ຺ທຕິ ອຸຠໂຕວຸຏ຺ຐາໂນ ເຫສ. ເຕສໍ ອຍໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິນໂຍ – ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາເຣ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອນຸໂລມໍ ເນວ ເອກໍ ໂຫຕິ, ນ ປຎ຺ຈມໍ. ເອກຎ຺ຫິ ອາເສວນໍ ນ ລຠຕິ, ປຎ຺ຈມໍ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ອາສນ຺ນຕ຺ຕາ ປເວຘຕິ. ຕທາ ຫິ ຊວນໍ ປຕິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເນວ ເອກໍ ໂຫຕິ ນ ປຎ຺ຈມໍ. ມຫາປຎ຺ຎສ຺ສ ປນ ທ຺ເວ ອນຸໂລມານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕິຍໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ, ຕີຓິ ຜລານິ, ຕໂຕ ຠວງ຺ໂຄຕຣຓໍ. ມຊ຺ຌິມປຎ຺ຎສ຺ສ ຕີຓິ ອນຸໂລມານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸ, ປຎ຺ຈມໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ, ທ຺ເວ ຜລານິ, ຕໂຕ ຠວງ຺ໂຄຕຣຓໍ. ມນ຺ທປຎ຺ຎສ຺ສ ຈຕ຺ຕາຣິ ອນຸໂລມານິ, ໂຫນ຺ຕິ ປຎ຺ຈມໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸ, ຉຏ຺ຐໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ, ສຕ຺ຕມໍ ຜລໍ, ຕໂຕ ຠວງ຺ໂຄຕຣຓໍ. ຕຕ຺ຣ ມຫາປຎ຺ຎມນ຺ທປຎ຺ຎານໍ ວເສນ ອກເຖຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມປຎ຺ຎສ຺ສ ວເສນ ກເຖຕພ຺ພໍ.

ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາເຣ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ກິຣິຍາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ຫຸຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາໂຄຈເຣ ຂນ຺ເຘ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄໍ ອາວຏ຺ເຏຕິ. ຕທນນ຺ຕຣໍ ເຕເນວ ອາວຊ຺ຊເນນ ຄຫິຕກ຺ຂນ຺ເຘ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປຐມໍ ຊວນໍ ອນຸໂລມຎາຓໍ. ຕໍ ເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ອນິຈ຺ຈາຕິ ວາ ທຸກ຺ຂາຕິ ວາ ອນຕ຺ຕາຕິ ວາ ປວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອຬາຣິກໍ ໂອຬາຣິກໍ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕມໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ຠິຍ຺ໂຍ ຠິຍ຺ໂຍ ປາກຏານິ ກຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ທຸຕິຍານຸໂລມໍ. ເຕສຸ ປຸຣິມໍ ອນາເສວນໍ. ທຸຕິຍສ຺ສ ປຸຣິມໍ ອາເສວນໍ ໂຫຕິ. ຕມ຺ປິ ລທ຺ຘາເສວນຕ຺ຕາ ຕິກ຺ຂໍ ສູຣໍ ປສນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວາຣມ຺ມເຓ ເຕເນວາກາເຣນ ປວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມປ຺ປມາຓໍ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕມໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ຠິຍ຺ໂຍ ຠິຍ຺ໂຍ ປາກຏານິ ກຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຕຕິຍານຸໂລມໍ. ຕສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ອາເສວນໍ ໂຫຕິ. ຕມ຺ປິ ລທ຺ຘາເສວນຕ຺ຕາ ຕິກ຺ຂໍ ສູຣໍ ປສນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວາຣມ຺ມເຓ ເຕເນວາກາເຣນ ປວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕທວເສສໍ ອຓຸສຫຄຕໍ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕມໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ນິຣວເສສໍ ກຕ຺ວາ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ຠິຍ຺ໂຍ ຠິຍ຺ໂຍ ປາກຏານິ ກຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ເອວໍ ຕີຫິ ອນຸໂລເມຫິ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕເມ ວິໂນທິເຕ ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎ຺ຎາຓໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຸຣຸມານໍ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸປມາ – ເອໂກ ກິຣ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ນກ຺ຂຕ຺ຕໂຍຄໍ ຊານິສ຺ສາມີຕິ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຈນ຺ທໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ອຸທ຺ຘໍ ອຸລ຺ໂລເກສິ. ຕສ຺ສ ວລາຫເກຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ຈນ຺ໂທ ນ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ອເຖໂກ ວາໂຕ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຖູລຖູເລ ວລາຫເກ ວິທ຺ຘໍເສສິ. ອປໂຣ ມຊ຺ຌິເມ. ອປໂຣ ສຸຂຸເມ. ຕໂຕ ໂສ ປຸຣິໂສ ວິຄຕວລາຫເກ ນເຠ ຈນ຺ທໍ ທິສ຺ວາ ນກ຺ຂຕ຺ຕໂຍຄໍ ອຎ຺ຎາສິ.

ຕຕ຺ຖ ຕໂຍ ວລາຫກາ ວິຍ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຖູລມຊ຺ຌິມສຸຂຸມກິເລສນ຺ຘກາຣາ. ຕໂຍ ວາຕາ ວິຍ ຕີຓິ ອນຸໂລມຈິຕ຺ຕານິ. ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ວິຍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎ຺ຎາຓໍ. ຈນ຺ໂທ ວິຍ ນິພ຺ພານໍ. ເອເກກສ຺ສ ວາຕສ຺ສ ຍຖາກ຺ກເມນ ວລາຫກຕ຺ຕຍວິທ຺ຘໍສນໍ ວິຍ ເອເກກສ຺ສ ອນຸໂລມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕມວິໂນທນໍ. ວິຄຕວລາຫເກ ນເຠ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ວິສຸທ຺ຘຈນ຺ທທສ຺ສນໍ ວິຍ ວິຄເຕ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທເກ ຕເມ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສຸວິສຸທ຺ຘນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓກຣຓໍ.

ຍເຖວ ຫິ ຕໂຍ ວາຕາ ຈນ຺ທປຏິຈ຺ຉາທເກ ວລາຫເກເຍວ ວິທ຺ຘໍເສຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ນ ຈນ຺ທໍ ທຏ຺ຐຸໍ, ເອວໍ ອນຸໂລມານິ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕເມເຍວ ວິໂນເທຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ນ ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກາຕຸໍ. ຍຖາ ໂສ ປຸຣິໂສ ຈນ຺ທເມວ ທຏ຺ຐຸໍ ສກ຺ໂກຕິ ນ ວລາຫເກ ວິທ຺ຘໍເສຕຸໍ, ເອວໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎ຺ຎາຓໍ ນິພ຺ພານເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ ນ ກິເລສຕມໍ ວິໂນເທຕຸໍ. ເອວໍ ອນຸໂລມໍ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ໂຄຕ຺ຣຠຸ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓໍ.

