ອຏ຺ຐມຫາວິປາກຈິຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໙໘. ອິທານິ ອຏ຺ຐມຫາວິປາກຈິຕ຺ຕານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ອພ຺ຍາກຕາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ປາຬິຍໍ ນຍມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສພ຺ພວາຣາ ສໍຂິຕ຺ຕາ. ເຕສໍ ອຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂຍ ປເນຕ຺ຖ ວິເສໂສ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອໂລໂຠ ອພ຺ຍາກຕມູລນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍມ຺ປິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ ຕໍ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ໂຍ ຫິ ກາມາວຈຣກຸສເລສຸ ກມ຺ມທ຺ວາຣກມ຺ມປຖປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸເຠໂທ ວຸຕ຺ໂຕ ໂສ ອິຘ ນຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ? ອວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຊນກໂຕ ອວິປາກຘມ຺ມໂຕ ຕຖາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ຈ. ຍາປິ ຕາ ເຍວາປນເກສຸ ກຣຸຓາມຸທິຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕາ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ວິປາເກສຸ ນ ສນ຺ຕິ. ເອກນ຺ຕປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານິ ຫິ ກາມາວຈຣວິປາການິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ກຣຸຓາມຸທິຕາ, ວິຣຕິໂຍເປຕ຺ຖ ນ ສນ຺ຕິ. ‘ປຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທານິ ກຸສລາເນວາ’ຕິ (ວິຠ. ໗໑໕) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອສງ຺ຂາຣສສງ຺ຂາຣວິຘານຎ຺ເຈຕ຺ຖ ກຸສລໂຕ ເຈວ ປຈ຺ຈຍເຠທໂຕ ຈ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອສງ຺ຂາຣິກສ຺ສ ຫິ ກຸສລສ຺ສ ອສງ຺ຂາຣິກເມວ ວິປາກໍ, ສສງ຺ຂາຣິກສ຺ສ ສສງ຺ຂາຣິກໍ. ພລວປຈ຺ຈເຍຫິ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສງ຺ຂາຣິກໍ, ອິຕເຣຫິ ອິຕຣໍ. ຫີນາທິເຠເທປິ ອິມານິ ຫີນມຊ຺ຌິມປຓີເຕຫິ ຉນ຺ທາທີຫິ ອນິປ຺ຜາທິຕຕ຺ຕາ ຫີນມຊ຺ຌິມປຓີຕານິ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຫີນສ຺ສ ປນ ກຸສລສ຺ສ ວິປາກໍ ຫີນໍ, ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ມຊ຺ຌິມໍ, ປຓີຕສ຺ສ ປຓີຕໍ. ອຘິປຕິໂນ ເປຕ຺ຖ ນ ສນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ຉນ຺ທາທີນິ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ອນຸປ຺ປາເທຕພ຺ພໂຕ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ອຏ຺ຐສຸ ກຸສເລສຸ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ.

ອິທານິ ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ມຫາວິປາກຈິຕ຺ຕານໍ ວິປຈ຺ຈນຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕານິ ຫິ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕິ – ປຏິສນ຺ຘິຍໍ, ຠວງ຺ເຄ, ຈຸຕິຍໍ, ຕທາຣມ຺ມເຓຕິ. ກຖໍ? ມນຸສ຺ເສສຸ ຕາວ ກາມາວຈຣເທເວສຸ ຈ ປຸຎ຺ຎວນ຺ຕານໍ ທຸເຫຕຸກຕິເຫຕຸການໍ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓກາເລ ປຏິສນ຺ຘິ ຫຸຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປຏິສນ຺ຘິຍາ ວີຕິວຕ຺ຕາຍ ປວຕ຺ເຕ ສຏ຺ຐິປິ ອສີຕິປິ ວສ຺ສານິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍມ຺ປິ ອາຍຸກາລໍ ຠວງ຺ຄໍ ຫຸຕ຺ວາ, ພລວາຣມ຺ມເຓ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ, ມຣຓກາເລ ຈຸຕິ ຫຸຕ຺ວາຕິ. ເອວໍ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ຕາ ປຈ຺ຉິມປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫເຓ ປຐເມນ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຕິເຫຕຸກອສງ຺ຂາຣິກມຫາວິປາກຈິຕ຺ເຕນ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ຕໍ ປນ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາຄຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິປາກໍ ໂຫຕິ. ເຕນ ທິນ຺ນາຍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ອາຍຸ. ກາລວເສນ ປນ ປຣິຓມຕິ. ມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ‘ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໂຕ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ ພລວຕຣໍ. ເຕນ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ເຕນ ຄຫິຕປຏິສນ຺ຘິກາ ຫິ ມຫຊ຺ຌາສຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ທິພ຺ເພສຸປິ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອຸປ຺ປິລາວິໂນ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖຣາທໂຍ ວິຍາ’ຕິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ – ‘ອຍໍ ເຖຣສ຺ສ ມໂນຣໂຖ,’‘ນຕ຺ຖິ ເອຕ’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ຫິຕູປຈາໂຣ ພລວາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາຄກາມາວຈຣກຸສລວິປາກໂສມນສ຺ສສຫຄຕຕິເຫຕຸກອສງ຺ຂາຣິກຈິຕ຺ເຕນ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວິປາກຸທ຺ຘາຣກຖາ

ອິທານິ ວິປາກຸທ຺ຘາຣກຖາຍ ມາຕິກາ ຐເປຕພ຺ພາ – ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖໂຣ ຕາວ ອາຫ – ເອກາຍ ກຸສລເຈຕນາຍ ໂສຬສ ວິປາກຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອຕ຺ເຖວ ທ຺ວາທສກມຄ຺ໂຄປິ ອເຫຕຸກຏ຺ຐກມ຺ປີຕິ. ໂມຣວາປິວາສີ ມຫາທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ເອກາຍ ກຸສລເຈຕນາຍ ທ຺ວາທສ ວິປາກຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອຕ຺ເຖວ ທສກມຄ຺ໂຄປິ ອເຫຕຸກຏ຺ຐກມ຺ປີຕິ. ຕິປິຏກມຫາຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ – ເອກາຍ ກຸສລເຈຕນາຍ ທສ ວິປາກຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອຕ຺ເຖວ ອເຫຕຸກຏ຺ຐກນ຺ຕິ.

ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ສາເກຕປຎ຺ຫໍ ນາມ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ສາເກເຕ ກິຣ ອຸປາສກາ ສາລາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອກາຍ ເຈຕນາຍ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ເອກາ ປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕິ ອຸທາຫຸ ນານາ’ຕິ? ປຎ຺ຫໍ ນາມ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ນິຈ຺ເຉຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ອາຠິຘມ຺ມິກຕ຺ເຖເຣ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ເຖຣາ ‘ຍຖາ ເອກສ຺ມາ ອມ຺ພພີຊາ ເອໂກວ ອງ຺ກຸໂຣ ນິກ຺ຂມຕິ, ເອວໍ ເອກາວ ປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕີ’ຕິ ສຎ຺ຎາເປສຸໍ. ອເຖກທິວສໍ ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ນານາເຈຕນາຫິ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ປຏິສນ຺ຘິໂຍ ນານາ ໂຫນ຺ຕິ ອຸທາຫຸ ເອກາ’ຕິ? ປຎ຺ຫໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ນິຈ຺ເຉຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ເຖເຣ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ເຖຣາ ‘ຍຖາ ພຫູສຸ ອມ຺ພພີເຊສຸ ໂຣປິເຕສຸ ພຫູ ອງ຺ກຸຣາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ເອວໍ ພຫຸກາວ ປຏິສນ຺ຘິໂຍ ໂຫນ຺ຕີ’ຕິ ສຎ຺ຎາເປສຸໍ.

ອປຣມ຺ປິ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຸສ຺ສທກິຕ຺ຕນໍ ນາມ ຄຫິຕໍ. ອິເມສຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ໂລໂຠປິ ອຸສ຺ສນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂທໂສປິ ໂມໂຫປິ; ອໂລໂຠປິ ອໂທໂສປິ ອໂມໂຫປິ. ຕໍ ເນສໍ ອຸສ຺ສນ຺ນຠາວໍ ໂກ ນິຍາເມຕີຕິ? ປຸພ຺ພເຫຕຸ ນິຍາເມຕິ. ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓເຍວ ນານຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກຖໍ? ‘‘ຍສ຺ສ ຫິ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ໂລໂຠ ພລວາ ໂຫຕິ ອໂລໂຠ ມນ຺ໂທ, ອໂທສາໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂທສໂມຫາ ມນ຺ທາ, ຕສ຺ສ ມນ຺ໂທ ອໂລໂຠ ໂລຠໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອໂທສາໂມຫາ ປນ ພລວນ຺ໂຕ ໂທສໂມເຫ ປຣິຍາທາຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ທິນ຺ນປຏິສນ຺ຘິວເສນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ລຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສຸຂສີໂລ ອກ຺ໂກຘໂນ, ປຎ຺ຎວາ ປນ ໂຫຕິ ວຊິຣູປມຎາໂຓ’’ຕິ.

‘ຍສ຺ສ ປນ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ໂລຠໂທສາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ອໂລຠາໂທສາ ມນ຺ທາ, ອໂມໂຫ ພລວາ ໂມໂຫ ມນ຺ໂທ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ລຸທ຺ໂຘ ເຈວ ໂຫຕິ ທຸຏ຺ໂຐ ຈ, ປຎ຺ຎວາ ປນ ໂຫຕິ ວຊິຣູປມຎາໂຓ ທຕ຺ຕາຠຍຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ.

‘ຍສ຺ສ ປນ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ໂລຠາໂທສໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ອິຕເຣ ມນ຺ທາ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ລຸທ຺ໂຘ ເຈວ ໂຫຕິ ທນ຺ໂຘ ຈ, ສຸຂສີລໂກ ປນ ໂຫຕິ ອກ຺ໂກຘໂນ.

‘ຕຖາ ຍສ຺ສ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ຕໂຍປິ ໂລຠໂທສໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ອໂລຠາທໂຍ ມນ຺ທາ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ລຸທ຺ໂຘ ເຈວ ໂຫຕິ ທຸຏ຺ໂຐ ຈ ມູຬ຺ໂຫ ຈ.

‘ຍສ຺ສ ປນ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ອໂລຠໂທສໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ອິຕເຣ ມນ຺ທາ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ອປ຺ປກິເລໂສ ໂຫຕິ, ທິພ຺ພາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ນິຈ຺ຈໂລ, ທຸຏ຺ໂຐ ປນ ໂຫຕິ ທນ຺ຘປຎ຺ໂຎ ຈາຕິ.

‘ຍສ຺ສ ປນ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ອໂລຠາໂທສໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ອິຕເຣ ມນ຺ທາ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ອລຸທ຺ໂຘ ເຈວ ໂຫຕິ, ສຸຂສີລໂກ ຈ, ທນ຺ໂຘ ປນ ໂຫຕິ.

‘ຕຖາ ຍສ຺ສ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ອໂລຠໂທສາໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ອິຕເຣ ມນ຺ທາ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ອລຸທ຺ໂຘ ເຈວ ໂຫຕິ ປຎ຺ຎວາ ຈ, ທຸຏ຺ໂຐ ຈ ປນ ໂຫຕິ ໂກຘໂນ.

‘ຍສ຺ສ ປນ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ຕໂຍປິ ອໂລຠາທໂຍ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ໂລຠາທໂຍ ມນ຺ທາ, ໂສ ມຫາສງ຺ຆຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ ອລຸທ຺ໂຘ ອທຸຏ຺ໂຐ ປຎ຺ຎວາ ຈ ໂຫຕີ’ຕິ.

ອປຣມ຺ປິ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ເຫຕຸກິຕ຺ຕນໍ ນາມ ຄຫິຕໍ. ຕິເຫຕຸກກມ຺ມຎ຺ຫິ ຕິເຫຕຸກມ຺ປິ ທຸເຫຕຸກມ຺ປິ ອເຫຕຸກມ຺ປິ ວິປາກໍ ເທຕິ. ທຸເຫຕຸກກມ຺ມໍ ຕິເຫຕຸກວິປາກໍ ນ ເທຕິ, ອິຕຣໍ ເທຕິ. ຕິເຫຕຸກກມ຺ເມນ ປຏິສນ຺ຘິ ຕິເຫຕຸກາປິ ໂຫຕິ, ທຸເຫຕຸກາປິ; ອເຫຕຸກາ ນ ໂຫຕິ. ທຸເຫຕຸເກນ ທຸເຫຕຸກາປິ ໂຫຕິ ອເຫຕຸກາປິ; ຕິເຫຕຸກາ ນ ໂຫຕິ. ອສງ຺ຂາຣິກໍ ກຸສລໍ ອສງ຺ຂາຣິກມ຺ປິ ສສງ຺ຂາຣິກມ຺ປິ ວິປາກໍ ເທຕິ. ສສງ຺ຂາຣິກໍ ສສງ຺ຂາຣິກມ຺ປິ ອສງ຺ຂາຣິກມ຺ປິ ວິປາກໍ ເທຕິ. ອາຣມ຺ມເຓນ ເວທນາ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພາ. ຊວເນນ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນິຍາເມຕພ຺ພໍ.

ອິທານິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ວາເທ ໂສຬສມຄ຺ຄາທໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຐມກາມາວຈຣກຸສລສທິເສນ ຫິ ປຐມມຫາວິປາກຈິຕ຺ເຕນ ຄຫິຕປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສ ຄພ຺ຠາວາສໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສໍວຣາສໍວເຣ ປຏ຺ຐເປຕຸໍ ສມຕ຺ຖຠາວໍ ອຸປຄຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣສ຺ມິໍ ‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ’ ອາປາຖມາຄເຕ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ເຄ ອນາວຏ຺ຏິເຕເຍວ ອຕິກ຺ກມນອາຣມ຺ມຓານໍ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ ເອວໍ ໂຫຕິ? ອາຣມ຺ມຓທຸພ຺ພລຕາຍ. ອຍໍ ຕາວ ເອໂກ ໂມຆວາໂຣ.

ສເຈ ປນ ຠວງ຺ຄໍ ອາວຏ຺ເຏຕິ, ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ເຄ ອາວຏ຺ຏິເຕ, ໂວຏ຺ຐພ຺ພນໍ ອປາເປຕ຺ວາວ ອນ຺ຕຣາ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓ ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉເນ ວາ ສນ຺ຕີຣເຓ ວາ ຐຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ໂວຏ຺ຐພ຺ພນວເສນ ປນ ຐຕ຺ວາ ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ຈິຕ຺ຕານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕໂຕ ອາເສວນໍ ລຠິຕ຺ວາ ຊວນຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ປຸນ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣຕິ ອິທມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓທຸພ຺ພລຕາຍ ເອວ ໂຫຕິ. ອຍໍ ປນ ວາໂຣ ‘ທິຏ຺ຐໍ ວິຍ ເມ, ສຸຕໍ ວິຍ ເມ’ຕິອາທີນິ ວທນກາເລ ລພ຺ຠຕິ. ອຍມ຺ປິ ທຸຕິໂຍ ໂມຆວາໂຣ.

ອປຣສ຺ສ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ເຄ ອາວຏ຺ຏິເຕ ວີຖິຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຊວນໍ ຊວຕິ. ຊວນປຣິໂຍສາເນ ປນ ຕທາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວາໂຣ. ຕສ຺ມິໍ ອນຸປ຺ປນ຺ເນເຍວ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸປມາ – ຍຖາ ຫິ ນທິຍາ ອາວຣຓໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ມຫາມາຕິກາຠິມຸເຂ ອຸທເກ ກເຕ ອຸທກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸໂຠສຸ ຕີເຣສຸ ເກທາເຣ ປູເຣຕ຺ວາ ອຕິເຣກໍ ກກ຺ກຏກມຄ຺ຄາທີຫິ ປລາຍິຕ຺ວາ ປຸນ ນທິໍເຍວ ໂອຕຣຕິ, ເອວເມຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ນທິຍໍ ອຸທກປ຺ປວຕ຺ຕນກາໂລ ວິຍ ຠວງ຺ຄວີຖິປ຺ປວຕ຺ຕນກາໂລ. ອາວຣຓພນ຺ຘນກາໂລ ວິຍ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນກາໂລ. ມຫາມາຕິກາຍ ອຸທກປ຺ປວຕ຺ຕນກາໂລ ວິຍ ວີຖິຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິ. ອຸໂຠສຸ ຕີເຣສຸ ເກທາຣປູຣຓໍ ວິຍ ຊວນໍ. ກກ຺ກຏກມຄ຺ຄາທີຫິ ປລາຍິຕ຺ວາ ປຸນ ອຸທກສ຺ສ ນທີໂອຕຣຓໍ ວິຍ ຊວນໍ ຊວິຕ຺ວາ ຕທາຣມ຺ມເຓ ອນຸປ຺ປນ຺ເນເຍວ ປຸນ ຠວງ຺ໂຄຕຣຓໍ. ເອວໍ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣຓຈິຕ຺ຕານມ຺ປິ ຄຓນປໂຖ ນຕ຺ຖິ. ອິທຎ຺ຈາປິ ອາຣມ຺ມຓທຸພ຺ພລຕາຍ ເອວ ໂຫຕິ. ອຍໍ ຕຕິໂຍ ໂມຆວາໂຣ.

ສເຈ ປນ ພລວາຣມ຺ມຓໍ ອາປາຖຄຕໍ ໂຫຕິ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ເຄ ອາວຏ຺ຏິເຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຊວນຏ຺ຐາເນ ປນ ປຐມກາມາວຈຣກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ຊວນໍ ຫຸຕ຺ວາ ຉສຕ຺ຕວາເຣ ຊວິຕ຺ວາ ຕທາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວາຣໍ ເທຕິ. ຕທາຣມ຺ມຓໍ ປຕິຏ຺ຐຫມານໍ ຕໍສທິສເມວ ມຫາວິປາກຈິຕ຺ຕໍ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ອິທໍ ທ຺ເວ ນາມານິ ລຠຕິ – ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕສທິສຕ຺ຕາ ‘ມູລຠວງ຺ຄ’ນ຺ຕິ ຈ, ຍໍ ຊວເນນ ຄຫິຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຕສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘ຕທາຣມ຺ມຓ’ນ຺ຕິ ຈ. ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ ສນ຺ຕີຣຓໍ ຕທາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວິປາກຈິຕ຺ຕານິ ຄຓນູປຄານິ ໂຫນ຺ຕິ.

ຍທາ ປນ ທຸຕິຍກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ຊວນໍ ໂຫຕິ, ຕທາ ຕໍສທິສໍ ທຸຕິຍວິປາກຈິຕ຺ຕເມວ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ອິທຎ຺ຈ ທ຺ເວ ນາມານິ ລຠຕິ. ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕນ ອສທິສຕ຺ຕາ ‘ອາຄນ຺ຕຸກຠວງ຺ຄ’ນ຺ຕິ ຈ ປຸຣິມນເຍເນວ ‘ຕທາຣມ຺ມຓ’ນ຺ຕິ ຈ. ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ປຸຣິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຎ຺ຈ ໂຫນ຺ຕິ.

ຍທາ ປນ ຕຕິຍກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ຊວນໍ ໂຫຕິ, ຕທາ ຕໍສທິສໍ ຕຕິຍວິປາກຈິຕ຺ຕໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ອິທມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ‘ອາຄນ຺ຕຸກຠວງ຺ຄໍ’‘ຕທາຣມ຺ມຓ’ນ຺ຕິ ຈ ທ຺ເວ ນາມານິ ລຠຕິ. ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ປຸຣິມານິ ປຎ຺ຈ ຉ ໂຫນ຺ຕິ.

ຍທາ ປນ ຈຕຸຕ຺ຖກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ຊວນໍ ໂຫຕິ, ຕທາ ຕໍສທິສໍ ຈຕຸຕ຺ຖວິປາກຈິຕ຺ຕໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ອິທມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ‘ອາຄນ຺ຕຸກຠວງ຺ຄໍ’‘ຕທາຣມ຺ມຓ’ນ຺ຕິ ຈ ທ຺ເວ ນາມານິ ລຠຕິ. ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ປຸຣິມານິ ຉ ສຕ຺ຕ ໂຫນ຺ຕິ.

ຍທາ ປນ ຕສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ‘ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ’ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕໂຍ ໂມຆວາຣາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອາຣມ຺ມເຓນ ເວທນາ ປຣິວຕ຺ຕຕິ ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕສນ຺ຕີຣຓໍ. ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕມຫາກຸສລຊວນານໍ ປຣິໂຍສາເນ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕມຫາວິປາກຈິຕ຺ຕາເນວ ຕທາຣມ຺ມຓຠາເວນ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ຕານິປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ‘ອາຄນ຺ຕຸກຠວງ຺ຄໍ’‘ຕທາຣມ຺ມຓ’ນ຺ຕິ ຈ ທ຺ເວ ນາມານິ ລຠນ຺ຕິ. ‘ປິຏ຺ຐິຠວງ຺ຄານີ’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອວ. ອິຕິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ປຸຣິເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວາທສ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ທ຺ວາທສ, ໂສຕທ຺ວາຣາທີສຸ ທ຺ວາທສ ທ຺ວາທສາຕິ, ສມສຏ຺ຐິ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ເອກາຍ ເຈຕນາຍ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ສມສຏ຺ຐິ ວິປາກຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ປນ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ທ຺ວາທສ, ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓານິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ໂສຬສ ໂຫນ຺ຕິ.

ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອມ຺ໂພປມໍ ນາມ ຄຓ຺ຫິໍສຸ – ເອໂກ ກິຣ ປຸຣິໂສ ຜລິຕມ຺ພຣຸກ຺ຂມູເລ ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ນິປນ຺ໂນ ນິທ຺ທາຍຕິ. ອເຖກໍ ອມ຺ພປກ຺ກໍ ວຓ຺ຏໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ກຓ຺ຓສກ຺ຂລິໍ ປຸຎ຺ຉມານໍ ວິຍ ‘ຖ’ນ຺ຕິ ຠູມິຍໍ ປຕິ. ໂສ ຕສ຺ສ ສທ຺ເທນ ປພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ໂອໂລເກສິ. ຕໂຕ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ຜລໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ອຸປສິງ຺ຆິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ.

ຕຕ຺ຖ, ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອມ຺ພຣຸກ຺ຂມູເລ ນິທ຺ທາຍນກາໂລ ວິຍ ຠວງ຺ຄສມງ຺ຄິກາໂລ. ອມ຺ພປກ຺ກສ຺ສ ວຓ຺ຏໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ກຓ຺ຓສກ຺ຂລິໍ ປຸຎ຺ຉມານສ຺ສ ປຕນກາໂລ ວິຍ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປສາທຆຏ຺ຏນກາໂລ. ເຕນ ສທ຺ເທນ ປພຸທ຺ຘກາໂລ ວິຍ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ອາວຏ຺ຏິຕກາໂລ. ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ໂອໂລກິຕກາໂລ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ທສ຺ສນກິຈ຺ຈສາຘນກາໂລ. ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ຄຫິຕກາໂລ ວິຍ ວິປາກມໂນຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕກາໂລ. ຄເຫຕ຺ວາ ມທ຺ທິຕກາໂລ ວິຍ ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ສນ຺ຕີຣຓກາໂລ. ອຸປສິງ຺ຆິຕກາໂລ ວິຍ ກິຣິຍມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວວຕ຺ຖາປິຕກາໂລ. ປຣິຠຸຕ຺ຕກາໂລ ວິຍ ຊວນສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຣສໍ ອນຸຠວິຕກາໂລ. ອຍໍ ອຸປມາ ກິໍ ທີເປຕິ? ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປສາທຆຏ຺ຏນເມວ ກິຈ຺ຈໍ. ເຕນ ປສາເທ ຆຏ຺ຏິເຕ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ຄາວຏ຺ຏນເມວ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ທສ຺ສນມຕ຺ຕກເມວ, ວິປາກມໂນຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓສມ຺ປຏິຈ຺ຉນມຕ຺ຕກເມວ, ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓສນ຺ຕີຣຓມຕ຺ຕກເມວ, ກິຣິຍມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓວວຕ຺ຖາປນມຕ຺ຕກເມວ ກິຈ຺ຈໍ. ເອກນ຺ເຕນ ປນ ອາຣມ຺ມຓຣສໍ ຊວນເມວ ອນຸຠວຕີຕິ ທີເປຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘ຕ຺ວໍ ຠວງ຺ຄໍ ນາມ ໂຫຫິ, ຕ຺ວໍ ອາວຊ຺ຊນໍ ນາມ, ຕ຺ວໍ ທສ຺ສນໍ ນາມ, ຕ຺ວໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ ນາມ, ຕ຺ວໍ ສນ຺ຕີຣຓໍ ນາມ, ຕ຺ວໍ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນໍ ນາມ, ຕ຺ວໍ ຊວນໍ ນາມ, ໂຫຫີ’ຕິ ໂກຈິ ກຕ຺ຕາ ວາ ກາເຣຕາ ວາ ນຕ຺ຖິ.

ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ປຎ຺ຈວິຘໍ ນິຍາມໍ ນາມ ຄຓ຺ຫິໍສຸ – ພີຊນິຍາມໍ ອຸຕຸນິຍາມໍ ກມ຺ມນິຍາມໍ ຘມ຺ມນິຍາມໍ ຈິຕ຺ຕນິຍາມນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຸລຕ຺ຖຄຈ຺ຉສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣຄ຺ຄຠາໂວ, ທກ຺ຂິຓວລ຺ລິຍາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ຣຸກ຺ຂປຣິຫຣຓໍ, ສູຣິຍາວຏ຺ຏປຸປ຺ຜານໍ ສູຣິຍາຠິມຸຂຠາໂວ, ມາລຸວລຕາຍ ຣຸກ຺ຂາຠິມຸຂຄມນເມວ, ນາຬິເກຣສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ຉິທ຺ທສພ຺ຠາໂວຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ພີຊານໍ ຕໍຕໍສທິສຜລທານໍ ພີຊນິຍາໂມ ນາມ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ເຕສໍ ເຕສໍ ຣຸກ຺ຂານໍ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ປຸປ຺ຜຜລປລ຺ລວຄ຺ຄຫຓໍ ອຸຕຸນິຍາໂມ ນາມ. ຕິເຫຕຸກກມ຺ມໍ ຕິເຫຕຸກທຸເຫຕຸກາເຫຕຸກວິປາກໍ ເທຕິ. ທຸເຫຕຸກກມ຺ມໍ ທຸເຫຕຸກາເຫຕຸກວິປາກໍ ເທຕິ, ຕິເຫຕຸກໍ ນ ເທຕີຕິ, ເອວໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ຕໍຕໍສທິສວິປາກທານເມວ ກມ຺ມນິຍາໂມ ນາມ.

ອປໂຣປິ ກມ຺ມສຣິກ຺ຂກວິປາກວເສເນວ ກມ຺ມນິຍາໂມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ທີປນຕ຺ຖມິທໍ ວຕ຺ຖຸໍ ກເຖນ຺ຕິ – ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລ ສາວຕ຺ຖິຍາ ທ຺ວາຣຄາໂມ ຌາຍິ. ຕໂຕ ປຊ຺ຊລິຕໍ ຕິຓກຣຬໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉໂຕ ກາກສ຺ສ ຄີວາຍ ປຏິມຸຎ຺ຈິ. ໂສ ວິຣວນ຺ໂຕ ຠູມິຍໍ ປຕິຕ຺ວາ ກາລມກາສິ. ມຫາສມຸທ຺ເທປິ ເອກາ ນາວາ ນິຈ຺ຈລາ ອຏ຺ຐາສິ. ເຫຏ຺ຐາ ເກນຈິ ນິຣຸທ຺ຘຠາວໍ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ກາຬກຓ຺ຓິສລາກໍ ວິຈາເຣສຸໍ. ສາ ນາວິກສ຺ເສວ ອຸປາສິກາຍ ຫຕ຺ເຖ ປຕິ. ຕໂຕ ເອກິສ຺ສາ ກາຣຓາ ມາ ສພ຺ເພ ນສ຺ສນ຺ຕຸ, ອຸທເກ ນໍ ຂິປາມາຕິ ອາຫໍສຸ. ນາວິໂກ ‘ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ ເອຕໍ ອຸທເກ ອຸປ຺ປິລວມານໍ ປສ຺ສິຕຸ’ນ຺ຕິ ວາລິກາຆຏໍ ຄີວາຍໍ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ຂິປາເປສິ. ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ນາວາ ຂິຕ຺ຕສໂຣ ວິຍ ປກ຺ຂນ຺ທິ. ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ເລເຓ ວສຕິ. ມຫນ຺ຕໍ ປພ຺ພຕກູຏໍ ປຕິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ປິທຫິ. ຕໍ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສຍເມວ ອປຄຕໍ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເຊຕວເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ອິມານິ ຕີຓິ ວຕ຺ຖູນິ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ‘ນ ເອຕໍ ອຎ຺ເຎຫິ ກຕໍ, ເຕຫິ ກຕກມ຺ມເມວ ຕ’ນ຺ຕິ ອຕີຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ –

ກາໂກ ປຸຣິມຕ຺ຕຠາເວ ມນຸສ຺ໂສ ຫຸຕ຺ວາ ເອກໍ ທຸຏ຺ຐໂຄຓໍ ທເມຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຄີວາຍ ປລາລເວຓິໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິໍ ອທາສິ. ໂຄໂຓ ເຕເນວ ມໂຕ. ອິທານິ ຕໍ ກມ຺ມໍ ເອຕສ຺ສ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉໂຕປິ ນ ມຸຈ຺ຈິຕຸໍ ອທາສິ. ສາປິ ອິຕ຺ຖີ ປຸຣິມຕ຺ຕຠາເວ ເອກາ ອິຕ຺ຖີເຍວ. ເອໂກ ກຸກ຺ກຸໂຣ ຕາຍ ປຣິຈິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສທ຺ຘິເມວາຄຈ຺ຉຕິ. ມນຸສ຺ສາ ‘ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ອິທານິ ອມ຺ຫາກໍ ສຸນຂລຸທ຺ທໂກ’ຕິ ອຸປ຺ປຓ຺ເຑນ຺ຕິ. ສາ ເຕນ ອຏ຺ຏີຍມານາ ກຸກ຺ກຸຣໍ ນິວາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ວາລິກາຆຏໍ ຄີວາຍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸທເກ ຂິປິ. ຕໍ ກມ຺ມໍ ຕສ຺ສາ ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌ ມຸຈ຺ຈິຕຸໍ ນາທາສິ. ໂສປິ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຣິມຕ຺ຕຠາເວ ໂຄປາລໂກ ຫຸຕ຺ວາ ພິລໍ ປວິຏ຺ຐາຍ ໂຄຘາຍ ສາຂາຠງ຺ຄມຸຏ຺ຐິຍາ ທ຺ວາຣໍ ຖເກສິ. ຕໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສຍໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວິວຣິ. ໂຄຘາ ກມ຺ປມານາ ນິກ຺ຂມິ. ກຣຸຓາຍ ຕໍ ນ ມາເຣສິ. ຕໍ ກມ຺ມໍ ຕສ຺ສ ປພ຺ພຕນ຺ຕຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ມຸຈ຺ຈິຕຸໍ ນາທາສີຕິ. ອິມານິ ຕີຓິ ວຕ຺ຖູນິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ນ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ນ ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌ,

ນ ປພ຺ພຕານໍ ວິວຣໍ ປວິສ຺ສ;

ນ ວິຊ຺ຊເຕ ໂສ ຊຄຕິປ຺ປເທໂສ,

ຍຕ຺ຖຏ຺ຐິໂຕ ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ປາປກມ຺ມາ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໒໗);

ອຍມ຺ປິ ກມ຺ມນິຍາໂມເຍວ ນາມ. ອຎ຺ຎານິປິ ເອວຣູປານິ ວຕ຺ຖູນິ ກເຖຕພ຺ພານິ.

ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ປນ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫເຓ, ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມເນ, ອຠິສມ຺ໂພຘິຍໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕເນ, ອາຍຸສງ຺ຂາຣສ຺ສ ໂອສ຺ສຊ຺ຊເນ, ປຣິນິພ຺ພາເນ ຈ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬກມ຺ປນໍ ຘມ຺ມນິຍາໂມ ນາມ.

ອາຣມ຺ມເຓນ ປນ ປສາເທ ຆຏ຺ຏິເຕ ‘ຕ຺ວໍ ອາວຊ຺ຊນໍ ນາມ ໂຫຫິ…ເປ… ຕ຺ວໍ ຊວນໍ ນາມ ໂຫຫີ’ຕິ ໂກຈິ ກຕ຺ຕາ ວາ ກາເຣຕາ ວາ ນຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປນ ຘມ຺ມຕາຍ ເອວ ອາຣມ຺ມເຓນ ປສາທສ຺ສ ຆຏ຺ຏິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຈິຕ຺ຕໍ ຠວງ຺ຄໍ ອາວຏ຺ເຏຕິ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ທສ຺ສນກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ, ວິປາກມໂນຘາຕຸ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ, ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ສນ຺ຕີຣຓກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ, ກິຣິຍມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ, ຊວນໍ ອາຣມ຺ມຓຣສໍ ອນຸຠວຕີຕິ ອຍໍ ຈິຕ຺ຕນິຍາໂມ ນາມ. ອຍໍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ສສງ຺ຂາຣິກຕິເຫຕຸກກຸສເລນາປິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕຫິ ອສງ຺ຂາຣິກສສງ຺ຂາຣິກກຸສລຈິຕ຺ເຕຫິປິ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ຕໍສທິສວິປາກຈິຕ຺ເຕຫິ ອາທິນ຺ນາຍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ເອເສວ ນໂຍ. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕທ຺ວເຍ ປນ ປຐມໍ ‘ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓວເສນ’ ປວຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓວເສນ’ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ.

ເອວມ຺ປິ ເອເກກສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ທ຺ວາທສ ທ຺ວາທສ ຫຸຕ຺ວາ ສມສຏ຺ຐິ ໂຫນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ໂສຬສ ວິປາກຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ປຎ຺ຈອຸຈ຺ຉຸນາຬິຍນ຺ໂຕປມໍ ນາມ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ອຸຈ຺ຉຸປີຬນສມເຍ ກິຣ ເອກສ຺ມາ ຄາມາ ເອກາທສ ຍນ຺ຕວາຫາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເອກໍ ອຸຈ຺ຉຸວາຏໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຣິປກ຺ກຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຉຸສາມິກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘ຍນ຺ຕວາຫາ ມຍ’ນ຺ຕິ ອາໂຣເຈສຸໍ. ໂສ ‘ອຫໍ ຕຸມ຺ເຫເຍວ ປຣິເຍສາມີ’ຕິ ອຸຈ຺ຉຸສາລໍ ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ນາຬິຍນ຺ຕໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘ມຍໍ ເອກາທສ ຊນາ, ອປຣມ຺ປິ ເອກໍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເວຕເນນ ຄຓ຺ຫຖາ’ຕິ ອາຫໍສຸ. ອຸຈ຺ຉຸສາມິໂກ ‘ອຫເມວ ສຫາໂຍ ຠວິສ຺ສາມີ’ຕິ ອຸຈ຺ຉູນໍ ສາລໍ ປູຣາເປຕ຺ວາ ເຕສໍ ສຫາໂຍ ອໂຫສິ. ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈານິ ກຕ຺ວາ, ຜາຓິຕປາຈເກນ ອຸຈ຺ຉຸຣເສ ປກ຺ເກ, ຄຸຬພນ຺ຘເກນ ພທ຺ເຘ, ອຸຈ຺ຉຸສາມິເກນ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ຠາເຄສຸ ທິນ຺ເນສຸ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຄໍ ອາທາຍ ອຸຈ຺ຉຸສາລໍ ສາມິກສ຺ສ ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ, ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ອປຣາສຸປິ ຈຕູສຸ ສາລາສຸ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ.

ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ຍນ຺ຕສາລາ ວິຍ ປຎ຺ຈ ປສາທາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ປຎ຺ຈ ອຸຈ຺ຉຸວາຏາ ວິຍ ປຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓານິ. ເອກາທສ ວິຈຣຓກຍນ຺ຕວາຫາ ວິຍ ເອກາທສ ວິປາກຈິຕ຺ຕານິ. ປຎ຺ຈ ອຸຈ຺ຉຸສາລາສາມິໂນ ວິຍ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານິ. ປຐມກສາລາຍໍ ສາມິເກນ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ຊນານໍ ເອກໂຕວ ຫຸຕ຺ວາ ກຕກມ຺ມານໍ ຠາຄຄ຺ຄຫຓກາໂລ ວິຍ ເອກາທສນ຺ນໍ ວິປາກຈິຕ຺ຕານໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ຣູປາຣມ຺ມເຓ ສກສກກິຈ຺ຈກຣຓກາໂລ. ສາລາສາມິກສ຺ສ ສາລາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນກາໂລ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ທ຺ວາຣສງ຺ກນ຺ຕິອກຣຓໍ. ທຸຕິຍ ຕຕິຍ ຈຕຸຕ຺ຖ ປຎ຺ຈມສາລາຍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ກຕກມ຺ມານໍ ຠາຄຄ຺ຄຫຓກາໂລ ວິຍ ເອກາທສນ຺ນໍ ວິປາກຈິຕ຺ຕານໍ ກາຍວິຎ຺ຎາເຓນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ກາຍທ຺ວາເຣ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຣມ຺ມເຓ ສກສກກິຈ຺ຈກຣຓກາໂລ. ສາລາສາມິກສ຺ສ ສາລາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນກາໂລ ວິຍ ກາຍວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ທ຺ວາຣສງ຺ກນ຺ຕິອກຣຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຕິເຫຕຸກກມ຺ເມນ ປຏິສນ຺ຘິ ຕິເຫຕຸກາ ໂຫຕີຕິ ວາໂຣ ກຖິໂຕ. ຍາ ປນ ເຕນ ທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕິ, ສາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາວ ຫຸຕ຺ວາ ຄຕາ.

