ອເຫຕຸກກຸສລວິປາໂກ

໔໓໑. ອິທານິ ອພ຺ຍາກຕປທໍ ຠາເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ອພ຺ຍາກຕາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອພ຺ຍາກຕໍ – ວິປາກໍ ກິຣິຍໍ ຣູປໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ. ເຕສຸ ວິປາກາພ຺ຍາກຕໍ. ວິປາກາພ຺ຍາກເຕປິ ກຸສລວິປາກໍ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ປຣິຕ຺ຕວິປາກໍ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ອເຫຕຸກໍ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓໍ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ທ຺ວາຣປຏິປາຏິຍາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ. ຕສ຺ສາປິ, ຐເປຕ຺ວາ ທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓາທິສາຘາຣຓປຈ຺ຈຍໍ, ອສາຘາຣຓກມ຺ມປຈ຺ຈຍວເສເນວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທີເປຕຸໍ ກາມາວຈຣສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກຕຕ຺ຕາຕິ ກຕກາຣຓາ. ອຸປຈິຕຕ຺ຕາຕິ ອາຈິຕຕ຺ຕາ, ວຑ຺ຒິຕກາຣຓາ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ກາຣຓຠູຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຈກ຺ຂຸໂຕ ວາ ປວຕ຺ຕໍ, ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ວາ ນິສ຺ສິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ. ປຣໂຕ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸສນ຺ນິສ຺ສິຕຣູປວິຊານນລກ຺ຂຓໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ, ຣູປມຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຣສໍ, ຣູປາຠິມຸຂຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ຣູປາຣມ຺ມຓາຍ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ອປຄມປທຏ຺ຐານໍ. ປຣໂຕ ອາຄຕານິ ໂສຕາທິສນ຺ນິສ຺ສິຕສທ຺ທາທິວິຊານນລກ຺ຂຓານິ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓານິ ສທ຺ທາທິມຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຣສານິ, ສທ຺ທາທິອຠິມຸຂຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານານິ, ສທ຺ທາທິອາຣມ຺ມຓານໍ ກິຣິຍມໂນຘາຕູນໍ ອປຄມປທຏ຺ຐານານິ.

ອິຘ ປທປຏິປາຏິຍາ ທສ ປທານິ ໂຫນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ສຕ຺ຕ. ເຕສຸ ປຎ຺ຈ ອວິຠຕ຺ຕິການິ, ທ຺ເວ ສວິຠຕ຺ຕິການິ. ເຕສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ຜສ຺ສປຎ຺ຈກວເສນ ເຈວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ຈ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ວິຠຕ຺ຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເວທນາ ຜສ຺ສປຎ຺ຈກຌານງ຺ຄອິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ຕີສຸເຍວ. ຣາສໂຍປິ ອິເມວ ຕໂຍ ໂຫນ຺ຕິ. ເຍວາປນໂກ ເອໂກ ມນສິກາໂຣ ເອວ.

໔໓໖. ນິທ຺ເທສວາເຣ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ປຓ຺ຑຣນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສຸທ຺ຘຕາຍ ປຓ຺ຑຣໍ ນາມ, ອກຸສລໍ ຠວງ຺ຄນິສ຺ສນ຺ເທນ, ວິປາກໍ ວຕ຺ຖຸປຓ຺ຑຣຕ຺ຕາ.