ຍທິ ຫິ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ອນຸໂລເມນ ຄຫິຕາຣມ຺ມຓໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ປຸນ ອນຸໂລມໍ ຕໍ ອນຸພນ຺ເຘຍ຺ຍາຕິ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານເມວ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ໂຄຕ຺ຣຠຸຎ຺ຎາຓໍ ປນ ອນຸໂລມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ອປຈ຺ຉໂຕປວຕ຺ຕິກໍ ກຕ຺ວາ ສຍໍ ອນາວຊ຺ຊນມ຺ປິ ສມານໍ ອາວຊ຺ຊນຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ເອວໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຫີຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ສຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ ວິຍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ມຄ຺ໂຄປິ ເຕນ ທິນ຺ນສຎ຺ຎໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາວ ອວີຈິສນ຺ຕຕິວເສນ ຕໍ ຎາຓໍ ອນຸພນ຺ຘມາໂນ ອນິພ຺ພິທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອປທາລິຕປຸພ຺ພໍ ໂລຠກ຺ຂນ຺ຘໍ ໂທສກ຺ຂນ຺ຘໍ ໂມຫກ຺ຂນ຺ຘໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌມາໂນວ ປທາລຍມາໂນວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸປມາ – ເອໂກ ກິຣ ອິສ຺ສາໂສ ຘນຸສຕມຕ຺ຖເກ ຜລກສຕໍ ຐປາເປຕ຺ວາ ວຕ຺ເຖນ ມຸຂໍ ເວເຐຕ຺ວາ ສຣໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ຈກ຺ກຍນ຺ເຕ ອຏ຺ຐາສິ. ອຎ຺ໂຎ ປຸຣິໂສ ຈກ຺ກຍນ຺ຕໍ ອາວຎ຺ຉິຕ຺ວາ ຍທາ ອິສ຺ສາສສ຺ສ ຜລກສຕໍ ອຠິມຸຂໍ ໂຫຕິ ຕທາ ຕຕ຺ຖ ທຓ຺ຑເກນ ສຎ຺ຎໍ ເທຕິ, ອິສ຺ສາໂສ ທຓ຺ຑກສຎ຺ຎໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາວ ສຣໍ ຂິປິຕ຺ວາ ຜລກສຕໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕິ. ຕຕ຺ຖ ທຓ຺ຑກສຎ຺ຎາ ວິຍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎ຺ຎາຓໍ. ອິສ຺ສາໂສ ວິຍ ມຄ຺ຄຎາຓໍ. ອິສ຺ສາສສ຺ສ ທຓ຺ຑກສຎ຺ຎໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາວ ຜລກສຕນິພ຺ພິຊ຺ຌນໍ ວິຍ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎ຺ຎາເຓນ ທິນ຺ນສຎ຺ຎໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາວ ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອນິພ຺ພິທ຺ຘປຸພ຺ພອປທາລິຕປຸພ຺ພານໍ ໂລຠກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌນປທາລນໍ. ຠູມິລທ຺ຘວຏ຺ຏເສຕຸສມຸຄ຺ຆາຕກຣຓນ຺ຕິປິ ເອຕເທວ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ຫິ ເອກເມວ ກິຈ຺ຈໍ ອນຸສຍປ຺ປຊຫນໍ. ອິຕິ ໂສ ອນຸສເຍ ປຊຫນ຺ໂຕ ນິມິຕ຺ຕາ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ, ປວຕ຺ຕໍ ຉິນ຺ທຕິ ນາມ. ‘ນິມິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ຣູປເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓນິມິຕ຺ຕໍ. ‘ປວຕ຺ຕ’ມ຺ປິ ຣູປເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓປວຕ຺ຕເມວ. ຕໍ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ – ອຸປາທິນ຺ນກໍ ອນຸປາທິນ຺ນກນ຺ຕິ. ເຕສຸ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອນຸປາທິນ຺ນກໂຕ ວຸຏ຺ຐານຈ຺ຉາຍາ ທິສ຺ສຕີຕິ ວຕ຺ວາ ອນຸປາທິນ຺ນກໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ວທິໍສຸ.

ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ທິຏ຺ຐິຄຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ວິຈິກິຈ຺ຉາສຫຄຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕານິ ປຫີຍນ຺ຕິ. ຕານິ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ຕໍ ອນຸປາທິນ຺ນກຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ. ຕານິ ຈິຕ຺ຕານິ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣາ ຕໂຍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາ. ຕຕ຺ຖ ສເຈ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອຠາວິໂຕ ອຠວິສ຺ສ ຕານິ ປຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕານິ ຉສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍຸໍ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ປນ ເຕສໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາເນນປ຺ປຕ຺ຕິໍ ວາຣຍມາໂນ ເສຕຸສມຸຄ຺ຆາຕໍ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກຠາວໍ ກຸຣຸມາໂນ ອນຸປາທິນ຺ນກໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ.

ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄນ ຈຕ຺ຕາຣິ ທິຏ຺ຐິຄຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ທ຺ເວ ໂທມນສ຺ສສຫຄຕານີຕິ ໂອຬາຣິກກາມຣາຄພ຺ຍາປາທວເສນ ຉ ຈິຕ຺ຕານິ ປຫີຍນ຺ຕິ. ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ອຓຸສຫຄຕກາມຣາຄພ຺ຍາປາທວເສນ ຕານິ ເອວ ຉ ຈິຕ຺ຕານິ ປຫີຍນ຺ຕິ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ຈຕ຺ຕາຣິ ທິຏ຺ຐິຄຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຈ ອກຸສລຈິຕ຺ຕານິ ປຫີຍນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສເຈ ເຕສໍ ອຣິຍານໍ ເຕ ມຄ຺ຄາ ອຠາວິຕາ ອສ຺ສຸ, ຕານິ ຈິຕ຺ຕານິ ຉສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍຸໍ. ເຕ ປນ ເຕສໍ ມຄ຺ຄາ ປຣິຍຸຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ຕິໍ ວາຣຍມານາ ເສຕຸສມຸຄ຺ຆາຕໍ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກຠາວໍ ກຸຣຸມານາ ອນຸປາທິນ຺ນກໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ນາມ.

ອຸປາທິນ຺ນກໂຕ ວຸຏ຺ຐານຈ຺ຉາຍາ ທິສ຺ສຕີຕິ ວຕ຺ວາ ອຸປາທິນ຺ນກໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິປິ ວທິໍສຸ. ສເຈ ຫິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອຠາວິໂຕ ອຠວິສ຺ສ, ຐເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ຠເວ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ ເຫຕູນໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ. ຕີຓິ ສໍໂຍຊນານິ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍຕິ ອິເມ ປນ ປຎ຺ຈ ກິເລເສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນວ ສມຸຄ຺ຆາເຕຕິ. ອິທານິ ກຸໂຕ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ສຕ຺ຕ ຠເວ ຐເປຕ຺ວາ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ? ເອວໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ກຸຣຸມາໂນ ອຸປາທິນ຺ນກໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ.

ສເຈ ສກທາຄາມິສ຺ສ ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອຠາວິໂຕ ອຠວິສ຺ສ, ຐເປຕ຺ວາ ທ຺ເວ ຠເວ ປຎ຺ຈສຸ ຠເວສຸ ອຸປາທິນ຺ນກປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ ເຫຕູນໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ. ໂອຬາຣິການິ ກາມຣາຄປຏິຆສໍໂຍຊນານິ ໂອຬາຣິໂກ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ປຏິຆານຸສໂຍຕິ ອິເມ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິເລເສ ໂສ ມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນວ ສມຸຄ຺ຆາເຕຕິ. ອິທານິ ກຸໂຕ ສກທາຄາມິສ຺ສ ທ຺ເວ ຠເວ ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ຠເວສຸ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ? ເອວໍ ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ກຸຣຸມາໂນ ອຸປາທິນ຺ນກໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ.