ອິທານິ ທຸເຫຕຸກກມ຺ເມນ ທຸເຫຕຸກາ ປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕີຕິ ວາໂຣ ກເຖຕພ຺ໂພ. ທຸເຫຕຸເກນ ຫິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕອສງ຺ຂາຣິກຈິຕ຺ເຕນ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ຕໍສທິເສເນວ ທຸເຫຕຸກວິປາກຈິຕ຺ເຕນ ຄຫິຕປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ’ ອາປາຖມາຄເຕ ຕໂຍ ໂມຆວາຣາ. ທຸເຫຕຸກໂສມນສ຺ສສຫຄຕອສງ຺ຂາຣິກຊວນາວສາເນ ຕໍສທິສເມວ ມູລຠວງ຺ຄສງ຺ຂາຕໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ. ສສງ຺ຂາຣິກຊວນາວສາເນ ຕໍສທິສເມວ ອາຄນ຺ຕຸກຠວງ຺ຄສງ຺ຂາຕໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ. ‘ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ’ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕຊວນານໍ ອວສາເນ ຕາທິສາເນວ ທ຺ເວ ຕທາຣມ຺ມຓານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອິຘ ເອເກກສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐ ອຏ຺ຐ ກຕ຺ວາ ສມຈຕ຺ຕາລີສ ຈິຕ຺ຕານິ. ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ປນ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐ, ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓານິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ທ຺ວາທສ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ເອກາຍ ເຈຕນາຍ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ທ຺ວາທສ ວິປາກຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອມ຺ໂພປມປຎ຺ຈນິຍາມກຖາ ປາກຕິກາ ເອວ. ທຸເຫຕຸກເສສຈິຕ຺ຕຕ຺ຕຍສທິສວິປາເກນ ຄຫິຕປຏິສນ຺ຘິເກປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍນ຺ຕວາໂຫປມາຍ ປເນຕ຺ຖ ສຕ຺ຕ ຍນ຺ຕວາຫາ. ເຕຫິ ຕຕ຺ຖ ຍນ຺ເຕ ນາມ ສຊ຺ຊິເຕ ສາລາສາມິກໍ ອຏ຺ຐມໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ທຸເຫຕຸກກມ຺ເມນ ທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕີຕິ ວາໂຣ ກຖິໂຕ.

ອິທານິ ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິກຖາ ໂຫຕິ – ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຫິ ທຸເຫຕຸກກຸສລຈິຕ຺ຕານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ກຸສລວິປາກອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຈິຕ຺ເຕນ ຄຫິຕປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິ ກມ຺ມສທິສາຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ກມ຺ມຎ຺ຫິ ທຸເຫຕຸກໍ ປຏິສນ຺ຘິ ອເຫຕຸກາ. ຕສ຺ສ ວຸຑ຺ຒິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ‘ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ’ ອາປາຖມາຄເຕ ປຸຣິມນເຍເນວ ຕໂຍ ໂມຆວາຣາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຈຕຸນ຺ນໍ ປນ ທຸເຫຕຸກກຸສລຈິຕ຺ຕານໍ ອຎ຺ຎຕຣຊວນສ຺ສ ປຣິໂຍສາເນ ອເຫຕຸກຈິຕ຺ຕໍ ຕທາຣມ຺ມຓຠາເວນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ຕໍ ‘ມູລຠວງ຺ຄໍ’‘ຕທາຣມ຺ມຓ’ນ຺ຕິ ທ຺ເວ ນາມານິ ລຠຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕສນ຺ຕີຣຓໍ ຕທາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕເມວາຕິ ເຕສຸ ເອກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຓນູປຄານິ ຕີເຓວ ໂຫນ຺ຕິ.

‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ’ ປນ ສນ຺ຕີຣຓມ຺ປິ ຕທາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕເມວ. ເຕສຸ ເອກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸຣິມານິ ຕີຓິ ຈຕ຺ຕາຣິ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ປຎ຺ຈສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຕ຺ວາ ເອກາຍ ເຈຕນາຍ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ວີສຕິ ວິປາກຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ປນ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ຈຕ຺ຕາຣິ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓານິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ອຏ຺ຐ ໂຫນ຺ຕິ. ອິທໍ ‘ອເຫຕຸກຏ຺ຐກໍ’ ນາມ. ອິທໍ ມນຸສ຺ສໂລເກນ ຄຫິຕໍ.

ຈຕູສຸ ປນ ອປາເຍສຸ ປວຕ຺ເຕ ລພ຺ຠຕິ. ຍທາ ຫິ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖໂຣ ນິຣເຍ ປທຸມໍ ມາເປຕ຺ວາ ປທຸມກຓ຺ຓິກາຍ ນິສິນ຺ໂນ ເນຣຍິການໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖສິ, ຕທາ ເຕສໍ ເຖຣໍ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ກຸສລວິປາກໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສທ຺ທໍ ສຸຓນ຺ຕານໍ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓໍ, ຈນ຺ທນວເນ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ຄຕສ຺ສ ຈີວຣຄນ຺ຘຆາຍນກາເລ ຆານວິຎ຺ຎາຓໍ, ນິຣຍຄ຺ຄິໍ ນິພ຺ພາເປຕຸໍ ເທວໍ ວສ຺ສາເປຕ຺ວາ ປານີຍທານກາເລ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ, ມນ຺ທມນ຺ທວາຕສມຸຏ຺ຐາປນກາເລ ກາຍວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ເອວໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ປຎ຺ຈ, ເອກໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ, ທ຺ເວ ສນ຺ຕີຣຓານີຕິ ອເຫຕຸກຏ຺ຐກໍ ລພ຺ຠຕິ. ນາຄສຸປຓ຺ຓເວມານິກເປຕານມ຺ປິ ອກຸສເລນ ປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕິ. ປວຕ຺ເຕ ກຸສລໍ ວິປຈ຺ຈຕິ. ຕຖາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທີນໍ. ອຍໍ ຕາວ ‘ອິຏ຺ຐອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓສຸ’ ກຸສລຊວນວເສນ ກຖາມຄ຺ໂຄ.

‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ’ ປນ ຈຕູສຸ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາກຸສລຈິຕ຺ເຕສຸ ຊວິເຕສຸ ກຸສລວິປາກໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາເຫຕຸກຈິຕ຺ຕໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ‘ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ’ ຈຕູສຸ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໂລຠສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ຊວິເຕສຸ ກຸສລວິປາກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາເຫຕຸກຈິຕ຺ຕໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ຍໍ ປນ ‘ຊວເນນ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນິຍເມຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຕໍ ກຸສລໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂທມນສ຺ສສຫຄຕຊວນານນ຺ຕຣໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ກິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ? ອກຸສລວິປາກາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ອິທໍ ປນ ຊວນໍ ກຸສລຕ຺ຖາຍ ວາ ອກຸສລຕ຺ຖາຍ ວາ ໂກ ນິຍາເມຕີຕິ? ອາວຊ຺ຊນຎ຺ເຈວ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນຎ຺ຈ. ອາວຊ຺ຊເນນ ຫິ ໂຍນິໂສ ອາວຏ຺ຏິເຕ ໂວຏ຺ຐພ຺ພເນນ ໂຍນິໂສ ວວຕ຺ຖາປິເຕ ຊວນໍ ອກຸສລໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຏ຺ຐານເມຕໍ. ອາວຊ຺ຊເນນ ອໂຍນິໂສ ອາວຏ຺ຏິເຕ ໂວຏ຺ຐພ຺ພເນນ ອໂຍນິໂສ ວວຕ຺ຖາປິເຕ ຊວນໍ ກຸສລໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິປິ ອຏ຺ຐານເມຕໍ. ອຸຠເຍນ ປນ ໂຍນິໂສ ອາວຏ຺ຏິເຕ ວວຕ຺ຖາປິເຕ ຈ ຊວນໍ ກຸສລໍ ໂຫຕິ, ອໂຍນິໂສ ອກຸສລນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ’ ປນ ກງ຺ຂໂຕ ອຸທ຺ຘຕສ຺ສ ຈ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ກິໍ ໂຫຕີຕິ? ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓສ຺ມິໍ ກງ຺ຂຕຸ ວາ ມາ ວາ, ອຸທ຺ຘໂຕ ວາ ໂຫຕຸ ມາ ວາ, ກຸສລວິປາກາເຫຕຸກໂສມນສ຺ສຈິຕ຺ຕເມວ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ‘ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ’ ‘ກຸສລວິປາກາເຫຕຸກອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕ’ນ຺ຕິ, ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປໂຕ ອຕ຺ຖທີປໂນ ມຫາຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣວາໂທ ນາມ. ໂສມນສ຺ສສຫຄຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ຊວເນ ຊວິເຕ ປຎ຺ຈ ຕທາຣມ຺ມຓານິ ຄເວສິຕພ຺ພານີຕິ. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕສ຺ມິໍ ຊວເນ ຊວິເຕ ຉ ຄເວສິຕພ຺ພານີຕິ.

ອຖ ຍທາ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສ ປວຕ຺ເຕ ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປມາເທນ ປຣິຫີນຊ຺ຌານສ຺ສ ‘ປຓີຕຘມ຺ໂມ ເມ ນຏ຺ໂຐ’ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ວິປ຺ປຏິສາຣວເສນ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕທາ ກິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ‘ໂສມນສ຺ສານນ຺ຕຣຎ຺ຫິ ໂທມນສ຺ສໍ ໂທມນສ຺ສານນ຺ຕຣຎ຺ຈ ໂສມນສ຺ສໍ’ ປຏ຺ຐາເນ ປຏິສິທ຺ຘໍ. ມຫຄ຺ຄຕຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ຊວເນ ຊວິເຕ ຕທາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ຕຕ຺ເຖວ ປຏິສິທ຺ຘນ຺ຕິ? ກຸສລວິປາກາ ວາ ອກຸສລວິປາກາ ວາ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກິມສ຺ສາ ອາວຊ຺ຊນນ຺ຕິ? ‘ຠວງ຺ຄາວຊ຺ຊນານໍ ວິຍ ນຕ຺ຖສ຺ສາ ອາວຊ຺ຊນກິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ. ‘ເອຕານິ ຕາວ ອຕ຺ຕໂນ ນິນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ ຈິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ຈ ສມຸທາຈາຣຕ຺ຕາ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕຸ, ອຍໍ ກຖໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ? ‘ຍຖາ ນິໂຣຘສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ, ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ຜລສມາປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ອຣິຍມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ, ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣານິ ຜລຈິຕ຺ຕານິ, ເອວໍ ອສນ຺ເຕປິ ອາວຊ຺ຊເນ, ນິນ຺ນຈິຓ຺ຓສມຸທາຈາຣຠາເວນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ວິນາ ຫິ ອາວຊ຺ຊເນນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອາຣມ຺ມເຓນ ປນ ວິນາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ‘ອຖ ກິມສ຺ສາຣມ຺ມຓ’ນ຺ຕິ? ‘ຣູປາທີສຸ ປຣິຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ. ເອເຕສຸ ຫິ ຍເທວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອາປາຖມາຄຕໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ເອຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິທານິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເອເຕສໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ປາກຏຠາວຕ຺ຖໍ ອຍໍ ປກິຓ຺ຓກນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ –

ສຸຕ຺ຕໍ ໂທວາຣິໂກ ຈ, ຄາມິລ຺ໂລ ອມ຺ໂພ ໂກລິຍເກນ ຈ;

ຊຈ຺ຈນ຺ໂຘ ປີຐສປ຺ປີ ຈ, ວິສຍຄ຺ຄາໂຫ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍມຕ຺ຖໂສຕິ.

ຕຕ຺ຖ ‘ສຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ, ເອໂກ ປນ຺ຖມກ຺ກຏໂກ ປຎ຺ຈສຸ ທິສາສຸ ສຸຕ຺ຕໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ຊາລໍ ກຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ນິປຊ຺ຊຕິ. ປຐມທິສາຍ ປສາຣິຕສຸຕ຺ເຕ ປາຓເກນ ວາ ປຏງ຺ເຄນ ວາ ມກ຺ຂິກາຍ ວາ ປຫເຏ ນິປນ຺ນຏ຺ຐານໂຕ ຈລິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕານຸສາເຣນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຍູສໍ ປິວິຕ຺ວາ ປຸນອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິປຊ຺ຊຕິ. ທຸຕິຍທິສາທີສຸ ປຫຏກາເລປິ ເອວເມວ ກໂຣຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈສຸ ທິສາສຸ ປສາຣິຕສຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ປຎ຺ຈປສາທາ. ມຊ຺ເຌ ນິປນ຺ນມກ຺ກຏໂກ ວິຍ ຈິຕ຺ຕໍ. ປາຓກາທີຫິ ສຸຕ຺ຕຆຏ຺ຏນກາໂລ ວິຍ ອາຣມ຺ມເຓນ ປສາທສ຺ສ ຆຏ຺ຏິຕກາໂລ. ມຊ຺ເຌ ນິປນ຺ນມກ຺ກຏກສ຺ສ ຈລນໍ ວິຍ ປສາທຆຏ຺ຏນກໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ອາວຏ຺ຏິຕກາໂລ. ສຸຕ຺ຕານຸສາເຣນ ຄມນກາໂລ ວິຍ ວີຖິຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິ. ສີເສ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຍູສປິວນໍ ວິຍ ຊວນສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓ ຊວິຕກາໂລ. ປຸນອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ນິປຊ຺ຊນໍ ວິຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຫທຍວຕ຺ຖຸເມວ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕນໍ.

ອິທໍ ໂອປມ຺ມໍ ກິໍ ທີເປຕິ? ອາຣມ຺ມເຓນ ປສາເທ ຆຏ຺ຏິເຕ ປສາທວຕ຺ຖຸກຈິຕ຺ຕໂຕ ຫທຍຣູປວຕ຺ຖຸກຈິຕ຺ຕໍ ປຐມຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ທີເປຕິ. ເອເກກໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ທ຺ວີສຸ ທ຺ວີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕີຕິປິ.

‘ໂທວາຣິໂກ’ຕິ, ເອໂກ ຣາຊາ ສຍນຄໂຕ ນິທ຺ທາຍຕິ. ຕສ຺ສ ປຣິຈາຣໂກ ປາເທ ປຣິມຊ຺ຊນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ພຘິຣໂທວາຣິໂກ ທ຺ວາເຣ ຐິໂຕ. ຕໂຍ ປຏິຫາຣາ ປຏິປາຏິຍາ ຐິຕາ. ອເຖໂກ ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສີ ມນຸສ຺ໂສ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ອາທາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ອາໂກເຏສິ. ພຘິຣໂທວາຣິໂກ ສທ຺ທໍ ນ ສຸຓາຕິ. ປາທປຣິມຊ຺ຊໂກ ສຎ຺ຎໍ ອທາສິ. ຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ປສ຺ສິ. ປຐມປຏິຫາໂຣ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທຸຕິຍສ຺ສ ອທາສິ, ທຸຕິໂຍ ຕຕິຍສ຺ສ, ຕຕິໂຍ ຣຎ຺ໂຎ. ຣາຊາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ.

ຕຕ຺ຖ ໂສ ຣາຊາ ວິຍ ຊວນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປາທປຣິມຊ຺ຊໂກ ວິຍ ອາວຊ຺ຊນໍ. ພຘິຣໂທວາຣິໂກ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ. ຕໂຍ ປຏິຫາຣາ ວິຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນາທີນິ ຕີຓິ ວີຖິຈິຕ຺ຕານິ. ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສິໂນ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ອາທາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາຣາໂກຏນໍ ວິຍ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປສາທຆຏ຺ຏນໍ. ປາທປຣິມຊ຺ຊເກນ ສຎ຺ຎາຍ ທິນ຺ນກາໂລ ວິຍ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ອາວຏ຺ຏິຕກາໂລ. ເຕນ ທິນ຺ນສຎ຺ຎາຍ ພຘິຣໂທວາຣິກສ຺ສ ທ຺ວາຣວິວຣຓກາໂລ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓ ທສ຺ສນກິຈ຺ຈສາຘນກາໂລ. ປຐມປຏິຫາເຣນ ປຓ຺ຓາກາຣສ຺ສ ຄຫິຕກາໂລ ວິຍ ວິປາກມໂນຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕກາໂລ. ປຐເມນ ທຸຕິຍສ຺ສ ທິນ຺ນກາໂລ ວິຍ ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ສນ຺ຕີຣຓກາໂລ. ທຸຕິເຍນ ຕຕິຍສ຺ສ ທິນ຺ນກາໂລ ວິຍ ກິຣິຍມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວວຕ຺ຖາປິຕກາໂລ. ຕຕິເຍນ ຣຎ຺ໂຎ ທິນ຺ນກາໂລ ວິຍ ໂວຏ຺ຐພ຺ພເນນ ຊວນສ຺ສ ນິຍ຺ຍາທິຕກາໂລ. ຣຎ຺ໂຎ ປຣິໂຠຄກາໂລ ວິຍ ຊວນສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຣສານຸຠວນກາໂລ.

ອິທໍ ໂອປມ຺ມໍ ກິໍ ທີເປຕິ? ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປສາທຆຏ຺ຏມຕ຺ຕນເມວ ກິຈ຺ຈໍ, ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ຄາວຏ຺ຏນມຕ຺ຕເມວ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ທສ຺ສນສມ຺ປຏິຈ຺ຉນສນ຺ຕີຣຓວວຕ຺ຖາປນມຕ຺ຕາເນວ ກິຈ຺ຈານິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນ ຊວນເມວ ອາຣມ຺ມຓຣສໍ ອນຸໂຠຕີຕິ ທີເປຕິ.

‘ຄາມິລ຺ໂລ’ຕິ, ສມ຺ພຫຸລາ ຄາມທາຣກາ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍ ປໍສຸກີຬໍ ກີຬນ຺ຕິ. ຕຕ຺ເຖກສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ກຫາປໂຓ ປຏິຫຎ຺ຎິ. ໂສ ‘ມຍ຺ຫໍ ຫຕ຺ເຖ ປຏິຫຕໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອເຖໂກ ‘ປຓ຺ຑຣໍ ເອຕ’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອປໂຣ ສຫ ປໍສຸນາ ຄາຬ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫິ. ອຎ຺ໂຎ ‘ປຸຖຸລໍ ຈຕຸຣສ຺ສໍ ເອຕ’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອປໂຣ ‘ກຫາປໂຓ ເອໂສ’ຕິ ອາຫ. ອຖ ນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ມາຕຸ ອທາສິ. ສາ ກມ຺ເມ ອຸປເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ສມ຺ພຫຸລານໍ ທາຣການໍ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍ ກີຬນ຺ຕານໍ ນິສິນ຺ນກາໂລ ວິຍ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ກຫາປຓສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ປຏິຫຕກາໂລ ວິຍ ອາຣມ຺ມເຓນ ປສາທສ຺ສ ຆຏ຺ຏິຕກາໂລ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕກາໂລ ວິຍ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ອາວຏ຺ຏິຕກາໂລ. ‘ປຓ຺ຑຣໍ ເອຕ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕກາໂລ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ທສ຺ສນກິຈ຺ຈສ຺ສ ສາຘິຕກາໂລ. ສຫ ປໍສຸນາ ຄາຬ຺ຫໍ ຄຫິຕກາໂລ ວິຍ ວິປາກມໂນຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕກາໂລ. ‘ປຸຖຸລໍ ຈຕຸຣສ຺ສໍ ເອຕ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕກາໂລ ວິຍ ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ສນ຺ຕີຣຓກາໂລ. ‘ເອໂສ ກຫາປໂຓ’ຕິ ວຸຕ຺ຕກາໂລ ວິຍ ກິຣິຍມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວວຕ຺ຖາປິຕກາໂລ. ມາຕຣາ ກມ຺ເມ ອຸປນີຕກາໂລ ວິຍ ຊວນສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຣສານຸຠວນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິທໍ ໂອປມ຺ມໍ ກິໍ ທີເປຕິ? ກິຣິຍມໂນຘາຕຸ ອທິສ຺ວາວ ຠວງ຺ຄໍ ອາວຏ຺ເຏຕິ, ວິປາກມໂນຘາຕຸ ອທິສ຺ວາວ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ, ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອທິສ຺ວາວ ສນ຺ຕີເຣຕິ, ກິຣິຍມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອທິສ຺ວາວ ວວຕ຺ຖາເປຕິ, ຊວນໍ ອທິສ຺ວາວ ອາຣມ຺ມຓຣສໍ ອນຸໂຠຕິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓເມວ ທສ຺ສນກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕີຕິ ທີເປຕິ.

‘ອມ຺ໂພ ໂກລິຍເກນ ຈາ’ຕິ, ອິທໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ ອມ຺ໂພປມຎ຺ຈ ອຸຈ຺ຉຸສາລາສາມິໂກປມຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘ຊຈ຺ຈນ຺ໂຘ ປີຐສປ຺ປີ ຈາ’ຕິ, ອຸໂຠປິ ກິຣ ເຕ ນຄຣທ຺ວາເຣ ສາລາຍໍ ນິສີທິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ປີຐສປ຺ປີ ອາຫ – ‘ໂຠ ອນ຺ຘກ, ກສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ອິຘ ສຸສ຺ສມາໂນ ວິຈຣສິ, ອສຸໂກ ປເທໂສ ສຸຠິກ຺ໂຂ ພຫ຺ວນ຺ນປາໂນ, ກິໍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸເຂນ ຊີວິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’ຕິ? ‘ມຍ຺ຫໍ ຕາວ ຕຍາ ອາຈິກ຺ຂິຕໍ, ຕຸຍ຺ຫໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸເຂນ ຊີວິຕຸໍ ກິໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’ຕິ? ‘ມຍ຺ຫໍ ຄນ຺ຕຸໍ ປາທາ ນຕ຺ຖີ’ຕິ. ‘ມຍ຺ຫມ຺ປິ ປສ຺ສິຕຸໍ ຈກ຺ຂູນິ ນຕ຺ຖີ’ຕິ. ‘ຍທິ ເອວໍ, ຕວ ປາທາ ໂຫນ຺ຕຸ, ມມ ຈກ຺ຂູນີ’ຕິ ອຸໂຠປິ ‘ສາຘູ’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຊຈ຺ຈນ຺ໂຘ ປີຐສປ຺ປິໍ ຂນ຺ຘໍ ອາໂຣເປສິ. ໂສ ຕສ຺ສ ຂນ຺ເຘ ນິສີທິຕ຺ວາ ວາມຫຕ຺ເຖນສ຺ສ ສີສໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ເຖນ ‘ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ມູລໍ ອາວຣິຕ຺ວາ ຐິຕໍ, ອິມສ຺ມິໍ ປາສາໂຓ, ວາມໍ ມຸຎ຺ຈ ທກ຺ຂິຓໍ ຄຓ຺ຫ, ທກ຺ຂິຓໍ ມຸຎ຺ຈ ວາມໍ ຄຓ຺ຫາ’ຕິ ມຄ຺ຄໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ຊຈ຺ຈນ຺ຘສ຺ສ ປາທາ ປີຐສປ຺ປິສ຺ສ ຈກ຺ຂູນີຕິ ອຸໂຠປິ ສມ຺ປໂຍເຄນ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸເຂນ ຊີວິໍສຸ.

ຕຕ຺ຖ ຊຈ຺ຈນ຺ໂຘ ວິຍ ຣູປກາໂຍ, ປີຐສປ຺ປີ ວິຍ ອຣູປກາໂຍ. ປີຐສປ຺ປິນາ ວິນາ ຊຈ຺ຈນ຺ຘສ຺ສ ທິສໍ ຄນ຺ຕຸໍ ຄມນາຠິສງ຺ຂາຣສ຺ສ ອນິພ຺ພຕ຺ຕິຕກາໂລ ວິຍ ຣູປສ຺ສ ອຣູເປນ ວິນາ ອາທານຄຫຓໂຈປນໍ ປາເປຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາ. ຊຈ຺ຈນ຺ເຘນ ວິນາ ປີຐສປ຺ປິສ຺ສ ທິສໍ ຄນ຺ຕຸໍ ຄມນາຠິສງ຺ຂາຣສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕນໍ ວິຍ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຣູປໍ, ວິນາ ອຣູປສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ. ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ສມ຺ປໂຍເຄນ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸເຂນ ຊີວິຕກາໂລ ວິຍ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໂຍເຄນ ສພ຺ພກິຈ຺ເຈສຸ ປວຕ຺ຕິສມ຺ຠາໂວຕິ. ອຍໍ ປຎ຺ໂຫ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວວເສນ ກຖິໂຕ.

‘ວິສຍຄ຺ຄາໂຫ’ ຈາຕິ, ຈກ຺ຂຸ ຣູປວິສຍໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂສຕາທີນິ ສທ຺ທາທິວິສເຍ.

‘ອຸປນິສ຺ສຍມຕ຺ຖໂສ’ຕິ, ‘ອຸປນິສ຺ສຍໂຕ’ ຈ ‘ອຕ຺ຖໂຕ’ ຈ. ຕຕ຺ຖ ອສມ຺ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ, ອາປາຖຄຕຕ຺ຕາ ຣູປານໍ, ອາໂລກສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ, ມນສິກາຣເຫຕຸກໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ, ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ. ຕຕ຺ຖ ມຕສ຺ສາປິ ຈກ຺ຂຸ ສມ຺ຠິນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຊີວໂຕ ນິຣຸທ຺ຘມ຺ປິ, ປິຕ຺ເຕນ ວາ ເສມ຺ເຫນ ວາ ຣຸຫິເຣນ ວາ ປລິພຸທ຺ຘມ຺ປິ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕໍ ‘ສມ຺ຠິນ຺ນໍ’ ນາມ ໂຫຕິ. ສກ຺ໂກນ຺ຕໍ ອສມ຺ຠິນ຺ນໍ ນາມ. ໂສຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ປນ ອສມ຺ຠິນ຺ເນປິ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖໍ ອນາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ອາປາຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕປິ ອາໂລກສນ຺ນິສ຺ສເຍ ອສຕິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມິໍ ສນ຺ເຕປິ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ເຄ ອນາວຏ຺ຏິເຕ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອາວຏ຺ຏິເຕເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ ສທ຺ຘິໍເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ (ມ. ນິ. ໑.໓໐໖ ໂຖກໍ ວິສທິສໍ).

ອສມ຺ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ໂສຕສ຺ສ, ອາປາຖຄຕຕ຺ຕາ ສທ຺ທານໍ, ອາກາສສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ, ມນສິກາຣເຫຕຸກໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓໍ, ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ. ຕຕ຺ຖ ‘ອາກາສສນ຺ນິສ຺ສິຕ’ນ຺ຕິ ອາກາສສນ຺ນິສ຺ສຍໍ ລທ຺ຘາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ວິນາ ເຕນ. ນ ຫິ ປິຫິຕກຓ຺ຓຈ຺ຉິທ຺ທສ຺ສ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ເສສໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ ເອວໍ ອິໂຕ ປເຣສຸປິ. ວິເສສມຕ຺ຕໍ ປນ ວກ຺ຂາມ.

ອສມ຺ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ຆານສ຺ສ, ອາປາຖຄຕຕ຺ຕາ ຄນ຺ຘານໍ, ວາໂຍສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ, ມນສິກາຣເຫຕຸກໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຆານວິຎ຺ຎາຓໍ, ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ. ຕຕ຺ຖ ‘ວາໂຍສນ຺ນິສ຺ສິຕ’ນ຺ຕິ ຆານພິລໍ ວາຍຸມ຺ຫິ ປວິສນ຺ເຕເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອສມ຺ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ຊິວ຺ຫາຍ, ອາປາຖຄຕຕ຺ຕາ ຣສານໍ, ອາໂປສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ, ມນສິກາຣເຫຕຸກໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ, ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ. ຕຕ຺ຖ ‘ອາໂປສນ຺ນິສ຺ສິຕ’ນ຺ຕິ ຊິວ຺ຫາເຕມນໍ ອາປໍ ລທ຺ຘາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ວິນາ ເຕນ. ສຸກ຺ຂຊິວ຺ຫານຎ຺ຫິ ສຸກ຺ຂຂາທນີເຍ ຊິວ຺ຫາຍ ຐປິເຕປິ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊເຕວ.

ອສມ຺ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ, ອາປາຖຄຕຕ຺ຕາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພານໍ, ປຖວິສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ, ມນສິກາຣເຫຕຸກໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ, ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ. ຕຕ຺ຖ ‘ປຖວິສນ຺ນິສ຺ສິຕ’ນ຺ຕິ ກາຍປສາທປຈ຺ຈຍໍ ປຖວິສນ຺ນິສ຺ສຍໍ ລທ຺ຘາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ເຕນ ວິນາ. ກາຍທ຺ວາຣສ຺ມິຎ຺ຫິ ພຫິທ຺ຘາມຫາຠູຕາຣມ຺ມຓໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກໍ ກາຍປສາທໍ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ປສາທປຈ຺ຈເຍສຸ ມຫາຠູເຕສຸ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ.

ອສມ຺ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ມນສ຺ສ, ອາປາຖຄຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມານໍ, ວຕ຺ຖຸສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ, ມນສິກາຣເຫຕຸກໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ, ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ. ຕຕ຺ຖ ‘ມໂນ’ຕິ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ. ຕໍ ນິຣຸທ຺ຘມ຺ປິ, ອາວຊ຺ຊນຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ອສມຕ຺ຖໍ ມນ຺ທຖາມຄຕເມວ ປວຕ຺ຕມານມ຺ປິ, ສມ຺ຠິນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ອາວຊ຺ຊນສ຺ສ ປນ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ ອສມ຺ຠິນ຺ນໍ ນາມ. ‘ອາປາຖຄຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມານ’ນ຺ຕິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕ. ‘ວຕ຺ຖຸສນ຺ນິສ຺ສິຕ’ນ຺ຕິ ຫທຍວຕ຺ຖຸສນ຺ນິສ຺ສຍໍ ລທ຺ຘາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ເຕນ ວິນາ. ອຍມ຺ປິ ປຎ຺ໂຫ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ກຖິໂຕ. ‘ມນສິກາຣເຫຕຸກ’ນ຺ຕິ ກິຣິຍມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ເຄ ອາວຏ຺ຏິເຕເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ຕາວ ‘ອຸປນິສ຺ສຍມຕ຺ຖໂສ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປນິສ຺ສຍວຓ຺ຓນາ.

‘ອຕ຺ຖໂຕ’ ປນ ຈກ຺ຂຸ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ, ໂສຕໍ ສວນຕ຺ຖໍ, ຆານໍ ຆາຍນຕ຺ຖໍ, ຊິວ຺ຫາ ສາຍນຕ຺ຖາ, ກາໂຍ ຜຸສນຕ຺ໂຖ, ມໂນ ວິຊານນຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ທສ຺ສນໍ ອຕ຺ໂຖ ອສ຺ສ. ຕຎ຺ຫິ ເຕນ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖຣວາເທ ໂສຬສກມຄ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ, ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວາທສກມຄ຺ເຄນ ເຈວ ອເຫຕຸກຏ຺ຐເກນ ຈາຕິ.

ອິທານິ ໂມຣວາປີວາສີມຫາທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣວາເທ ທ຺ວາທສກມຄ຺ຄກຖາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສາເກຕປຎ຺ຫອຸສ຺ສທກິຕ຺ຕນເຫຕຸກິຕ຺ຕນານິ ປາກຕິກາເນວ. ອຍໍ ປນ ເຖໂຣ ອສງ຺ຂາຣິກສສງ຺ຂາຣິເກສຸ ໂທສໍ ທິສ຺ວາ ‘ອສງ຺ຂາຣິກໍ ອສງ຺ຂາຣິກເມວ ວິປາກໍ ເທຕິ, ໂນ ສສງ຺ຂາຣິກໍ; ສສງ຺ຂາຣິກມ຺ປິ ສສງ຺ຂາຣິກເມວ ໂນ ອສງ຺ຂາຣິກ’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຊວເນນ ເຈສ ຈິຕ຺ຕນິຍາມໍ ນ ກເຖຕິ. ອາຣມ຺ມເຓນ ປນ ເວທນານິຍາມໍ ກເຖຕິ. ເຕນສ຺ສ ວິປາກຸທ຺ຘາເຣ ທ຺ວາທສກມຄ຺ໂຄ ນາມ ຊາໂຕ. ທສກມຄ຺ໂຄປິ, ອເຫຕຸກຏ຺ຐກມ຺ປິ ເອຕ຺ເຖວ ປວິຏ຺ຐໍ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຕິເຫຕຸກອສງ຺ຂາຣິກຈິຕ຺ເຕນ ຫິ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ຕາທິເສເນວ ວິປາກຈິຕ຺ເຕນ ຄຫິຕປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສ ວຸຑ຺ຒິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ’ ອາປາຖຄເຕ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕໂຍ ໂມຆວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ກຸສລໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕານິ, ອກຸສລໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ, ກິຣິຍໂຕ ປຎ຺ຈາຕິ ອິເມສໍ ເຕຣສນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຊວິຕປຣິໂຍສາເນ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ປຕິຏ຺ຐຫມານໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕອສງ຺ຂາຣິກຕິເຫຕຸກຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ທຸເຫຕຸກຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ເອວມສ຺ສ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ຕີຓິ, ຕທາຣມ຺ມຓານິ ທ຺ເວຕິ, ປຎ຺ຈ ຄຓນູປຄຈິຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ.

ອາຣມ຺ມເຓນ ປນ ເວທນໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກຸສລໂຕ ຈຕຸນ຺ນໍ, ອກຸສລໂຕ ຈຕຸນ຺ນໍ, ກິຣິຍໂຕ ຈຕຸນ຺ນນ຺ຕິ, ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕຈິຕ຺ຕານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຊວິຕາວສາເນ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕຕິເຫຕຸກອສງ຺ຂາຣິກວິປາກມ຺ປິ ທຸເຫຕຸກອສງ຺ຂາຣິກວິປາກມ຺ປິ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເອວມສ຺ສ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕສນ຺ຕີຣຓໍ, ອິມານິ ທ຺ເວ ຕທາຣມ຺ມຓານີຕິ, ຕີຓິ ຄຓນູປຄຈິຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ປຸຣິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐ. ໂສຕທ຺ວາຣາທີສຸປິ ອຏ຺ຐ ອຏ຺ຐາຕິ ເອກາຍ ເຈຕນາຍ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ສມຈຕ຺ຕາລີສ ຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ປນ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐ, ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ, ທ຺ວາທສ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘ມູລຠວງ຺ຄຕາ’‘ອາຄນ຺ຕຸກຠວງ຺ຄຕາ’‘ອມ຺ໂພປມນິຍາມກຖາ’ ຈ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ.

ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຕິເຫຕຸກສສງ຺ຂາຣິກກຸສລຈິຕ຺ເຕນ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕປິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕຕິເຫຕຸກອສງ຺ຂາຣິກສສງ຺ຂາຣິເກຫິ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ຍນ຺ໂຕປມາປິ ເອຕ຺ຖ ປາກຕິກາ ເອວ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຕິເຫຕຸກກມ຺ເມນ ຕິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕີຕິ ວາໂຣ ກຖິໂຕ. ຕິເຫຕຸກກມ຺ເມນ ທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕີຕິ ວາໂຣ ປນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ຄໂຕ.

ອິທານິ ທຸເຫຕຸກກມ຺ເມນ ທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິກຖາ ໂຫຕິ. ໂສມນສ຺ສສຫຄຕທຸເຫຕຸກອສງ຺ຂາຣິກຈິຕ຺ເຕນ ຫິ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ຕາທິເສເນວ ວິປາກຈິຕ຺ເຕນ ຄຫິຕປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສ ວຸຑ຺ຒິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕໂຍ ໂມຆວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ທຸເຫຕຸກສ຺ສ ປນ ຊວນກິຣິຍາ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ກຸສລໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕານິ, ອກຸສລໂຕ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຊວິຕປຣິໂຍສາເນ ທຸເຫຕຸກເມວ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕອສງ຺ຂາຣິກໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ເອວມສ຺ສ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ຕີຓິ, ອິທຎ຺ຈ ຕທາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຄຓນູປຄຈິຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ‘ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ’ ປນ ກຸສລໂຕ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ, ອກຸສລໂຕ ຈຕຸນ຺ນນ຺ຕິ, ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຊວິຕປຣິໂຍສາເນ ທຸເຫຕຸກເມວ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ ອສງ຺ຂາຣິກໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ເອວມສ຺ສ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕສນ຺ຕີຣຓໍ, ອິທຎ຺ຈ ຕທາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ, ທ຺ເວ ຄຓນູປຄຈິຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ປຸຣິເມຫິ ຈຕູຫິ ສທ຺ຘິໍ ຉ. ໂສຕທ຺ວາຣາທີສຸປິ ຉ ຉາຕິ ເອກາຍ ເຈຕນາຍ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ສມຕິໍສ ຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ປນ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ຉ, ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ທສ ໂຫນ຺ຕິ. ອມ຺ໂພປມນິຍາມກຖາ ປາກຕິກາ ເອວ. ຍນ຺ໂຕປມາ ອິຘ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂສມນສ຺ສສຫຄຕທຸເຫຕຸກສສງ຺ຂາຣິກກຸສລຈິຕ຺ເຕນ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕປິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕທຸເຫຕຸກອສງ຺ຂາຣິກສສງ຺ຂາຣິເກຫິ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ທຸເຫຕຸກກມ຺ເມນ ທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕີຕິ ວາໂຣ ກຖິໂຕ.

ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕີຕິ ວາໂຣ ປນ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ – ກຸສລໂຕ ຈຕູຫິ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ, ກຸສລວິປາກາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາຍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຄຫິຕາຍ, ກມ຺ມສທິສາ ປຏິສນ຺ຘີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກເຖຕ຺ວາ ອິຏ຺ເຐປິ ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ເຕປິ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິມສ຺ສ ຫິ ເຖຣສ຺ສ ວາເທ ປິຓ຺ຑຊວນໍ ຊວຕິ. ເສສາ ອິທໍ ປນ ຊວນໍ ກຸສລຕ຺ຖາຍ ວາ ອກຸສລຕ຺ຖາຍ ວາ ໂກ ນິຍາເມຕີຕິອາທິກຖາ ສພ຺ພາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂມຣວາປີວາສີມຫາທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣວາເທ ທ຺ວາທສກມຄ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ ສທ຺ຘິໍ ທສກມຄ຺ເຄນ ເຈວ ອເຫຕຸກຏ຺ຐເກນ ຈ.

ອິທານິ ມຫາຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣວາເທ ທສກມຄ຺ຄກຖາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສາເກຕປຎ຺ຫອຸສ຺ສທກິຕ຺ຕນານິ ປາກຕິກາເນວ. ເຫຕຸກິຕ຺ຕເນ ປນ ອຍໍ ວິເສໂສ. ຕິເຫຕຸກກມ຺ມໍ ຕິເຫຕຸກວິປາກມ຺ປິ ທຸເຫຕຸກວິປາກມ຺ປິ ອເຫຕຸກວິປາກມ຺ປິ ເທຕິ. ທຸເຫຕຸກກມ຺ມໍ ຕິເຫຕຸກເມວ ນ ເທຕິ, ອິຕຣໍ ເທຕິ. ຕິເຫຕຸກກມ຺ເມນ ປຏິສນ຺ຘິ ຕິເຫຕຸກາວ ໂຫຕິ; ທຸເຫຕຸກາເຫຕຸກາ ນ ໂຫຕິ. ທຸເຫຕຸກກມ຺ເມນ ທຸເຫຕຸກາເຫຕຸກາ ໂຫຕິ, ຕິເຫຕຸກາ ນ ໂຫຕິ. ອສງ຺ຂາຣິກກມ຺ມໍ ວິປາກໍ ອສງ຺ຂາຣິກເມວ ເທຕິ, ໂນ ສສງ຺ຂາຣິກໍ. ສສງ຺ຂາຣິກມ຺ປິ ສສງ຺ຂາຣິກເມວ ເທຕິ, ໂນ ອສງ຺ຂາຣິກໍ. ອາຣມ຺ມເຓນ ເວທນາ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພາ. ຊວນໍ ປິຓ຺ຑຊວນເມວ ຊວຕິ. ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈິຕ຺ຕານິ ກເຖຕພ຺ພານິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ກຖາ – ເອໂກ ປຐມກຸສລຈິຕ຺ເຕນ ກມ຺ມໍ ອາຍູຫຕິ, ປຐມວິປາກຈິຕ຺ເຕເນວ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຍໍ ກມ຺ມສທິສາ ປຏິສນ຺ຘິ. ຕສ຺ສ ວຸຑ຺ຒິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ’ ອາປາຖຄເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕໂຍ ໂມຆວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕານໍ ເຕຣສນ຺ນໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຊວນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຊວິຕປຣິໂຍສາເນ ປຐມວິປາກຈິຕ຺ຕເມວ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ‘ມູລຠວງ຺ຄໍ’ ‘ຕທາຣມ຺ມຓ’ນ຺ຕິ ທ຺ເວ ນາມານິ ລຠຕິ. ເອວມສ຺ສ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ຕີຓິ, ອິທຎ຺ຈ ຕທາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຄຓນູປຄຈິຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ‘ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ’ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕານໍເຍວ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕຊວນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຊວິຕປຣິໂຍສາເນ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ ຕິເຫຕຸກໍ ອສງ຺ຂາຣິກຈິຕ຺ຕໍ ຕທາຣມ຺ມຓຕາຍ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕໍ ‘ອາຄນ຺ຕຸກຠວງ຺ຄໍ’‘ຕທາຣມ຺ມຓ’ນ຺ຕິ ທ຺ເວ ນາມານິ ລຠຕິ. ເອວມສ຺ສ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕສນ຺ຕີຣຓໍ ອິທຎ຺ຈ ຕທາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ທ຺ເວ ຄຓນູປຄຈິຕ຺ຕານິ. ຕານິ ປຸຣິເມຫິ ຈຕູຫິ ສທ຺ຘິໍ ຉ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ເອກາຍ ເຈຕນາຍ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ປຎ຺ຈສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ສມຕິໍສ ຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ປນ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ຉ, ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ທສ ໂຫນ຺ຕິ. ອມ຺ໂພປມນິຍາມກຖາ ປາກຕິກາເຍວ.

ທຸຕິຍຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖກຸສລຈິຕ຺ເຕຫິ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕປິ ເອຕ຺ຕກາເນວ ວິປາກຈິຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຈຕູຫິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕຈິຕ຺ເຕຫິ ອາຍູຫິເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຘ ປນ ປຐມໍ ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ ທສ຺ເສຕພ຺ພໍ. ປຈ຺ຉາ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓນ ເວທນາ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພາ. ອມ຺ໂພປມນິຍາມກຖາ ປາກຕິກາ ເອວ. ຍນ຺ໂຕປມາ ນ ລພ຺ຠຕິ. ‘ກຸສລໂຕ ປນ ຈຕຸນ຺ນໍ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ’ຕິ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ອເຫຕຸກຏ຺ຐກໍ ກເຖຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ມຫາຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣວາເທ ທສກມຄ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ສທ຺ຘິໍ ອເຫຕຸກຏ຺ຐເກນາຕິ.

ອິເມສໍ ປນ ຕິຓ຺ຓໍ ເຖຣານໍ ກຕຣສ຺ສ ວາໂທ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ? ນ ກສ຺ສຈິ ເອກໍເສນ. ສພ຺ເພສໍ ປນ ວາເທສຸ ຍຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປຐມວາທສ຺ມິຎ຺ຫິ ສສງ຺ຂາຣາສງ຺ຂາຣວິຘານໍ ປຈ຺ຈຍເຠທໂຕ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ເຕເນຕ຺ຖ, ອສງ຺ຂາຣິກກຸສລສ຺ສ ທຸພ຺ພລປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສສງ຺ຂາຣິກວິປາກໍ, ສສງ຺ຂາຣິກກຸສລສ຺ສ ພລວປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສງ຺ຂາຣິກວິປາກຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ, ລພ຺ຠມານານິປິ ກິຣິຍຊວນານິ ປຫາຍ, ກຸສລຊວເນນ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ອາຣມ຺ມເຓນ ຈ ເວທນໍ ນິຍາເມຕ຺ວາ, ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນວເສນ ໂສຬສກມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອກຸສລຊວນາວສາເນ ອເຫຕຸກວິປາກເມວ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ທສ຺ສິຕໍ, ຕໍ ອິຕເຣສຸ ນ ທສ຺ສິຕເມວ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕໍ ສເຫຕຸກວິປາກຎ຺ຈ, ເອຕ຺ຖາປິ ສພ຺ພມິທໍ ລພ຺ຠເຕວ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ຍທາ ຫິ ກຸສລຊວນານໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ອກຸສລໍ ຊວຕິ, ຕທາ ກຸສລາວສາເນ ອາຈິຓ຺ຓສທິສເມວ, ອກຸສລາວສາເນ ສເຫຕຸກໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ຍທາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ອກຸສລເມວ ຕທາ ອເຫຕຸກໍ. ເອວໍ ຕາວ ປຐມວາເທ ຍຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ທຸຕິຍວາເທ ປນ ກຸສລໂຕ ສສງ຺ຂາຣາສງ຺ຂາຣວິຘານໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ເຕເນຕ຺ຖ ອສງ຺ຂາຣິກກຸສລສ຺ສ ອສງ຺ຂາຣິກເມວ ວິປາກໍ, ສສງ຺ຂາຣິກກຸສລສ຺ສ ຈ ສສງ຺ຂາຣິກເມວ ຄເຫຕ຺ວາ, ຊວເນນ ຕທາຣມ຺ມຓນິຍາມໍ ອກຕ຺ວາ, ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣໂຫ ປິຓ຺ຑຊວນວເສເນວ ທ຺ວາທສກມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ. ຕິເຫຕຸກຊວນາວສາເນ ປເນຕ຺ຖ ຕິເຫຕຸກໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ທຸເຫຕຸກຊວນາວສາເນ ທຸເຫຕຸກໍ, ອເຫຕຸກຊວນາວສາເນ ອເຫຕຸກໍ ຠາເຊຕ຺ວາ ປນ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ທຸຕິຍວາເທ ຍຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ຕຕິຍວາເທປິ ກຸສລໂຕວ ອສງ຺ຂາຣສສງ຺ຂາຣວິຘານໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ‘ຕິເຫຕຸກກມ຺ມໍ ຕິເຫຕຸກວິປາກມ຺ປິ ທຸເຫຕຸກວິປາກມ຺ປິ ອເຫຕຸກວິປາກມ຺ປິ ເທຕີ’ຕິ ປນ ວຈນໂຕ ອສງ຺ຂາຣິກຕິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສ ອສງ຺ຂາຣິກທຸເຫຕຸເກນປິ ຕທາຣມ຺ມເຓນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ຕໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ເຫຕຸສທິສເມວ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ທສ຺ສິຕໍ. ຕໍ ປຸຣິມາຍ ເຫຕຸກິຕ຺ຕນລທ຺ຘິຍາ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເກວລໍ ທສກມຄ຺ຄວິຠາວນຕ຺ຖເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕຣມ຺ປິ ປນ ລພ຺ຠເຕວ. ເອວໍ ຕຕິຍວາເທປິ ຍຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ຈ ສພ຺ພາປິ ປຏິສນ຺ຘິຊນກສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກໍ ສນ຺ຘາຍ ຕທາຣມ຺ມຓກຖາ. ‘ສເຫຕຸກໍ ຠວງ຺ຄໍ ອເຫຕຸກສ຺ສ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໓.໑.໑໐໒) ວຈນໂຕ ປນ ນານາກມ຺ເມນ ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສາປິ ສເຫຕຸກວິປາກໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວິຘານໍ ມຫາປກຣເຓ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕີຕິ.

ກາມາວຈຣກຸສລວິປາກກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາກກຖາ

໔໙໙. ອິທານິ ຣູປາວຈຣາທິວິປາກໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ອພ຺ຍາກຕາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ກາມາວຈຣວິປາກໍ ອຕ຺ຕໂນ ກຸສເລນ ສທິສມ຺ປິ ໂຫຕິ, ອສທິສມ຺ປິ, ຕສ຺ມາ ນ ຕໍ ກຸສລານຸຄຕິກໍ ກຕ຺ວາ ຠາຊິຕໍ. ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາກໍ ປນ ຍຖາ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສປພ຺ພຕາທີນໍ ຉາຍາ ຫຕ຺ຖິອາທິສທິສາວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ອຕ຺ຕໂນ ກຸສລສທິສເມວ ໂຫຕີຕິ ກຸສລານຸຄຕິກໍ ກຕ຺ວາ ຠາຊິຕໍ. ກາມາວຈຣກມ຺ມຎ຺ຈ ຍທາ ກທາຈິ ວິປາກໍ ເທຕິ, ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣໍ ປນ ອນນ຺ຕຣາເຍນ, ທຸຕິຍສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ, ວິປາກໍ ເທຕີຕິປິ ກຸສລານຸຄຕິກເມວ ກຕ຺ວາ ຠາຊິຕໍ. ເສສໍ ກຸສເລ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ປຏິປທາທິເຠໂທ ຈ ຫີນປຓີຕມຊ຺ຌິມຠາໂວ ຈ ເອເຕສຸ ຌານາຄມນໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຉນ຺ທາທີນໍ ປນ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ອນຸປ຺ປາທນີຍຕ຺ຕາ ນິຣຘິປຕິກາເນວ ເອຕານີຕິ.

ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາກກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກກຖາ

໕໐໕. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກມ຺ປິ ກຸສລສທິສຕ຺ຕາ ກຸສລານຸຄຕິກເມວ ກຕ຺ວາ ຠາຊິຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ເຕຠູມກກຸສລໍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນ ວຏ຺ຏໍ ອາຈິນາຕິ ວຑ຺ເຒຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ປນ ເຕນ ອາຈິຕມ຺ປິ ອປຈິນາຕິ, ສຍມ຺ປິ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນ ນ ອາຈິນາຕິ, ເຕເນຕ຺ຖ ‘ກຕຕ຺ຕາ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາ’ຕິ ອວຕ຺ວາ ກຕຕ຺ຕາ ຠາວິຕຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສຸຎ຺ຎຕນ຺ຕິອາທີສຸ ‘ມຄ຺ໂຄ’ ຕາວ ‘ອາຄມນໂຕ ສຄຸຓໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕຕິ ຕີຫິ ກາຣເຓຫິ ນາມໍ ລຠຕີ’ຕິ, ອິທໍ ເຫຏ຺ຐາ ກຸສລາຘິກາເຣ ວິຕ຺ຖາຣິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກປຣິຍາເຍນ ສຄຸຓໂຕປິ ອາຣມ຺ມຓໂຕປິ ນາມໍ ລຠຕິ. ປຣິຍາຍເທສນາ ເຫສາ. ອຠິຘມ຺ມກຖາ ປນ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສນາ. ຕສ຺ມາ ອິຘ ສຄຸຓໂຕ ວາ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ວາ ນາມໍ ນ ລຠຕິ, ອາຄມນໂຕວ ລຠຕິ. ອາຄມນເມວ ຫິ ຘຸຣໍ. ຕໍ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ – ວິປສ຺ສນາຄມນໍ ມຄ຺ຄາຄມນນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ວິປສ຺ສນາຄມນໍ ຘຸຣໍ, ຜລສ຺ສ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ມຄ຺ຄາຄມນໍ ຘຸຣນ຺ຕິ, ອິທມ຺ປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ. ເຕສຸ ອິທໍ ຜລສ຺ສ ອາຄຕຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ມາ ອິຘ ມຄ຺ຄາຄມນໍ ຘຸຣນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂສ ປເນສ ມຄ຺ໂຄ ອາຄມນໂຕ ‘ສຸຎ຺ຎຕ’ນ຺ຕິ ນາມໍ ລຠິຕ຺ວາ ສຄຸຓໂຕ ຈ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ‘ອນິມິຕ຺ໂຕ’‘ອປ຺ປຓິຫິໂຕ’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມາ ສຍໍ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຜລສ຺ສ ຕີຓິ ນາມານິ ເທຕິ. ກຖໍ? ອຍຎ຺ຫິ ສຸທ຺ຘາຄມນວເສເນວ ລທ຺ຘນາໂມ ‘ສຸຎ຺ຎຕມຄ຺ໂຄ’ ສຍໍ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຜລສ຺ສ ນາມໍ ທທມາໂນ ‘ສຸຎ຺ຎຕ’ນ຺ຕິ ນາມໍ ອກາສິ. ‘ສຸຎ຺ຎຕອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ’ ສຍໍ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຜລສ຺ສ ນາມໍ ທທມາໂນ ‘ອນິມິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ນາມໍ ອກາສິ. ‘ສຸຎ຺ຎຕອປ຺ປຓິຫິຕມຄ຺ໂຄ’ ສຍໍ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຜລສ຺ສ ນາມໍ ທທມາໂນ ‘ອປ຺ປຓິຫິຕ’ນ຺ຕິ ນາມໍ ອກາສິ. ອິມານິ ປນ ຕີຓິ ນາມານິ ມຄ຺ຄານນ຺ຕເຣ ຜລຈິຕ຺ຕສ຺ມິໍເຍວ ອິມິນາ ນເຍນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ໂນ ອປຣຠາເຄ ວຬຎ຺ຊນກຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອປຣຠາເຄ ປນ ອນິຈ຺ຈຕາທີຫິ ຕີຫິ ວິປສ຺ສນາຫິ ວິປສ຺ສິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ອຖສ຺ສ ວຸຏ຺ຐິຕວຸຏ຺ຐິຕວິປສ຺ສນາວເສນ ອນິມິຕ຺ຕອປ຺ປຓິຫິຕສຸຎ຺ຎຕສງ຺ຂາຕານິ ຕີຓິ ຜລານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຕາເນວ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓານິ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທີນິ ຎາຓານິ ອນຸໂລມຎາຓານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ.

ໂຍ ຈາຍໍ ສຸຎ຺ຎຕມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ໂຕ. ອປ຺ປຓິຫິຕມຄ຺ເຄປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍມ຺ປິ ຫິ ສຸທ຺ຘາຄມນວເສນ ລທ຺ຘນາໂມ ‘ອປ຺ປຓິຫິຕມຄ຺ໂຄ’ ສຍໍ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຜລສ຺ສ ນາມໍ ທທມາໂນ ‘ອປ຺ປຓິຫິຕ’ນ຺ຕິ ນາມໍ ອກາສິ. ‘ອປ຺ປຓິຫິຕອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ’ ສຍໍ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຜລສ຺ສ ນາມໍ ທທມາໂນ ‘ອນິມິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ນາມໍ ອກາສິ. ‘ອປ຺ປຓິຫິຕສຸຎ຺ຎຕມຄ຺ໂຄ’ ສຍໍ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຜລສ຺ສ ນາມໍ ທທມາໂນ ‘ສຸຎ຺ຎຕ’ນ຺ຕິ ນາມໍ ອກາສິ. ອິມານິປິ ຕີຓິ ນາມານິ ມຄ຺ຄານນ຺ຕເຣ ຜລຈິຕ຺ຕສ຺ມິໍເຍວ ອິມິນາ ນເຍນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ນ ອປຣຠາເຄ ວຬຎ຺ຊນກຜລສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ. ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ວິປາກນິທ຺ເທເສ ກຸສລຈິຕ຺ເຕຫິ ຕິຄຸຓານິ ວິປາກຈິຕ຺ຕານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ຍຖາ ປນ ເຕຠູມກກຸສລານິ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກໍ ອຘິປຕິໍ ລຠາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລານິ. ກສ຺ມາ? ເຕຠູມກກຸສລານຎ຺ຫິ ອຎ຺ໂຎ ອາຍູຫນກາໂລ ອຎ຺ໂຎ ວິປຈ຺ຈນກາໂລ. ເຕນ ຕານິ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກໍ ອຘິປຕິໍ ລຠາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣານິ ປນ ຕາຍ ສທ຺ຘາຍ, ຕສ຺ມິໍ ວີຣິເຍ, ຕາຍ ສຕິຍາ, ຕສ຺ມິໍ ສມາຘິມ຺ຫິ, ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອວູປສນ຺ຕາຍ, ອປຓ຺ຓກໍ ອວິຣທ຺ຘໍ ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣເມວ ວິປາກໍ ປຏິລຠນ຺ຕິ, ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກໍ ອຘິປຕິໍ ລຠາເປຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ.

ຍຖາ ຫິ ປຣິຕ຺ຕກສ຺ສ ອຄ຺ຄິໂນ ຄຕຏ຺ຐາເນ ອຄ຺ຄິສ຺ມິໍ ນິພ຺ພຸຕມຕ຺ເຕເຍວ ອຸຓ຺ຫາກາໂຣ ນິພ຺ພາຍິຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ນ ໂຫຕິ, ມຫນ຺ຕໍ ປນ ອາທິຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘໍ ນິພ຺ພາເປຕ຺ວາ ໂຄມຍປຣິຠຓ຺ເຑ ກເຕປິ ອຸຓ຺ຫາກາໂຣ ອວູປສນ຺ໂຕວ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ເຕຠູມກກຸສເລ ອຎ຺ໂຎ ກມ຺ມກ຺ຂໂຓ ອຎ຺ໂຎ ວິປາກກ຺ຂໂຓ ປຣິຕ຺ຕອຄ຺ຄິຏ຺ຐາເນ ອຸຓ຺ຫຠາວນິພ຺ພຸຕກາໂລ ວິຍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກໍ ອຘິປຕິໍ ລຠາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕເຣ ປນ ຕາຍ ສທ຺ຘາຍ…ເປ… ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອວູປສນ຺ຕາຍ, ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣເມວ ຜລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກໍ ອຘິປຕິໍ ລຠາເປຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ – ‘ວິປາເກ ອຘິປຕິ ນຕ຺ຖິ ຐເປຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣ’ນ຺ຕິ.

໕໕໕. ຈຕຸຕ຺ຖຜລນິທ຺ເທເສ ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ອຎ຺ຎາຕາວິໂນ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ນິຏ຺ຐິຕຎາຓກິຈ຺ຈສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອຎ຺ຎາຕາວີນໍ ວາ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ນິຏ຺ຐິຕກິຈ຺ຈານໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ຎຕ຺ວາ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອິນ຺ທຏ຺ຐສາຘເນນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ນິທ຺ເທສວາເຣປິສ຺ສ ອຎ຺ຎາຕາວີນນ຺ຕິ ອາຊານິຕ຺ວາ ຐິຕານໍ. ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ. ອຎ຺ຎາຕິ ອາຊານນາ, ປຎ຺ຎາ ປຊານນາຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ຜລມຄ຺ຄສ຺ສ ອງ຺ຄໍ, ຜລມຄ຺ເຄ ຈ ປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອປິເຈຕ຺ຖ ອິທໍ ປກິຓ຺ຓກໍ – ເອກໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເອກໍ ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອກໍ ຉ ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອກໍ ເອກໍ ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອກຎ຺ຫິ ‘ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ’ ເອກໍ ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄໍ. ເອກໍ ‘ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ’ ເຫຏ຺ຐາ ຕີຓິ ຜລານິ, ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ເຄຕິ ຉ ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອກໍ ‘ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ’ ເອກໍ ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ. ສພ຺ເພສຸປິ ມຄ຺ຄຜເລສຸ ອຕ຺ຖໂຕ ອຏ຺ຐ ອຏ຺ຐ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ຈຕຸສຏ຺ຐິ ໂລກຸຕ຺ຕຣິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ກຖິຕານິ. ປາຬິໂຕ ປນ ນວ ນວ ກຕ຺ວາ ທ຺ວາສຕ຺ຕຕິ ໂຫນ຺ຕິ. ມຄ຺ເຄ ມຄ຺ຄງ຺ຄນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຜເລປິ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ. ມຄ຺ເຄ ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ຜເລປິ ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ. ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ອາຣຕິ ວິຣຕີຕິ ວຸຕ຺ຕາ ຜລກ຺ຂເຓປິ ອາຣຕິ ວິຣຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ໂຄ ມຄ຺ຄຠາເວເນວ ມຄ຺ໂຄ, ຜລໍ ປນ ມຄ຺ຄໍ ອຸປາທາຍ ມຄ຺ໂຄ ນາມ; ຜລງ຺ຄໍ ຜລປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ມຄ຺ເຄ ພຸຊ຺ຌນກສ຺ສ ອງ຺ໂຄຕິ ສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ຜເລ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອງ຺ໂຄຕິ ສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ. ມຄ຺ເຄ ອາຣມຓວິຣມຓວເສເນວ ອາຣຕິ ວິຣຕິ. ຜເລ ປນ ອາຣຕິວິຣຕິວເສນາຕິ.

ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອກຸສລວິປາກກຖາ

໕໕໖. ອິໂຕ ປຣານິ ອກຸສລວິປາການິ – ປຎ຺ຈ ຈກ຺ຂຸໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓານິ, ເອກາ ມໂນຘາຕຸ, ເອກາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິ ອິມານິ ສຕ຺ຕ ຈິຕ຺ຕານິ – ປາຬິໂຕ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ເຕຫິ ຕາທິເສເຫວ ກຸສລວິປາກຈິຕ຺ເຕຫິ ສທິສານິ.

ເກວລຎ຺ຫິ ຕານິ ກຸສລກມ຺ມປຈ຺ຈຍານິ ອິມານິ ອກຸສລກມ຺ມປຈ຺ຈຍານິ. ຕານິ ຈ ອິຏ຺ຐອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ອິມານິ ອນິຏ຺ຐອນິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ເຕສຸ. ຕຕ຺ຖ ຈ ສຸຂສຫຄຕໍ ກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ, ອິຘ ທຸກ຺ຂສຫຄຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຈ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ມນຸສ຺ເສສຸ ຊຈ຺ຈນ຺ຘາທີນໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ຐາເນສຸ ວິປຈ຺ຈຕິ. ອິຘ ປນ ເອກາທສວິເຘນາປິ ອກຸສລຈິຕ຺ເຕນ ກມ຺ເມ ອາຍູຫິເຕ ກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕຄຕິນິມິຕ຺ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ອປາເຍສຸ ປຏິສນ຺ຘິ ຫຸຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈຕິ; ທຸຕິຍວາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວຕາຍຸກໍ ຠວງ຺ຄໍ ຫຸຕ຺ວາ, ອນິຏ຺ຐອນິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາຍ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓວີຖິຍາ ສນ຺ຕີຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ, ພລວາຣມ຺ມເຓ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ, ມຣຓກາເລ ຈຸຕິ ຫຸຕ຺ວາຕິ, ເອວໍ ປຎ຺ຈສຸ ເອວ ຐາເນສຸ ວິປຈ຺ຈຕີຕິ.

ອກຸສລວິປາກກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.