໓. ສີຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໓. ຕຕິເຍ ສີໂຫຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສີຫາ – ຕິຓສີໂຫ, ກາຬສີໂຫ, ປຓ຺ຑຸສີໂຫ, ເກສຣສີໂຫຕິ. ເຕສຸ ຕິຓສີໂຫ ກໂປຕວຓ຺ຓຄາວິສທິໂສ ຕິຓຠກ຺ໂຂ ຈ ໂຫຕິ. ກາຬສີໂຫ ກາຬຄາວິສທິໂສ ຕິຓຠກ຺ໂຂເຍວ. ປຓ຺ຑຸສີໂຫ ປຓ຺ຑຸປລາສວຓ຺ຓຄາວິສທິໂສ ມໍສຠກ຺ໂຂ. ເກສຣສີໂຫ ລາຂາປຣິກມ຺ມກເຕເນວ ມຸເຂນ ອຄ຺ຄນງ຺ຄຸຏ຺ເຐນ ຈຕູຫິ ຈ ປາທປຣິຍນ຺ເຕຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ມຕ຺ຖກໂຕປິສ຺ສ ປຏ຺ຐາຍ ລາຂາຕູລິກາຍ ກຕາ ວິຍ ຕິສ຺ໂສ ຣາຊິໂຍ ປິຏ຺ຐິມຊ຺ເຌນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣສຕ຺ຖິມ຺ຫິ ທກ຺ຂິຓາວຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕາ. ຂນ຺ເຘ ປນສ຺ສ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກກມ຺ພລປຣິກ຺ເຂໂປ ວິຍ ເກສຣຠາໂຣ ໂຫຕິ, ອວເສສຏ຺ຐານໍ ປຣິສຸທ຺ຘສາລິປິຓ຺ຑສງ຺ຂຈຸຓ຺ຓປິຓ຺ຑວຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ສີເຫສຸ ອຍໍ ເກສຣສີໂຫ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ມິຄຣາຊາຕິ ສພ຺ພມິຄຄຓສ຺ສ ຣາຊາ. ອາສຍາຕິ ວສນຏ຺ຐານໂຕ, ສຸວຓ຺ຓຄຸຫໂຕ ວາ ຣຊຕມຓິຜລິກມໂນສິລາຄຸຫໂຕ ວາ ນິກ຺ຂມຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນິກ຺ຂມມາໂນ ປເນສ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ນິກ຺ຂມຕິ ອນ຺ຘກາຣປີຬິໂຕ ວາ ອາໂລກຕ຺ຖາຍ, ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວປີຬິໂຕ ວາ ເຕສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ, ຊິຆຈ຺ຉາປີຬິໂຕ ວາ ໂຄຈຣຕ຺ຖາຍ, ສມ຺ຠວປີຬິໂຕ ວາ ອສ຺ສທ຺ຘມ຺ມປຏິເສວນຕ຺ຖາຍ. ອິຘ ປນ ໂຄຈຣຕ຺ຖາຍ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ວິຊມ຺ຠຕີຕິ ສຸວຓ຺ຓຕເລ ວາ ຣຊຕມຓິຜລິກມໂນສິລາຕລານໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ທ຺ເວ ປຈ຺ຉິມປາເທ ສມໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປຸຣິມປາເທ ປຸຣໂຕ ປສາເຣຕ຺ວາ ສຣີຣສ຺ສ ປຈ຺ຉາຠາຄໍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ປຸຣິມຠາຄໍ ອຠິຫຣິຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິໍ ນາເມຕ຺ວາ ຄີວໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອສນິສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ນາສປຸຏານິ ໂປເຖຕ຺ວາ ສຣີຣລຄ຺ຄໍ ຣຊໍ ວິຘຸນນ຺ໂຕ ວິຊມ຺ຠຕິ. ວິຊມ຺ຠນຠູມິຍຎ຺ຈ ປນ ຕຣຸຓວຈ຺ຉໂກ ວິຍ ອປຣາປຣໍ ຊວຕິ, ຊວໂຕ ປນສ຺ສ ສຣີຣໍ ອນ຺ຘກາເຣ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕໍ ອລາຕໍ ວິຍ ຂາຍຕິ.

ອນຸວິໂລເກຕີຕິ ກສ຺ມາ ອນຸວິໂລເກຕິ? ປຣານຸທ຺ທຍຕາຍ. ຕສ຺ມິໍ ກິຣ ສີຫນາທໍ ນທນ຺ເຕ ປປາຕາວາຏາທີສຸ ວິສມຏ຺ຐາເນສຸ ຈຣນ຺ຕາ ຫຕ຺ຖິໂຄກຓ຺ຓມຫິໍສາທໂຍ ປາຓາ ປປາເຕປິ ອາວາເຏປິ ປຕນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອນຸທ຺ທຍາຍ ອນຸວິໂລເກຕິ. ກິໍ ປນສ຺ສ ລຸທ຺ທສ຺ສ ປຣມໍສຂາທິໂນ ອນຸທ຺ທຍາ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ? ອາມ ອຕ຺ຖິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ກິໍ ເມ ພຫູຫິ ຆາຕິເຕຫີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ໂຄຈຣຕ຺ຖາຍາປິ ຂຸທ຺ທເກ ປາເຓ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອວໍ ອນຸທ຺ທຍໍ ກໂຣຕິ, ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ – ‘‘ມາຫໍ ຂຸທ຺ທເກ ປາເຓ ວິສມຄເຕ ສງ຺ຆາຕໍ ອາປາເທສິ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໑).

ສີຫນາທໍ ນທຕີຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຕາວ ອຠີຕນາທໍ ນທຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນສ຺ສ ວິຊມ຺ຠນຠູມິຍໍ ຐຕ຺ວາ ນທນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ໂທ ສມນ຺ຕາ ຕິໂຍຊນປເທສໍ ເອກນິນ຺ນາທໍ ກໂຣຕິ, ຕມສ຺ສ ນິນ຺ນາທໍ ສຸຕ຺ວາ ຕິໂຍຊນພ຺ຠນ຺ຕຣຄຕາ ທ຺ວິປທຈຕຸປ຺ປທຄຓາ ຍຖາຐາເນ ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມຕີຕິ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກຖໍ? ໂສ ຫິ ວິຊມ຺ຠນຠູມິຍໍ ຐຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ວາ ວາມໂຕ ວາ ອຸປ຺ປຕນ຺ໂຕ ອຸສຠມຕ຺ຕໍ ຐານໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຸທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປຕນ຺ໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ອຏ຺ຐປິ ອຸສຠຏ຺ຐານານິ ອຸປ຺ປຕຕິ, ສເມ ຐາເນ ອຸຊຸກໍ ປກ຺ຂນ຺ທນ຺ໂຕ ໂສຬສອຸສຠມຕ຺ຕມ຺ປິ ວີສຕິອຸສຠມຕ຺ຕມ຺ປິ ຐານໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ, ຖລາ ວາ ປພ຺ພຕາ ວາ ປກ຺ຂນ຺ທນ຺ໂຕ ສຏ຺ຐິອຸສຠມຕ຺ຕມ຺ປິ ອສີຕິອຸສຠມຕ຺ຕມ຺ປິ ຐານໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ, ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຣຸກ຺ຂໍ ວາ ປພ຺ພຕໍ ວາ ທິສ຺ວາ ຕໍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ວາມໂຕ ວາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ວາ ອຸທ຺ຘໍ ວາ ອຸສຠມຕ຺ຕໍ ອປກ຺ກມຕິ. ຕຕິຍໍ ປນ ສີຫນາທໍ ນທິຕ຺ວາ ເຕເນວ ສທ຺ຘິໍ ຕິໂຍຊເນ ຐາເນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕິໂຍຊນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ອຕ຺ຕໂນວ ນາທສ຺ສ ອນຸນາທໍ ສຸຓາຕິ. ເອວໍ ສີເຆນ ຊເວນ ປກ຺ກມຕິ.

ເຍຠຸຍ຺ເຍນາຕິ ປາເຍນ. ຠຍໍ ສນ຺ຕາສໍ ສໍເວຄນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ຈິຕ຺ຕຸຕ຺ຣາສສ຺ເສວ ນາມໍ. ສີຫສ຺ສ ຫິ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ພຫູ ຠາຍນ຺ຕິ, ອປ຺ປກາ ນ ຠາຍນ຺ຕິ. ເກ ປນ ເຕຕິ? ສມສີໂຫ ຫຕ຺ຖາຊານີໂຍ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ອຸສຠາຊານີໂຍ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ຂີຓາສໂວຕິ. ກສ຺ມາ ປເນເຕ ນ ຠາຍນ຺ຕີຕິ? ສມສີໂຫ ຕາວ ‘‘ຊາຕິໂຄຕ຺ຕກຸລສູຣຠາເວຫິ ສມາໂນສ຺ມີ’’ຕິ ນ ຠາຍຕິ, ຫຕ຺ຖາຊານີຍາທໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິພລວຕາຍ ນ ຠາຍນ຺ຕິ, ຂີຓາສໂວ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ປຫີນຕ຺ຕາ ນ ຠາຍຕິ.

ພິລາສຍາຕິ ພິເລ ສຍນ຺ຕາ ພິລວາສິໂນ ອຫິນກຸລໂຄຘາທໂຍ. ອຸທກາສຍາຕິ ອຸທກວາສິໂນ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປາທໂຍ. ວນາສຍາຕິ ວນວາສິໂນ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສໂຄກຓ຺ຓມິຄາທໂຍ. ປວິສນ຺ຕີຕິ ‘‘ອິທານິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປວິສນ຺ຕິ. ທຬ຺ເຫຫີຕິ ຖິເຣຫິ. ວຣຕ຺ເຕຫີຕິ ຈມ຺ມຣຊ຺ຊູຫິ. ມຫິທ຺ຘິໂກຕິອາທີສຸ ວິຊມ຺ຠນຠູມິຍໍ ຐຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓປສ຺ສາທີຫິ ອຸສຠມຕ຺ຕໍ, ອຸຊຸໍ ວີສຕິອຸສຠມຕ຺ຕາທິລງ຺ຆນວເສນ ມຫິທ຺ຘິກຕາ, ເສສມິຄານໍ ອຘິປຕິຠາເວນ ມເຫສກ຺ຂຕາ, ສມນ຺ຕາ ຕິໂຍຊນຏ຺ຐາເນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ປລາຍນ຺ຕານໍ ວເສນ ມຫານຸຠາວຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອວເມວ ໂຂຕິ ຠຄວາ ເຕສຸ ເຕສຸ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ຕຖາ ຕຖາ ອຕ຺ຕານໍ ກເຖສິ. ‘‘ສີໂຫຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໕.໙໙; ໑໐.໒໑) ອິມສ຺ມິໍ ຕາວ ສຸຕ຺ເຕ ສີຫສທິສໍ ອຕ຺ຕານໍ ກເຖສິ. ‘‘ຠິສກ຺ໂກ ສລ຺ລກຕ຺ໂຕຕິ ໂຂ, ສຸນກ຺ຂຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໖໕) ອິມສ຺ມິໍ ເວຊ຺ຊສທິສໍ, ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໘໕) ອິມສ຺ມິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສທິສໍ, ‘‘ປຸຣິໂສ ມຄ຺ຄກຸສໂລຕິ ໂຂ, ຕິສ຺ສ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໘໔) ອິມສ຺ມິໍ ມຄ຺ຄເທສກປຸຣິສສທິສໍ, ‘‘ຣາຊາຫມສ຺ມິ, ເສລາ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໕໕໙; ມ. ນິ. ໒.໓໙໙) ອິມສ຺ມິໍ ຣາຊສທິສໍ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ສີຫສທິສເມວ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ກເຖນ຺ໂຕ ເອວມາຫ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ສທິສຕາ – ສີຫສ຺ສ ກຎ຺ຈນຄຸຫາທີສຸ ວສນກາໂລ ວິຍ ຫິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທີປງ຺ກຣປາທມູເລ ກຕາຠິນີຫາຣສ຺ສ ອປຣິມິຕກາລໍ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມຠເວ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫເຓນ ເຈວ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມເນນ ຈ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ກມ຺ເປຕ຺ວາ ວຸທ຺ຘິມນ຺ວາຍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິສທິສໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວມານສ຺ສ ຕີສຸ ປາສາເທສຸ ນິວາສກາໂລ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສີຫສ຺ສ ກຎ຺ຈນຄຸຫາທິໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕກາໂລ ວິຍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເອກູນຕິໍສສໍວຈ຺ຉເຣ ວິວເຏນ ທ຺ວາເຣນ ກຓ຺ຑກໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຉນ຺ນສຫາຍສ຺ສ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕີຓິ ຣຊ຺ຊານິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອໂນມານທີຕີເຣ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ທິນ຺ນານິ ກາສາຍານິ ປຣິທຫິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຓ຺ຑວຄິຣິປພ຺ຠາເຣ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ປຕ຺ວາ ປຐມເມວ ມຄຘຣຏ຺ຐໍ ອາຄມນຕ຺ຖາຍ ຍາວ ຣຎ຺ໂຎ ປຏິຎ຺ຎາທານກາໂລ.

ສີຫສ຺ສ ວິຊມ຺ຠນກາໂລ ວິຍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທິນ຺ນປຏິຎ຺ຎສ຺ສ ອາຬາຣກາລາມອຸປສງ຺ກມນໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ສຸຊາຕາຍ ທິນ຺ນປາຍາສສ຺ສ ເອກູນປຓ຺ຓາສາຍ ປິຓ຺ເຑຫິ ປຣິຠຸຕ຺ຕກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສີຫສ຺ສ ສຣີຣວິຘຸນນໍ ວິຍ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ໂສຕ຺ຕິເຍນ ທິນ຺ນາ ອຏ຺ຐ ຕິຓມຸຏ຺ຐິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕາຫິ ໂຖມິຍມານສ຺ສ ຄນ຺ຘາທີຫິ ປູຊິຍມານສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂພຘິໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ໂພຘິມຓ຺ຑໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຈຸທ຺ທສຫຕ຺ຖຸພ຺ເພເຘ ຐາເນ ຕິຓສນ຺ຖຣໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຈຕຸຣງ຺ຄວີຣິຍໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຕໍຂຓຎ຺ເຎວ ມາຣພລໍ ວິຘເມຕ຺ວາ ຕີສຸ ຍາເມສຸ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ອນຸໂລມປ຺ປຏິໂລມໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທມຫາສມຸທ຺ທໍ ຍມກຎາຓມນ຺ຖເນນ ມນ຺ເຖນ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓ ປຏິວິທ຺ເຘ ຕທນຸຠາເວນ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸກມ຺ປນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສີຫສ຺ສ ຈຕຸທິສາວິໂລກນໍ ວິຍ ປຏິວິທ຺ຘສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫໍ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ວິຫຣິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຕ຺ຕມຘຸປິຓ຺ຑິກາຫາຣສ຺ສ ອຊປາລນິຄ຺ໂຣຘມູເລ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຘມ຺ມເທສນາຍາຈນໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ເອກາທສເມ ທິວເສ ‘‘ສ຺ເວ ອາສາຬ຺ຫິປຸຓ຺ຓມາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ‘‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ປຐມໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອາຬາຣຸທການໍ ກາລກຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍານໍ ໂອໂລກນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສີຫສ຺ສ ໂຄຈຣຕ຺ຖາຍ ຕິໂຍຊນໍ ຄມນກາໂລ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາທາຍ ‘‘ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍານໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ເຕ ອຊປາລນິຄ຺ໂຣຘໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ອຏ຺ຐາຣສໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ຄມນກາໂລ.

ສີຫສ຺ສ ສີຫນາທກາໂລ ວິຍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຏ຺ຐາຣສໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິເຍ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອຈລປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ທສຫິ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ເສຫິ ສນ຺ນິປຕິເຕນ ເທວຄເຓນ ປຣິວຸຕສ຺ສ ‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນ຺ຕາ ປພ຺ພຊິເຕນ ນ ເສວິຕພ຺ພາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ຈ ປນ ປເທ ເທສິຍມາເນ ຕຖາຄຕສີຫສ຺ສ ຘມ຺ມໂຆໂສ ເຫຏ຺ຐາ ອວີຈິໍ ອຸປຣິ ຠວຄ຺ຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ປຏິຈ຺ຉາເທສິ. ສີຫສ຺ສ ສທ຺ເທນ ຂຸທ຺ທກປາຓານໍ ສນ຺ຕາສາປຊ຺ຊນກາໂລ ວິຍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ທີເປຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ໂສຬສຫາກາເຣຫິ ສຏ຺ຐິຍາ ຈ ນຍສຫສ຺ເສຫິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ທີຆາຍຸການໍ ເທວານໍ ຎາຓສນ຺ຕາສສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ສີໂຫ ວິຍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ຕຖາຄໂຕ, ອາສຍຠູຕາຍ ກນກຄຸຫາຍ ນິກ຺ຂມນໍ ວິຍ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມນກາໂລ, ວິຊມ຺ຠນໍ ວິຍ ຘມ຺ມສຠໍ ອຸປສງ຺ກມນກາໂລ, ທິສາວິໂລກນໍ ວິຍ ປຣິສາວິໂລກນໍ, ສີຫນາທນທນໍ ວິຍ ຘມ຺ມເທສນາກາໂລ, ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມນໍ ວິຍ ປຣວາທນິມ຺ມທ຺ທນຕ຺ຖາຍ ຄມນໍ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ສີໂຫ ວິຍ ຕຖາຄໂຕ, ຫິມວນ຺ຕນິສ຺ສິຕາຍ ກຎ຺ຈນຄຸຫາຍ ນິກ຺ຂມນໍ ວິຍ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ນິພ຺ພານນິສ຺ສິຕາຍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານໍ, ວິຊມ຺ຠນໍ ວິຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ, ທິສາວິໂລກນໍ ວິຍ ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຕວິໂລກນໍ, ສີຫນາໂທ ວິຍ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ຘມ຺ມເທສນາ, ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມນໍ ວິຍ ອສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຕິກູປສງ຺ກມນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຍທາຕິ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ. ຕຖາຄໂຕຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອຏ຺ຐຫິ ກາຣເຓຫິ ຕຖາຄໂຕ. ໂລເກຕິ ສຕ຺ຕໂລເກ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຠິນີຫາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ກາ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓາ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ອຣຫຕ຺ຕຜເລ ປນ ປຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ນາມ. ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິອາທີນິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໒໔ ອາທໂຍ) ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິນິທ຺ເທເສ ວິຕ຺ຖາຣິຕານິ.

ອິຕິ ສກ຺ກາໂຍຕິ ອຍໍ ສກ຺ກາໂຍ, ເອຕ຺ຕໂກ ສກ຺ກາໂຍ, ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ ສກ຺ກາໂຍ ອຕ຺ຖີຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຠາວໂຕ ສຣສໂຕ ປຣິຍນ຺ຕໂຕ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ປຣິວຏຸມໂຕ ສພ຺ເພປິ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍຕິ ອຍໍ ສກ຺ກາຍສ຺ສ ສມຸທໂຍ ນາມ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ‘‘ອາຫາຣສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍ’’ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ສກ຺ກາຍສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມຕິ ອຍໍ ສກ຺ກາຍສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ. ອິມິນາປິ ‘‘ອາຫາຣນິໂຣຘາ ຣູປນິໂຣໂຘ’’ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ.

ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕຕິ ສຣີຣວຓ຺ເຓນ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາຕິ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ປຓ຺ຓາສລກ຺ຂຓປ຺ປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນາຕິ ອິຘ ເກ ຐເປຕິ? ອຣິຍສາວເກ ເທເວ. ເຕສໍ ຫິ ຂີຓາສວຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕຸຕ຺ຣາສຠຍມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສໍວິຄ຺ຄສ຺ສ ໂຍນິໂສ ປຘາເນນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ປຕ຺ຕຕາຍ ຎາຓສໍເວໂຄປິ. ອິຕຣາສໍ ປນ ເທວຕານໍ ‘‘ຕາໂສ ເຫໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ມນສິກໂຣນ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ຕຸຕ຺ຣາສຠຍມ຺ປິ, ພລວວິປສ຺ສນາກາເລ ຎາຓຠຍມ຺ປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ໂຠຕິ ຘມ຺ມາລປນມຕ຺ຕເມຕໍ. ສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ນາຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາ. ອິຕິ ເຕສໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ວຏ຺ຏໂທສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕິລກ຺ຂຓາຫຕໍ ກຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ເຕ ຎາຓຠຍໍ ນາມ ໂອກ຺ກມຕິ.

ອຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ຊານິຕ຺ວາ. ຘມ຺ມຈກ຺ກນ຺ຕິ ປຏິເວຘຎາຓມ຺ປິ ເທສນາຎາຓມ຺ປິ. ປຏິເວຘຎາຓໍ ນາມ ເຍນ ຎາເຓນ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ໂສຬສຫາກາເຣຫິ ສຏ຺ຐິຍາ ຈ ນຍສຫສ຺ເສຫິ ປຏິວິຊ຺ຌິ. ເທສນາຎາຓໍ ນາມ ເຍນ ຎາເຓນ ຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ທ຺ວາທສາກາຣໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ທສພລສ຺ສ ອຸເຣ ຊາຕຎາຓເມວ. ເຕສຸ ຘມ຺ມເທສນາຎາຓໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຕໍ ປເນສ ຍາວ ອຏ຺ຐາຣສພ຺ຣຫ຺ມໂກຏີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຎ຺ຎາໂກຓ຺ຑຎ຺ຎຕ຺ເຖຣສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕາວ ປວຕ຺ເຕຕິ ນາມ. ຕສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປວຕ຺ຕິຕໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລຕິ ສທິສປຸຄ຺ຄລຣຫິໂຕ. ຍສສ຺ສິໂນຕິ ປຣິວາຣສມ຺ປນ຺ນາ. ຕາທິໂນຕິ ລາຠາລາຠາທີຫິ ເອກສທິສສ຺ສ.