໔໓໙. ຈິຕ຺ຕສ຺ເສກຄ຺ຄຕານິທ຺ເທເສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຐິຕີຕິ ເອກເມວ ປທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທມ຺ປິ ຫິ ທຸພ຺ພລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐິຕິມຕ຺ຕເມເວຕ຺ຖ ລພ຺ຠຕິ, ‘ສຓ຺ຐິຕິອວຏ຺ຐິຕິ’-ຠາວໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ສງ຺ຄຫວາເຣ ຌານງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ນ ອຸທ຺ຘຏານິ. ກສ຺ມາ? ວິຕກ຺ກປຈ຺ຉິມກຎ຺ຫິ ຌານໍ ນາມ, ເຫຕຸປຈ຺ຉິມໂກ ມຄ຺ໂຄ ນາມ. ປກຕິຍາ ອວິຕກ຺ກຈິຕ຺ເຕ ຌານງ຺ຄໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ອເຫຕຸກຈິຕ຺ເຕ ຈ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ. ຕສ຺ມາ ອິຘ ອຸຠຍມ຺ປິ ນ ອຸທ຺ຘຏໍ. ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘເປຕ຺ຖ ຈຕຸຣງ຺ຄິໂກເຍວ ຠາຊິໂຕ. ສຸຎ຺ຎຕວາໂຣ ປາກຕິໂກເຍວ. ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທິນິທ຺ເທສາປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເກວລຎ຺ຫິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີສຸ ‘ອຸເປກ຺ຂາ’ ຠາຊິຕາ, ກາຍວິຎ຺ຎາເຓ ‘ສຸຂ’ນ຺ຕິ, ອຍເມຕ຺ຖ ວິເສໂສ. ໂສປິ ຈ ຆຏ຺ຏນວເສນ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີສຸ ຫິ ຈຕູສຸ ອຸປາທາຣູປເມວ ອຸປາທາຣູປໍ ຆຏ຺ເຏຕິ, ອຸປາທາຣູເປເຍວ ອຸປາທາຣູປໍ ຆຏ຺ເຏນ຺ເຕ ປຏິຆຏ຺ຏນານິຆໍໂສ ພລວາ ນ ໂຫຕິ. ຈຕຸນ຺ນໍ ອຘິກຣຓີນໍ ອຸປຣິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກປ຺ປາສປິຈຸປິຓ຺ເຑ ຐເປຕ຺ວາ ປິຈຸປິຓ຺ເຑເຫວ ປຫຕກາໂລ ວິຍ ຜຸຏ຺ຐມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ເວທນາ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ກາຍທ຺ວາເຣ ປນ ພຫິທ຺ຘາ ມຫາຠູຕາຣມ຺ມຓໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກກາຍປສາທໍ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ປສາທປຈ຺ຈເຍສຸ ມຫາຠູເຕສຸ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ. ຍຖາ ອຘິກຣຓີມຕ຺ຖເກ ກປ຺ປາສປິຈຸປິຓ຺ຑໍ ຐເປຕ຺ວາ ກູເຏນ ປຫຣນ຺ຕສ຺ສ ກປ຺ປາສປິຈຸປິຓ຺ຑໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກູຏໍ ອຘິກຣຓິໍ ຄຓ຺ຫຕີຕິ, ນິຆໍໂສ ພລວາ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ປຏິຆຏ຺ຏນານິຆໍໂສ ພລວາ ໂຫຕິ. ອິຏ຺ເຐ ອາຣມ຺ມເຓ ສຸຂສຫຄຕໍ ກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອນິຏ຺ເຐ ທຸກ຺ຂສຫຄຕໍ.

ອິເມສໍ ປນ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ວຕ຺ຖຸທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓານິ ນິພທ຺ຘາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ວຕ຺ຖາທິສງ຺ກມນໍ ນາເມຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ. ກຸສລວິປາກຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຫິ ຈກ຺ຂຸປສາທໍ ວຕ຺ຖຸໍ ກຕ຺ວາ ອິຏ຺ເຐ ຈ ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ເຕ ຈ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຣູປາຣມ຺ມເຓ ທສ຺ສນກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມານໍ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ຐຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈຕິ. ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ໂສຕປສາທາທີນິ ວຕ຺ຖຸໍ ກຕ຺ວາ ອິຏ຺ຐອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ເຕສຸ ສທ຺ທາທີສຸ ສວນຆາຍນສາຍນຜຸສນກິຈ຺ຈານິ ສາຘຍມານານິ ໂສຕທ຺ວາຣາທີສຸ ຐຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕິ. ສທ຺ໂທ ປເນຕ຺ຖ ທ຺ວິສມຸຏ຺ຐານິໂກເຍວ ໂຫຕິ.

໔໕໕. ມໂນຘາຕຸນິທ຺ເທເສ ສຠາວສຸຎ຺ຎຕນິສ຺ສຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ມໂນເຍວ ຘາຕຸ ມໂນຘາຕຸ. ສາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ອນນ຺ຕຣໍ ຣູປາທິວິຊານນລກ຺ຂຓາ, ຣູປາທີນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຣສາ, ຕຖາຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິອປຄມປທຏ຺ຐານາ. ອິຘ ຘມ຺ມຸທ຺ເທເສ ທ຺ວາທສ ປທານິ ໂຫນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ນວ. ເຕສຸ ສຕ຺ຕ ອວິຠຕ຺ຕິການິ ທ຺ເວ ສວິຠຕ຺ຕິການິ. ອຘິໂມກ຺ໂຂ ມນສິກາໂຣຕິ ທ຺ເວ ເຍວາປນກາ. ວິຕກ຺ກນິທ຺ເທໂສ ອຠິນິໂຣປນໍ ປາເປຕ຺ວາ ຐປິໂຕ. ຍສ຺ມາ ປເນຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເນວ ກຸສລໍ ນາກຸສລໍ, ຕສ຺ມາ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ວາ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ວາ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສງ຺ຄຫວາເຣ ລພ຺ຠມານມ຺ປິ ຌານງ຺ຄໍ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓໂສເຕ ປຕິຕ຺ວາ ຄຕນ຺ຕິ. ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ ປນ ນ ລພ຺ຠຕິເຍວາຕິ ນ ອຸທ຺ຘຏໍ. ສຸຎ຺ຎຕວາໂຣ ປາກຕິໂກເຍວ. ອິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ນິພທ຺ຘໍ ຫທຍວຕ຺ຖຸເມວ ໂຫຕິ. ທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓານິ ອນິພທ຺ຘານິ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓານິ ສງ຺ກມນ຺ຕິ, ຐານໍ ປນ ເອກໍ. ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນກິຈ຺ຈເມວ ເຫຕໍ ໂຫຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຈສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ ຫຸຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈຕິ. ກຸສລວິປາເກສຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີສຸ ນິຣຸທ຺ເຘສຸ ຕໍສມນນ຺ຕຣາ ຕາເນວ ຐານປ຺ປຕ຺ຕານິ ຣູປາຣມ຺ມຓາທີນິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ.