ສເຈ ອນາຄາມິສ຺ສ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອຠາວິໂຕ ອຠວິສ຺ສ, ຐເປຕ຺ວາ ເອກໍ ຠວໍ ທຸຕິຍຠເວ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ ເຫຕູນໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ. ອຓຸສຫຄຕານິ ກາມຣາຄປຏິຆສໍໂຍຊນານິ ອຓຸສຫຄໂຕ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ປຏິຆານຸສໂຍຕິ ອິເມ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິເລເສ ໂສ ມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນວ ສມຸຄ຺ຆາເຕຕິ. ອິທານິ ກຸໂຕ ອນາຄາມິສ຺ສ ເອກໍ ຠວໍ ຐເປຕ຺ວາ ທຸຕິຍຠເວ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ? ເອວໍ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ກຸຣຸມາໂນ ອຸປາທິນ຺ນກໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ.

ສເຈ ອຣຫໂຕ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ອຠາວິໂຕ ອຠວິສ຺ສ, ຣູປາຣູປຠເວສຸ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ ເຫຕູນໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ. ຣູປຣາໂຄ ອຣູປຣາໂຄ ມາໂນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອວິຊ຺ຊາ ມານານຸສໂຍ ຠວຣາຄານຸສໂຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍຕິ ອິເມ ປນ ອຏ຺ຐ ກິເລເສ ໂສ ມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນວ ສມຸຄ຺ຆາເຕຕິ. ອິທານິ ກຸໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ປຸນພ຺ຠເວ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ? ເອວໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ກຸຣຸມາໂນ ອຸປາທິນ຺ນກໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ.

ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ເຈຕ຺ຖ ອປາຍຠວໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ ສຸຄຕິກາມຠເວກເທສໂຕ, ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ກາມຠວໂຕ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ຣູປາຣູປຠວໂຕ ສພ຺ພຠເວຫິປິ ວຸຏ຺ຐາຕິ ເອວາຕິ ວທນ຺ຕິ.

ອິມສ຺ສ ປນຕ຺ຖສ຺ສ ວິຠາວນຕ຺ຖໍ ອຍໍ ປາຬິ – ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຎາເຓນ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນ ສຕ຺ຕ ຠເວ ຐເປຕ຺ວາ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ເອຕ຺ເຖເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວູປສມນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ.

‘ສກທາຄາມິມຄ຺ຄຎາເຓນ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນ ທ຺ເວ ຠເວ ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ຠເວສຸ ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ເອຕ຺ເຖເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວູປສມນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ.

‘ອນາຄາມິມຄ຺ຄຎາເຓນ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນ ເອກໍ ຠວໍ ຐເປຕ຺ວາ ກາມຘາຕຸຍາ ທ຺ວີສຸ ຠເວສຸ ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ເອຕ຺ເຖເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວູປສມນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ.

‘ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາເຓນ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນ ຣູປຘາຕຸຍາ ວາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ວາ ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ເອຕ຺ເຖເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວູປສມນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ. ອຣຫໂຕ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕສ຺ສ ຈຣິມວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນ ປຎ຺ຎາ ຈ ສຕິ ຈ ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ເອຕ຺ເຖເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວູປສມນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ (ຈູຬນິ. ອຊິຕມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໖). ອຍໍ ຕາວ ນິມິຕ຺ເຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

‘ປຏິປທາປຕີ’ຕິ – ເອຕ຺ຖ ປນ ປຏິປທາ ຈລຕິ ນ ຈລຕີຕິ? ຈລຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ຫິ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຈ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ມຄ຺ຄາ ສຸຂປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ອເຫສຸໍ. ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖຣສ຺ສ ປຐມມຄ຺ໂຄ ສຸຂປຏິປໂທ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎ, ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ທຸກ຺ຂປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ. ກສ຺ມາ? ນິທ຺ທາຠິຠູຕຕ຺ຕາ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ກິຣ ສຕ຺ຕາຫໍ ທຫຣກຸມາຣກໍ ວິຍ ເຖຣໍ ປຣິຫຣິ. ເຖໂຣປິ ເອກທິວສໍ ນິທ຺ທາຍມາໂນ ນິສີທິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ອາຫ – ‘‘ປຈລາຍສິ ໂນ ຕ຺ວໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ປຈລາຍສິ ໂນ ຕ຺ວໍ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໗.໖໑). ເອວຣູປສ຺ສປິ ມຫາຠິຎ຺ຎປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສາວກສ຺ສ ປຏິປທາ ຈລຕິ, ເສສານໍ ກິໍ ນ ຈລິສ຺ສຕິ? ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຫິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ມຄ຺ຄາ ທຸກ຺ຂປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ທຸກ຺ຂປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ສຸຂປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ສຸຂປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຐມມຄ຺ໂຄ ທຸກ຺ຂປຏິປໂທ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ, ທຸຕິຍມຄ຺ໂຄ ທຸກ຺ຂປຏິປໂທ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎ, ຕຕິຍມຄ຺ໂຄ ສຸຂປຏິປໂທ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ໂຎ, ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ໂຄ ສຸຂປຏິປໂທ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎຕິ.

ຍຖາ ຈ ປຏິປທາ ເອວໍ ອຘິປຕິປິ ຈລຕິ ເອວ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຫິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ມຄ຺ຄາ ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ວີຣິຍາຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຈິຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ວີມໍສາຘິປເຕຍ຺ຍາ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປນ ປຐມມຄ຺ໂຄ ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ, ທຸຕິໂຍ ວີຣິຍາຘິປເຕຍ຺ໂຍ, ຕຕິໂຍ ຈິຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ໂຍ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ວີມໍສາຘິປເຕຍ຺ໂຍຕິ.

