໓. ປຐມສຕ຺ຕກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓. ຕຕິເຍ ອຠິຓ຺ຫໍ ສນ຺ນິປາຕາຕິ ອິທໍ ວຊ຺ຊິສຕ຺ຕເກ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ. ອິຘາປິ ຈ ອຠິຓ຺ຫໍ ອສນ຺ນິປຕນ຺ຕາ ທິສາສຸ ອາຄຕສາສນໍ ນ ສຸຓນ຺ຕິ, ຕໂຕ ‘‘ອສຸກວິຫາຣສີມາ ອາກຸລາ, ອຸໂປສຖປ຺ປວາຣຓາ ຐິຕາ, ອສຸກສ຺ມິໍ ຐາເນ ຠິກ຺ຂູ ເວຊ຺ຊກມ຺ມທູຕກມ຺ມາທີນິ ກໂຣນ຺ຕິ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິພຫຸລາ ຜລປຸປ຺ຜທານາທີຫິ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ຕີ’’ຕິອາທີນິ ນ ຊານນ຺ຕິ. ປາປຠິກ຺ຂູປິ ‘‘ປມຕ຺ໂຕ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຣາສິຠູຕາ ສາສນໍ ໂອສກ຺ກາເປນ຺ຕິ. ອຠິຓ຺ຫໍ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕາ ປນ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຓນ຺ຕິ, ຕໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ເປເສຕ຺ວາ ສີມໍ ອຸຊຸໍ ກາເຣນ຺ຕິ, ອຸໂປສຖປ຺ປວາຣຓາໂຍ ປວຕ຺ຕາເປນ຺ຕິ, ມິຈ຺ຉາຊີວານໍ ອຸສ຺ສນ຺ນຏ຺ຐາເນ ອຣິຍວໍສິເກ ເປເສຕ຺ວາ ອຣິຍວໍສໍ ກຖາເປນ຺ຕິ, ປາປຠິກ຺ຂູນໍ ວິນຍຘເຣຫິ ນິຄ຺ຄຫໍ ກາຣາເປນ຺ຕິ. ປາປຠິກ຺ຂູປິ ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ສງ຺ໂຆ, ນ ສກ຺ກາ ອມ຺ເຫຫິ ວຄ຺ຄພນ຺ຘເນນ ວິຈຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປລາຍນ຺ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ວຸທ຺ຘິຫານິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສມຄ຺ຄາຕິອາທີສຸ ເຈຕິຍປຏິຊຄ຺ຄນຕ຺ຖໍ ວາ ໂພຘິຆຣອຸໂປສຖາຄາຣຈ຺ຉາທນຕ຺ຖໍ ວາ ກຕິກວຕ຺ຕໍ ວາ ຐເປຕຸກາມຕາຍ ‘‘ສງ຺ໂຆ ສນ຺ນິປຕຕູ’’ຕິ ເຠຣິຍາ ວາ ຆຓ຺ຏິຍາ ວາ ອາໂກຏິຕມຕ຺ຕາຍ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຈີວຣກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ, ມຍ຺ຫໍ ປຕ຺ໂຕ ປຈິຕພ຺ໂພ, ມຍ຺ຫໍ ນວກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວິກ຺ເຂປໍ ກໂຣນ຺ຕາ ນ ສມຄ຺ຄາ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ ນາມ. ສພ຺ພໍ ປນ ຕໍ ກມ຺ມໍ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ປຸຣິມຕຣໍ, ອຫໍ ປຸຣິມຕຣ’’ນ຺ຕິ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕາ ສມຄ຺ຄາ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ ນາມ. ສນ຺ນິປຕິຕາ ປນ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຕ຺ວາ ເອກໂຕວ ອວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕາ ນ ສມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ນາມ. ເອວໍ ວຸຏ຺ຐິເຕສຸ ຫິ ເຍ ປຐມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ອມ຺ເຫຫິ ພາຫິຣກຖາວ ສຸຕາ, ອິທານິ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕາ ສມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ນາມ. ອປິຈ ‘‘ອສຸກຏ຺ຐາເນ ວິຫາຣສີມາ ອາກຸລາ, ອຸໂປສຖປ຺ປວາຣຓາ ຐິຕາ, ອສຸກຏ຺ຐາເນ ເວຊ຺ຊກມ຺ມາທິກາຣກາ ປາປຠິກ຺ຂູ ອຸສ຺ສນ຺ນາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ໂກ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕສໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຫໍ ປຐມໍ, ອຫໍ ປຐມ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ສມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ນາມ.