໔໖໙. ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸນິທ຺ເທເສສຸ ປຐມມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍໍ ‘ປີຕິ’ປທໍ ອຘິກໍ. ເວທນາປິ ‘ໂສມນສ຺ສ’-ເວທນາ ໂຫຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓສ຺ມິໍເຍວ ປວຕ຺ຕຕິ. ທຸຕິຍມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ‘ອຸເປກ຺ຂາ’ ເວທນາ ໂຫຕີຕິ. ປທານິ ມໂນຘາຕຸນິທ຺ເທສສທິສາເນວ. ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓໂສເຕ ປຕິຕ຺ວາ ຄຕຕ຺ຕາເຍວ ຌານງ຺ຄານິ ນ ອຸທ຺ຘຏານິ. ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ອລາຠໂຕເຍວ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ລກ຺ຂຓາທິໂຕ ປເນສາ ທຸວິຘາປິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອເຫຕຸກວິປາກາ, ຉຬາຣມ຺ມຓວິຊານນລກ຺ຂຓາ, ສນ຺ຕີຣຓາທິຣສາ, ຕຖາຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ຫທຍວຕ຺ຖຸປທຏ຺ຐານາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຖ ປຐມາ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ວິປຈ຺ຈຕິ. ສາ ຫິ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ກຸສລວິປາກຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິອນນ຺ຕຣໍ, ວິປາກມໂນຘາຕຸຍາ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາຍ, ຕສ຺ມິໍ ເຍວາຣມ຺ມເຓ ສນ຺ຕີຣຓກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມານາ ປຎ຺ຈສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຐຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈຕິ. ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ປນ ພລວາຣມ຺ມເຓ ຕທາຣມ຺ມຓາ ຫຸຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈຕິ. ກຖໍ? ຍຖາ ຫິ ຈຓ຺ຑໂສເຕ, ຕິຣິຍໍ ນາວາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ, ອຸທກໍ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂຖກໍ ຐານໍ ນາວໍ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຍຖາໂສຕເມວ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວເມວ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ພລວາຣມ຺ມເຓ ປໂລຠຍມາເນ ອາປາຖຄເຕ ຊວນໍ ຊວຕິ. ຕສ຺ມິໍ ຊວິເຕ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ວາໂຣ. ອິທໍ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ວາຣໍ ອທຕ຺ວາ ຊວເນນ ຄຫິຕາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກໍ ທ຺ເວ ຈິຕ຺ຕວາເຣ ປວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄເມວ ໂອຕຣຕິ. ຄວກ຺ຂນ຺ເຘ ນທິໍ ຕຣນ຺ເຕປິ ເອວເມວ ອຸປມາ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພາ. ເອວເມສາ ຍໍ ຊວເນນ ຄຫິຕາຣມ຺ມຓໍ ຕສ຺ເສວ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນາມ ຫຸຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈຕິ.

ທຸຕິຍາ ປນ ປຎ຺ຈສຸ ຐາເນສຸ ວິປຈ຺ຈຕິ. ກຖໍ? ມນຸສ຺ສໂລເກ ຕາວ ຊຈ຺ຈນ຺ຘຊຈ຺ຈພຘິຣຊຈ຺ຈເອຬຊຈ຺ຈຸມ຺ມຕ຺ຕກອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນກນປຸໍສການໍ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓກາເລ ປຏິສນ຺ຘິ ຫຸຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈຕິ. ປຏິສນ຺ຘິຍາ ວີຕິວຕ຺ຕາຍ ຍາວຕາຍຸກໍ ຠວງ຺ຄໍ ຫຸຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈຕິ. ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ເຕ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓວີຖິຍາ ສນ຺ຕີຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ, ພລວາຣມ຺ມເຓ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ, ມຣຓກາເລ ຈຸຕິ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຐາເນສຸ ວິປຈ຺ຈຕີຕິ.

ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸທ຺ວຍໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.