ປກິຓ຺ຓກກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຐມມຄ຺ຄວີສຕິມຫານໂຍ

໓໕໗. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ນ ເກວລໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນຏ຺ເຐນ ຌານໍເຍວ ຠາເວຕິ, ນິຍ຺ຍານຏ຺ເຐນ ປນ ມຄ຺ຄມ຺ປິ ຠາເວຕິ, ອຸປຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ສຕິປຏ຺ຐານມ຺ປິ, ປທຫນຏ຺ເຐນ ສມ຺ມປ຺ປຘານມ຺ປິ, ອິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ອິທ຺ຘິປາທມ຺ປິ, ອຘິປຕິຍຏ຺ເຐນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍມ຺ປິ, ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ພລມ຺ປິ, ພຸຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄມ຺ປິ, ຕຖຏ຺ເຐນ ສຈ຺ຈມ຺ປິ, ອວິກ຺ເຂປຏ຺ເຐນ ສມຖມ຺ປິ, ສຸຎ຺ຎຕຏ຺ເຐນ ຘມ຺ມມ຺ປິ, ຣາສຏ຺ເຐນ ຂນ຺ຘມ຺ປິ, ອາຍຕນຏ຺ເຐນ ອາຍຕນມ຺ປິ, ສຸຎ຺ຎສຠາວນິສ຺ສຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ຘາຕຸມ຺ປິ, ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ອາຫາຣມ຺ປິ, ຜຸສນຏ຺ເຐນ ຜສ຺ສມ຺ປິ, ເວທຍິຕຏ຺ເຐນ ເວທນມ຺ປິ, ສຎ຺ຊານນຏ຺ເຐນ ສຎ຺ຎມ຺ປິ, ເຈຕຍິຕຏ຺ເຐນ ເຈຕນມ຺ປິ, ວິຊານນຏ຺ເຐນ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ຠາເວຕິ, ຕສ຺ມາ ເອເຕສໍ ເອກູນວີສຕິຍາ ປທານໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປຸນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ‘ອິທມ຺ປິ ຠາເວຕິ, ອິທມ຺ປິ ຠາເວຕີ’ຕິ ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສເຍນ ເຈວ ເທສນາວິລາເສນ ຈ ວີສຕິ ນຍາ ເທສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸໍ ນິສິນ຺ນເທວປຣິສາຍ ຫິ ເຍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນຏ຺ເຐນ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ‘ຌານ’ນ຺ຕິ ກຖິເຕ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຕສໍ ສປ຺ປາຍວເສນ ຌານນ຺ຕິ ກຖິຕໍ…ເປ… ເຍ ວິຊານນຏ຺ເຐນ ‘ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຕສໍ ສປ຺ປາຍວເສນ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຖິຕໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ‘ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສໂຍ’.

ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘສຸໂພຘິຕາຍ ທສພລຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊຈຕຸປຏິສມ຺ຠິທຕາຍ ຉອສາຘາຣຓຎາຓໂຍເຄນ ຈ ເທສນໍ ຍທິຈ຺ຉກໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ. ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນຏ຺ເຐນ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຌານນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ, ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນິຍ຺ຍານຏ຺ເຐນ…ເປ… ວິຊານນຏ຺ເຐນ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຍໍ ‘ເທສນາວິລາໂສ’ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຍເຖວ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຌານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ທສ ນຍາ ວິຠຕ຺ຕາ, ເອວໍ ມຄ຺ຄາທີສຸປິ ເຕເຍວ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິຕິ ວີສຕິຍາ ຐາເນສຸ ທສ ທສ ກຕ຺ວາ ທ຺ເວ ນຍສຕານິ ວິຠຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ.

໓໕໘. ອິທານິ ອຘິປຕິເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທໍ ຘຸຣໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຌານໍ ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ຍໍ ນາມ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຕິ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ສຸທ຺ຘິເກ ທ຺ເວນຍສຕານິ ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ຍາທີສຸປິ ທ຺ເວ ທ຺ເວຕິ ນຍສຫສ຺ເສນ ຠາເຊຕ຺ວາ ປຐມມຄ຺ຄໍ ທສ຺ເສສິ ຘມ຺ມຣາຊາ.

ປຐມມຄ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ທຸຕິຍມຄ຺ໂຄ

໓໖໑. ອິທານິ ທຸຕິຍມຄ຺ຄາທີນໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປຸນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທານໍ ຕນຸຠາວາຍາຕິ ເອເຕສໍ ກິເລສານໍ ຕນຸຠາວຕ຺ຖາຍ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ຕນຸຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ – ອຘິຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ປຣິຍຸຏ຺ຐານມນ຺ທຕາຍ ຈ. ສກທາຄາມິສ຺ສ ຫິ, ວຏ຺ຏານຸສາຣິມຫາຊນສ຺ເສວ, ກິເລສາ ອຠິຓ຺ຫໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກທາຈິ ກທາຈິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ; ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕາປິ ວິຣຬາກາຣາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິຣຬວາປິຕເຂຕ຺ເຕ ອງ຺ກຸຣາ ວິຍ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາປິ, ຈ ວຏ຺ຏານຸສາຣິມຫາຊນສ຺ເສວ, ມທ຺ທນ຺ຕາ ຜຣນ຺ຕາ ຉາເທນ຺ຕາ ອນ຺ຘກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ທ຺ວີຫິ ປນ ມຄ຺ເຄຫິ ປຫີນຕ຺ຕາ ມນ຺ທາ ມນ຺ທາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕນຸກາກາຣາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອພ຺ຠປຏລໍ ວິຍ ມກ຺ຂິກາປຕ຺ຕໍ ວິຍ ຈ.

ຕຕ຺ຖ ເກຈິ ເຖຣາ ວທນ຺ຕິ – ‘ສກທາຄາມິສ຺ສ ກິເລສາ ກິຎ຺ຈາປິ ຈິເຣນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ພຫລາວ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຖາ ຫິສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ຈ ຘີຕໂຣ ຈ ທິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ເອຕໍ ປນ ອປ຺ປມາຓໍ. ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ຫິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄປຣາມສນມຕ຺ເຕນປິ ໂຫນ຺ຕິ. ທ຺ວີຫິ ປນ ມຄ຺ເຄຫິ ປຫີນຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ ກິເລສານໍ ພຫລຕາຕິ. ທ຺ວີຫິ ເອວ ກາຣເຓຫິສ຺ສ ກິເລສານໍ ຕນຸຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ – ອຘິຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ປຣິຍຸຏ຺ຐານມນ຺ທຕາຍ ຈາຕິ.

ທຸຕິຍາຍາຕິ ຄຓນວເສນາປິ ທຸຕິຍຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນາປິ ທຸຕິຍາຍ. ຠູມິຍາ ປຕ຺ຕິຍາຕິ ສາມຎ຺ຎຜລສ຺ສ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ. ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ເຖສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວິເສສມຕ຺ຕໍເຍວ ປນ ວກ຺ຂາມ.

ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ອາຊານນກໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ປຐມມຄ຺ເຄນ ຎາຕມຣິຍາທໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕສໍເຍວ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຎາຕານໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມານໍ ຊານນກໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນິທ຺ເທສວາເຣປິສ຺ສ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂກຏ຺ຐາສວາເຣປິ ອິມິນາວ ສທ຺ຘິໍ ນວິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເສສໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ທຸຕິຍມຄ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄາ

໓໖໒. ຕຕິເຍ ອນວເສສປ຺ປຫານາຍາຕິ ເຕສໍເຍວ ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄນ ຕນຸຠູຕານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ນິສ຺ເສສປຊຫນຕ຺ຖາຍ.

ຈຕຸຕ຺ເຖ ຣູປຣາຄອຣູປຣາຄມານອຸທ຺ຘຈ຺ຈອວິຊ຺ຊາຍ ອນວເສສປ຺ປຫານາຍາຕິ ເອເຕສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນານໍ ນິສ຺ເສສປຊຫນຕ຺ຖາຍ. ຕຕ຺ຖ ຣູປຣາໂຄຕິ ຣູປຠເວ ຉນ຺ທຣາໂຄ. ອຣູປຣາໂຄຕິ ອຣູປຠເວ ຉນ຺ທຣາໂຄ. ມາໂນຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວຊ຺ຌໂກ ມາໂນ ເອວ. ຕຖາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາວິຊ຺ຊາ. ອິເມສຸປິ ທ຺ວີສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ນວມໍ ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍເມວ ໂຫຕິ.