ອາຄນ຺ຕຸກໍ ປນ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ປຣິເວຓໍ ຍາຫິ, ເອຕໍ ປຣິເວຓໍ ຍາຫິ, ອຍໍ ໂກ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ວຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕາປິ, ຊິຓ຺ຓປຕ຺ຕຈີວຣກໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂາຈາຣວຕ຺ເຕນ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຣິເຍສນ຺ຕາປິ, ຄິລານສ຺ສ ຄິລານເຠສຊ຺ຊໍ ປຣິເຍສມານາປິ, ຄິລານເມວ ອນາຖໍ ‘‘ອສຸກປຣິເວຓໍ ຍາຫີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິເວເຓ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ຕາປິ, ເອໂກ ໂອລີຍມານໂກ ຄນ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎວນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ເຕນ ຕໍ ຄນ຺ຖໍ ອຸກ຺ຂິປາເປນ຺ຕາປິ ສມຄ຺ຄາ ສງ຺ຆກຣຓີຍານິ ກໂຣນ຺ຕິ ນາມ.

ອປ຺ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີສຸ ນວໍ ອຘມ຺ມິກໍ ກຕິກວຕ຺ຕໍ ວາ ສິກ຺ຂາປທໍ ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ອປ຺ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ ນາມ ປຸຣາຓສນ຺ຖຕວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຠິກ຺ຂູ ວິຍ. ອຸທ຺ຘມ຺ມໍ ອຸພ຺ພິນຍໍ ສາສນໍ ທີເປນ຺ຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕິ ນາມ, ວສ຺ສສຕປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຠຄວຕິ ເວສາລິກາ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກາ ວິຍ. ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທກາ ປນ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ວີຕິກ຺ກມນ຺ຕາ ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ເຕສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສມາທາຍ ນ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ນາມ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ວິຍ. ຕຖາ ອກໂຣນ຺ຕາ ປນ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ເຕສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸປເສໂນ ວິຍ, ອາຍສ຺ມາ ຍໂສ ກາກຓ຺ຑກປຸຕ຺ໂຕ ວິຍ, ອາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ ວິຍ ຈ. ວຸທ຺ຘິເຍວາຕິ ສີລາທິຄຸເຓຫິ ວຸທ຺ຘິເຍວ, ໂນ ປຣິຫານິ.

ເຖຣາຕິ ຖິຣຠາວປ຺ປຕ຺ຕາ ເຖຣກາຣເກຫິ ຄຸເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ. ພຫູ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຊານນ຺ຕີຕິ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູ. ຈິຣໍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ຈິຣປພ຺ພຊິຕາ. ສງ຺ຆສ຺ສ ປິຕິຏ຺ຐາເນ ຐິຕາຕິ ສງ຺ຆປິຕໂຣ. ປິຕິຏ຺ຐາເນ ຐິຕຕ຺ຕາ ສງ຺ຆໍ ປຣິເຓນ຺ຕິ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ຫຸຕ຺ວາ ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຆປຣິຓາຍກາ.

ເຍ ເຕສໍ ສກ຺ກາຣາທີນິ ນ ກໂຣນ຺ຕິ, ໂອວາທຕ຺ຖາຍ ທ຺ເວ ຕໂຍ ວາເຣ ອຸປຏ຺ຐານໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕປິ ເຕສໍ ໂອວາທໍ ນ ເທນ຺ຕິ, ປເວຓິກຖໍ ນ ກເຖນ຺ຕິ, ສາຣຠູຕໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ນ ສິກ຺ຂາເປນ຺ຕິ. ເຕ ເຕຫິ ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ສີລາທີຫິ ຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ສຕ຺ຕຫິ ຈ ອຣິຍຘເນຫີຕິ ເອວມາທີຫິ ຄຸເຓຫິ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ເຕສໍ ສກ຺ກາຣາທີນິ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເຕ ‘‘ເອວໍ ເຕ ອຠິກ຺ກມິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ໂອວາທໍ ເທນ຺ຕິ, ປເວຓິກຖໍ ກເຖນ຺ຕິ, ສາຣຠູຕໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ສິກ຺ຂາເປນ຺ຕິ, ເຕຣສຫິ ຘຸຕງ຺ເຄຫິ ທສຫິ ກຖາວຕ຺ຖູຫິ ອນຸສາສນ຺ຕິ. ເຕ ເຕສໍ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ສີລາທີຫິ ຄຸເຓຫິ ວຑ຺ຒມານາ ສາມຎ຺ຎຕ຺ຖໍ ອນຸປາປຸຓນ຺ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ຫານິວຸທ຺ຘິໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ປຸນພ຺ຠໂວ ສີລມສ຺ສາຕິ ໂປໂນພ຺ຠວິກາ, ປຸນພ຺ຠວທາຍິກາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສາ ໂປໂນພ຺ຠວິກາຍ. ນ ວສໍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ເຍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ກາຣຓາ ອຸປຏ຺ຐາການໍ ປທານຸປທິກາ ຫຸຕ຺ວາ ຄາມໂຕ ຄາມໍ ວິຈຣນ຺ຕິ, ເຕ ຕສ຺ສາ ວສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ນາມ. ອິຕເຣ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫານິວຸທ຺ຘິໂຍ ປາກຏາເຍວ.