ຈຕຸມຄ຺ຄນຍສຫສ຺ສໍ

ສພ຺ພມຄ຺ເຄສຸ ປທປຏິປາຏິຍາ ສມສຏ຺ຐິປທານິ, ຈຕູຫິ ອປຓ຺ຓກງ຺ເຄຫິ ສທ຺ຘິໍ ຈຕຸສຏ຺ຐິ ໂຫນ຺ຕິ. ອສມ຺ຠິນ຺ນໂຕ ປນ ເຕຕ຺ຕິໍສ. ໂກຏ຺ຐາສວາຣສຸຎ຺ຎຕວາຣາ ປາກຕິກາ ເອວ. ຍຖາ ຈ ປນ ປຐມມຄ຺ເຄ ເອວໍ ທຸຕິຍາທີສຸປິ ນຍສຫສ຺ສເມວາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ເຄ ຈຕູຫິ ນຍສຫສ຺ເສຫິ ຠາເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ ຘມ຺ມຣາຊາ.

ສຈ຺ຈວິຠງ຺ເຄ ປນ ສຏ຺ຐິ ນຍສຫສ຺ສານິ ໂລກຸຕ຺ຕຣານິ ອິເມສໍ ເອວ ວເສນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ. ສຕິປຏ຺ຐານວິຠງ຺ເຄ ວີສຕິ ນຍສຫສ຺ສານິ ໂລກຸຕ຺ຕຣານິ, ສມ຺ມປ຺ປຘານວິຠງ຺ເຄ ວີສຕິ, ອິທ຺ຘິປາທວິຠງ຺ເຄ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄວິຠງ຺ເຄ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ, ມຄ຺ຄງ຺ຄວິຠງ຺ເຄ ອຏ຺ຐວີສຕິ ນຍສຫສ຺ສານິ ໂລກຸຕ຺ຕຣານິ ອິເມສໍ ເອວ ວເສນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ.

ອິຘ ປນ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ຈຕ຺ຕາຣິເຍວ ນຍສຫສ຺ສານິ. ເຕສຸ ປຐມຊ຺ຌານິເກ ປຐມມຄ຺ເຄ ອຏ຺ຐງ຺ຄານິ ຠາຊິຕານິ; ຕຖາ ທຸຕິຍາທີສຸ. ຕຕ຺ຖ ປຐມມຄ຺ເຄ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ປຊຫຕີຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທໂຍປິ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປາທີນໍ ປຊຫນຏ຺ເຐເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ‘ປຐມມຄ຺ເຄເນວ ທ຺ວາສຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍນ ປຫາຕພ຺ພາ ທິຏ຺ຐິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ນາມໍ ກຖໍ ໂຫຕີ’ຕິ? ‘ຍຖາ ວິສໍ ອຕ຺ຖິ ວາ, ໂຫຕຸ ມາ ວາ, ອຄໂທ ອຄໂທ ຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ອຕ຺ຖິ ວາ, ໂຫຕຸ ມາ ວາ, ອຍໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ເອວ ນາມ’.

‘ຍທິ ເອວໍ ນາມມຕ຺ຕເມເວຕໍ ໂຫຕິ, ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍ ປນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ກິຈ຺ຈາຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ນ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສກິຈ຺ຈກາ ກາຕພ຺ພາ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ປູເຣຕພ຺ພານີ’ຕິ. ສກິຈ຺ຈກາ ເຈຕ຺ຖ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຍຖາລາຠນິຍເມນ ທີເປຕພ຺ພາ. ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍວຊ຺ໂຌ ຫິ ເອໂກ ມາໂນ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ສາ ຕໍ ມານໍ ປຊຫຕີຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສ຺ມິຎ຺ຫິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ປຊຫຕິ. ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ປນ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄວຊ຺ໂຌ ມາໂນ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ ສາ ຕໍ ມານໍ ປຊຫຕີຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ຕສ຺ເສວ ສຕ຺ຕອກຸສລຈິຕ຺ຕສຫຊາໂຕ ສງ຺ກປ຺ໂປ ອຕ຺ຖິ. ເຕເຫວ ຈິຕ຺ເຕຫິ ວາຈງ຺ຄໂຈປນໍ ອຕ຺ຖິ, ກາຍງ຺ຄໂຈປນໍ ອຕ຺ຖິ, ປຈ຺ຈຍປຣິໂຠໂຄ ອຕ຺ຖິ, ສຫຊາຕວາຍາໂມ ອຕ຺ຖິ, ອສຕິຠາໂວ ອຕ຺ຖິ, ສຫຊາຕຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ອຕ຺ຖິ. ເອເຕ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປາທໂຍ ນາມ ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທໂຍ. ເຕສໍ ປຫາເນນ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄ ອຏ຺ຐງ຺ຄານິ ສກິຈ຺ຈການິ ກຕ຺ວາ ອາຄຕານິ. ສກທາຄາມິສ຺ສ ອນາຄາມິມຄ຺ຄວຊ຺ໂຌ ມາໂນ ອຕ຺ຖິ. ໂສ ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ເສວ ສຕ຺ຕຫິ ຈິຕ຺ເຕຫິ ສຫຊາຕາ ສງ຺ກປ຺ປາທໂຍ. ເຕສໍ ປຫາເນນ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ສກິຈ຺ຈກຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອນາຄາມິສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວຊ຺ໂຌ ມາໂນ ອຕ຺ຖິ. ໂສ ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຍານິ ປນສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອກຸສລຈິຕ຺ຕານິ, ເຕຫິ ສຫຊາຕາ ສງ຺ກປ຺ປາທໂຍ. ເຕສໍ ປຫາເນນ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ສກິຈ຺ຈກຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ປຐມມຄ຺ເຄນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ທິຏ຺ຐານິ. ‘ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍໍ ທິຏ຺ຐກເມວ ປສ຺ສຕິ, ອທິຏ຺ຐກໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ ທິຏ຺ຐກເມວ ປສ຺ສຕີຕິ ອຍໍ ອາຈຣິຍານໍ ສມານຕ຺ຖກຖາ. ວິຕຓ຺ຑວາທີ ປນາຫ ‘ອທິຏ຺ຐໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ. ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘ປຐມມຄ຺ເຄ ກຕມໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເຊສີ’ຕິ? ຊານມາໂນ ‘ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍ’ນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ‘ອຸປຣິມຄ຺ເຄສຸ ກຕຣ’ນ຺ຕິ? ວຸຕ຺ເຕປິ ‘ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍ’ນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘ອທິຏ຺ຐສຈ຺ຈທສ຺ສເນ ສຕິ ອຸປຣິມຄ຺ເຄສຸປິ ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍເມວ ຠາເຊຫິ. ເອວໍ ເຕ ປຎ຺ໂຫ ສເມສ຺ສຕີ’ຕິ. ‘ກິເລເສ ປນ ອຎ຺ເຎ ອຎ຺ໂຎ ປຊຫຕິ; ປຫີເນ ເອວ ປຊຫຕີ’ຕິ? ‘ອຎ຺ເຎ ອຎ຺ໂຎ ປຊຫຕີ’ຕິ. ‘ຍທິ ອຎ຺ເຎ ອຎ຺ໂຎ, ອປ຺ປຫີເນ ກິເລເສ ປຊຫຕິ. ສຈ຺ຈານິປິ ອທິຏ຺ຐາເນວ ປສ຺ສຕີ’ຕິ ເອວໍວາທີ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ – ‘ສຈ຺ຈານິ ນາມ ກຕີ’ຕິ? ຊານນ຺ໂຕ ‘ຈຕ຺ຕາຣີ’ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘ຕວ ວາເທ ໂສຬສ ສຈ຺ຈານິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕ຺ວໍ ພຸທ຺ເຘຫິປິ ອທິຏ຺ຐໍ ປສ຺ສສິ. ພຫຸສຈ຺ຈໂກ ນາມ ຕ຺ວໍ. ເອວໍ ມາ ຄຓ຺ຫ. ສຈ຺ຈທສ຺ສນໍ ນາມ ອປຸພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ກິເລເສ ປນ ອປ຺ປຫີເນ ປຊຫຕີ’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຈ຺ຈທສ຺ສນສ຺ສ ອປຸພ຺ພາຠາເວ ເປໂຬປມໍ ນາມ ຄຫິຕໍ – ເອກສ຺ສ ກິຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຣຕນເປຬາ ສາຣຄພ຺ເຠ ຐປິຕາ. ໂສ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ເປຬາສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນກິຈ຺ໂຈ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ, ທີປໍ ຊາເລຕ຺ວາ, ທີເປນ ວິຫເຕ ອນ຺ຘກາເຣ, ເປຬາສຸ ປາກຏຠາວໍ ຄຕາສຸ, ຕາສຸ ກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ຄໂຕ. ປຸນ ອນ຺ຘກາຣໍ ອວຕ຺ຖຣິ. ທຸຕິຍວາເຣປິ ຕຕິຍວາເຣປິ ຕເຖວ ອກາສິ. ຈຕຸຕ຺ຖວາເຣ ທ຺ວາເຣ ວິວເຏ ອນ຺ຘກາເຣ ເປຬາ ນ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີຕິ ວີມໍສນ຺ຕສ຺ເສວ ສູຣິໂຍ ອຸຄ຺ຄຎ຺ຉິ, ສູຣິໂຍຠາເສນ ວິຫເຕ ອນ຺ຘກາເຣ ເປຬາສຸ ກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເປຬາ ວິຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ. ຕາສຸ ກິຈ຺ເຈ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ທ຺ວາຣວິວຣຓກາໂລ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຠິນີຫຣຓກາໂລ. ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຍ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕມໍ. ທີໂປ ຠາໂສ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄຠາໂສ. ວິຫເຕ ອນ຺ຘກາເຣ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເປຬານໍ ປາກຏຠາໂວ ວິຍ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ສຈ຺ຈານໍ ປາກຏຠາໂວ. ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ປາກຏານິ ປນ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາກຏາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ເປຬາສຸ ກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ຄຕກາໂລ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ປຫາຕພ຺ພກິເລເສ ປຊຫິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘກາໂລ. ປຸນ ອນ຺ຘກາຣາວຕ຺ຖຣຓໍ ວິຍ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍວຊ຺ຌສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕມໍ.

ທຸຕິຍວາເຣ ທ຺ວາຣວິວຣຓກາໂລ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຠິນີຫຣຓກາໂລ. ທີໂປຠາໂສ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄຠາໂສ. ເປຬາສຸ ກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ຄຕກາໂລ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ປຫາຕພ຺ພກິເລເສ ປຊຫິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘກາໂລ. ປຸນ ອນ຺ຘກາຣາວຕ຺ຖຣຓໍ ວິຍ ອຸປຣິມຄ຺ຄທ຺ວຍວຊ຺ຌສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕມໍ.

ຕຕິຍວາເຣ ທ຺ວາຣວິວຣຓກາໂລ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຠິນີຫຣຓກາໂລ. ທີໂປຠາໂສ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄຠາໂສ. ເປຬາສຸ ກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ຄຕກາໂລ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ປຫາຕພ຺ພກິເລເສ ປຊຫິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘກາໂລ. ປຸນ ອນ຺ຘກາຣາວຕ຺ຖຣຓໍ ວິຍ ອຸປຣິອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວຊ຺ຌສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕມໍ.

ຈຕຸຕ຺ຖວາເຣ ທ຺ວາຣວິວຣຓກາໂລ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຠິນີຫຣຓກາໂລ. ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນໍ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຸປ຺ປາໂທ. ອນ຺ຘກາຣວິຘມນໍ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕມວິໂນທນໍ. ວິຫເຕ ອນ຺ຘກາເຣ ຕສ຺ສ ເປຬານໍ ປາກຏຠາໂວ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ປາກຏຠາໂວ. ຎາຓສ຺ສ ປາກຏານິ ປນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາກຏາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ເປຬາສຸ ກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ຄຕກາໂລ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ສພ຺ພກິເລສເຂປນໍ. ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອາໂລກສ຺ເສວ ປວຕ຺ຕິກາໂລ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸນ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕມາຠາໂວ. ອິທໍ ຕາວ ສຈ຺ຈທສ຺ສນສ຺ສ ອປຸພ຺ພາຠາເວ ໂອປມ຺ມໍ.

ທິຏ຺ຐກເມວ ຫິ ປສ຺ສຕິ. ‘ກິເລເສ ປນ ອຎ຺ເຎ ອຎ຺ໂຎ ປຊຫຕີ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຂາໂຣປມໍ ນາມ ຄຫິຕໍ. ເອໂກ ປຸຣິໂສ ກິລິຏ຺ຐໍ ວຕ຺ຖໍ ຣຊກສ຺ສ ອທາສິ. ຣຊໂກ ອູສຂາຣໍ ຉາຣິກຂາຣໍ ໂຄມຍຂາຣນ຺ຕິ ຕໂຍ ຂາເຣ ທຕ຺ວາ ຂາເຣຫິ ຂາທິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອຸທເກ ວິກ຺ຂາເລຕ຺ວາ ໂອຬາຣິໂກຬາຣິກໍ ມລໍ ປວາເຫສິ. ຕໂຕ ນ ຕາວ ປຣິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ທຸຕິຍມ຺ປິ ຕເຖວ ຂາເຣ ທຕ຺ວາ, ອຸທເກ ວິກ຺ຂາເລຕ຺ວາ, ຕໂຕ ນາຕິສຓ຺ຫຕຣໍ ມລໍ ປວາເຫສິ. ຕໂຕ ນ ຕາວ ປຣິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ຕຕິຍມ຺ປິ ເຕ ຂາເຣ ທຕ຺ວາ ອຸທເກ ວິກ຺ຂາເລຕ຺ວາ ຕໂຕ ສຓ຺ຫຕຣໍ ມລໍ ປວາເຫສິ. ຕໂຕ ນ ຕາວ ປຣິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖມ຺ປິ ເຕ ຂາເຣ ທຕ຺ວາ, ອຸທເກ ວິກ຺ຂາເລຕ຺ວາ ອໍສຸອພ຺ຠນ຺ຕຣຄຕມ຺ປິ ນິສ຺ເສສໍ ມລໍ ປວາເຫຕ຺ວາ ສາມິກສ຺ສ ອທາສິ. ໂສ ຄນ຺ຘກຣຓ຺ຑເກ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກາເລ ປຣິທຫຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກິລິຏ຺ຐວຕ຺ຖໍ ວິຍ ກິເລສານຸຄຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ຕິວິຘຂາຣທານກາໂລ ວິຍ ຕີສຸ ອນຸປສ຺ສນາສຸ ກມ຺ມສ຺ສ ປວຕ຺ຕນກາໂລ. ອຸທເກ ວິກ຺ຂາເລຕ຺ວາ ໂອຬາຣິໂກຬາຣິກມລປ຺ປວາຫນໍ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ປຎ຺ຈກິເລສເຂປນໍ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ເຕສໍ ຂາຣານໍ ອນຸປ຺ປທານໍ ວິຍ ‘ນ ຕາວ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ອິທໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ຕາສຸເຍວ ຕີສຸ ອນຸປສ຺ສນາສຸ ກມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕນໍ. ຕໂຕ ນາຕິສຓ຺ຫຕຣມລປ຺ປວາຫນໍ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄນ ໂອຬາຣິກສໍໂຍຊນທ຺ວຍເຂປນໍ. ຕໂຕ ‘ນ ຕາວ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ວຕ຺ຖ’ນ຺ຕິ ປຸນ ຂາຣຕ຺ຕຍທານໍ ວິຍ ‘ນ ຕາວ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ອິທໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ຕາສຸເຍວ ຕີສຸ ອນຸປສ຺ສນາສຸ ກມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕນໍ. ຕໂຕ ສຓ຺ຫຕຣມລປ຺ປວາຫນໍ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ອຓຸສຫຄຕສໍໂຍຊນທ຺ວຍເຂປນໍ. ‘ນ ຕາວ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ວຕ຺ຖ’ນ຺ຕິ ປຸນ ຂາຣຕ຺ຕຍທານໍ ວິຍ ‘ນ ຕາວ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ອິທໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ຕາສຸເຍວ ຕີສຸ ອນຸປສ຺ສນາສຸ ກມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕນໍ. ຕໂຕ ວິກ຺ຂາລເນນ ອໍສຸອພ຺ຠນ຺ຕຣຄເຕ ມເລ ປວາເຫຕ຺ວາ ປຣິສຸທ຺ຘສ຺ສ ຣຊຕປຏ຺ຏສທິສສ຺ສ ຄນ຺ຘກຣຓ຺ຑເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ປຣິທຫນໍ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ກິເລສານໍ ເຂປິຕຕ຺ຕາ ປຣິສຸທ຺ຘສ຺ສ ຂີຓາສວຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ຜລສມາປຕ຺ຕິວິຫາເຣນ ວີຕິນາມນໍ. ອິທໍ ‘ອຎ຺ເຎ ອຎ຺ໂຎ ກິເລເສ ປຊຫຕີ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂອປມ຺ມໍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ວຕ຺ຖໍ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ມລຄ຺ຄຫິຕໍ, ຕເມນໍ ສາມິກາ ຣຊກສ຺ສ ອນຸປທຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ຕເມນໍ ຣຊໂກ ອູເສ ວາ ຂາເຣ ວາ ໂຄມເຍ ວາ ສມ຺ມທ຺ທິຕ຺ວາ ອຈ຺ເຉ ອຸທເກ ວິກ຺ຂາເລຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຕໍ ໂຫຕິ ວຕ຺ຖໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ປຣິໂຍທາຕໍ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິເຍວ ‘ອຓຸສຫຄໂຕ ອູສຄນ຺ໂຘ ວາ ຂາຣຄນ຺ໂຘ ວາ ໂຄມຍຄນ຺ໂຘ ວາ ອສມູຫໂຕ’. ຕເມນໍ ຣຊໂກ ສາມິການໍ ເທຕິ. ຕເມນໍ ສາມິກາ ຄນ຺ຘປຣິຠາວິເຕ ກຣຓ຺ຑເກ ນິກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ໂຍປິສ຺ສ ໂຫຕິ ອຓຸສຫຄໂຕ ອູສຄນ຺ໂຘ ວາ ຂາຣຄນ຺ໂຘ ວາ ໂຄມຍຄນ຺ໂຘ ວາ ອສມູຫໂຕ, ໂສປິ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ກິຎ຺ຈາປິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ປຎ຺ໂຈຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານິ ປຫີນານິ ຠວນ຺ຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິເຍວ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອຓຸສຫຄໂຕ ‘ອສ຺ມີ’ຕິ ມາໂນ, ‘ອສ຺ມີ’ຕິ ຉນ຺ໂທ, ‘ອສ຺ມີ’ຕິ ອນຸສໂຍ ອສມູຫໂຕ, ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ – ‘ອິຕິ ຣູປໍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ເວທນາ ອິຕິ ສຎ຺ຎາ ອິຕິ ສງ຺ຂາຣາ ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ’ຕິ. ຕສ຺ສິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ໂຍປິສ຺ສ ໂຫຕິ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອຓຸສຫຄໂຕ ‘ອສ຺ມີ’ຕິ ມາໂນ, ‘ອສ຺ມີ’ຕິ ຉນ຺ໂທ, ‘ອສ຺ມີ’ຕິ ອນຸສໂຍ ອສມູຫໂຕ, ໂສປິ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໘໙).

ຕຕ຺ຖ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ປຎ຺ຈ ອກຸສລຈິຕ຺ຕານິ ປຫີຍນ຺ຕິ ສທ຺ຘິໍ ຈິຕ຺ຕງ຺ຄວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກປາປຘມ຺ເມຫິ. ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄນ ທ຺ເວ ໂທມນສ຺ສສຫຄຕຈິຕ຺ຕານິ ຕນຸການິ ຠວນ຺ຕິ ສທ຺ຘິໍ ຈິຕ຺ຕງ຺ຄວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກປາປຘມ຺ເມຫິ. ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ຕານິເຍວ ປຫີຍນ຺ຕິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ປຎ຺ຈ ອກຸສລຈິຕ຺ຕານິ ປຫີຍນ຺ຕິ ສທ຺ຘິໍ ຈິຕ຺ຕງ຺ຄວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກປາປຘມ຺ເມຫິ. ອິເມສໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ອກຸສລຈິຕ຺ຕານໍ ປຫີນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຂີຓາສວສ຺ສ ຈິຕ຺ຕງ຺ຄວເສນ ປຸນ ປຈ຺ຉໂຕປວຕ຺ຕນກກິເລໂສ ນາມ ນ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ໂອປມ຺ມໍ – ເອໂກ ກິຣ ມຫາຣາຊາ ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ອາຣກ຺ຂໍ ທຕ຺ວາ ມຫານຄເຣ ອິສ຺ສຣິຍໍ ອນຸຠວນ຺ໂຕ ວສຕິ. ອຖສ຺ສ ປຈ຺ຈນ຺ໂຕ ກຸປ຺ປິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ທ຺ວາທສ ໂຈຣເຊຏ຺ຐກາ ອເນເກຫິ ປຸຣິສສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ຣຏ຺ຐໍ ວິລຸມ຺ປນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສິໂນ ມຫາມຕ຺ຕາ ‘ປຈ຺ຈນ຺ໂຕ ກຸປິໂຕ’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ປຫິຓິໍສຸ. ຣາຊາ ‘ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ຄຓ຺ຫຖ, ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ສາສນໍ ປຫິຓິ. ເຕ ປຐມສມ຺ປຫາເຣເນວ ອເນເກຫິ ປຸຣິສສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈ ໂຈຣເຊຏ຺ຐເກ ຆາຕຍິໍສຸ. ເສສາ ສຕ຺ຕ ຊນາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິວາເຣ ຄເຫຕ຺ວາ ປພ຺ພຕໍ ປວິສິໍສຸ. ອມຈ຺ຈາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຣຎ຺ໂຎ ເປສຍິໍສຸ.

ຣາຊາ ‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ກຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕໍ ອຫໍ ຊານິສ຺ສາມິ, ເຕປິ ຄຓ຺ຫຖາ’ຕິ ຘນໍ ປຫິຓິ. ເຕ ທຸຕິຍສມ຺ປຫາເຣນ ທ຺ເວ ໂຈຣເຊຏ຺ຐເກ ປຫຣິໍສຸ, ປຣິວາເຣປິ ເຕສໍ ທຸພ຺ພເລ ອກໍສຸ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ປລາຍິຕ຺ວາ ປພ຺ພຕໍ ປວິສິໍສຸ. ຕມ຺ປິ ປວຕ຺ຕິໍ ອມຈ຺ຈາ ຣຎ຺ໂຎ ເປສຍິໍສຸ.

ປຸນ ຣາຊາ ‘ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’ຕິ ຘນໍ ປຫິຓິ. ເຕ ຕຕິຍສມ຺ປຫາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ສຫາຍປຸຣິເສຫິ ທ຺ເວ ໂຈຣເຊຏ຺ຐເກ ຆາຕຍິຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຣຎ຺ໂຎ ເປສຍິໍສຸ.

ປຸນ ຣາຊາ ‘ອວເສເສ ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’ຕິ ຘນໍ ປຫິຓິ. ເຕ ຈຕຸຕ຺ຖສມ຺ປຫາເຣນ ສປຣິວາເຣ ປຎ຺ຈ ໂຈຣເຊຏ຺ຐເກ ຆາຕຍິໍສຸ. ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ໂຈຣເຊຏ຺ຐການໍ ຆາຕິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂກຈິ ໂຈໂຣ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເຂມາ ຊນປທາ ອຸເຣ ປຸຕ຺ເຕ ນຈ຺ເຈນ຺ຕາ ມຎ຺ເຎ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຣາຊາ ວິຊິຕສງ຺ຄາເມຫິ ໂຍເຘຫິ ປຣິວຸໂຕ ວຣປາສາທຄໂຕ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິ.

ຕຕ຺ຖ ມຫນ຺ໂຕ ຣາຊາ ວິຍ ຘມ຺ມຣາຊາ. ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສິໂນ ອມຈ຺ຈາ ວິຍ ໂຍຄາວຈຣາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ. ທ຺ວາທສ ໂຈຣເຊຏ຺ຐກາ ວິຍ ທ຺ວາທສ ອກຸສລຈິຕ຺ຕານິ. ເຕສໍ ສຫາຍາ ອເນກສຫສ຺ສປຸຣິສາ ວິຍ ຈິຕ຺ຕງ຺ຄວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກປາປຘມ຺ມາ. ຣຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈນ຺ໂຕ ກຸປິໂຕຕິ ປຫິຕກາໂລ ວິຍ ອາຣມ຺ມເຓ ກິເລເສສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ‘ຠນ຺ເຕ, ກິເລໂສ ເມ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’ຕິ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣຈນກາໂລ. ‘ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’ຕິ ຘນທານໍ ວິຍ ‘ກິເລເສ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ຘມ຺ມຣຎ຺ໂຎ ກມ຺ມຏ຺ຐານາຈິກ຺ຂນໍ. ສປຣິວາຣານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຈຣເຊຏ຺ຐການໍ ຆາຕິຕກາໂລ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອກຸສລຈິຕ຺ຕານໍ ປຫານໍ.

ປຸນ ຣຎ຺ໂຎ ປວຕ຺ຕິເປສນໍ ວິຍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລທ຺ຘຄຸຓາໂຣຈນໍ. ‘ເສສເກ ຈ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’ຕິ ປຸນ ຘນທານໍ ວິຍ ຠຄວໂຕ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຈິກ຺ຂນໍ. ທຸຕິຍສມ຺ປຫາເຣນ ສປຣິວາຣານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂຈຣເຊຏ຺ຐການໍ ທຸພ຺ພລີກຣຓໍ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄນ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂທມນສ຺ສຈິຕ຺ຕານໍ ຕນຸຠາວກຣຓໍ.

ປຸນ ຣຎ຺ໂຎ ປວຕ຺ຕິເປສນໍ ວິຍ ສຕ຺ຖຸ ປຏິລທ຺ຘຄຸຓາໂຣຈນໍ. ‘ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’ຕິ ປຸນ ຘນທານໍ ວິຍ ຠຄວໂຕ ອນາຄາມິມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຈິກ຺ຂນໍ. ຕຕິຍສມ຺ປຫາເຣນ ສປຣິວາຣານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂຈຣເຊຏ຺ຐການໍ ຆາຕນໍ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂທມນສ຺ສຈິຕ຺ຕານໍ ປຫານໍ.

ປຸນ ຣຎ຺ໂຎ ປວຕ຺ຕິເປສນໍ ວິຍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຏິລທ຺ຘຄຸຓາໂຣຈນໍ. ‘ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’ຕິ ປຸນ ຘນທານໍ ວິຍ ຠຄວໂຕ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຈິກ຺ຂນໍ. ຈຕຸຕ຺ຖສມ຺ປຫາເຣນ ສປຣິວາຣານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຈຣເຊຏ຺ຐການໍ ຆາຕິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຊນປທສ຺ສ ເຂມກາໂລ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ປຎ຺ຈສຸ ອກຸສລຈິຕ຺ເຕສຸ ປຫີເນສຸ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ອກຸສລຈິຕ຺ຕານໍ ປຫີນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸນ ຈິຕ຺ຕງ຺ຄວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສ຺ສ ອກຸສລຘມ຺ມສ຺ສ ອຠາໂວ. ຣຎ຺ໂຎ ວິຊິຕສງ຺ຄາມສ຺ສ ອມຈ຺ຈຄຓປຣິວຸຕສ຺ສ ວຣປາສາເທ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິອນຸຠວນໍ ວິຍ ຂີຓາສວປຣິວຸຕສ຺ສ ຘມ຺ມຣຎ຺ໂຎ ສຸຎ຺ຎຕອນິມິຕ຺ຕອປ຺ປຓິຫິຕເຠເທສຸ ສມາປຕ຺ຕິສຸເຂສຸ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕຜລສມາປຕ຺ຕິສຸຂານຸຠວນໍ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິປທສ຺ສ ວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.