ອາຣຎ຺ຎເກສູຕິ ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກປຈ຺ຉິເມສຸ. ສາເປກ຺ຂາຕິ ສາລຍາ. ຄາມນ຺ຕເສນາສເນສຸ ຫິ ຌານໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາປິ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕມຕ຺ໂຕວ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສທາຣກທາຣິກາທິສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ, ເຍນສ຺ສ ອຘິຄຕວິເສໂສປິ ຫາຍຕິເຍວ. ອຣຎ຺ຎເສນາສເນ ນິທ຺ທາຍິຕ຺ວາປິ ປພຸທ຺ຘມຕ຺ໂຕ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆໂມຣາທີນໍ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ, ເຍນ ອຣຎ຺ເຎ ປີຕິໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ຕເມວ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ອຄ຺ຄຜເລ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ອິຕິ ຠຄວາ ຄາມນ຺ຕເສນາສເນ ຌານໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນຠິກ຺ຂຸໂຕ ອຣຎ຺ເຎ ນິທ຺ທາຍມານເມວ ປສໍສຕິ. ຕສ຺ມາ ຕເມວ ອຕ຺ຖວສໍ ປຏິຈ຺ຈ ‘‘ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ສາເປກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕໂນ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປສ຺ສນ຺ຕິ. ເປສລາຕິ ປິຍສີລາ. ອິຘາປິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອາຄມນໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕາ ເນວາສິກາ ອສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ ອປ຺ປສນ຺ນາ, ວິຫາຣໍ ສມ຺ປຕ຺ຕຠິກ຺ຂູນໍ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນ-ປຕ຺ຕຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓ-ອາສນປຎ຺ຎາປນຕາລວຓ຺ຏຄ຺ຄຫຓາທີນິ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຖ ເນສໍ ອວຓ຺ໂຓ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ ‘‘ອສຸກວິຫາຣວາສິໂນ ຠິກ຺ຂູ ອສ຺ສທ຺ຘາ ອປ຺ປສນ຺ນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ຐານໍ ວຕ຺ຕປ຺ປຏິວຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕາ ວິຫາຣທ຺ວາເຣນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ວິຫາຣໍ ນ ປວິສນ຺ຕິ. ເອວໍ ອນາຄຕານໍ ອນາຄມນເມວ ໂຫຕິ. ອາຄຕານໍ ປນ ຜາສຸວິຫາເຣ ອສຕິ ເຍປິ ອຊານິຕ຺ວາ ອາຄຕາ, ເຕ ‘‘ວສິສ຺ສາມາຕິ ຕາວຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາຄຕມ຺ຫາ, ອິເມສໍ ປນ ເນວາສິການໍ ອິມິນາ ນີຫາເຣນ ໂກ ວສິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂສ ວິຫາໂຣ ອຎ຺ເຎສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນາວາໂສວ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ເນວາສິກາ ສີລວນ຺ຕານໍ ທສ຺ສນໍ ອລຠນ຺ຕາ ກງ຺ຂາວິໂນທກໍ ວາ ອາຈາຣສິກ຺ຂາປກໍ ວາ ມຘຸຣຘມ຺ມສວນໍ ວາ ນ ລຠນ຺ຕິ. ເຕສໍ ເນວ ອຄ຺ຄຫິຕຘມ຺ມຄ຺ຄຫຓໍ ນ ຄຫິຕສຊ຺ຌາຍກຣຓໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ເນສໍ ຫານິເຍວ ໂຫຕິ, ນ ວຸທ຺ຘິ.

ເຍ ປນ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອາຄມນໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕ ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ ປສນ຺ນາ, ອາຄຕານໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນາທີນິ ກຕ຺ວາ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂາຈາຣໍ ປວິສນ຺ຕິ, ກງ຺ຂໍ ວິໂນເທນ຺ຕິ, ມຘຸຣຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ລຠນ຺ຕິ. ອຖ ເນສໍ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ ‘‘ອສຸກວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູ ເອວໍ ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ນາ ສງ຺ຄາຫກາ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ທູຣໂຕປິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕສໍ ເນວາສິກາ ວຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຸຑ຺ຒຕຣໍ ອາຄນ຺ຕຸກໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທນ຺ຕິ, ນວກຕຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວສິສ຺ສຖ, ຄມິສ຺ສຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ‘‘ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ສປ຺ປາຍໍ ເສນາສນໍ, ສຸລຠາ ຠິກ຺ຂາ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ. ວິນຍຘໂຣ ເຈ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວິນຍໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາທິຘໂຣ ເຈ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຕໍ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ. ເຕ ອາຄນ຺ຕຸກເຖຣານໍ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ອາຄນ຺ຕຸກາ ‘‘ເອກໍ ທ຺ເວ ທິວສານິ ວສິສ຺ສາມາຕິ ອາຄຕມ຺ຫາ, ອິເມສໍ ປນ ສຸຂສໍວາສຕາຍ ທສ ທ຺ວາທສ ວສ຺ສານິ ວສິມ຺ຫາ’’ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ຫານິວຸທ຺ຘິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ.